Σώστε τον Οδυσσέα

Thursday, April 10, 2014

Άουσσεν κομμάντο, με μουσικό εμβατήριο…

Της Mπέρρυ Nαχμία

Απ’ αυτή τη στιγμή, η ζωή μου στο στρατόπεδο ανοίγει για μένα μιάν άβυσσο στην ανθρώπινη ψυχή, και θα μου αποκαλύψει τον άνθρωπο τελείως γυμνό, όπως φαίνεται να είναι από τη φύση του. Ένα μίγμα καλού και κακού…
Το κουδούνι στις 4.30 το πρωί και συγχρόνως τα λουριά των Πολωνίδων γυναικών που χτύπαγαν αλύπητα τα κορμιά μας, ήταν το καθημερινό πρωινό μας εγερτήριο. Ένα πρόγραμμα αλάνθαστο, χωρίς αλλαγή. Έτσι έπρεπε να μας ξυπνήσουν για το «Appel».
Αφού γινόταν το προσκλητήριο έξω, με τις γνωστές διαδικασίες, μας μοίραζαν για πρωινό ένα σκέτο καφέ, σ’ ένα κύπελλο παλιό, που ήταν σκουριασμένο στρατιωτικό σκεύος, από το οποίο πίναμε ανά πέντε, ένα αχνιστό νερόζουμο, μια-μια με τη σειρά μας.
Στον καφέ έβαζαν φάρμακο για να κοπεί η περίοδος των γυναικών, καθώς και στη μεσημεριάτικη σούπα μας για να μην αισθανόμαστε άνδρες και γυναίκες κατάδικοι, σεξουαλικές ορμές.
Κι ενώ οι θάλαμοι των αερίων δούλευαν συνέχεια και βγάζαν φωτιές και καπνούς, κατάδικοι βιρτουόζοι, προερχόμενοι απ’ τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης και Ρωσίας, με τα βιολιά τους, «Στραντιβάριους» και «Αμάτι», που είχαν κουβαλήσει μαζί τους σ’ αυτό το παραπλανημένο τους ταξίδι, είχαν διαταγή σαν «κομμάντο ορχήστρας», να μας παίζουν Μότσαρτ ή στρατιωτικά εμβατήρια.
Τα πόδια ολωνών μας, έπρεπε να βαδίζουν στο ρυθμό της μουσικής, ενώ αντίθετα τα χέρια μας να παραμένουν ακίνητα καρφωμένα επάνω στο σώμα. Έτσι με μουσική συνόδευαν όλα ανεξαιρέτως τα κομμάντο στη δουλειά.
Το δικό μας γκρουπ το λέγαν άουσσεν κομμάντο. Πέντε-πέντε στη γραμμή συνοδευόμενοι από τους κάπο και από τους SS με τα λυκόσκυλα βγαίναμε μετά μουσικής, σ’ ένα δρόμο λασπωμένο απ’ τις βροχές με λακούβες από νερό, περπατάγαμε αρκετά για να φθάσουμε επιτέλους στο καθορισμένο μέρος.
Ήταν πράγματι μια πέτρινη περιοχή, όπως μας τα’ παν οι παλιές. Μόλις σταματήσαμε αντιληφθήκαμε πως τα πράγματα ήταν δύσκολα. Μας έβαλαν σε καταναγκαστική εργασία και μας διέταξαν να κουβαλάμε μεγάλες κι ασήκωτες πέτρες, για να τις μεταφέρουμε ένα μίλι μακρύτερα. Μετά οι ίδιες πέτρες να επιστραφούν στο ίδιο μέρος απ’ όπου αρχικά τις παίρναμε.
Οι SS γελούσαν και γλένταγαν με τις ταλαιπωρίες μας. Αλίμονο εάν δε δουλεύαμε σβέλτα και γρήγορα. Τα σκυλιά είχαν εκπαιδευτεί να ορμούν επάνω στους κατάδικους και με το πρώτο πρόσταγμα πήδαγαν και δάγκωναν χωρίς έλεος και άλλες φορές βίαζαν το θύμα και άλλοτε διέταζαν ν’ αποτελειώσουν τα θύματα προς παραδειγματισμό.
Το φορτίο της πέτρας που κουβαλούσα ήταν βαρύ. Τα λεπτά μου χέρια δεν άντεχαν άλλο. Έτρεμα από απελπισία και αγανάκτηση κι ήμουν έτοιμη να πέσω, όταν σαν σε όνειρο ακούω να με φωνάζουν από μακριά!… Μόλις και άκουσα το όνομά μου, διότι ήμουν απορροφημένη και βυθισμένη στις μαύρες μου σκέψεις. Ήταν η φίλη μου η Ντόρα που μ’ έβγαζε απ’ το λήθαργό μου και προσπαθούσε να με σώσει και πάλι.
«Μπέρρυ, Μπέρρυ, κράτα γερά. Ψηλά το ηθικό σου. Μη λυγίσεις. Πρέπει να βγούμε ζωντανοί μια μέρα απ’ εδώ».
Αν και της είχα μεγάλη εμπιστοσύνη… σήμερα… τώρα, δεν μπορούσα να την καταλάβω πια. Η Ντόρα ήταν παρανοϊκή!
«Πώς μπορείς να συμφιλιωθείς μ’ αυτή την τρομακτική κατάσταση, πώς μπορείς να ζεις χωρίς ελπίδα σ’ αυτό το πρωτόγονο επίπεδο; Πώς θα βγούμε έξω απ’ αυτή την κόλαση του θανάτου;»
«Με τη δύναμη της θέλησης, εάν έχουμε μεγάλη θέληση, τότε θα’ μαστε ικανοί να κόψουμε κι αυτά τα ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα. Να, έτσι, σαν να έχουμε μεγάλο ψαλίδι στο χέρι μας» (και μου ‘δειχνε με τα χέρια της). «Τέτοια δύναμη μπορεί ν’ αποκτήσει ο άνθρωπος όταν θέλει».
Άνοιξα τα μάτια μου διάπλατα και την κοίταζα σαν απολιθωμένη. Μα αυτή, δεν ήταν πεσμένη σαν κι εμένα. Κρατά γερά ακόμα. Πού βρίσκει τη δύναμη, έλεγα…
Μήπως κι εγώ έχω ακόμα λίγη δύναμη μέσα μου; Θα μπορούσα παρ’ όλα αυτά να κάνω κάποια προσπάθεια; Μπορώ να δώσω λίγη αναστολή στο θάνατο που μας τριγυρίζει; Κι άλλωστε, τι σημασία έχει τώρα, πόσο θα ζήσουμε ακόμα; είπα. Η ζωή, δηλαδή η σκέψη μας, είναι εδώ και τώρα. Αυτά δεν έχουν μέλλον. Πρέπει πρώτα να παραδεχτούμε την κατάστασή μας. Κι ίσως ο χρόνος θα γεννήσει το χρόνο. Ποιος ξέρει;
Η βουβή απελπισία μου, οι φωνές της Ντόρας, ερέθιζαν τη φαντασία μου. Δειλά-δειλά ψιθύριζα από μόνη μου: ναι, κι οι Λατίνοι κάποτε λέγανε: «Ουαί τοις ηττημένοις».
Και να λοιπόν εδώ, ένας καινούργιος στόχος γεννιέται: δε μ’ ενδιαφέρει πια ο θάνατος, αλλά όσο θα ζω δε θ’ αφήσω τον εαυτό μου να πέσει.
Ξαφνικά, θυμάμαι, αισθάνθηκα ένα τρομερό τράνταγμα που ξεπήδαγε από μέσα απ’ το βάθος του εαυτού μου. Ήταν αυτό το δυνατό ξύπνημα που λέγεται «ένστικτο επιβίωσης», αυτό που λένε πως το φέρνουμε μαζί όταν γεννιόμαστε και παρουσιάζεται μόνο την κατάλληλη στιγμή, για να μη σ’ αφήσει να πεθάνεις. (…)

Τα νεογέννητα τα έπνιγαν στη «βούτα»

Στην παράγκα που κοιμόμασταν είχαμε δυο αδελφές από τη Θεσσαλονίκη. Τη Ζερμαίν και την Κλαιρ. Κι οι δύο τους είχαν κάποια προστασία και υποστήριξη από τη Νταίζη, την μπλοκόβα. Αυτό το οφείλανε σε μια φίλη της Νταίζης που τη λέγανε Μαρίνα Χαλέγουα κι η οποία ήταν η πρώην μοδίστρα της Ζερμαίν στη Θεσσαλονίκη, κι ήταν κι αυτή κατάδικος στο μπλοκ μας. Μια μέρα ζήτησαν απ’ το δικό μας μπλοκ δυο γυναίκες που ξέρανε να πλέκουν για να μπουν στο Revir για 15-20 μέρες, και φυσικά θα είχαν καλύτερες συνθήκες από το άουσσεν κομμάντο. Η Μαρίνα Χαλέγουα έπεισε τη φίλη της Νταίζη να στείλει εκεί τις δυο αδελφές.
Για τη Ζερμαίν και την Κλαιρ υπήρχε αυτή η μυστική σύμβαση: εκεί, φυσικά, θα έτρωγαν καλύτερα, αλλά θα έπλεκαν διάφορα πράγματα για κάποιον αξιωματικό των SS, τον γιατρό Σούλτσε, που έμενε στην άλλη πλευρά του στρατοπέδου με την οικογένειά του. (Πολλοί αξιωματικοί SS ζούσαν ακριβώς απέναντί μας έξω απ’ το στρατόπεδο με τις οικογένειές τους, φυσικά σε συνθήκες πριγκηπικές). Η γυναίκα του αξιωματικού λοιπόν έστελνε στο Revir μαλλί με παραγγελίες να πλέξουν για την ίδια και για τα παιδιά της. Κι όσο διάστημα έπλεκαν είχαν την προστασία των μεγάλων, και δεν κινδύνευαν από τις «σελεκσιόν».
Το Revir ήταν η προέκταση του μπλοκ δέκα, το νοσοκομείο για ανάρρωση. Ήσαν κορίτσια που είχαν κάποια επιδημία ή αρρώστια για δήθεν νοσηλεία. Λέγανε ακόμα ότι το Revir ήταν ο προθάλαμος των κρεματορίων.
Όταν δεν τα χρειάζονταν πια τα κορίτσια που πλέκανε -φαίνεται πως φοβήθηκαν να τις κρατήσουν περισσότερο- τις ξανάστειλαν στο δικό μας μπλοκ που κοιμόμασταν.
Όταν η Ζερμαίν ξανάρθε κοντά μας, θυμάμαι πως ήταν τόσο τρομοκρατημένη που δεν μπορούσε να συνέλθει μ’ αυτά που είδαν τα μάτια της. Έζησαν κι οι δυο αδελφές, τα πιο φρικιαστικά γεγονότα. Έλεγε πως εκτός απ’ τις νοσοκόμες και τις «κάπο» και τους γιατρούς εκεί, οι περισσότερες κατάδικοι ήσαν τόσο άρρωστες που δεν είχαν δύναμη να κουνήσουν απ’ τις κουκέτες τους. Άλλες πάλι, τριγύριζαν στο διάδρομο κούτσα-κούτσα με ψηλό πυρετό ή μ’ ευκοίλια.
Μια μέρα, διηγείται η Ζερμαίν, έζησε μια φριχτή περίπτωση, που δεν θα την ξεχάσει όσο ζει. Μια γυναίκα άρρωστη, που καταγόταν από την οικογένεια Ρότσιλντ, ήταν τόσο άρρωστη η δύστυχη με ψηλό πυρετό που τα έκανε επάνω της κι απ’ τη μεγάλη διάρροια έπεφταν και στο πάτωμα. Μόλις έφτασε η κάπο κι είδε αυτή την κατάσταση, έξω φρενών μαζί της την προστάζει εξαγριωμένα να πέσει χάμω και να τα γλείψει από κάτω με την γλώσσα της. Το λουρί της κάπο πρόσταζε και υποχρέωνε. Δεν αστειευότανε! Κι η άμοιρη η Ρότσιλντ δεν είχε εκλογή εκεί, έπρεπε να υπακούσει.
Η Ζερμαίν συνάντησε κι άλλες χειρότερες καταστάσεις. Γυναίκες έγκυες, φθάνοντας στο Άουσβιτς στην πρώτη διαλογή δε δηλώνανε την εγκυμοσύνη (ήταν τότε λίγων ημερών ή μηνών και δεν το είχαν αντιληφθεί). Αυτές οι άμοιρες γυναίκες περίμεναν να γεννήσουν στο Revir ή τους κάνανε πειράματα, ή μόλις γεννούσαν, έλεγε η Ζερμαίν, έπαιρναν τα νεογέννητα μπροστά στη μάνα τους, τα βουτούσαν με το κεφάλι σε ζεματιστό νερό, ή στη «βούτα» των ακαθαρσιών και τα πνίγανε. Αυτή η κτηνώδης, η ανελέητη διαδικασία γινόταν σχεδόν κάθε μέρα.
Η Ζερμαίν είχε τις τρεις κόρες της κι η Κλαιρ τη μία, που κρύφτηκαν στη Γαλλική Σχολή απ’ τις άγιες καλόγριες, σ’ όλο το διάστημα της γερμανικής κατοχής.
Ο αριθμός του βραχίονα της Ζερμαίν είναι Α 8.313.
Τρεις χιλιάδες γυναίκες ξεγέννησε η Πολωνέζα Στανισλάβα και τρεις χιλιάδες φορές πειθάρχησε στην απάνθρωπη διαταγή των ναζιστικών δημίων που καθόριζε: όλα τα νεογέννητα να πνίγονται αμέσως στη βούτα με τις ακαθαρσίες.
Στο στρατόπεδο η μαμή απόχτησε το Νο 41.336 κι ή κόρη της το 41.337 (δεν ήσαν Εβραίες, αλλά πιάστηκαν από την Γκεστάπο στα χρόνια εκείνα της ναζιστικής κατοχής, διότι κι αυτή κι ο άνδρας της εφοδίαζαν τρόφιμα, ρούχα και ταυτότητες στους Εβραίους).
Όλον τον καιρό η μάνα και η κόρη βρίσκονταν μαζί. Η κόρη η Σύλβια είναι μια από τους λίγους αυτόπτες μάρτυρες της θηριωδίας τους Άουσβιτς.

Η Mπέρρυ Nαχμία, από την Kαστοριά επέζησε από το κολαστήριο του Άουσβιτς (το απόσπασμα από το βιβλίο Kραυγή για το αύριο, εκδόσεις Kάκτος, Aθήνα 1989 - εδώ από το βιβλίο της Φραγκίσκης Aμπατζοπούλου, Tο Oλοκαύτωμα στις μαρτυρίες των Eλλήνων Eβραίων, εκδόσεις Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1993).

Πηγή: Εφημερίδα Νέα Προοπτική

Sunday, April 6, 2014

Εμείς οι πρόσφυγες

Της Χάνα Άρεντ (Μέρος Α)                                                                                                                                                                                                        
Κατά πρώτο λόγο, δεν μας αρέσει να μας αποκαλούνε «πρόσφυγες». Εμείς μεταξύ μας αποκαλούμαστε «νεοφερμένοι» ή «μετανάστες». Οι εφημερίδες μας είναι εφημερίδες για «γερμανόφωνους Αμερικανούς»· και απ’ όσο ξέρω, τα άτομα που διώχθηκαν από τον Χίτλερ δεν έχουν ιδρύσει και ουδέποτε ιδρύσανε κάποιον σύλλογο που ο τίτλος του να υποδηλώνει ότι τα μέλη του ήταν «πρόσφυγες».

Πρόσφυγας ήταν το άτομο που αναγκαζότανε να αναζητήσει άσυλο εξαιτίας κάποιας πράξης που διέπραξε ή εξαιτίας κάποιας πολιτικής άποψης που είχε. Λοιπόν, είναι αλήθεια ότι αναζητούμε άσυλο· αλλά δεν έχουμε διαπράξει καμία πράξη και οι περισσότεροι από εμάς ποτέ δεν ονειρεύτηκαν να έχουν κάποια ριζοσπαστική πολιτική άποψη. Με εμάς το νόημα του όρου πρόσφυγας έχει αλλάξει. Τώρα «πρόσφυγες» είναι εκείνοι από εμάς που ήταν τόσο άτυχοι ώστε να φτάσουν σε μια καινούργια χώρα δίχως καθόλου οικονομικούς πόρους και πρέπει να βοηθηθούν από τις επιτροπές προσφύγων.

Προτού ξεσπάσει αυτός ο πόλεμος, ήμασταν ακόμα πιο ευαίσθητοι όταν μας αποκαλούσαν πρόσφυγες. Κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε για να αποδείξουμε στους άλλους ανθρώπους ότι ήμασταν απλώς κανονικοί μετανάστες. Διακηρύσσαμε ότι είχαμε αναχωρήσει οικεία βουλήσει για χώρες της επιλογής μας, και αρνούμασταν ότι η κατάστασή μας είχε οποιαδήποτε σχέση με «τα αποκαλούμενα εβραϊκά προβλήματα». Ναί, ήμασταν «μετανάστες» ή «νεοφερμένοι» που αφήσαμε τη χώρα μας επειδή ένα ωραίο πρωί δεν μας έκανε άλλο πια, ή απλώς για λόγους οικονομικούς. Θέλαμε να ξαναφτιάξουμε τις ζωές μας, αυτό ήταν όλο. Για να ξαναφτιάξει κανείς τη ζωή του πρέπει να είναι δυνατός και αισιόδοξος. Έτσι κι εμείς είμαστε πολύ αισιόδοξοι.

Η αισιοδοξία μας, πράγματι, είναι αξιοθαύμαστη, ακόμα κι αυτό λέμε εμείς. Η ιστορία του αγώνα μας έγινε τελικά γνωστή. Χάσαμε το σπίτι μας, που σημαίνει ότι χάσαμε την οικειότητα της καθημερινής ζωής. Χάσαμε το επάγγελμά μας, που σημαίνει ότι χάσαμε αυτοπεποίθηση ότι είχαμε κάποια χρησιμότητα σε αυτόν τον κόσμο. Χάσαμε τη γλώσσα μας, που σημαίνει πως χάσαμε τη φυσικότητα των αντιδράσεών μας, την απλότητα των χειρονομιών μας, την απρόσκοπτη έκφραση συναισθημάτων. Αφήσαμε τους συγγενείς μας στα πολωνικά γκέτο και οι καλύτεροί μας φίλοι σκοτώθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, που σημαίνει ότι διαρρήχθηκαν οι ιδιωτικές μας ζωές.

Μολαταύτα, απ’ τη στιγμή που σωθήκαμε – κι οι περισσότεροι από εμάς χρειάστηκε να σωθούν αρκετές φορές – αρχίσαμε τις καινούργιες μας ζωές και προσπαθήσαμε να ακολουθήσουμε όσο πιο πιστά μπορούσαμε όλες τις καλές συμβουλές που μας έδωσαν οι σωτήρες μας. Μας είπαν να ξεχάσουμε· και ξεχάσαμε γρηγορότερα από όσο θα μπορούσε οποιοσδήποτε να φανταστεί. Με φιλικό τρόπο μας υπενθύμιζαν ότι η καινούρια χώρα θα γίνει ένα καινούριο σπίτι για μας· κι έπειτα από τέσσερις εβδομάδες στη Γαλλία ή έξι εβδομάδες στην Αμερική, παριστάναμε τους Γάλλους ή τους Αμερικανούς. Οι πιο αισιόδοξοι εξ’ ημών θα πρόσθεταν ότι ολόκληρη η προηγούμενη ζωή τους είχε περάσει σε ένα είδος ασυνείδητης εξορίας και μόνο η καινούργια τους πατρίδα τους δίδαξε πως πραγματικά μοιάζει ένα σπίτι. Είναι αλήθεια ότι μερικές φορές εγείρουμε ενστάσεις όταν μας λένε να ξεχάσουμε την προηγούμενη δουλειά μας· και τα προηγούμενα ιδανικά μας είναι συνήθως δύσκολο να τα πετάξουμε αν διακυβεύεται το κοινωνικό μας πρότυπο. Με τη γλώσσα, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουμε καμία δυσκολία: έπειτα από έναν μόνο χρόνο οι αισιόδοξοι είναι πεπεισμένοι ότι μιλάνε τα αγγλικά σαν να ήταν η μητρική τους γλώσσα· κι έπειτα από δύο χρόνια ορκίζονται σοβαρά ότι μιλάνε τα αγγλικά καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη γλώσσα – τα γερμανικά μόλις που τα θυμούνται.

Προκειμένου να ξεχάσουμε ακόμα πιο αποτελεσματικά μάλλον αποφεύγουμε οποιαδήποτε νύξη για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή τα στρατόπεδα εγκλεισμού τα οποία γνωρίσαμε σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες – κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως απαισιοδοξία ή έλλειψη αυτοπεποίθησης στη νέα μας πατρίδα. Εκτός αυτού, πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει ότι κανείς δεν θέλει να ακούει για όλα αυτά· η κόλαση δεν είναι πια μια θρησκευτική δοξασία ή μια φαντασίωση, αλλά κάτι εξίσου αληθινό με τα σπίτια, τις πέτρες και τα δέντρα. Προφανώς, κανείς δεν θέλει να ξέρει ότι η σύγχρονη ιστορία έχει δημιουργήσει ένα καινούργιο είδος ανθρώπινων όντων – αυτό το είδος που κλείνεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης από τους εχθρούς του και στα στρατόπεδα εγκλεισμού από τους φίλους του.

Ακόμα και μεταξύ μας δεν μιλάμε για αυτό το παρελθόν. Αντ’ αυτού, έχουμε βρει τον τρόπο μας να διαχειριστούμε ένα αβέβαιο μέλλον. Απ’ τη στιγμή που όλοι κάνουν σχέδια, εύχονται και ελπίζουν, το ίδιο κάνουμε κι εμείς. Ωστόσο, εκτός από αυτές τις γενικές ανθρώπινες συμπεριφορές, προσπαθούμε να τακτοποιήσουμε το μέλλον περισσότερο επιστημονικά. Μετά από τόση κακοτυχία θέλουμε αναμφίβολα μια διέξοδο. Συνεπώς, αφήνουμε πίσω μας τη γη με όλες της τις αβεβαιότητες και στρέφουμε το βλέμμα μας στον ουρανό. Τα άστρα – κι όχι οι εφημερίδες – θα μας πουν πότε θα ηττηθεί ο Χίτλερ και πότε θα γίνουμε Αμερικανοί πολίτες. Θεωρούμε τα άστρα πιο αξιόπιστους συμβούλους απ’ ότι όλους τους φίλους μας· από τα άστρα μαθαίνουμε πότε θα δειπνήσουμε με τους ευεργέτες μας καθώς και ποιά μέρα θα έχουμε την καλύτερη ευκαιρία για να συμπληρώσουμε ένα από αυτά τα αμέτρητα ερωτηματολόγια που συνοδεύουν τις τωρινές μας ζωές. Μερικές φορές δεν στηριζόμαστε ούτε στ’ άστρα, αλλά μάλλον στις γραμμές των χεριών ή στα σημάδια του γραφικού μας χαρακτήρα. Έτσι μαθαίνουμε λιγότερα για τα πολιτικά γεγονότα για τους αγαπητούς εαυτούς μας, έστω και αν η ψυχανάλυση είναι κάπως ντεμοντέ. Οι ευτυχισμένες εποχές κατά τις οποίες βαριεστημένες κυρίες και κύριοι της καλής κοινωνίας συζητούσαν για τις χαριτωμένες αταξίες των παιδικών τους χρόνω, έχουν παρέλθει. Δεν θέλουν πια ιστορίες με φαντάσματα· οι πραγματικές εμπειρίες τους κάνουν να ανατριχιάσουν. Δεν υπάρχει πλέον καμιά ανάγκη να μας μαγεύει το παρελθόν· υπάρχει αρκετή μαγεία στην πραγματικότητα. Έτσι, παρά την ειλικρινή αισιοδοξία μας, χρησιμοποιούμε κάθε είδους μαγικά κόλπα γα να κάνουμε τα πνεύματα του μέλλοντος να εμφανιστούν.

Δεν ξέρω ποιες αναμνήσεις και ποιες σκέψεις κατοικούν κάθε βράδυ στα όνειρά μας. Δεν τολμώ να συζητήσω πληροφορίες, δεδομένου ότι κι εγώ υπήρξα μάλλον αισιόδοξη. Μερικές φορές όμως φαντάζομαι ότι τουλάχιστον τα βράδια σκεφτόμαστε το θάνατο μας ή ότι θυμόμαστε τα ποιήματα που κάποτε αγαπήσαμε. Θα μπορούσα ακόμα και να καταλάβω πως οι φίλοι μας της Δυτικής Ακτής, κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης κυκλοφορίας, έχουν τέτοιες περίεργες απόψεις όπως το να πιστεύουν ότι όχι μόνο είμαστε «αυριανοί πολίτες» αλλά τωρινοί «εχθρικοί αλλοδαποί». Υπό το φως της ημέρας, φυσικά, «από τεχνικής απόψεως» γινόμαστε μόνο εχθρικοί αλλοδαποί – όλοι οι πρόσφυγες το ξέρουν αυτό. Αλλά όταν τεχνικοί λόγοι σε εμποδίζουν να βγεις από το σπίτι τις βραδυνές ώρες, σίγουρα δεν ήταν εύκολο να αποφύγεις σκοτεινές σκέψεις για τη σχέση τεχνικότητας και πραγματικότητας.

Όχι, κάτι δεν πάει καλά με την αισιοδοξία μας. Υπάρχουν ανάμεσά μας εκείνοι οι ιδιόρρυθμοι αισιόδοξοι άνθρωποι που, έχοντας κάνει πολλές αισιόδοξες ομιλίες, επιστρέφουν στο σπίτι και ανάβουν το γκάζι ή χρησιμοποιούν τον ουρανοξύστη με έναν αρκετά αναπάντεχο τρόπο. Φαίνεται ότι αυτοί αποδεικνύουν ότι η δεδηλωμένη μας ευθυμία βασίζεται σε μια επικίνδυνη ετοιμότητα για θάνατο. Αναθρεμμένοι με την πεποίθηση ότι η ζωή είναι το υψηλότερο αγαθό και ο θάνατος ο μεγαλύτερος τρόμος, γινόμαστε μάρτυρες και θύματα χειρότερων φρικαλεοτήτων απ’ ό,τι ο θάνατος – δίχως να είμαστε ικανοί να ανακαλύψουμε ένα υψηλότερο ιδανικό απ’ τη ζωή. Έτσι, μολονότι ο θάνατος χάνει για εμάς τη φρίκη του, δεν γινόμαστε ούτε πρόθυμοι ούτε ικανοί να ρισκάρουμε τη ζωή μας για κάποιον σκοπό. Οι πρόσφυγες, αντί να παλέψουν – ή να σκεφτούνε πώς θα μπορέσουνε να παλέψουν – συνηθίζουν να εύχονται το θάνατο των συγγενών και φίλων· αν κάποιος πεθάνει, φανταζόμαστε με χαρά όλα τα βάσανα από τα οποία γλύτωσε. Τελικά, πολλοί από εμάς καταλήγουν να εύχονται ότι κι εμείς, επίσης, θα μπορούσαμε να γλυτώσουμε από ορισμένα βάσανα, και πράττουν αναλόγως.

Από το 1938 – από την εισβολή του Χίτλερ στην Αυστρία – έχουμε δει πόσο γρήγορα η εύγλωττη αισιοδοξία μπορεί να μετατραπεί σε απαισιοδοξία. Καθώς περνά ο καιρός, τα πράγματα γίνονται χειρότερα – γινόμαστε ακόμα πιο αισιόδοξοι και ρέπουμε ακόμα περισσότερο προς την αυτοκτονία. Οι Εβραίοι της Αυστρίας υπό τον Schuschnigg ήταν εύθυμος λαός που τους θαύμαζαν όλοι οι αμερόληπτοι παρατηρητές. Ήταν αρκετά υπέροχο το πόσο βαθιά πεπεισμένοι ήταν ότι τίποτα κακό δεν μπορούσε να τους συμβεί. Όταν όμως τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στη χώρα και οι μη Εβραίοι γείτονες άρχισαν να πραγματοποιούν ταραχές στα Εβραϊκά σπίτια, οι Αυστριακοί Εβραίοι άρχισαν να αυτοκτονούν.

Σε αντίθεση με το τί γίνεται στις άλλες αυτοκτονίες, οι φίλοι μας δεν άφηναν καμία εξήγηση για την πράξη τους, καμία κατηγορία, καμία καταγγελία εναντίον ενός κόσμου που εξαναγκάζει έναν απελπισμένο άνθρωπο να μιλά και να ενεργεί εύθυμα ακόμα και στην τελευταία του μέρα. Τα σημειώματα που άφησαν αυτοί οι άνθρωποι είναι συμβατικά, ανούσια ντοκουμέντα. Έτσι, οι επικήδειοι που κάνουμε πάνω απ’ τους ανοιχτούς τους τάφους είναι σύντομοι, αμήχανοι και πολύ αισιόδοξοι. Κανείς δεν νοιάζεται για τα κίνητρα· φαίνεται ότι είναι ξεκάθαρα σε όλους μας.

Κυκλοφόρησε το 1943 σε ένα μικρό εβραϊκό περιοδικό, το The Menorah Journal
Μετάφραση: Κώστας Δεσποινιάδης, από το 13ο τεύχος του Τετραδίου Ολικής Αντιπαράθεσης, ΠΑΝΟΠΤΙΚΟΝ

Πηγή: eagainst.com

Saturday, April 5, 2014

Ο Μπαλτάκος σε ρόλο «αυτοφωράκια»

«Αυτοφωράκιας», στη γλώσσα της «νύχτας», είναι ο τύπος που εμφανίζεται στις Αρχές ως υπεύθυνος λειτουργίας όταν γίνεται έλεγχος στο νυχτερινό κέντρο «διασκέδασης» που... εργάζεται. Πρόκειται για αχυράνθρωπο του αφεντικού που βγαίνει μπροστά και αναλαμβάνει την ποινική ευθύνη για τυχόν παραβάσεις, βγάζει τη νύχτα στο κρατητήριο του «οικείου» αστυνομικού τμήματος και την επόμενη μέρα περνάει από Αυτόφωρο. Εννοείται πως το αφεντικό σε όλη αυτή τη διαδικασία παραμένει άφαντο και ούτε τον είδε, ούτε τον ξέρει…τον «αυτοφωράκια».

Ο Μπαλτάκος, ο μέχρι χτες «εξ απορρήτων» του πρωθυπουργού, μόλις έγινε η «στραβή» ανέλαβε την ευθύνη για λογαριασμό του αφεντικού του, που προσποιείται πως δεν θέλει πια ούτε να τον ξέρει, μήπως και τη σκαπουλάρει με τον πραγματικό «έλεγχο» στις επικείμενες εκλογές του Μάη. Ποτέ δεν έλειψαν από τα «αφεντικά»-Σαμαράδες οι Μπαλτάκοι-«αυτοφωράκηδες» για να φέρουν σε πέρας τη βρώμικη δουλειά. Γνωρίζουν πως είναι αναλώσιμοι, και τα παίρνουν όλα πάνω τους στη «δύσκολη» στιγμή για να βγάλουν λάδι το αφεντικό τους… και ούτε γάτα ούτε ζημιά στο «μαγαζί». Η σούπα χαλάει όταν τα τέκνα έχουν διαφορετική εικόνα-ιδέα για τον πατέρα τους…

Πηγή: Blog Οικοδόμος

Thursday, March 13, 2014

Να σώσουμε τον Οδυσσέα

Ο «Οδυσσέας», το παλιότερο και μεγαλύτερο εθελοντικό σχολείο διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, αναπόσπαστο και ενεργό κομμάτι του εκπαιδευτικού και αντιρατσιστικού κινήματος την τελευταία δεκαπενταετία, βρίσκεται αντιμέτωπος με το μακρύ χέρι του κράτους, ενός κράτους που εμφανίζεται όλο και πιο εχθρικό απέναντι σε κάθε προσπάθεια έμπρακτης αλληλεγγύης και αυτοοργάνωσης.
Ο «Οδυσσέας» απευθυνόταν πάντα, χωρίς διακρίσεις, σε ένα ευρύ φάσμα μεταναστών, παλιννοστούντων και προσφύγων που ζουν στη Θεσσαλονίκη. Στις ομάδες αυτές έχουν προστεθεί πια λόγω της οικονομικής κρίσης και ντόπιοι Έλληνες που παρακολουθούν τα μαθήματα ξένων γλωσσών που επίσης προσφέρει το σχολείο (είναι χαρακτηριστικό ότι το 1/3 περίπου των μαθητών του φέτος είναι Έλληνες). Ταυτόχρονα όμως η κρίση έχει δυσχεράνει τα τελευταία χρόνια ακόμη πιο πολύ την πάντα δύσκολη χρηματοδότηση του «Οδυσσέα», η οποία βασίζεται στις εισφορές μελών, φίλων και συλλογικοτήτων, και όχι σε παχυλές κρατικές ή ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις.
Όλα αυτά δεν απέτρεψαν την επιβολή εις βάρος του, μετά από έλεγχο της Εφορίας το 2012, κυριολεκτικά εξοντωτικών προστίμων για καθαρά τυπικές και γραφειοκρατικές φορολογικές παραλείψεις, χωρίς να χρωστάει πουθενά και δίχως να υπάρχει η παραμικρή υποψία κερδοσκοπίας ή δόλου. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο «Οδυσσέας» λόγω έλλειψης πόρων αδυνατούσε ακόμη και να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια. Έτσι, μια οργάνωση της οποίας τα μέλη έδωσαν και δίνουν απλόχερα -χωρίς κανένα οικονομικό αντάλλαγμα- χρόνο, γνώσεις, ακόμη και χρήματα, κλήθηκε σε μια περίοδο με μηδενικά έσοδα, να πληρώσει ούτε λίγο ούτε πολύ 62.000 ευρώ, που με τις προσαυξήσεις ενός χρόνου έχουν πλέον ξεπεράσει τις 70.000. Μάλιστα, ο πρόεδρός του, ο εκπαιδευτικός Αντώνης Γαζάκης, διώκεται ποινικά ως υπεύθυνος κατά το νόμο, και κινδυνεύει –μέχρι την πλήρη αποπληρωμή των προστίμων- με πειθαρχικές διώξεις και απόλυση από την εργασία του. Για αυτούς τους λόγους ο «Οδυσσέας» έχει προβεί σε ρύθμιση των οφειλών του και τα μέλη του είναι υποχρεωμένα να αποδυθούν σε ένα τιτάνιο αγώνα εξεύρεσης 76.000 ευρώ που θα πρέπει να καταβληθούν σε 43 μηνιαίες δόσεις.

Η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο «Οδυσσέας» δεν αντιστοιχεί ούτε στο έργο του ούτε στην προσφορά του, αλλά ούτε και στις οικονομικές δυνατότητες του ίδιου και των μελών του. Πρόκειται για ένα τρανταχτό παράδειγμα κατάφωρης παραβίασης κάθε έννοιας λογικής και δικαίου. Απευθυνόμαστε λοιπόν προς κάθε αρμόδια αρχή και ζητούμε απερίφραστα την άμεση και πλήρη διαγραφή των οφειλών του προς την Εφορία, ώστε να αποκατασταθεί η αδικία εις βάρος μιας οργάνωσης που αποτελεί υπόδειγμα αλληλεγγύης και προσφοράς. Παράλληλα, εκφράζουμε την αμέριστη στήριξή μας στον «Οδυσσέα» και δηλώνουμε ότι θα σταθούμε στο πλευρό του και θα βγούμε όλοι μαζί πιο δυνατοί από αυτήν την περιπέτεια.

Το ψήφισμα συνυπογράφουν οι παρακάτω οργανώσεις, φορείς, συλλογικότητες (ο κατάλογος παραμένει ανοιχτός): «Αλληλεγγύη για όλους», “Ανατολικός Άνεμος” - δημοτική παράταξη Δ. Θέρμης, «Ανοιχτή Πόλη» - δημοτική παράταξη Δ. Θεσσαλονίκης, Ανοιχτή Συνέλευση Κατοίκων Περιοχής Σχ. Τυφλών, Ευζώνων, Φαλήρου, Ανοιχτή Συνέλευση Ορεστιάδας, ΑΝΤΑΡΣΥΑ Θεσσαλονίκης, «Αντιγόνη - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία», Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης, Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Λάρισας, Αντιφασιστική Επιτροπή Φαλήρου (Θεσ/νίκη), Αντιφασιστική Συνέλευση Αλληλεγγύης (ΑΣΑ), ΑΡΣΙΣ, Αταξήα - ομάδα μαθημάτων Κοινωνικού Στεκιού/Στεκιού Μεταναστών Χανίων, Αυτόνομη Ριζοσπαστική Αυτοδιοίκηση στο Δήμο Νεάπολης-Συκεών, Δήμος Θεσσαλονίκης, Δίκτυο για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, «Δράση για την Άγρια Ζωή», Εθελοντική Εργασία Θεσσαλονίκης, ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ - περιοδικό "αντιτετράδια της εκπαίδευσης", "Εκτός Τάξης" - ομάδα μαθημάτων Στεκιού Μεταναστών, Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, Ε' ΕΛΜΕ Αθήνας, Α' ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής "Κυριάκος Σιδηρόπουλος", Β' ΕΛΜΕ Έβρου, Γ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, Δ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, Ε΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, ΕΛΜΕ Λέσβου, "Ενεργοί Πολίτες για το Δήμο Βεροίας - Ανατροπή Τώρα", Ένωση εκπαιδευτικών της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας, Ένωση μεταναστών από τη Σενεγάλη και άλλες αφρικανικές χώρες, Επιτροπή Αλληλεγγύης για τους Πολιτικούς Κρατούμενους στην Τουρκία και το Κουρδιστάν, Θεματική Ομάδα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Οικολόγων Πράσινων, “Θεσσαλονίκη Πράσινη Πόλη” Δημοτική παράταξη Δ. Θεσσαλονίκης, ΚΑΛΛΙΣΤΩ - Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση, ΚΑΡ.ΠΟ.Σ - δημοτική κίνηση Καρδίτσας, Κίνηση «Απελάστε το Ρατσισμό» (ΚΑΡ), ΚΕΕΡΦΑ - Κίνηση Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή Θεσσαλονίκης, Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης, Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης, Κοινωνικό Κέντρο/Στέκι Μεταναστών, Κοινωνικό Στέκι/Στέκι Μεταναστών Χανίων, Κουζίνα Αλληλεγγύης Κοινωνικού Κέντρου/Στεκιού Μεταναστών, Μικρόπολις - Κοινωνικός Χώρος για την Ελευθερία, Moment Drama, NAFTHA – Nazi-Free Thessaloniki Assembly, ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, “Ξεκίνημα” - Σοσιαλιστική Διεθνιστική Οργάνωση, Οικολογία-Αλληλεγγύη - περιφερειακή παράταξη, Οικολογική Κίνηση Δράμας, Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης, “Οικόπολις” - μια παράλληλη πόλη, Ομάδα νομικών για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων προσφύγων και μεταναστών, ΟμΜΙΚΡΟ-Ομάδα Μαθημάτων Μικρόπολις, Πανελλήνια Ένωση Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (Π.Ε.Σ.ΕΚ), Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, Πολιτική Κίνηση Νομού Θεσσαλονίκης των Οικολόγων Πράσινων, "Πολύδρομο", Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στην Ελλάδα που αντιστέκεται - Βρυξέλλες, Σύλλογος Αλβανών Μεταναστών «Μητέρα Τερέζα», Σύλλογος Μεταπτυχιακών Φοιτητών ΠΤΔΕ (ΑΠΘ), SYMβIOSIS, ΣΥΡΙΖΑ, Σωματείο Υπαλλήλων Βιβλίου - Χάρτου Ν. Θεσσαλονίκης, “Χωρίς Χρέος Χωρίς Ευρώ” - κοινότητα σκέψης δράσης

Tuesday, March 11, 2014

Οι συμμαχίες και τα εμπόδιά τους

Toυ Νικόλα Σεβαστάκη

Στις συνθήκες της κρίσης, οι πολιτικές συμμαχίες είναι μια δύσκολη και περίπλοκη εξίσωση για όλους τους μετέχοντες στην πολιτική σκηνή. Η παγίωση των απορριπτικών συναισθημάτων στην κοινωνία ενισχύει τον ναρκισσισμό των «μικρών διαφορών», τα τεχνάσματα αυτοσυντήρησης, τους αμυντικούς φόβους ή και τους προσωπικούς τυχοδιωκτισμούς. Στο μεταξύ, όλα αυτά τα χρόνια, ανέβηκαν οι τόνοι και ανοίχτηκαν ψυχικά και συναισθηματικά ρήγματα. Η πολιτική διαμάχη έλαβε διαστάσεις πρωτοφανούς επιθετικότητας, δίχως δεύτερες σκέψεις για τις αρνητικές συνέπειες που θα είχε όλο αυτό στο μέλλον.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ, κόμμα που θέλησε να είναι πρωτίστως η πολιτική έκφραση της λαϊκής αγανάκτησης, προκύπτουν μεγαλύτερες δυσκολίες. Το άγχος ταυτότητας, οι αυτοματισμοί του πολιτικού ανταγωνισμού από τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και ο φόβος μην καταγραφεί ως «συστημικός», όλα αυτά επιδρούν στον συγκεκριμένο χώρο με έντονο τρόπο.

Η ειλικρίνεια επιβάλλει την εξής διαπίστωση: για τον οργανωμένο ΣΥΡΙΖΑ οι συμμαχίες προσεγγίζονται ως αναγκαίο κακό ή με την παραδοσιακή καχυποψία απέναντι στην απειλή της «παρέκκλισης». Επικράτησε η βεβαιότητα ότι η αντιμνημονιακή ορμή του 2011-12 θα έδινε λύση και στο πολιτικό πρόβλημα της χώρας μέσα από τη συνάθροιση των επιμέρους αντιστάσεων σε ένα μεγάλο κοινωνικό μέτωπο. Αυτό το μέτωπο θα γεννούσε και το πραγματικό πολιτικό του μέγεθος.

Στο πέρασμα του χρόνου έγινε όμως φανερή η πολυσημία και πανσπερμία των αρνήσεων που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα της κρίσης. Παρ’ όλα αυτά, παγιώθηκε η αντίληψη ότι το αντιμνημονιακό κοινό αίσθημα είναι η νέα μαγιά της αντιστασιακής ψυχής του έθνους, ένα πρόπλασμα σύγχρονου ΕΑΜ. Η αποτύπωση, ωστόσο, μιας ρευστής πραγματικότητας ως εμπόλεμης κατάστασης μεταξύ δύο βουλήσεων, υπονομεύει τη δυνατότητα κάθε διαλόγου που αποτελεί προϋπόθεση κάθε πολιτικής συμμαχίας. Με ποιον να συνομιλήσεις, πόσο μάλλον να συμμαχήσεις πολιτικά, αν πιστεύεις ότι όλα τα άλλα δημόσια επιχειρήματα είναι αποχρώσεις του κακού;

Θεωρείται, επίσης, εδραία αλήθεια ότι η κρίση φτιάχνει έναν κοινωνικό και ταξικό διχασμό που στη μια του άκρη είναι ο νεοφιλελευθερισμός και στην άλλη το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ. Σαν να μην υπάρχει ένας λαός της ελληνικής Δεξιάς, ρηχής και βαθιάς. Και σαν να μην υφίσταται ένα άλλο τμήμα του πληθυσμού που δεν αναγνωρίζεται ούτε στο δεξιό συντηρητισμό ούτε όμως και στις μνήμες ή στους συμβολισμούς της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Η αφαίρεση μιας σύνθετης πραγματικότητας στο όνομα της ταξικής της χαρτογράφησης ή των νέων ΕΑΜ, δημιούργησε αυταπάτες. Νομίζω όμως ότι εμποδίζει εδώ και καιρό την ανάγνωση της συγκυρίας.

Θα έλεγε κανείς ότι οι συμμαχίες μπορούν να γίνουν ορατές όταν ένας πολιτικός χώρος ξεκαθαρίζει προς το εσωτερικό του και προς τα έξω ότι η ανασυγκρότηση του κράτους και της κοινωνίας χρειάζεται διανοητικά εργαλεία, πολιτικές ιδέες και ανθρώπινες ποιότητες από πολλές πηγές. Η έξοδος από την κρίση δίχως υπερβάσεις σε ιδέες και κληρονομημένα αισθήματα δεν είναι δυνατή.

Η συμμαχία των «αντιμνημονιακών» προσωπικοτήτων είναι συνταγή για την εμφάνιση επικίνδυνων φαινομένων τύπου Καρυπίδη. Η συμμαχία που αναζητά εναγωνίως το άρωμα της ενότητας των «συνεπών αριστερών» –τύπου ΚΚΕ και εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς– συνιστά τεράστια πολιτισμική οπισθοχώρηση, πέρα από το πολιτικό της αδιέξοδο.

Μοναδική προοπτική θα ήταν, κατά τη γνώμη μου, η μέριμνα για το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ σε όλες εκείνες τις δυνάμεις που αναγνωρίζουν τη σημασία του κοινωνικού ζητήματος και συγχρόνως επιδιώκουν προοδευτικές τομές τόσο στα φθαρμένα πρότυπα της «ρηχής ευημερίας» όσο και στις συνταγές της «ανταγωνιστικής λιτότητας». Εχω όμως την αίσθηση ότι όσο κυριαρχεί η δαιμονοποίηση κάθε σοσιαλδημοκρατίας, όσο περνά σε τρίτη μοίρα η ανάγκη για αποστάσεις από τις στρεβλώσεις του εγχώριου κοινωνικού μοντέλου στο όνομα των πρόσφατων δεινών του, όσο χτίζονται τείχη κακοπιστίας, τόσο περισσότερο δυσκολεύει και η προοπτική των συμμαχιών.

* Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης στο ΑΠΘ

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Tuesday, March 4, 2014

Εθνική Αστέγων, σύμβολο ελπίδας



«Είναι σύμβολο ελπίδας» («It’s a symbol of hope»). Αυτός είναι ο τίτλος του αφιερώματος που προβλήθηκε πριν από λίγες μέρες από το επίσημο κανάλι της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας FIFA (FIFAtv, www.fifa.com), με θέμα την ελληνική ποδοσφαιρική ομάδα Αστέγων.

Τα γυρίσματα έγιναν στο τέλος του περασμένου χρόνου, στους δρόμους της Αθήνας, αλλά και στο γήπεδο του Ρουφ, που αποτελεί την αθλητική εστία της ομάδας και της καμπάνιας «Γκολ στη Φτώχεια». Το αφιέρωμα προβλήθηκε στην επίσημη τηλεοπτική εκπομπή της FIFA «Futbol Mundial», η οποία μεταδίδεται σε δεκάδες χώρες, σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το σχετικό βίντεο αναρτήθηκε πριν λίγες μέρες και στο επίσημο κανάλι της FIFA στο youtube.

Η εθνική αστέγων έκανε την πρώτη της προπόνηση τον Μάρτιο του 2007 στο πλαίσιο της καμπάνιας «Γκολ στη Φτώχεια», στόχος της οποίας είναι η υποστήριξη ευπαθών ομάδων συμπολιτών μας, η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και, εν τέλει, η κινητοποίηση των πολιτών ενάντια σε κάθε μορφή κοινωνικού αποκλεισμού. Οι άστεγοι, άτομα εξαρτημένα από ψυχότροπες ουσίες και οι πρόσφυγες είναι οι τρεις κατηγορίες που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της πρωτοβουλίας.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, εξασφαλίστηκε η συμμετοχή μιας ποδοσφαιρικής ομάδας στο 5ο Παγκόσμιο Κύπελλο Αστέγων το οποίο πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2007 στην Κοπεγχάγη. Άλλωστε, το Παγκόσμιο Κύπελλο Αστέγων ήταν, στην πραγματικότητα, η πηγή «έμπνευσης» των ανθρώπων που ξεκίνησαν την ελληνική καμπάνια.

Το 2007, ήταν και η πρώτη φορά που ελληνική ομάδα συμμετείχε σε αυτή την σπουδαία από κάθε άποψη διοργάνωση, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο με την υποστήριξη, μεταξύ άλλων, της UEFA και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).

Στη Θεσσαλονίκη και στη Χιλή 

Η ελληνική ομάδα αστέγων ξεκίνησε από την Αθήνα, αλλά σύντομα εξαπλώθηκε και σε άλλες πόλεις, σε συνεργασία με τοπικές δομές που παρέχουν υποστηρικτικές υπηρεσίες σε ευπαθείς ομάδες συμπολιτών μας (Κοζάνη, Βόλο κ.λπ.). Σύντομα δε, η καμπάνια «Γκολ στη Φτώχεια» θα εγκατασταθεί –μετά το περιοδικό δρόμου «σχεδία»- και στη Θεσσαλονίκη. Ένα γήπεδο στην καρδιά της συμπρωτεύουσας θα αρχίσει να υποδέχεται, σε εβδομαδιαία βάση, συμπολίτες μας που αυτή τη στιγμή, βιώνουν τον αποκλεισμό και από τον αθλητισμό. Εκτιμάται ότι προς τα τέλη της Άνοιξης, θα… στηθεί η μπάλα στη σέντρα και στη Θεσσαλονίκη λοιπόν, με σκοπό –όλοι μαζί- να φορτώσουμε γκολ τα δίχτυα του κοινωνικού αποκλεισμού. Θα ακολουθήσουν λεπτομέρειες, σε λίγες μέρες.

Όλα αυτά, καθώς τα παιδιά της ομάδας (αγόρια και κορίτσια, όλων των ηλικιών) προετοιμάζονται πυρετωδώς και για τον επόμενο σταθμό αυτής της ξεχωριστικής ποδοσφαιρικής παρέας: Το 12ο Παγκόσμιο Κύπελλο Αστέγων, που θα φιλοξενηθεί στα τέλη Οκτωβρίου στην πρωτεύουσα της Χιλής, Σαντιάγκο.

Monday, February 24, 2014

Με σχεδία στο φεγγάρι


Τα ξαναπιάνουμε όλα από την αρχή, ακούγοντας το καλύτερο κλαρίνο της Ελλάδας. Αναζητούμε την παρηγοριά σε θεωρίες συνωμοσίας, κλείνουμε δωμάτιο στο φεγγάρι, παίζουμε μπάλα για μια καλύτερη ζωή, παρακολουθούμε την Τέχνη να κάνει ακτιβισμό, ταξιδεύουμε μέχρι την Ικαριά και ξεσηκωνόμαστε κατά του Εφέντη, και μετράμε πόση ακτινοβολία κοστίζει ένα μεροκάματο. Αυτά και άλλα πολλά, μόνο στο περιοδικό δρόμου «σχεδία» του Μαρτίου 2014 (τεύχος #13) 
Από αυτή την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου στους δρόμους της πόλης!

«Θεωρώ ότι είναι μια εποχή και μια περίοδος να τα ξαναπιάσεις όλα από την αρχή. Τις σκέψεις σου, τις ιδέες σου, το σώμα σου, το πώς ζεις, πώς συμπεριφέρεσαι, πού ζεις, τι διάλεξες, τα πάντα», λέει, μεταξύ πολλών άλλων, στη συνέντευξη που παραχώρησε στη «σχεδία» ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Νίκος Καραθάνος, λίγο πριν ανεβάσει στο Εθνικό Θέατρο το «Δεκαήμερο του Βοκάκιου» -«μια ιστορία για την αυγή του δυτικού ανθρώπου».

Ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της ερευνητικής δημοσιογραφίας στην Ελλάδα, ο Δημήτρης Ψαρράς μιλάει στη «σχεδία» για τις θεωρίες συνωμοσίας που γνωρίζουν μεγάλη άνθηση στην Ελλάδα –ειδικά αυτές τις εποχές της βαθιάς κρίσης. Αφού όλοι ξέρουμε ότι «οι κακοί άλλοι μας φταίνε». Και βέβαια, όλα γίνονται βάσει σχεδίου…

Στις διπλανές σελίδες, Ο γνωστός για τα τολμηρά χόμπι του βρετανός επιχειρηματίας Ρίτσαρντ Μπράνσον, μας μιλάει για τον Νέλσον Μαντέλα, το όνειρό του να χτίσει ξενοδοχείο στο φεγγάρι (το εννοεί!), αλλά και την πίστη του ότι η ευτυχία στον άνθρωπο βρίσκεται στην κοινωνική προσφορά.

Μπαίνουμε στο γήπεδο και συμμετέχουμε σε ένα «οικογενειακό δίτερμα» της εθνικής μας ποδοσφαιρικής ομάδας αστέγων, για να ξαναθυμηθούμε ότι το ποδόσφαιρο, στην πραγματικότητα, είναι ένα όμορφο παιχνίδι και μια κοινωνική διαδικασία μαζί. Για όλους. Αγόρια και κορίτσια, όλων των ηλικιών. Μια δράση που ενώνει και απεγκλωβίζει τις ανθρώπινες ψυχές. Αρκεί η κόκκινη κάρτα να μένει στο τσεπάκι!

Ταξιδεύουμε ως την Ιαπωνία, για να βρούμε αστέγους και ψαράδες να έχουν αναλάβει πόστα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Φουκουσίμα, αφού το ειδικευμένο προσωπικό αρνείται να υποστεί τις (θανατηφόρες) συνέπειες. Και ντύνουμε στα κόκκινα της «σχεδίας» πέντε καταξιωμένους ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών, επιβεβαιώνοντας ότι Τέχνη και ακτιβισμός άνετα συνυπάρχουν.

Και μιας και είναι μήνας της εθνικής μας παλιγγενεσίας, γινόμαστε μάρτυρες μιας ιστορίας αντίστασης από την Ικαριά.

Ακούμε με ευλάβεια τον κορυφαίο κλαρινίστα Πετρολούκα Χαλκιά και τον επί 35 χρόνια συνεργάτη του, τραγουδιστή Αντώνη Κυρίτση, καθώς μας αφηγούνται απίθανες ιστορίες με πρωταγωνιστές, μεταξύ άλλων, τον Λούις Άρμστρονγκ, τον Μπένι Γκούντμαν και τον Ενβέρ Χότζα. Ο Άγγελος Τσέκερης, στο αποκλειστικό του ρεπορτάζ, αποκαλύπτει πώς, τελικά, μετά την παρέμβαση του Τζορτζ Κλούνεϊ, τα μάρμαρα του Παρθενώνα θα επιστρέψουν στην Ψαρρού της Μυκόνου. Ο Γιώργος Μπαζίνας απομαγνητοφωνεί της «εξομολογήσεις ενός γελοίου». Ο Βαγγέλης Χερουβείμ περιγράφει το πλήθος «απορηματοφόρων» που συναντά στο διάβα του, εν όψει των δημοτικών εκλογών, ενώ ο φακός του Κωστή Μπακόπουλου καταγράφει τη ζωή στην πόλη, στις 12:00 ακριβώς. Κορυφαίοι έλληνες γελοιογράφοι σχολιάζουν με το πενάκι τους αυτά που συμβαίνουν γύρω μας και μέσα μας, μαγειρεύουμε βολοβάν και κλείνουμε τραπέζι στην «Βόλτα» και στο «Μακεδονικό» για ψητή μελιτζάνα, αλλά και κοτόπουλο γεμιστό με αποξηραμένα φρούτα, αμύγδαλα, καρύδια. Και άλλα καλά!

Αυτά και άλλα πολλά. Στο τεύχος #13 της «σχεδίας» (Μάρτιος 2014) που κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης από την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2014.
Υπενθυμίζεται ότι η «σχεδία», όπως συμβαίνει με όλα τα περιοδικά δρόμου του πλανήτη, δεν πωλείται στα συνήθη σημεία διάθεσης Τύπου (περίπτερα κ.λπ.). Πωλείται αποκλειστικά και μόνο στους δρόμους της πόλης από διαπιστευμένους πωλητές. Οι πωλητές αυτοί προέρχονται από ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες: Άστεγοι, άνεργοι και γενικώς άνθρωποι που αποδεδειγμένα ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Είναι άνθρωποι που βιώνουν με τον πιο σκληρό τρόπο τις συνέπειες της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που μαστίζει την ελληνική γη. Από την τιμή πώλησης του περιοδικού (3,00 ευρώ), το 50% (δηλαδή το 1,50€) πηγαίνει απευθείας στον ίδιο τον πωλητή.
«122 εφημερίδες δρόμου, 40 χώρες, 5 ήπειροι, 14.000 άστεγοι πωλητές, 6.000.000 αναγνώστες, 1 φωνή ενωμένη ενάντια στη φτώχεια» είναι το σύνθημα του Διεθνούς Δικτύου Εφημερίδων του Δρόμου (International Network of Street Papers – INSP, www.street-papers.org).

ΥΓ.: Να θυμάστε, επίσης, ότι οι πωλητές της «σχεδίας» δίνουν και απόδειξη. Σας παρακαλούμε θερμώς, να μην ξεχνάτε να την παίρνετε!

Για περισσότερες πληροφορίες: Περιοδικό Δρόμου "σχεδία". Φράγκων 24, 546 25 Θεσσαλονίκη, Φαβιέρου 39Α, 104 38 Αθήνα Τ: 2313 013615, 213 0231220

www.shedia.gr  info@shedia.gr fb: shedia.streetaper tw: _shedia

Το ιστορικό του ελληνικού δημόσιου χρέους

Του Γιώργου Σταθάκη*

Το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι δημιούργημα της δεκαετίας του 1980. Προέκυψε από την επέκταση του κράτους. Το χρέος είχε παραμείνει μεταπολεμικά μικρό, μόλις στο 20% του ΑΕΠ την περίοδο 1944-1974. Η Ν.Δ. προέβη σε μαζικές κρατικοποιήσεις την περίοδο 1974-1981, εν μέσω της οικονομικής κρίσης. Το ΠΑΣΟΚ προσέθεσε το κοινωνικό κράτος. Και οι δύο επέκτειναν τη δημόσια διοίκηση. Η αύξηση των δημοσίων δαπανών την περίοδο 1974-1990 διαμόρφωσε ένα κρατικό σύστημα κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα με τα γνωστά "τέσσερα δεκάρια", δηλαδή με τη δημόσια διοίκηση, την υγεία, τις συντάξεις και την παιδεία - άμυνα να απορροφούν κάθε μία κατηγορία περίπου το 10% του ΑΕΠ.

Το σύστημα των εσόδων προσαρμόστηκε ανάλογα. Η έμμεση φορολογία και η φορολογία των μισθωτών προσέγγισε τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους, ενώ χαρακτηριστική παρέμεινε η υστέρηση εσόδων από τη φορολόγηση επιχειρηματικών ομάδων και ελεύθερων επαγγελματιών, λόγω της φοροδιαφυγής και της φοροασυλίας. Έτσι τα έσοδα σταθεροποιήθηκαν στο 38% του ΑΕΠ.

Για τον λόγο αυτό, επί 30 χρόνια, η χώρα είχε ελλειμματικούς προϋπολογισμούς, τους οποίους κάλυπτε ο δημόσιος δανεισμός. Ταυτόχρονα, είχε διαδοχικά σταθεροποιητικά προγράμματα (1985-1987, 1990-1993, 1996-2000, 2004-2006), κατά κανόνα αποτυχημένα, καθώς επιχειρούσαν περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων στους ήδη φορολογούμενους αναπαράγοντας το διαχρονικό πρόβλημα.

Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από το 20% του ΑΕΠ το 1980 στο 110% το 1993 και εκεί σταθεροποιήθηκε για όλη την περίοδο 1993-2009. Καθώς ήταν περίοδος γρήγορης οικονομικής ανόδου, ο συνεχιζόμενος δανεισμός με τα χαμηλά επιτόκια αποτέλεσε μόνιμη πρακτική όλων των κυβερνήσεων. Καθώς το χρέος το αναχρηματοδοτούσε το νέο χρέος, η αύξηση ή απομείωση του χρέους εξαρτιόταν αποκλειστικά από τη σχέση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας με το επιτόκιο δανεισμού. Το χρέος σταδιακά μεταβλήθηκε από το εσωτερικό σε διεθνές. Σε κάθε περίπτωση είχε τη μορφή της έκδοσης ομολόγων που αγόραζαν τράπεζες, ιδιώτες και θεσμικοί επενδυτές.

Η κρίση εμφανίστηκε με την παύση αναχρηματοδότησης του ελληνικού χρέους από τις αγορές, όταν αυτές διέγνωσαν ότι η Ε.Ε. αντιμετώπιζε την κρίση ως "εθνική υπόθεση" των κρατών μελών. Οι διαδοχικές κρίσεις των χωρών της περιφέρειας οδήγησαν στην επιλογή της δημιουργίας ενός έκτακτου μηχανισμού (EFSF), που θα διαμεσολαβούσε ανάμεσα στις αγορές και τις εθνικές οικονομίες δανειζόμενος με εγγυήσεις των ισχυρών οικονομιών και θα απορροφούσε μέρος ή το σύνολο του χρέους που κατείχαν τράπεζες, ιδιώτες και θεσμικοί επενδυτές από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η πολιτική αυτή συνοδευόταν από εθνικά Μνημόνια, δηλαδή βίαιες προσαρμογές των δημόσιων οικονομικών, εσωτερική υποτίμηση μισθών και αξιών και μαζική εκποίηση δημόσιου πλούτου.

Στην περίπτωση της Ελλάδας το δημόσιο χρέος ήταν 300 δισ., σχεδόν όλο σε μορφή ομολόγων, πληρωτέο μεσοσταθμικά σε 7 χρόνια. Η πρώτη πράξη με την εκδήλωση της κρίσης όφειλε να είναι η αναδιάρθρωσή του. Αντίθετα, οι εταίροι επέλεξαν το διπλό σύστημα αναχρηματοδότηση του χρέους και Μνημόνιο. Αυτό έδινε χρόνο στις διεθνείς τράπεζες να εισπράττουν τα προς λήξη ομόλογα και να ξεφορτώνονται τα υπόλοιπα. Όταν έγινε το κούρεμα του ιδιωτικού χρέους κατά 50%, δηλαδή κατά 100 δισ., αυτό ελάχιστα βελτίωσε την κατάσταση. Το χρέος παρέμεινε στα 300 δισ. και με τη βαθιά ύφεση εκτινάχθηκε από το 120% στο 170% του ΑΕΠ.

Οι δύο αναδιαρθρώσεις που επακολούθησαν, η μείωση στα αρχικά υψηλά επιτόκια και η επέκταση της αποπληρωμής στα 30 χρόνια, έχουν διαμορφώσει σήμερα ένα σύστημα σταθερών ετήσιων πληρωμών περίπου 9 δισ. από το 2016 έως το 2046. Αντίθετα υπάρχει ένα μεγάλο ποσό προς πληρωμή το 2014-2016. Για την περίοδο 2014-2020 υποτίθεται ότι τα τοκοχρεολύσια θα τα πληρώνουν το πλεόνασμα του προϋπολογισμού και οι ιδιωτικοποιήσεις. Το πρώτο είναι αδύνατο, το δεύτερο είναι άνευ ποσοτικής σημασίας. Συνεπώς, το αδιέξοδο είναι πλήρες. Η επιμήκυνση από τα 30 στα 50 χρόνια και ο μηδενισμός των επιτοκίων βοηθούν, αλλά δεν αρκούν για να καταστήσουν το χρέος βιώσιμο. Θα απαιτηθεί νέο κούρεμα, προκειμένου να γίνει βιώσιμο. Και, κυρίως, επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η στρατηγική της νέας αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους συνδέεται με την επιστροφή σε τροχιά ανάπτυξης και αυτό θα παραμείνει ίσως το πιο μεγάλο θέμα της μεταμνημονιακής στρατηγικής εξόδου από την κρίση.

* Ο Γιώργος Σταθάκης είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας & βουλευτής του ΣυΡιΖα στο Ν. Χανίων

Πηγή: Εφημερίδα Η ΑΥΓΗ

Friday, February 21, 2014

Γαλλοαλγερινό reggae πανηγύρι

Την τελευταία φορά που έπαιξαν στο Kosmos Festival είχε γίνει πανικός. Είναι και ο τραγουδιστής τους, ο Μπουσκούρ, υπερβολικά γοητευτικός

Του Δημήτρη Κανελλόπουλου

Tο ζητούμενο στην παρούσα περίπτωση με τους Dub Inc δεν είναι πως πρόκειται για ένα από τα κορυφαία ευρωπαϊκά συγκροτήματα της world reggae μουσικής σκηνής, αλλά πως στις συναυλίες τους γίνεται πανηγύρι. Αρα πιο κατάλληλο timing από τώρα που είναι Απόκριες δεν νομίζουμε πως μπορούσε να βρεθεί.

Στο πλαίσιο της μεγάλης παγκόσμια περιοδείας τους «Paradise» Tour 2014 οι Γάλλοι σχεδίασαν μία μικρή tour στη χώρα μας: αύριο παίζουν στο Gagarin 205 εδώ στην Αθήνα, το Σάββατο στο Block 33 της Θεσσαλονίκης και την Κυριακή στο Cine Studio, στο Ηράκλειο. Για φτιάξτε το πρόγραμμά σας, άνδρες και γυναίκες. Ειδικά οι τελευταίες γιατί ο τραγουδιστής τους, ο Bouchkour, όπως με πληροφόρησαν οι γυναίκες του καλλιτεχνικού τμήματος της εφημερίδας μας, ανάβει φωτιές με το πέρασμά του. Τη φορά, θυμάμαι, που ήρθε κι έπαιξε στο Kosmos Festival δημιούργησε πανικό. Τα κορίτσια της παραγωγής έριξαν κλήρο ποια θα συνοδεύσει το συγκρότημα μετά στο ξενοδοχείο, να πιουν κι ένα ποτό μαζί του στο λόμπι αν ήταν…

Είναι τακτικοί επισκέπτες μας άλλωστε οι Dub Inc, αν και πέρασαν ήδη τρία χρόνια από τότε που τους είδαμε live στην Αθήνα για τελευταία φορά. Κρίνοντας δε από τα εισιτήρια και τον ρυθμό με τον οποίο εξαφανίζονται μάλλον μας έλειψαν, αφού η αθηναϊκή συναυλία τους, τουλάχιστον, πάει για sold out. Υπάρχουν ακόμα εισιτήρια βέβαια, μην απογοητευθείτε, αλλά σπεύσατε όσοι ενδιαφέρεστε. Κι έχουν και καινούργιο (περσινό) άλμπουμ να μας παρουσιάσουν, το «Paradise», που έδωσε και τον τίτλο στην περιοδεία τους.

Ποιοι είναι λοιπόν οι Dub Inc, που ξεκίνησαν σαν μια παρέα από το St. Etienne; Επιγραμματικά: μια εκρηκτική στα live της μπάντα που παίζει reggae, dub, hip-hop και ethnic. Ξεκίνησαν στα τέλη της δεκαετίας του ’90, φέρνοντας μια πνοή φρέσκου αέρα στη γαλλική reggae dub σκηνή. Οι επιρροές τους προέρχονται κυρίως από αφρικάνικους παραδοσιακούς ρυθμούς και μελωδίες. Είναι και Γαλλοαλγερινοί, γι” αυτό.

Το πρώτο τους άλμπουμ «Diversitè» κυκλοφόρησε το 2003, ενώ καθιερώθηκαν με το «Dans le décor» το 2005, στο οποίο συμμετείχε μεταξύ πολλών σημαντικών τραγουδιστών του είδους και ο Ντέιβιντ Χιντς των Steel Pulse. Το «Afrikya» το 2008 ήταν επίσης εξαιρετικό δισκάκι, όπως και το «Hors Controle» που ακολούθησε το 2010 με σαφείς πολιτικές αναφορές στους στίχους του και σκληρή κριτική στη γαλλική πολιτική σκηνή. Και από τραγούδια, θυμηθείτε τα «Rudeboy», «My Freestyle», «Murderer», «Day after day» κ.ά. Το «Paradise» κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2013 και έχει βάση του, φυσικά, τη reggae, αλλά περιέχει και πολλά στοιχεία dancehall ή dub. Ακόμη και αλγερινή rai μουσική παίζουν σε ένα κομμάτι που τραγουδάει ο Bouchkour στη γλώσσα Kabyle (παραδοσιακή αλγερινή).

Να πούμε και δυο λόγια για το ντοκιμαντέρ του Kamir Meridja «Rude Boy Story» που παρουσιάζει την ιστορία των Dub Inc. Μέσα από αυτό έρχονται στο φως πολλά άγνωστα στοιχεία ενός συγκροτήματος, που από την αρχή κιόλας της πορείας του διατήρησε πλήρη αυτονομία σε όλα τα επίπεδα. Το «Rude Boy Story» προλάβαμε και το είδαμε σε μια ειδική προβολή που έγινε στο Floral την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά θα προβληθεί και αλλού στην Αθήνα, όπως και στις δύο πόλεις που θα επισκεφτεί το συγκρότημα.

* INFO: Τιμές εισιτηρίων: Από 17€ έως και 23€ Παρασκευή – Gagarin 205, Αθήνα, Σάββατο – Block 33, Θεσσαλονίκη, Κυριακή – Cine Studio, Ηράκλειο.

d.kanellopoulos@efsyn.gr

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών
 

Wednesday, February 19, 2014

Θα σας περιμένω...


Θα σας περιμένω μέχρι τα φοβερά μεσάνυχτα αδιάφορος-
δεν έχω πια τι άλλο να πιστοποιήσω.
Οι φύλακες κακεντρεχείς παραμονεύουν το τέλος μου
ανάμεσα σε θρυμματισμένα πουκάμισα και λεγεώνες.
Θα περιμένω τη νύχτα σας αδιάφορος
χαμογελώντας με ψυχρότητα για τις ένδοξες μέρες.
Πίσω απὸ το χάρτινο κήπο σας
πίσω απὸ το χάρτινο πρόσωπό σας
εγὼ θα ξαφνιάζω τα πλήθη
ο άνεμος δικός μου
μάταιοι θόρυβοι και τυμπανοκρουσίες επίσημες
μάταιοι λόγοι.
Μην αμελήσετε.
Πάρτε μαζί σας νερό.
Το μέλλον μας θα έχει πολὺ ξηρασία.

Μιχάλης Κατσαρός (Κατά Σαδουκκαίων)

Monday, February 10, 2014

Σταυρός από ξύλο ελιάς

Όσοι πίστευαν ότι η ενωτική προσπάθεια της ελληνικής Κεντροαριστεράς θα είναι ένας... περίπατος στο πάρκο μάλλον θα πρέπει να είχαν πάρα πολλά χρόνια να ασχοληθεί με την πολιτική. Με ένα ΠαΣοΚ σε ιδεολογική, πολιτική και (κυρίως...) κοινωνική απαξίωση, με τη ΔηΜαΡ να ενδιαφέρεται μόνο για τα επαγγελματικά της στελέχη, με τις μικρότερες πολιτικές κινήσεις του χώρου σε διαρκή αναζήτηση στίγματος και με δεκάδες παράγοντες (πρώην υπουργούς, βουλευτές, πολιτευτές κλπ) να ψάχνουν απεγνωσμένα ρόλο (ή καρέκλα;), η εικόνα της ελληνικής Κεντροαριστεράς περισσότερο θύμιζε τις τελευταίες μέρες της Πομπηίας παρά πολιτικό χώρο σε λειτουργία. Γι’ αυτό και για πολλούς πολίτες που τοποθετούν τον εαυτό τους στο χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας το κάλεσμα των «58» ήταν, ίσως, η τελευταία απόπειρα να δημιουργηθεί ένας αξιοπρεπής πολιτικός σχηματισμός, σφήνα στον δικομματισμό ΝΔ-ΣυΡιΖα.

Η αρχική απογοήτευση από την άρνηση της ΔηΜαΡ ξεπεράστηκε, ευτυχώς, πολύ γρήγορα όπως γρήγορα διαψεύστηκαν και οι αυταπάτες περί «στροφής Κουβέλη». Πλέον οι υπόλοιπες οργανωμένες δυνάμεις που έχουν αναφορά στην Κεντροαριστερά και την Σοσιαλδημοκρατία αποφάσισαν να συμβάλλουν στην συγκρότηση του ενωτικού εγχειρήματος της ελληνικής «Ελιάς» με πρώτο σταθμό τις επερχόμενες ευρωεκλογές. Φυσικά μια καρέκλα θα υπάρχει στο τραπέζι για τη ΔηΜαΡ, αλλά πολύ φοβάμαι ότι και αυτή η καρέκλα θα μείνει άδεια, όπως έμεινε άδεια η καρέκλα που «κράταγε» για χρόνια ο Συνασπισμός για το ΚΚΕ!

Η επιτυχία του καλέσματος των «58» είναι τεράστια, καθώς με (αυτο....)εξαίρεση τη ΔηΜαΡ, όλες οι υπόλοιπες δυνάμεις του χώρου αποφάσισαν να βάλουν στην άκρη τις όποιες διαφορές τους και θα επιδιώξουν να βρουν εκείνα που μας ενώνουν προκειμένου η ελληνική Κεντροαριστερά να καταθέσει ένα προοδευτικό πολιτικό σχέδιο για την μετά-μνημόνιο εποχή στην Ελλάδα. Προκειμένου να συμβάλουμε στην πολύ δύσκολη ενωτική προσπάθεια πολίτες από τον χώρο της Ανανεωτικής Αριστεράς, αποφασίσαμε την συγκρότηση της Αριστερής Μεταρρυθμιστικής Κίνησης. Το κάναμε με σεβασμό στους πολίτες που τον Ιούνιο του 2012 επέλεξαν το ψηφοδέλτιο της Δημοκρατικής Αριστεράς, πιστεύοντας ότι ενισχύουν ένα αριστερό, μεταρρυθμιστικό κόμμα. Θέλουμε στην ενωμένη Κεντροαριστερά να είναι ισχυρή η φωνή της δικής μας ευρωπαϊκής, μεταρρυθμιστικής αριστεράς. Θα επιδιώξουμε η ιδεολογικοπολιτική συμβολή μας στην «Ελιά» να αναδείξει τις αδιέξοδες και αντιενωτικές πολιτικές που εγκλωβίζουν πολίτες σε πολιτικό, μονόδρομο μακριά από τις πλουραλιστικές αρχές της Ανανεωτικής Αριστεράς.

Η προσπάθεια για την ενότητα των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς θα είναι ανηφόρα, ένας πολιτικός Γολγοθάς. Και όπως κάθε Γολγοθάς έχει το σταυρό του. Η σκιαμαχία για τον τρόπο εκλογής των ευρωβουλευτών απλά δείχνει ότι ένα κομμάτι του χώρου μας έχει χάσει την επαφή του με τη κοινωνία. Πήραμε την απόφαση να δημιουργήσουμε ένα συμμαχικό σχήμα, το οποίο αρχικά θα δώσει τη μάχη των ευρωεκλογών. Είναι λοιπόν μεγάλη ευκαιρία για την παράταξη, για όλους εμάς που μιλάμε για αρχές, για δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων, για μεταρρυθμίσεις να δώσουμε τα πρώτα δείγματα διαφορετικής πολιτικής φιλοσοφίας, θέτοντας αξιοκρατικά κριτήρια για την συμμετοχή στο ευρωψηφοδέλτιο και έτσι να δώσουμε τη δυνατότητα τους πολίτες να επιλέξουν τους καλύτερους από 42 εκλεκτούς υποψηφίους. Αν πιστεύουμε ότι μπορούμε να συμβάλλουμε στην αλλαγή του πολιτικού σκηνικού πρέπει να το αποδεικνύουμε με πράξεις.

Αυτοδιοικητικές: στο βάθος της εικόνας

Του Αντώνη Λιάκου

Δυο επισημάνσεις, για το βαθύτερο υπόστρωμα του προβλήματος επιλογής υποψηφίων στιςαυτοδιοικητικές εκλογές. Η πρώτη αφορά την αντίληψη πως οι αυτοδιοικητικές εκλογές είναι «δημοψήφισμα για την κυβέρνηση». Αυτό σημαίνει υποταγή του μέρους στο όλο. Οι πόλεις και οι περιφέρειες της Ελλάδας ζουν την κρίση διαφορετικά, γιατί με διαφορετικό τρόπο συνδέονται όχι μόνο με την εθνική αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Αυτό είναι ένα διεθνές φαινόμενο. Μέσα στην ίδια χώρα άλλες πόλεις καταρρέουν (λ.χ. Ντιτρόιτ), άλλες ευημερούν και ανέρχονται (λ.χ. Σιατλ). Η διαφοροποίηση αυτή δεν αποπολιτικοποιεί κατ' ελάχιστον την τοπική πολιτική, αλλά την κάνει πιο σύνθετη, επιτρέπει τολμηρότερες συνθέσεις. Δεν έχει τις ίδιες ανάγκες και προβλήματα η Ρόδος με την ανάπτυξη του τουρισμού, και η κεντρική Μακεδονία με την οικονομική και περιβαλλοντική κρίση. Δεν σημαίνει αποπολιτικοποίηση η διαφοροποίηση της κεντρικής από τις τοπικές ατζέντες. Δείχνει πιο σύνθετο πολιτικό οργανισμό, μεγαλύτερη ετοιμότητα η Αριστερά να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας.

Το δεύτερο λάθος είναι ότι το Μνημόνιο τείνει να απολυτοποιηθεί, να γίνει εθνικό ταμπού που επικαθορίζει άλλες διαφορές και συστεγάζει απόψεις ενός ευρύτατου πολιτικού φάσματος. Αλλά το Μνημόνιο είναι μεν συνέπεια μιας δανειακής σύμβασης, αλλά και εργαλείο βίαιης αλλαγής της κοινωνίας. Η Αριστερά δεν θέλει ασφαλώς να γίνει η κοινωνία όπως επιδιώκουν τα Μνημόνια, αλλά ούτε να γυρίσει πίσω, πριν το 2010. Ούτε να σκίσει τα Μνημόνια μπορεί. Αυτό που μπορεί είναι να συγκροτήσει ένα δικό της «μνημόνιο», ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης της χώρας πάνω σε βάσεις βιώσιμες και με πνεύμα κοινωνικής δικαιοσύνης. Το κριτήριο δεν πρέπει να είναι τι δεν θέλουμε αλλά τι θέλουμε. Θετικό πρόγραμμα και προοπτική. Απλώνουμε γέφυρες συστράτευσης, πάνω στο πρόγραμμα που επιδιώκουμε.

Και κάτι τελευταίο. Ένα αριστερό κόμμα εξουσίας δεν λογοδοτεί στον εαυτό του. Χρειάζεται δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά λογοδοτεί στην κοινωνία που επιδιώκει την εμπιστοσύνη της. Οι δεσμοί αμοιβαίας εμπιστοσύνης είναι το κλειδί. Και, σίγουρα, η επιλογή υποψηφίων που υιοθετούν αντισημιτικές απόψεις ή ανέχονται τους νεοναζιστές δεν βοηθάει διόλου την καλλιέργεια τέτοιων δεσμών.

Πηγή: Κυριακάτικη ΑΥΓΗ

Sunday, February 2, 2014

Ιδρυτικό κείμενο της Αριστερής Μεταρρυθμιστικής Κίνησης

H χώρα βρίσκεται σε φάση μετάβασης. Το κυβερνών πολιτικό σύστημα κατόρθωσε να αποτρέψει την ασύντακτη χρεοκοπία και την έξοδο από το ευρώ. Δεν περιόρισε όμως τις χρόνιες παθογένειες της οικονομίας και του κράτους, δεν διασφάλισε ένα σταθερό δρομολόγιο εξόδου από την κρίση. Οι προκλήσεις που διαφαίνονται στον ορίζοντα υπερβαίνουν κατά πολύ τις δανειακές υποχρεώσεις και τις απαιτήσεις της καθημερινής διαχείρισης. Η έκταση και η ποιότητα των αναγκαίων αλλαγών προϋποθέτει τη σύγκρουση με ομάδες συμφερόντων, κατεστημένες νοοτροπίες, και πρακτικές. Απαιτεί ευρύτατες συναινέσεις και νέες πολιτικές ισορροπίες. Η χώρα χρειάζεται μία ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για τη βιώσιμη ανάκαμψη. Χρειαζόμαστε επειγόντως ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, νέες προτάσεις κοινωνικής πολιτικής, μέριμνα για τους αδύναμους, ισονομία και κυρίως ενιαίους κανόνες για όλους.

Είναι περισσότερο από προφανές ότι το υπάρχον πολιτικό σύστημα, είτε στην κυβερνητική είτε στην αντιπολιτευτική εκδοχή του, δεν μπορεί να δώσει τη λύση. Παγιδευμένο στον αταβισμό της πελατειακής λογικής και της προεκλογικής παροχολογίας, από το μία υπόσχεται να μοιράσει το πρωτογενές πλεόνασμα σε αυξήσεις μισθών και συντάξεων, προσδοκώντας στην αύξηση της εκλογικής πελατείας, και από την άλλη κηρύσσει την ολική επιστροφή στον παράδεισο της δανεικής ευημερίας.

Μία αποδυναμωμένη κεντροδεξιά, μια ανεύθυνη λαϊκίστικη αριστερά, ο λεγόμενος μικρός δικομματισμός, και μια νεοναζιστική ακροδεξιά, που παρά τα χτυπήματα, δείχνει να αντέχει, ορίζουν σήμερα το πολιτικό τοπίο. Ανάμεσά τους η κοινωνία στέκει διαιρεμένη και αμήχανη. Τρεις παίκτες με μία δομική αδυναμία συνεννόησης και συνθέσεων που διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, ενώ η στρατηγική των εντάσεων αποτελεί συστατικό στοιχείο της ύπαρξής τους. Η αποκλειστική κυριαρχία τους στην πολιτική σκηνή παράγει μία παρατεταμένη ανισορροπία, παράγει βία, τυφλές συγκρούσεις, αποτελεί πηγή κινδύνων και μόνιμης πολιτικής ανωμαλίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το παρόν και το μέλλον της χώρας. Η υπό συγκρότηση Κεντροαριστερά αναδεικνύεται εκ των πραγμάτων σε χώρο σύνθεσης, σταθερότητας και προοπτικής. Η Πρωτοβουλία των «58+» που μετασχηματίζεται σε Δημοκρατική Προοδευτική Παράταξη εκφράζει αυτή τη στιγμή το μοναδικό υπαρκτό σχέδιο για την ανασυγκρότηση του χώρου της κεντροαριστεράς, που φιλοδοξεί να εκφράσει τη μεταρρυθμιστική Αριστερά και τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία, το φιλελεύθερο κέντρο και τη ρεαλιστική Οικολογία. Δικτυώνεται και οργανώνεται πανελλαδικά, από τα κάτω με όρους αυτοπροσδιορισμού και αυτονομίας. Θέλει και μπορεί να αποτελέσει τη μεταρρυθμιστική αιχμή στην πορεία του έθνους προς μια νέα ευημερία σε ευρωπαϊκό περιβάλλον. Θέτει ως πρώτο σταθμό αυτής της ελπιδοφόρας πορείας τις ευρωεκλογές του Μαΐου, με επίδικο αυτής της κρίσιμης αναμέτρησης τη νίκη της ιδέας της ενωμένης δημοκρατικής Ευρώπης ενάντια στον ευρωσκεπτικισμό και τον εθνικισμό.

Εμείς πολίτες που κινούμαστε στο χώρο της Ανανεωτικής & μεταρρυθμιστικής αριστεράς, μέλη, φίλοι και ψηφοφόροι της ΔΗΜΑΡ, θλιβόμαστε από την απόφαση του κόμματος να γυρίσει την πλάτη σ’ αυτήν την ελπιδοφόρα προοπτική. Διαπιστώνουμε επίσης ότι η άρνηση συμπόρευσης με το εγχείρημα ανασυγκρότησης της κεντροαριστεράς συνοδεύεται από τη διεκδίκηση μιας «εύκολης» θέσης στο ετερόκλητο στρατόπεδο του λαϊκισμού. Οι εξελίξεις πριν και μετά το συνέδριο ενισχύουν αυτές τις δυσάρεστες εκτιμήσεις. Επειδή λοιπόν τα γεγονότα τρέχουν και ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά, προχωρούμε στη συγκρότηση της Αριστερής Μεταρρυθμιστικής Κίνησης, ώστε συντεταγμένα να συμβάλουμε στην υπόθεση συγκρότησης της Δημοκρατικής Προοδευτικής Παράταξης και να εργαστούμε για την επιτυχία του ψηφοδελτίου της στις ευρωεκλογές.

Το συντονιστικό της κίνησης

1. Αγριαντώνη Χριστίνα
2. Αντωνίου Γιάννης
3. Βαρελάς Ανδρέας
4. Γλαμπεδάκης Μάνος
5. Δεληπέτρου Εύη
6. Διόγος Μάκης
7. Καλατζής Παναγιώτης
8. Καούνης Γιάννης
9. Κουρουζίδης Σάκης
10. Μεϊμάρογλου Γιάννης
11. Παπαγιαννοπούλου Λέλα
12. Πλεμένος Γιώργος
13. Σαμαντάς Τέλης

Thursday, January 30, 2014

H Ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς. Προοπτικές & Προκλήσεις

Του Παναγή Καλατζή

Η ύπαρξη μίας ισχυρής κεντροαριστεράς δεν είναι σήμερα απλώς αναγκαία, είναι και επιβεβλημένη. Και προκύπτει από την αδυναμία και του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και της ΔΗΜ.ΑΡ. να ανταποκριθούν στον ρόλο αυτό. Το μεν ΠΑ.ΣΟ.Κ. διότι έχει φθαρεί σε εξοντωτικό και πιθανότατα μη αναστρέψιμο σημείο, η δε ΔΗΜ.ΑΡ. καθώς επέδειξε πλήρη αδυναμία να ανταποκριθεί στις ιστορικές προκλήσεις και ευκαιρίες που, κατ’ επανάληψη, της προσέφεραν οι κρίσιμες για την χώρα περιστάσεις.

Το υπάρχον πολιτικό σύστημα μπορεί να απεσόβησε την χρεοκοπία της χώρας και την έξοδό μας από την ευρωζώνη όμως, δέσμιο της επί μακρόν κατεστημένης αντίληψης και της νοσηρής νοοτροπίας που το χαρακτηρίζει και με τα συντεχνιακά και άλλα συμφέροντα λυσσαλέα να αντιδρούν σε κάθε προσπάθεια περιορισμού των προνομίων τους, δεν τόλμησε να προχωρήσει, ούτε στην αναγκαία για την πρόοδο της χώρας θεσμική μεταρρύθμιση, ούτε στην συγκρότηση εθνικού σχεδίου ανάπτυξης.

Ο κίνδυνος για την χώρα μας καθόλου δεν έχει παρέλθει, η σωτηρία της καθόλου δεν έχει εξασφαλιστεί. Σε ένα ιδιαίτερα ρευστό και δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον όπου οι συντηρητικές αντιλήψεις και πολιτικές κυριαρχούν και με πιθανό το ενδεχόμενο, οι ερχόμενες ευρωεκλογές, να αναδείξουν ισχυρό όσο ποτέ το ευρωσκεπτικιστικό και ακροδεξιό μέτωπο, η χώρα μας έχει να αντιμετωπίσει, πέραν της αδράνειας του κατεστημένου συστήματος, την απειλή της τρομοκρατίας και του φασισμού.

Ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελεί η ανάδειξη σε πρώτη δύναμη λαϊκίστικων κομμάτων που απερίσκεπτα και δημαγωγικά θα έθεταν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και θα δυναμίτιζαν την οικονομική της προοπτική.

Καθίσταται λοιπόν σαφές πως ικανή και αναγκαία συνθήκη για την επιβίωση της πατρίδας μας είναι η πραγματοποίηση, επιτέλους, του ανολοκλήρωτου αστικού εκσυγχρονισμού της, η θεσμική μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος, οι βαθιές τομές στην οικονομία, στην φορολογία, στην διοίκηση, στην δικαιοσύνη, στην τοπική αυτοδιοίκηση. Τομές που θα καταστήσουν τον κοινό νου και το αυτονόητο βασικά στοιχεία του δημόσιου βίου, που θα συμβάλλουν στο να αποκτήσει η Ελλάδα ένα κράτος σοβαρό, σύγχρονο, αποτελεσματικό και ανθρώπινο.

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που η "Πρωτοβουλία των 58", όπως μέχρι πρότινος γνωρίζαμε την "Δημοκρατική Προοδευτική Παράταξη", καθίσταται τόσο, ιστορικά θα λέγαμε, σημαντική αναγκαιότητα για τον τόπο.

Η Δ.Π.Π. θα προχωρήσει. Και θα γίνει ισχυρή και μεγάλη. Αρκεί να ανταποκριθεί σε συγκεκριμένες και σαφείς προϋποθέσεις. Να επιβεβαιώσει το ηθικό της πλεονέκτημα. Να πείσει πως αποτελεί το ολότελα καινούργιο. Πως καμία σχέση δεν έχει ούτε με πρόσωπα, ούτε με πρακτικές, ούτε με αντιλήψεις από το παρελθόν που μας έφεραν ως εδώ και συνέβαλαν, όχι άδικα, στην απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών στον τόπο μας. Να αποδείξει πως αποτελεί τον κοινό τόπο των αρίστων της κεντροαριστεράς, τον φορέα της σύνθεσης ιδεών και λύσεων, του νεωτερισμού και της φαντασίας, της τόλμης και της συνέπειας.

Οφείλουμε να είμαστε σοβαροί, ψύχραιμοι και επίμονοι. Ανιδιοτελείς και διαθέσιμοι για να θυμηθούμε τον αξέχαστο Μ.Παπαγιαννάκη. Οφείλουμε να προστατεύουμε και να επιβεβαιώνουμε την αξιοπιστία και την αθωότητά μας. Και οφείλουμε να κάνουμε αυτά τα δύο στοιχεία παράγοντες της δύναμής μας.

Κάθε μέλος της Δ.Π.Π., κάθε στέλεχος, κάθε όργανο πρέπει να αποτελεί ζωντανό αντίλογο και αντεπιχείρημα στην ηθική και πολιτική απαξία και εκφραστή μιας άλλης επιλογής, μιας άλλης προσέγγισης πραγμάτων, μιας άλλης πολιτικής.

Η ευθύνη που αναλαμβάνουμε είναι τεράστια. Όσο και οι προκλήσεις που οι καιροί επιβάλλουν. Και στις προκλήσεις αυτές πρέπει να ανταποκριθούμε στο ακέραιο. Η αποτροπή περιπετειών που θα απειλήσουν την χώρα, η αποκατάσταση αισθήματος δικαίου στην κοινωνία, η θεσμική επανάσταση που προαναφέραμε και η διαμόρφωση εθνικού σχεδίου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης είναι ζητήματα ύψιστης σημασίας για την επιβίωση της πατρίδας.

Και εμείς θα πρέπει, αταλάντευτα και ακλόνητα, να είμαστε εκεί και να συγκρουστούμε ανυποχώρητα με τα συμφέροντα, τις συντεχνίες και τις παγιωμένες νοοτροπίες και αντιλήψεις που μας οδήγησαν στην σημερινή παρακμή και στην κρίση.

Κρίση που μπορεί και πρέπει να γίνει η αφορμή για την αναγέννηση της Ελλάδας και η Δ.Π.Π. να είναι ο καθοριστικός παράγοντας που θα συμβάλλει σ’ αυτό.

Βεβαίως, όλα αυτά με την απόλυτη προϋπόθεση πως, πριν απ’ όλα, η ίδια η κοινωνία θα ενεργοποιήσει τις εσωτερικές της δυνάμεις προκειμένου να πραγματοποιήσει την μεγάλη υπέρβαση και την απαλλαγή της από στερεότυπα, προκαταλήψεις, αγκυλώσεις και νοοτροπίες του παρελθόντος. Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα…

*Ομιλία στην εκδήλωσης της Πρωτοβουλίας για τη Δημοκρατική Προοδευτική Παράταξη στη Κηφισιά

Monday, January 27, 2014

Σελίδες για το ολοκαύτωμα των Εβραίων

Το μεγαλύτερο μέρος του Εβραϊκού πληθυσμού της Ευρώπης είχε βρει το θάνατο στο Ολοκαύτωμα. Στην Πολωνία, όπου πριν τον πόλεμο βρισκόταν η μεγαλύτερη Εβραϊκή κοινότητα του κόσμου, δολοφονήθηκε πάνω από το 90% του Εβραϊκού πληθυσμού, ή περίπου 3.000.000 άνθρωποι. Ο αντισημιτισμός επικράτησε στην Πολωνία και στο Πογκρόμ του Κίλτσε δολοφονήθηκαν 40 και τραυματίστηκαν 80 Εβραίοι που γύρισαν σπίτια τους μετά τον πόλεμο. Η ποινή που επέβαλλαν οι Γερμανοί σε αυτούς που έκρυβαν Εβραίους ήταν ο θάνατος, και εφαρμοζόταν δίχως έλεος. Παρά το γεγονός αυτό, κάποιοι Πολωνοί έκρυψαν παιδιά και οικογένειες Εβραίων, σώζοντάς τους τη ζωή με κίνδυνο των δικών τους οικογενειών.

Η Ελλάδα, η Γιουγκοσλαβία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Βοημία, η Ολλανδία, η Σλοβακία και η Λετονία έχασαν πάνω από το 70% του Εβραϊκού τους πληθυσμού. Το Βέλγιο, η Ρουμανία, το Λουξεμβούργο, η Νορβηγία και η Εσθονία έχασαν περίπου τον μισό τους Εβραϊκό πληθυσμό, η Σοβιετική Ένωση πάνω από ένα τρίτο, και ακόμα και χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία είδαν το ένα τέταρτο του Εβραϊκού τους πληθυσμού να δολοφονείται. Η Δανία μπόρεσε να φυγαδεύσει σχεδόν το σύνολο των Εβραίων της χώρας στη Σουηδία, που ήταν ουδέτερη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Χρησιμοποιώντας κάθε πλεύσιμο μέσο, από ψαροκάικα μέχρι πολυτελή γιοτ, οι Δανοί φυγάδευσαν τους Εβραίους ομοεθνείς τους, γλιτώνοντάς τους από τον κίνδυνο.


"Η μεγαλόπνοη δίτομη σύνθεση του Saul Friedlander, "Η ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι" (που πρωτοεκδόθηκε το 1997 και το 2007) αποτελεί το νέο ορόσημο για την ιστοριογραφία του Ολοκαυτώματος. Πίσω από τις μεθοδολογικές αρχές και τις αφηγηματικές επιλογές του Friedlander βρίσκεται ο διανοούμενος που αναμετρήθηκε με την εμπειρία του παιδιού που επέζησε της Shoah και ο ιστορικός που στη διάρκεια της καριέρας του συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις και τις διαμάχες που σφράγισαν την ιστοριογραφία του Ολοκαυτώματος. Ο Friedlander, θεωρεί ότι η ναζιστική ιδεολογία υπαγόρευσε τη γερμανική πολιτική καθιστώντας την εξόντωση των εβραίων αναπόσπαστο κομμάτι της και πρωταρχικό της στόχο. Δίνει έμφαση στη φυλετική, αντισημιτική ρητορική του ναζισμού και στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Χίτλερ ενεχόταν στη λήψη όλων των σημαντικών αποφάσεων. Η αντισημιτική εμμονή, υποστηρίζει, βρισκόταν στην καρδιά του ναζιστικού ιδεολογικού σύμπαντος, ως ενοποιητικός κώδικας της φυλετικής κοινότητας και ως μέσο διαρκούς κινητοποίησης του καθεστώτος. Ο Friedlander μέσα από την αναμέτρηση με την ατομική και συλλογική τραυματική εμπειρία, τη μακρόχρονη έρευνα και τον θεωρητικό στοχασμό επιτυγχάνει ένα αισθητικό και επιστημολογικό επίτευγμα. Μια ιστορία που ολοκληρώνεται ενσωματώνοντας την οπτική των θυμάτων, μια ιστορία που με όλες και παρ' όλες τις εξηγήσεις και απαντήσεις της δεν εξημερώνει το παρελθόν σε μια αρεστή ερμηνεία αλλά αφήνει στον αναγνώστη μια στοχαστική απορία". (από το επίμετρο της Ρίκας Μπενβενίστε)

Μεταξύ 1939 και 1943, εκατοντάδες χιλιάδες Εβραίοι εγκλωβίστηκαν σε περισσότερα από 400 γκέτο στα κατεχόμενα εδάφη της Ανατολικής Ευρώπης. Μέχρι το καλοκαίρι του 1944, όλα τα γκέτο είχαν εκκενωθεί και οι περισσότεροι κρατούμενοι εξοντωθεί. Πότε έμαθε ο κόομος για τη γενοκτονία που βρισκόταν σε εξέλιξη στην καρδιά της Ευρώπης; Τι έκαναν οι Σύμμαχοι για να σταματήσουν τη σφαγή; Γιατί η εβραϊκή ηγεσία στην Παλαιστίνη άργησε τόσο πολύ να αντιδράσει; Υπήρξε εβραϊκή αντίσταση; Ποιος ήταν ο ρόλος των Ελλήνων Εβραίων στην εξέγερση των Sonaerkommando. Μπορούσε ο αρχιραβίνος Κόρετς να αποτρέψει τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης; Γιατί σώθηκαν οι Εβραίοι που είχαν συγκεντρωθεί στην Αθήνα; Ποιοι οργάνωσαν την επιχείρηση διάσωσης στο Αιγαίο; Οι συμφωνίες ανάμεσα στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, το Εβραϊκό Πρακτορείο και το ΕΑΜ άνοιξαν τον δρόμο για την απόδραση από την Εύβοια. Μια νέα αφήγηση για τον διωγμό και τη διάσωση των Εβραίων στο Γ΄ Ράιχ, που ανατρέπει στερεότυπα και μύθους και δίνει μια εντελώς επίκαιρη τροφή για σκέψη.
Μέρες του 1943. Μέρες και νύχτες Κατοχής. Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, δυο παράξενα πτώματα.
Γύρω απ' το λιμάνι, στο κέντρο και στις συνοικίες της πόλης, κόλαση. Μουλωχτοί φόνοι και μπόμπες που σκάνε οπουδήποτε χωρίς προειδοποίηση. Σφαίρες σε σβέρκους στα καλά καθούμενα μες στη μέση του δρόμου κι εκτελέσεις εν ψυχρώ με μια απόφαση κομματικής ολομέλειας. Κομμουνιστές και ταγματασφαλίτες σφάζονται στους δρόμους. Το ΚΚΕ δημιουργεί την οργάνωση εκτελεστών του, την ΟΠΛΑ. Οι ταγματασφαλίτες συλλαμβάνουν, βασανίζουν κι εκτελούν αδιακρίτως, αρκεί να υπάρχει λεία. Τα Ες Ες τραβάνε τους Εβραίους στα γκέτο και τους φορτώνουν στα τρένα για τα κρεματόρια. Ξύλο και βασανιστήρια, λειψό φαγητό κι ελάχιστος ύπνος. Πλιάτσικα και λεηλασίες σε συναγωγές, σε μαγαζιά, σε σπίτια, σε νεκροταφεία. Φόβος, φόβος παντού κι ένας προγραμμένος έρωτας που προσπαθεί ν' αντέξει, να κρυφτεί, να ζήσει. Μέρες του 1943. Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης δυο παράξενα πτώματα. Ο αστυνόμος Ασλάνογλου τα κοιτάει ανέκφραστος. Τι νόημα έχει να προσπαθεί κανείς να τηρήσει το νόμο μέσα σ' έναν ρημαγμένο κόσμο ομαδικής παραφροσύνης; απορεί.

Saturday, January 25, 2014

Γυμνοί στο φωτογραφικό κάδρο της κυριαρχίας

Του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

Η Αφροδίτη αλ Σάλεχ είναι πιθανότατα ένα από αυτά τα attention addict (εξαρτημένος από την προσοχή των άλλων) του φιλελευθερισμού που γέννησε ή απογείωσε η κρίση. Ανθρωποι απόλυτα πεπεισμένοι ότι ο κόσμος ήταν πράγματι αυτός που διέδιδαν πριν 10 – 15 χρόνια και θα παραμείνει για πάντα έτσι, αιφνιδιασμένοι από την μεταστροφή του κλίματος καλής πίστης προς το ύφος και τις θεωρίες τους, σοκαρισμένοι ίσως από το γεγονός ότι η σημασία τους στη δημόσια σφαίρα συρρικνώθηκε, συνηθίζουν να τριγυρίζουν στα social media προκειμένου με κάποια προκλητική ανάρτηση να δημιουργήσουν θόρυβο. Ο ένας καμαρώνει ότι δεν πληρώνει τον υδραυλικό, η άλλη αποκαλεί τζαμπατζή το παιδί που σκοτώθηκε στην προσπάθειά του να γλιτώσει από την οργή του ελεγκτή, η τρίτη διαμαρτύρεται ότι της παίρνουν τα παγκάκια οι μετανάστες και πάει λέγοντας. Η αλ Σάλεχ, ανάμεσα σε άλλα που έχει πει, δήλωσε πρόσφατα ότι εάν εκλεγεί ο Τσίπρας πρωθυπουργός θα μεταναστεύσει σε άλλη χώρα.

Όπως συμβαίνει συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις, η δήλωση έγινε αντικείμενο καζούρας. Μια σελίδα μάλιστα διαφήμιζε τη συγκέντρωση χρημάτων προκειμένου να αγοραστούν τα εισιτήρια της αλ Σάλεχ μια ώρα αρχύτερα. Αλλοι σχολίαζαν ότι με αυτόν τον τρόπο η αλ Σάλεχ ενισχύει και δεν αποδυναμώνει τον Τσίπρα. Και πάει λέγοντας. Μόνο που υπήρχε και κάτι άλλο: η αλ Σάλεχ είχε κάνει προ ετών μια γυμνή φωτογράφιση για κάποιο περιοδικό. Εξαιρετικά κακόγουστη φωτογράφιση πράγματι, στην οποία υποδυόταν υποτίθεται την ηρωίδα ηλεκτρονικών παιχνιδιών Lara Croft. Οι φωτογραφίες αυτές αναπαράχθηκαν εκατοντάδες φορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνοδευόμενες από σχόλια μπροστά στην κακογουστιά των οποίων ωχριούσε αυτή των φωτογραφιών. «Kω-Lara Croft», έγραφε ο ένας. «Ετσι θα κάνει το αντάρτικο στο Παρίσι», υπερθεμάτιζε ο άλλος, δίπλα σε μια φωτογραφία όπου η εν λόγω εμφανίζονταν γυμνή και με το όπλο προτεταμένο.

Υπήρξαν ασφαλώς διαμαρτυρίες για τον σεξιστικό χαρακτήρα αυτής της απόπειρας χιούμορ. Η μόνιμη επωδός των χρηστών που ανέβασαν τις φωτογραφίες και τα σχόλια ήταν ότι υπεύθυνη ήταν η ίδια η αλ Σάλεχ που είχε κάνει τη φωτογράφιση και άρα ήταν προαγωγός και όχι θύμα σεξισμού. Αλλοι, πιο παράτολμοι θεωρητικά, υποστήριζαν ότι εφόσον δεν είναι γενικά σεξιστές, διατηρούσαν το προνόμιο να κάνουν τη σχετική πλάκα χωρίς αυτή να είναι σεξιστική –μια ιδιότυπη ταυτολογία που φλέρταρε μάλλον επιτυχημένα με τη μεταφυσική.

Ισως λοιπόν πρέπει να επαναδιατυπωθούν ορισμένα πράγματα. Ο σεξισμός δεν είναι μια «ιδεολογία» που την ασπάζεσαι ή δεν την ασπάζεσαι –όπως και κανένας ρατσισμός άλλωστε. Ο σεξισμός είναι μια τάση διαχωρισμού ή επίθεσης ή διαπόμπευσης ή κριτικής, με βάση το φύλο ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Μάλιστα, δεν αρκείται στο να είναι κριτική του φύλου ή της σεξουαλικής συμπεριφοράς, αλλά τείνει να είναι κριτική μιας οποιασδήποτε άλλης συμπεριφοράς σε σχέση με το φύλο ή την σεξουαλική συμπεριφορά. Υπό αυτή την έννοια, η αλ Σάλεχ δεν γίνεται αντικείμενο ειρωνείας για αυτό που είπε, αλλά γιατί το είπε ενώ είναι γυναίκα και μάλιστα έχει φωτογραφηθεί και γυμνή.

Αυτού του είδους ο διαχωρισμός είναι κοινωνιολογικά ένας τυπικά ρατσιστικός διαχωρισμός. Και αναδεικνύει την εξαιρετικά αδύναμη και επιφανειακή αντιρατσιστική κουλτούρα που διέπει ένα τμήμα της αριστεράς και του αναρχικού κινήματος στην Ελλάδα. Η κουλτούρα αυτή περιορίζεται στα κλασικά και παμπάλαια αντιρατσιστικά χαρακτηριστικά, αλλά δεν εμπεδώνεται σε βάθος και άρα παραγνωρίζει την ουσιαστική σημασία του ρατσισμού ως φορέα διαχωρισμού των ανθρώπων, διάφορου του ταξικού. Ετσι, δεν θα δούμε κανέναν να αποκαλεί π.χ. τον Μπαράκ Ομπάμα «πολεμοκάπηλο αράπη», γιατί η επιφανειακή αντιρατσιστική κουλτούρα έχει μάθει να μην προσβάλει τους μαύρους, αλλά με τέτοιο τρόπο ώστε αυτός ο σεβασμός να μην αφορά συνολικά την διαφορετικότητα και να μην αγγίζει την έννοια των στερεοτύπων ως τέτοια.

Ακόμα χειρότερα, τα στερεότυπα εξαγνίζονται όταν απευθύνονται σε πολιτικούς αντιπάλους –έχουμε να κάνουμε εδώ με την ουσία του ρατσισμού, δηλαδή την απόπειρα αποκλεισμού κάποιου τον οποίον δεν θέλουμε για κάποιον άλλον λόγο με βάση ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του. Ετσι ο Πάγκαλος και ο Βενιζέλος, πριν περάσουν τη βάσανο της κριτικής των θέσεων και των πράξεών τους, θα χαρακτηριστούν «χοντροί». Η Μέρκελ «πατσαβούρα» ή και «καριόλα». Αποκορύφωμα, ήταν ο ευνοϊκός σχολιασμός ενός ακτιβισμού διαμαρτυρίας κατά του Γρηγόρη Βαλλιανάτου –στον οποίον είμαι αρκετά υπερήφανος που συμμετείχα-, όπου τονιζόταν (από τους σχολιαστές) η διαφορά του γκέι με «την πουστάρα».

Στη βάση αυτού του διαχωρισμού βρίσκεται η ιδεολογία της κυριαρχίας. Μια ιδεολογία που επιζητά να ενώνει και να χωρίζει τους ανθρώπους με κριτήρια κάθε τι άλλο εκτός από ταξικά και φροντίζει να απομονώνει κοινωνικές ομάδες προκειμένου να της καταστήσει υποσυνείδητα υπεύθυνες για τη σπάνη των αγαθών –ακριβώς όπως το περιέγραψαν τα φιλελεύθερα εγχειρίδια του Μάλθους και το έπραξαν οι Ναζί με τους Εβραίους. Αυτή η αντίληψη με όποια δικαιολογία και αν εκφράζεται, είναι εχθρική προς την ελευθερία γιατί αντιστρατεύεται τη χειραφέτηση των ανθρώπων ως αυτό που είναι.

Είναι βέβαια προφανές ότι το πιο εύκολο και συχνό θύμα τέτοιων στερεοτύπων δεν είναι οι ίδιοι οι φορείς της κυριαρχίας, αλλά οι αντίπαλοί της:

Η αλ Σάλεχ, για να μην ξεχνιόμαστε, έκανε γυμνή φωτογράφιση περίπου εκατό χρόνια αφότου η Εμα Γκόλντμαν έκανε πεζοδρόμιο, ήταν δηλαδή κατά το κοινώς λεγόμενο «πουτάνα». Η Μέρκελ είναι «πατσαβούρα», σε ένα μετρικό σύστημα στο οποίο ακόμα πιο «πατσαβούρα» είναι η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Ο Σόιμπλε είναι «κουτσός», θέση μάλλον καλύτερη από αυτή του Μπακούνιν που ήταν ανίκανος, δηλαδή «δε γαμούσε». Εκτός αυτού, ο Μπακούνιν τελείωσε τη ζωή του πιο «χοντρός» από τον Βενιζέλο και τον Πάγκαλο μαζί. Να προσθέσουμε ότι όλοι αυτοί που μας κυβερνάνε είναι «πουσταράδες», όπως κατά πάσα πιθανότητα και ο Αρης Βελουχιώτης και ότι όλοι μαζί θα κορόιδευαν τον Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι που φορούσε περουκίνι.

Ας πάμε αυτή τη συζήτηση μέχρι το τέλος και μόλις την τελειώσουμε μπορούμε να παλέψουμε με την ησυχία μας για ελευθερία, σε έναν κόσμο που η λογική της κυριαρχίας κάνει πάρτι στα μυαλά μας...

* Ο Γιάννης Ανδρουλιδάκης είναι δημοσιογράφος, μέλος της Αναρχοσυνδικαλιστικής Πρωτοβουλίας - Ροσινάντε

Πηγή: www.left.gr

Thursday, January 23, 2014

Κοινωνική πολιτική για μια ρημαγμένη χώρα

Του Μάνου Ματσαγγάνη

Οι πολιτικές ελίτ, όλων των αποχρώσεων, απαρτίζονται κατά κανόνα από άτομα πιο μορφωμένα και πιο εύπορα από το μέσο όρο. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με όσους άλλους ασχολούνται με τα κοινά. Ο αγώνας για την επιβίωση δεν αφήνει ούτε χρόνο ούτε μυαλό για άλλα. Αυτό ισχύει πάντα και παντού. Ο προφανής κίνδυνος είναι οι συνήθως καλοπροαίρετοι άνθρωποι που αγωνιούν για το μέλλον της χώρας να αποκοπούν από τις πιο άμεσες και πιο πιεστικές αγωνίες ενός μεγάλου κομματιού της κοινωνίας. Το λιγότερο που πρέπει να κάνουμε είναι να μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια ρημαγμένη χώρα.

Το «νέο κοινωνικό ζήτημα»

Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας έγινε πιο άνιση. Όχι τόσο επειδή οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι – αυτό δεν φαίνεται να συνέβη. Αλλά επειδή οι φτωχοί έγιναν φτωχότεροι. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ομάδας μας στο πανεπιστήμιο, 14% των συμπολιτών μας είχαν το 2013 τόσο χαμηλό εισόδημα που δεν ήταν σε θέση να αγοράσουν ένα βασικό καλάθι αναγκαίων αγαθών χωρίς να ανατρέξουν σε αποταμιεύσεις του παρελθόντος, ή να δανειστούν, ή να αφήσουν απλήρωτους λογαριασμούς. Το 2009 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 2%.

Έγραψα παραπάνω «οι φτωχοί έγιναν φτωχότεροι». Για την ακρίβεια, οι παραδοσιακές κατηγορίες με χαμηλό εισόδημα (π.χ. οι ηλικιωμένοι που ζουν στην ύπαιθρο) φαίνεται να έχασαν λιγότερα από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Οι μεγάλοι χαμένοι δεν είναι αυτοί, αλλά μια νέα κατηγορία που τους έχει εκτοπίσει από τα χαμηλότερα σκαλοπάτια της κατανομής εισοδήματος (κυρίως οικογένειες ανέργων, συχνά με παιδιά, που ζουν στις πόλεις). Πολλές από αυτές τις οικογένειες έχουν βρεθεί χωρίς κανένα εργαζόμενο μέλος, χωρίς επίδομα ανεργίας ή άλλη εισοδηματική ενίσχυση, και συχνά χωρίς βιβλιάριο ασθένειας.

Αυτό είναι το «νέο κοινωνικό ζήτημα». Η διαιώνισή του δεν απειλεί μόνο την κοινωνική συνοχή, αλλά επίσης την πολιτική σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της ανάκαμψης (όποτε αυτή έλθει). Συνεπώς, η αναγνώριση της κρισιμότητάς του πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης σε κάθε συζήτηση για την ανασυγκρότηση της χώρας μετά από 4+ χρόνια βαθιάς ύφεσης.

Πώς (δεν) ανταποκρίθηκε η Πολιτεία

Και άλλες χώρες πέρασαν μια σοβαρή οικονομική κρίση, ή περνάνε ακόμη (αν και όχι τόσο σοβαρή όσο εμείς). Και εκεί ο κόσμος πέρασε δύσκολα, ή περνάει ακόμη. Πουθενά όμως δεν ήταν η αντίδραση του οργανωμένου κράτους τόσο ανεπαρκής, τόσο καθυστερημένη και τόσο αναντίστοιχη με το μέγεθος του προβλήματος όσο εδώ.

Πράγματι, το κοινωνικό κράτος που βλέπουμε στην Ευρώπη και αλλού φτιάχτηκε την επαύριο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από πολιτικούς ηγέτες που ήταν αποφασισμένοι να εμποδίσουν την επανάληψη όσων είχαν συμβεί την επαύριο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η οικονομική ύφεση μετατράπηκε σε κοινωνική κρίση και μετά σε πολιτική αστάθεια. Αυτό δεν έπρεπε να ξανασυμβεί. Και δεν συνέβη. Η σημερινή οικονομική ύφεση –κατά γενική ομολογία, η οξύτερη από το μεσοπόλεμο– είχε μεν σοβαρές κοινωνικές συνέπειες, αλλά πολύ λιγότερο από ό,τι τότε. Η δημοκρατία αμφισβητείται αλλά δεν απειλείται. Οι εθνικισμοί σηκώνουν κεφάλι αλλά δεν απειλούν την ειρήνη. Ο ευρωσκεπτικισμός είναι σε άνοδο αλλά δεν απειλεί την ενωμένη Ευρώπη.

Το κοινωνικό κράτος, με όλα τα προβλήματά του, βοήθησε σε αυτό. Και το έκανε κάνοντας βασικά τη δουλειά του, που είναι να συμπληρώνει τα εισοδήματα –ιδίως των φτωχών και των ανέργων– όταν αυτά συμπιέζονται εξαιτίας της οικονομικής ύφεσης. Αυτό δεν έγινε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Κάποιοι από εμάς είχαν προειδοποιήσει ότι δεν μπορούσε να γίνει, επειδή το σύστημα κοινωνικής προστασίας που είχαμε δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές συνέπειες μιας οικονομικής κρίσης. Δεν είχε φτιαχτεί για να προστατεύει τους αδύναμους, αλλά τους προνομιούχους. Ήταν πανάκριβο, αλλά δεν είχε ένα δίχτυ ασφαλείας για τους φτωχούς. Αναδιένεμε πόρους, αλλά σε λάθος κατεύθυνση: από τους λιγότερο στους περισσότερο εύπορους, αντί για το ανάποδο.

Δύο μόνο παραδείγματα: Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των ανέργων τετραπλασιάστηκε, αλλά ο αριθμός όσων παίρνουν επίδομα ανεργίας μειώθηκε (!) και σήμερα αντιστοιχεί σε 10,5% του συνόλου των ανέργων. Επίσης, 30 χρόνια (και πολλά δις ευρώ) μετά την ίδρυση του ΕΣΥ, με σκοπό να έχουν όλοι πρόσβαση στην περίθαλψη, ένα σχεδόν εκατομμύριο άτομα έχουν χάσει το δικαίωμα ανανέωσης του βιβλιαρίου ασθενείας – είτε επειδή είναι άνεργοι, είτε επειδή έκαναν διακοπή επαγγέλματος, είτε επειδή χρωστάνε στο ταμείο τους.

Οι αιτίες της αποτυχίας

Το πρόβλημα είναι ότι εδώ η κατανομή πόρων και δικαιωμάτων δεν γίνεται με βάση την ανάγκη για κοινωνική προστασία, ούτε με βάση γενικούς κανόνες που εγγυώνται την ισονομία των πολιτών, αλλά με βάση την πολιτική ισχύ των ομάδων πίεσης. Αυτό συνέβαινε και πριν την κρίση: Τα πολλά δις ευρώ που πληρώναμε για την υγεία γίνονταν εισοδήματα για γιατρούς, κλινικάρχες, φαρμακοποιούς, φαρμακοβιομήχανους, ιδιοκτήτες διαγνωστικών κέντρων, εισαγωγείς και προμηθευτές. Σπανίως μεταφράζονταν σε περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες για ασθενείς.

Στην κρίση, τα πολλά δις ευρώ για την υγεία μειώθηκαν – π.χ. έπεσαν στο επίπεδο του 2007 ή του 2005. Για ένα σύστημα υγείας που στοιχειωδώς λειτουργεί κάτι τέτοιο είναι ασφαλώς δυσάρεστο αλλά όχι καταστροφικό. Εδώ ζήσαμε εικόνες πλήρους διάλυσης. Λόγω των μέτρων, προφανώς, αλλά επίσης λόγω του ότι οι περισσότεροι από τους ωφελημένους της προηγούμενης περιόδου άρχισαν να παλεύουν με νύχια και με δόντια για να αποσπάσουν ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι από μια πίτα που είχε στο μεταξύ συρρικνωθεί. Μεταφέροντας το βάρος των μέτρων στους πιο αδύναμους, δηλ. στους ασθενείς, που έμεναν χωρίς φάρμακα και χωρίς βασικές υπηρεσίες. Τα ίδια στις συντάξεις (κάθε χρόνο πληρώνουμε μισό δις στη ΔΕΗ για να δίνει συντάξεις πολύ μεγαλύτερες από το μισθό μου σε συνταξιούχους πολύ νεότερους από εμένα), τα ίδια στην Πρόνοια κτλ. κτλ.

Οι συνέπειες της αποτυχίας

Μια κρίση είναι πάντοτε ένα κρίσιμο τεστ του πόσο ικανή και πόσο πρόθυμη να βοηθήσει τους πολίτες που πλήττονται περισσότερο είναι η δημοκρατική Πολιτεία. Είναι μάλλον περιττό να σημειώσω ότι σε αυτό το τεστ η δική μας δημοκρατική Πολιτεία πήρε άθλιο βαθμό. Και η αποτυχία του «συστήματος» (εδώ, του συστήματος κοινωνικής προστασίας) πυροδότησε τις «αντισυστημικές» αντιδράσεις που βλέπουμε γύρω μας: τον αντικοινοβουλευτισμό, το λαϊκισμό, την ξενοφοβία, την απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Τι να κάνουμε;

Φοβάμαι ότι το ένα τρένο (εκείνο της έγκαιρης παρέμβασης για την ενίσχυση των φτωχών και των ανέργων) το έχουμε χάσει ήδη. Όμως, ακόμη και με τα καλύτερα σενάρια για την οικονομία (ανάκαμψη μέσα στο 2014) η υψηλή ανεργία και η μεγάλη φτώχεια θα είναι μαζί μας για καιρό, οπότε προλαβαίνουμε έστω και τώρα (…). Το άλλο τρένο περνάει μπροστά μας τώρα. Εάν δεν κάνουμε αυτό που πρέπει, τα φτωχά παιδιά που σήμερα πάνε πεινασμένα στο σχολείο αύριο θα μείνουν πίσω στα μαθήματα, μεθαύριο θα ψάχνουν για δουλειά χωρίς να έχουν προσόντα, και έτσι θα είναι άνεργοι ή χαμηλόμισθοι, και θα παραμείνουν φτωχοί, οι ίδιοι και τα δικά τους παιδιά. (Ο Δήμος Αθηναίων, κάνοντας σκληρές οικονομίες, καταφέρνει να μοιράζει σε τέτοια παιδιά 12.000 μερίδες την ημέρα – αλλά οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες.) Αυτός ο φαύλος κύκλος πρέπει να σπάσει.

Πώς; Χρειαζόμαστε νέες προτεραιότητες κοινωνικής πολιτικής. Το σύνθημα εδώ πρέπει να είναι «έγνοια για τους αδύναμους – ισονομία / ενιαίοι κανόνες για όλους». Αλλαγή έμφασης: όχι στην πρόωρη συνταξιοδότηση των μητέρων ανηλίκων, ναι σε θέσεις σε βρεφονηπιακούς σταθμούς για όλα τα μικρά παιδιά. Λιγότερες συντάξεις (με καλύτερη περίθαλψη), περισσότερη βοήθεια στις οικογένειες με παιδιά, στις εργαζόμενες μητέρες, στους νέους άνεργους, στους νέους επιχειρηματίες.

Νέο κοινωνικό συμβόλαιο: δημόσια εγγύηση μιας ελάχιστης δέσμης βασικών κοινωνικών υπηρεσιών και εισοδηματικών ενισχύσεων. Με ουσιώδη περίθαλψη, παιδική φροντίδα, σχολικά γεύματα, βασικές συντάξεις, στήριξη εισοδήματος των φτωχών και των ανέργων. Μια τέτοια ελάχιστη δέσμη δεν μπορεί παρά να είναι αναγκαστικά λιτή, και συμβατή με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. Αλλά μπορεί να είναι αξιόλογη. Και πρέπει να είναι εκεί για όλους.

*Ο Μάνος Ματσαγγάνης διδάσκει στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την ανασυγκρότηση της κεντροαριστεράς («των 58»). Το κείμενο βασίζεται σε ομιλία του στο Προοδευτικό Φόρουμ (Σάββατο 18 Ιανουαρίου 2014). Ο όρος «ρημαγμένη χώρα», απόλυτα ταιριαστός για την περίσταση, είναι του Γ. Γραμματικάκη. Ομάδα Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (www.paru.gr)

Πηγή: ATHENS VOICE

Saturday, January 18, 2014

Οι 58 και το μεγάλο ναι της ΔΗΜΑΡ

Του Ανδρέα Ε. Παπαδόπουλου

Η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου, κατ' ουσίαν, καλείται να αποφασίσει πώς θα πορευτεί από εδώ και πέρα. Τι θα γράφουν οι ράγες πάνω στις οποίες θα βαδίσει.

Ουσιαστικά αναζητείται το «νέο εθνικό πρόταγμα» και ταυτόχρονα οι δυνάμεις εκείνες που θα μπορούν να το υλοποιήσουν. Τα πράγματα είναι πλέον δεδομένα: από τη μία έχεις μια παλαιοκομματική ΝΔ, η οποία ακολουθεί πλήρως την πολιτική που κατήγγελλε, ακυρώνοντας τα αλήστου μνήμης Ζάππεια (1, 2, 3 κ.ο.κ.). Μια ΝΔ που τοποθετεί σε κρίσιμα πόστα παιδιά του κομματικού σωλήνα προκειμένου να τηρηθούν οι εσωκομματικές ισορροπίες. Πλην λίγων εξαιρέσεων, επιλέγει υπουργούς επιρρεπείς στο ρουσφέτι και στις συντεχνίες και πρόσωπα από τον πάγκο της Πολιτικής Ανοιξης ή του ερεβώδους Δικτύου 21. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η απίστευτη επιλογή για το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού.

Από την άλλη έχεις έναν ΣΥΡΙΖΑ που δεν ξέρει πού πατά και πού βρίσκεται. «Ετσι, χωρίς πρόγραμμα», που έλεγε και η Μαρία Ρεζάν. Εναν ΣΥΡΙΖΑ που ακόμα ταλαντεύεται αν ο Κουφοντίνας είναι δολοφόνος ή κοινωνικός αγωνιστής. Αν το ευρώ είναι φετίχ ή όχι. Εναν ΣΥΡΙΖΑ που στο δίλημμα Τατσόπουλος ή... γουναράδικα επιλέγει το δεύτερο.

Αυτό, λοιπόν, είναι το δυστύχημα της χώρας. Οτι δηλαδή την ώρα που αχνοφέγγει η μεταμνημονιακή περίοδος το προσωπικό που διαχειρίζεται τις τύχες της είναι πολύ κατώτερο των περιστάσεων, ενώ αυτό που - κατά την ποδοσφαιρική αργκό - «ζεσταίνεται» είναι ακόμα χειρότερο.

Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο αποκτά ξεχωριστή αξία η κίνηση των 58. Διότι σε πολιτικό, κοινωνικό, ακαδημαϊκό και τεχνοκρατικό επίπεδο συγκεντρώνει ή απευθύνεται σε ό,τι καλύτερο έχει ο χώρος της Κεντροαριστεράς και της προοδευτικής μεταρρύθμισης. Αυτή η μεγάλη προοδευτική (συμ)παράταξη είναι η μόνη που μπορεί να προχωρήσει την αναγκαία ανασυγκρότηση της Ελλάδας εντός του ευρώ και να καταθέσει ένα ρεαλιστικό πολιτικό σχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της χώρας, αλλά και της κοινωνίας.

Προϋπόθεση για να προχωρήσει το εγχείρημα είναι να ανταποκριθούν στο κάλεσμα όσο το δυνατόν περισσότερες δυνάμεις, φορείς, πρόσωπα. Αφήνοντας στην άκρη τις αντιπαραθέσεις του παρελθόντος, τις αγκυλώσεις των πολιτικών χώρων, τα συμπλέγματα των προσώπων, αλλά και την επετηρίδα! Παντρεύοντας την εμπειρία με τη φρεσκάδα, μέσα από την ώσμωση των ανθρώπων που αποδεδειγμένα στήριξαν τις μεταρρυθμίσεις και έκλεισαν τα αυτιά τους στις σειρήνες του λαϊκισμού με μια νέα γενιά που έχει εξαιρετικές σπουδές, κοσμοπολιτισμό, έχει μοχθήσει για τα προς το ζην και θέλει και μπορεί να προσφέρει στον τόπο, χωρίς να αναζητεί την κάρτα μέλους του κόμματος για να μπει στο δημόσιο.

Προσωπικά θεωρώ πολύ σημαντική την παρουσία της ΔΗΜΑΡ. Εύχομαι, έστω και την ύστατη ώρα, η ηγεσία της να ακούσει την κοινωνία, να αλλάξει στάση και να συμμετάσχει στο εγχείρημα. Η ΔΗΜΑΡ από την ίδρυσή της και για μεγάλο διάστημα δημιούργησε υψηλές προσδοκίες. Δεν πρέπει να τις διαψεύσει την πιο κρίσιμη στιγμή.

Πηγή: Τα ΝΕΑ Σαββατοκύριακο

Tuesday, January 14, 2014

Το πρώτο ευρωπαϊκό κόμμα

Του Ηλία Κανέλλη

Η πληθώρα και η ποικιλία των επικρίσεων που ακολούθησαν την απόφαση των 58 να αποκτήσουν οργανωτική υπόσταση με ορίζοντα τις ευρωεκλογές του Μαΐου αποδεικνύει ότι το εγχείρημα αυτό συνεχίζει να έχει δυναμική. Δεν κινητοποιούνται οι πολιτικοί αντίπαλοι για εγχειρήματα που δεν τα αισθάνονται απειλητικά για το δυνάμει δικό τους ακροατήριο.

Αλλά, προφανώς, κανένα πολιτικό εγχείρημα, που μάλιστα επιδιώκει να παίξει κεντρικό ρόλο, δεν καθορίζεται από το τι λένε γι' αυτό οι άλλοι. Το αντίθετο. Σημασία έχουν οι λόγοι για τους οποίους θα κριθεί η αναγκαιότητα ή μη ενός εγχειρήματος που, ενδεχομένως, μπορεί να εξελιχθεί σε συνασπισμό οργανώσεων και κομμάτων ή και σε κόμμα.

Ο πρώτος και βασικός λόγος που, στη συγκυρία, κάνει αναγκαίο τον σχηματισμό ενός φορέα ο οποίος θα προσπαθήσει να εκφράσει όσο το δυνατόν ευρύτερα στρώματα του παραδοσιακού Κέντρου, της σοσιαλδημοκρατίας και των δυνάμεων της λογικής Αριστεράς, είναι γνωστός: τα υπάρχοντα κόμματα που κινούνται στον συγκεκριμένο χώρο έχουν χάσει την πολιτική ισχύ που τους επέτρεπε να εκφράζουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα (ΠαΣοΚ) είτε δεν πέτυχαν ανάλογο στόχο (ΔΗΜΑΡ). Ο φορέας αυτός δεν μπορεί να είναι ηγεμονικός, δεν είναι δυνατόν δηλαδή να θέλει να μονοπωλήσει τον χώρο που σήμερα καταλαμβάνουν ΠαΣοΚ και ΔΗΜΑΡ. Αλλά, ταυτόχρονα, δεν είναι δυνατόν να μην απευθυνθεί στο κοινό των συγκεκριμένων κομμάτων.

Οι ψήφοι δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Και το ΠαΣοΚ φαίνεται να το αντιλαμβάνεται. Η ηγεσία του γνωρίζει καλύτερα την αδυναμία ανάκαμψης του άλλοτε κραταιού πυλώνα του μεταπολιτευτικού δικομματισμού - οι λόγοι είναι εμφανείς: ο κυβερνητισμός και η διαφθορά, μαζί με τις κομματικές στρατηγικές στη διαχείριση της ελληνικής χρεοκοπίας, απομάκρυναν μεγάλο μέρος του κομματικού ακροατηρίου. Μεγάλο τμήμα του απομακρύνθηκε ανεπιστρεπτί προς κόμματα που είτε εκφράζουν τη διαμαρτυρία είτε υπόσχονται έναν νέο κυβερνητισμό. Αλλο μεγάλο τμήμα του έφυγε προς τον σκεπτικισμό, την πολιτική απογοήτευση και το αδιέξοδο, λόγω της έλλειψης πολιτικού φορέα με τον οποίο θα μπορούσε να ταυτισθεί.

Ο νέος φορέας, στον οποίο θα μπορούσε να βρει πολιτική διέξοδο η τελευταία αυτή κατηγορία, ξεκινάει με ένα αβαντάζ: την ιδεολογική καθαρότητα. Τα πολυσυλλεκτικά κόμματα της Μεταπολίτευσης συγχώνευαν στους κόλπους τους βαθύτατα συντηρητικές δυνάμεις, εσωστρεφείς, φοβικούς, εθνικιστές, κομματικές πελατείες ταυτόχρονα με ευρωπαϊστές και οπαδούς του εκσυγχρονισμού της κοινωνίας. Ο νέος φορέας βάζει ένα στοίχημα. Να μεγαλώσει, διεκδικώντας μια νέα πολυσυλλεκτικότητα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής και μεταρρυθμιστικής ταυτότητας, του σεβασμού στους νόμους και στους θεσμούς, σε μια σύγχρονη αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

Ο νέος φορέας μπορεί να εξελιχθεί στο πρώτο αμιγώς ευρωπαϊκό κόμμα της Ελλάδας. Και γι' αυτό έχει μέλλον.

Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ