Friday, September 4, 2015

Η μακρά αποσύνθεση του παλιού, η οδυνηρή γέννηση του νέου

Του Γιώργου Καραμπελιά

Ένα ερώτημα που επανέρχεται διαρκώς από πολλούς, νεώτερους κυρίως, αλλά και παλαιότερους φίλους είναι το γιατί μπροστά στην απόλυτη παρακμή του πολιτικού συστήματος δεν έχει δημιουργηθεί ένα πολιτικό εγχείρημα ικανό να απαντήσει στις αγωνίες πολλών ανθρώπων. Και παρ’ ότι, πολλές φορές έχουμε προσπαθήσει να εξηγήσουμε το γιατί, μοιάζει, εξαιτίας της επείγουσας ανάγκης για τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού υποκειμένου, να μην καλύπτονται όσοι θέτουν επιτακτικά αυτό το ερώτημα. Γι’ αυτό και θα προσπαθήσω να δώσω εκ νέου μια απάντηση η οποία εμπεριέχει και καινούργια στοιχεία. Εξάλλου, έτσι θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε και σε γενικότερα ερωτήματα που τίθενται σχετικά με την μεταπολίτευση και την περιοδολόγησή της.

Όπως έχουμε επαναλάβει η μεταπολιτευτική περίοδος χωρίζεται σε δύο μεγάλες εποχές, την πρώτη που κλείνει το 1988-1993 και τη δεύτερη από το 1993 έως το 2015. Στην πρώτη ημιπερίοδο –παρά το υπονομευμένο πεδίο πάνω στο οποίο ορθώνεται το μεταπολιτευτικό οικοδόμημα, από την αποδοχή του ακρωτηριασμού της Κύπρου, ο απολογισμός παραμένει θετικός. Σημαντικές κοινωνικές αλλαγές χαρακτηρίζουν αυτή την πρώτη φάση –γενίκευση κοινωνικών ασφαλίσεων, συνδικαλιστικά, ανθρώπινα δικαιώματα και θεσμοί, σημαντικές βελτιώσεις στο πολιτικό οικοδόμημα και ελευθερία του τύπου. Το εκκρεμές της πολιτικής ζωής κινείται προς τα αριστερά και επηρεάζει ακόμα και τα δεξιά κόμματα («σοσιαλμανία»του Κων. Καραμανλή). Στη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου, δοκιμάσαμε μια άμεση πολιτική και κοινωνική παρέμβαση με έναν έντονο ακτιβισμό, και μια στενή σχέση με τα κοινωνικά υποκείμενα. Έτσι, θα δουλέψουμε ενεργά μέσα από τους εργασιακούς χώρους και τα εργοστάσια για τη δημιουργία και την εμπέδωση του εργοστασιακού συνδικαλισμού και του αγροτικού κινήματος, θα παρέμβουμε στον εκδημοκρατισμό του στρατού με το κίνημα των φαντάρων, καθώς και της δικαιοσύνης και της αστυνομίας. Θα παίξουμε έναν ενεργό και πρωτοπόρο ρόλο στην επισήμανση των οικολογικών προβλημάτων, καθώς και πάντα στην ανάδειξη των εθνικών προβλημάτων. Στο τέλος αυτής της περιόδου, γύρω στο 1988, θα οδηγηθούμε και στη συγκρότηση ενός πολιτικού υποκειμένου, που συνόψιζε και εμπεριείχε το διδάγματα και τις κατακτήσεις δεκαπέντε χρόνων αγώνα. Το σχήμα των Οικολόγων Εναλλακτικών που έζησε και δραστηριοποιόταν από το 1988 μέχρι το 1993. Και προς στιγμήν φάνηκε πως είχε αρχίσει μια πορεία διαμόρφωσης ενός τέτοιου πολιτικού υποκειμένου.

Ωστόσο, οι μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές με την κατάρρευση του σοβιετικού στρατοπέδου και η επαναβεβαίωση των νεοφιλελεύθερων αξιών μέσα από τη λεγόμενη παγκοσμιοποίηση, ήρθαν να βάλουν τέλος σε αυτή την πρόσκαιρη Άνοιξη.

Εγκαινιάζεται έτσι η δεύτερη μεταπολιτευτική περίοδος, με κυρίαρχα τα παρακμιακά χαρακτηριστικά και τη γενικευμένη αλλοτρίωση των μαζών. Καθόλου τυχαία είναι η περίοδος κατά την οποία εγκαινιάζεται η ιδιωτική τηλεόραση, επεκτείνονται και γενικεύονται τα ευρωπαϊκά προγράμματα, εγκαταλείπονται οι πατριωτικές παράμετροι της πολιτικής του ΠΑΣΟΚ, και κυριαρχεί μια γενικευμένη απολιτικοποίηση των ευρύτερων λαϊκών μαζών, χωρίς ίσως προηγούμενο στην ελληνική ιστορία. Χαρακτηριστική ως προς αυτό, είναι η εξέλιξη της κυκλοφορίας και της ανάγνωσης εφημερίδων, η οποία μέσα σε είκοσι χρόνια, έπεσε από τις 500.000 ή 700.000 φύλλα ημερησίως, σε κάτω από 100.000, ενώ πολλαπλασιάστηκαν σαν τα μανιτάρια οι αθλητικές εφημερίδες και οι εφημερίδες του σεξοκουτσομπολιού. Με εκπληκτική ταχύτητα, η ελληνική κοινωνία μεταλλασσόταν σε μια ασπόνδυλη παρασιτική κοινωνία, με αποκλειστικές αξίες σχεδόν τις αξίες της κατανάλωσης, και τη γενικευμένη φθορά όλων των παλαιότερων αξιών. Χαρακτηριστική είναι η μεγάλη σύγκρουση που δόθηκε ανάμεσα στην εκκλησία και το κράτος με αποκορύφωμα την σύγκρουση Χριστόδουλου-Σημίτη, η οποία κατέληξε στην ήττα της Εκκλησίας και εν τέλει στην ίδια την εσωτερική της μετάλλαξη. Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες όπου τον τόνο έδιναν έντυπα όπως το «Κλικ», το «Στάτους», και οι δωρεάν εφημερίδες των Γεωργιλέδων και Τσαγκαρουσιάνων, η ελληνική κοινωνία «εκσυγχρονίστηκε» επιτέλους, μόνο που αυτός ο εκσυγχρονισμός υπήρξε απολύτως παρασιτικός και ξενόφερτος.

Αποφασιστικής σημασίας σε όλη αυτή την περίοδο υπήρξε ο πόλεμος ενάντια στο ελληνικό έθνος-κράτος, που εκφράστηκε με καθολικό και σαρωτικό τρόπο σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα, και συντριπτικά στο χώρο της τέχνης, του βιβλίου, της διανόησης, και πάνω από όλα στον βασιλιά τηλεόραση. Είχε κατασκευαστεί έτσι, ένας homo parasiticus που εντέλει καθόριζε και την ίδια την πολιτική πραγματικότητα. Το πάλαι ποτέ πατριωτικό ΠΑΣΟΚ, θα γίνει φορέας του αποεθνικοποιητικού εκσυγχρονισμού, με τον Σημίτηκαι τις λεγεώνες των τρεφόμενων από τον κρατικό κορβανά και τα ευρωπαϊκά προγράμματα διανοουμένων του, ενώ οι παλιές τους πατριωτικές του συνιστώσες θα συρρικνωθούν σταδιακά με το ΔΗΚΚΙ, τον Χαραλαμπίδη, τον Παπαθεμελή και θα σβήσουν για να μην αναφερθούμε στην εξέλιξη του «πατριώτη»… Άκη Τσοχατζόπουλου.

Στο μικρό ιδεολογικό αδελφάκι του ΠΑΣΟΚ, τον χώρο της ανανεωτικής αριστεράς και του Συνασπισμού, οι εξελίξεις θα είναι ακόμα πιο καταιγιστικές. Η αναφορά και μόνο στην λέξη πατρίδα ή έθνος είχε μεταβληθεί σε ονειδισμό, ενώ στα πανεπιστήμια όπου κυριαρχούσαν συντριπτικά, ήταν αδύνατη έστω και η πραγματοποίηση μιας εκδήλωσης με πατριωτικά χαρακτηριστικά. Ακόμα πιο «αριστερά», η νεολαία του ΚΚΕ θα μιλάει για ιμπεριαλιστική Ελλάδα, ακολουθώντας ως προς αυτό τον κυρίαρχο συρμό αριστερισμού και μηδενιστικού αναρχισμού, που κυριαρχούσε στην «εξεγερμένη» νεολαία. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το περιθώριο ενός κοινωνικού και πολιτικού ακτιβισμού γινόταν όλο και πιο στενό, μια και στο εσωτερικό των λεγόμενων κοινωνικών κινημάτων κάθε είδους, κυριαρχούσε απόλυτα ο εθνομηδενιστικός καταναλωτισμός. Ακόμα και οι περισσότερες οικολογικές κινήσεις διαπνέονταν από εθνομηδενιστικά ιδεολογικά χαρακτηριστικά: η οικολογία και η τοπικότητα ενάντια στο έθνος!

Έτσι, σταδιακώς, όσοι επέμεναν στην πατριωτική διάσταση συκοφαντούνταν ως εθνικιστές και αποκλείστηκαν από τους μεγάλους κοινωνικούς χώρους (εκπαίδευση, ΔΕΚΟ, εργαζόμενοι). Η μόνη δυνατότητα επικοινωνίας με ευρύτερα κοινωνικά στρώματα μετατέθηκε στη σχέση με οργανώσεις πολιτιστικού και εθνικού χαρακτήρα (οργανώσεις Ποντίων, Κωνσταντινουπολιτών, Σουλιωτών), με τα πιο προχωρημένα τμήματα του ορθόδοξου χώρου, καθώς και με τις παρεμβάσεις πάνω στα εθνικά θέματα από το Ίμια και τον Οτσαλάν, μέχρι τις καμπάνιες για την Κύπρο και την απόρριψη του σχεδίου Ανάν.

Παράλληλα, για να διαμορφωθεί μια απάντηση στην κυριαρχία του εθνομηδενισμού στην εκπαίδευση και την Ιστορία θα παρατηρηθεί μια στροφή στην εμβάθυνση της ιστορικής μας παράδοσης που αποτελεί πάντα καταφύγιο και όπλο των λαών που υφίστανται πολιτιστική εκμηδένιση. Έπρεπε να βυθιστούμε στην παράδοσή μας –από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη Ορθοδοξία– για να μπορούμε να αντέξουμε στα κυρίαρχα ρεύματα του κοσμοπολιτισμού και της αποσύνθεσης των συλλογικών υποκειμένων. Ταυτόχρονα αναπτύσσεται ενεργά το κύμα της αποδόμησης των αποδομητών, της Ρεπούση, των συκοφαντών του Ζαλόγγου, των «αποστατών» διανοουμένων.

Έτσι, στην ουσία, είχε δημιουργηθεί ένας «καταμερισμός εργασίας» όπου ο συρρικνούμενος διαρκώς πατριωτικός χώρος, ασχολούνταν και παρενέβαινε στα ζητήματα που αφορούσαν την επιβίωση του έθνους, ο δε συντριπτικά ευρύτερος και μεγαλύτερος «κοινωνικός» και πολιτικός χώρος, με απόλυτη ηγεμονία των εθνομηδενιστικών αντιλήψεων, κάλυπτε προνομιακά και κάποτε απόλυτα, τον χώρο των κοινωνικών κινημάτων και των μεγάλων κοινωνικών χώρων. Και προφανώς αυτό συνέβαινε πάρα τις προσπάθειές μας, ακριβώς διότι η εθνομηδενιστική ιδεολογία είχε διεισδύσει βαθύτατα στο ίδιο το λαϊκό σώμα κάποτε ακόμα και ασυναίσθητα, και κατ’ εξοχήν στα πολιτικά και κοινωνικά στελέχη.

Μετά την κρίση και τα μνημόνια, από το 2010 μέχρι το δημοψήφισμα του 2015, ενώ από πρώτη άποψη η σύγκρουση έμοιαζε να επικεντρώνεται στην αντιπαράθεση του ελληνικού έθνους με τους εταίρους, και άρα αποκτούσε μια άμεση πατριωτική διάσταση, στην πραγματικότητα οδήγησε αυτό τον διαχωρισμό στο απόγειό του! Διότι, και η πατριωτική πτέρυγα (με μικρά τμήματα της αριστεράς και του ορθόδοξου χώρου),έπαψε στην πραγματικότητα να ασχολείται με το πρόβλημα της εθνικής επιβίωσης στο σύνολό του, και επικεντρώθηκε αποκλειστικά στην οικονομική διάσταση των προβλημάτων της εξάρτησης. Έτσι, ξεχάστηκεο νεοθωμανισμός, η Κύπρος, ακόμα και το μεταναστευτικό και τα πάντα μετατέθηκαν μονοδιάστατα στις μειώσεις μισθών και συντάξεων, στις απολύσεις, στην καταστροφή των ιδιοκτητών και τα κόκκινα δάνεια, τα οποία αποκόπηκαν έτσι από την οργανική τους σχέση με τη συνολική γεωπολιτική θέση της χώρας και την πολιτιστική πνευματική διάσταση της κρίσης. Γι’ αυτό, επί πέντε χρόνια παρατηρούσαμε κάτι από πρώτη άποψη απόλυτα παράδοξο. Ενώ η φρασεολογία όλων των πολιτικών δυνάμεων είχε μετακινηθεί προς την πατριωτική αναφορά, την οποία αναμόχλευε η επίθεση των δανειστών στον ελληνικό λαό, την ίδια στιγμή ακόμα και ο άλλοτε πατριωτικός χώρος, ταυτιζόταν εν τοις πράγμασι με τον εθνομηδενιστικό κοινωνικό και πολιτικό χώρο που μετά το 2012 ηγεμόνευε στο αντιμνημονιακό κίνημα!

Και αυτό, έγινε πασίδηλο στην τελευταία περίοδο της συριζικής περιπέτειας, για να φτάσει στο απόγειό του στο δημοψήφισμα. Εκεί, πίσω από επιχειρήματα πατριωτισμού και αξιοπρέπειας, πραγματοποιήθηκε ηολοκληρωτική υποταγή του πατριωτικού χώρου στον εθνομηδενιστικό. Θρησκευτικές και πατριωτικές οργανώσεις στη Θράκη, την Κύπρο και σε όλη την Ελλάδα, συντάχθηκαν ασύγγνωστα και ασυνείδητα με τους τροτσκιστές, τους εθνομηδενιστές, τους οπαδούς της κατάργησης των εθνικών συνόρων, παρά την στήριξη του τουρκικού προξενείου της Θράκης και της… Χρυσής Αυγής στο εγχείρημα του Τσίπρα· σε μια φρενίτιδαόπου η έλλειψη επιχειρημάτων υποκαθιστούνταν από μια έωλη πατριωτική φρασεολογία.

Όσοι, όπως εμείς, υποστήριξαν πως μόνο η απόρριψη του ψευδεπίγραφου διλήμματος και η αποχή αποτελούσαν την μοναδική πατριωτική και αυθεντικά αντιμνημονιακή απάντηση, αντιμετώπισαν επιθέσεις, ύβρεις και επιχειρήσεις απομόνωσης, που ξεπερνούν κάθε προηγούμενο. Ποτέ άλλοτε ίσως, δεν είχαμε βρεθεί τόσο μόνοι. Οι «φίλοι» μας της άλλοτε πατριωτικής αριστεράς είχαν γίνει υπουργοί, βουλευτές και φανατικοί τσιπριστές, ενώ ακόμα και τα πιο ανυπότακτα τμήματα του ορθόδοξου χώρου συμπορεύονταν με τον Σύριζα και την Χ.Α., εγκαταλείποντάς μας σε μια απίστευτη μοναξιά. Μια μοναξιά που μου θύμισε εκείνη που είχαμε ζήσει τον Δεκέμβρη του 2008, όταν καταγγέλλαμε μόνοι στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο, τα μηδενιστικά του χαρακτηριστικά.

Σήμερα σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα, μείναμε μόνοι μας, να καταγγέλλουμε την εξίσου μηδενιστική υφή ενός ψευδεπίγραφου δημοψηφίσματος που η μόνη κατάληξή του, όπως προλέγαμε, θα ήταν να ενισχύσει τησυντηρητικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Όταν, μία μάχη δίνεται με μεγάλο πάθος αλλά σε λανθασμένη κατεύθυνση και με άσφαιρα πυρά τότε, γίνεσαι πολύ λιγότερο ικανός να δώσεις πραγματικές μάχες με πραγματικά πυρά. Γι’ αυτό, εξάλλου, και το κυρίαρχο χαρακτηριστικό των εκλογών του Σεπτεμβρίου 2015, είναι η συντριπτική επικράτηση των μνημονιακών συνδυασμών (μια και ο Σύριζα και οι ΑΝΕΛ έχουν μεταβληθεί και αυτοί σε μνημονιακά κόμματα). Χαρακτηριστική είναι η επανεμφάνιση στο προσκήνιο, της Δεξιάς, που εμφανίζεται να εκπροσωπεί τη «φωνή της λογικής» απέναντι στους τουφεκαλεύρηδες του Τσίπρα και της παρέας του. Και πολύ φοβάμαι πως το κύμα της συντηρητικοποίησης που θα διατρέξει την ελληνική κοινωνία, την επόμενη περίοδο, και το οποίο ενισχύθηκε αποφασιστικά από το δημοψήφισμα και τις συνέπειές του, δεν θα μείνει μόνο στον επικοινωνιακό «Βαγγέλα», και τον μεταλλαγμένο Τσίπρα, αλλά θα φτάσει πολύ πιο πέρα, και ο νοών νοείτο. Ήδη το γεγονός πως το περιβόητο «κόμμα του ΟΧΙ» με τον Λαφαζάνη, τη Ζωή και τόσους άλλους, συγκεντρώνει εξαιρετικά αναιμικά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, είναι η πιο τρανταχτή απόδειξη όσων προείπαμε. Ο Λαφαζάνης και η ΛΑ.Ε πίστευαν πως η «συνέπεια» απέναντι στις διακηρύξεις του Ιανουαρίου, και η προίκα του 62% του ΟΧΙ θα ήταν αρκετή για να τους εκτινάξει σε σημαντικά ποσοστά, κατά τον ίδιο τρόπο που ο «ψευτράκος» πίστευε πως με προίκα αυτό το ΟΧΙ θα πραγματοποιούσε έναν εκλογικό περίπατο.

Εν τέλει, το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας δεν είναι η έλλειψη ενός «αρχηγού» ή ενός κόμματος που θα αναλάβει να δείξει τον δρόμο και οι μάζες θα το ακολουθήσουν, αλλά η έλλειψη πολιτικά ενεργών πολιτών και ακόμα περισσότερο «επωνύμων» διατεθειμένων να στρατευτούν σε ένα πρόταγμαεκσυγχρονισμού της παράδοσής μας. Το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας είναι η ίδια κοινωνική πραγματικότητα, είναι ο ίδιος ο βαθύς παρασιτισμός και η παρακμή της, άσχετα και πέρα από το ποιος ευθύνεται γι’ αυτό. Ευθύνονται αποφασιστικά οι ελίτ, αλλά μέσα στα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια κατόρθωσαν να αλώσουν και το λαϊκό σώμα και να ξεδοντιάσουν κάθε αντίθετη φωνή. Ποιος θα πίστευε ότι ο Χρήστος Γιανναράς και ο Κώστας Ζουράρις θα συντασσόντουσαν με τον Σύριζα; Ποιος θα πίστευε πως στον χώρο των διανοουμένων ακόμα και των αντιανανιακών Κυπραίων, θα κυριαρχούσε η λογική του αυτοχειριασμού της Κύπρου μέσω της απομάκρυνσης της Ελλάδας από αυτήν. Και όλα αυτά ακριβώς γιατί τα πραγματικά πατριωτικά κινήματα είναι εξαιρετικά αποδυναμωμένα και έχουν περιοριστεί στην πραγματικότητα σε κενή φράσεολογία.

Έτσι λοιπόν έκλεισε ο κύκλος. Η μεταπολίτευση ολοκληρώθηκε μέσα από μια τεράστια οικονομική, ιδεολογική, και εντέλει πνευματική/ανθρωπολογική καταστροφή. Επί πολλά χρόνια πασχίζαμε οι συνέπειες αυτής της καταστροφής να είναι μικρότερες. Δυστυχώς, δεν τα καταφέραμε.

Και πρέπει να αρχίσουμε σχεδόν από το μηδέν στο πολιτικό επίπεδο αλλά με μια τεράστια παρακαταθήκη στο ιδεολογικό. Για είκοσι ή τριάντα χρόνια μαζί με πολλούς από εκείνους που τώρα μας εγκατέλειψαν –ελπίζω όχι όλοι οριστικά– οικοδομήσαμε μία πρόταση και ένα πρόταγμα για την ελληνική κοινωνία στηριγμένο σ’ αυτό που έχουμε αποκαλέσει εκσυγχρονισμό της παράδοσης, η οποία μπορεί να είναι η μοναδική πρόταση διεξόδου από την κρίση.

Τώρα πια η αντίθεση μνημόνιο–αντιμνημόνιο έχει γίνει περιθωριακή, μέσα σε συνθήκες ήττας, και το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού συστήματος προετοιμάζεται για μια συγκυβέρνηση που εκφράζει την βαθύτερη ταύτισή των διαφορετικών συνιστωσών του. Τώρα, λοιπόν θα πρέπει ν’ αρχίσουμε να κτίζουμε ένανέο πρόταγμα όπου η κοινωνική και πατριωτική διάσταση θα μπορέσουν επιτέλους να ενωθούν ξανά και όπου άνθρωποι δραστηριοποιημένοι στους κοινωνικούς χώρους θα απορρίψουν την ιδεολογική ηγεμονία του εθνομηδενισμού. Μόνο τότε, και στον βαθμό που προχωράει ένα τέτοιο εγχείρημα στην κοινωνία, στον βαθμό που αναδεικνύονται κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις οι οποίες όχι μόνο έχουν συνειδητοποιήσει αυτή την ανάγκη (και αυτές είναι ήδη υπαρκτές) αλλά και θα αναλάβουν τη δέσμευση να στρατευθούν στην υλοποίησή τους· τότε μόνο θα μπορέσει να υπάρξει ένα ή περισσότερα πολιτικά υποκείμενα που θα μας έχουν εισαγάγει στην νέα ιστορική περίοδο: Δηλαδή, μετά τη μεταπολίτευση, για να απαντήσουμε στην απειλή της ιστορικής εξαφάνισης του ελληνικού έθνους θα θελήσουμε να πατήσουμε σε μια ενδογενή οικονομική και πολιτισμική πορεία; Όπως έχουμε επαναλάβει, αν η αντιπολίτευση κατέληξε να κλείσει ως η περίοδος του παρασιτικού εκσυγχρονισμού και της υποτελούς εσωστρέφειας, η μόνη απάντηση μπορεί να είναι μια νέα εποχή όπου το εκκρεμές θα έχει επιτέλους ισορροπήσει και θα αρχίσουμε να βλέπουμε τον γύρω μας κόσμο, τις συμμαχίες, τις σχέσεις μας, με το τηλεσκόπιο που έχουμε εγκαταστήσει εδώ στα βουνά, τις πεδιάδες και τα νησιά μας, και θα πάψουμε να βλέπουμε τη χώρα μας με τα ματογυάλια των ξένων σαν να είμαστε εμείς ξένοι οι ίδιοι, όπως συνέβη τις τελευταίες δεκαετίες με τις τραγικές συνέπειες και τα αποτελέσματα που βιώσαμε.

Πάντως τα πολιτικά υποκείμενα γεννιούνται μέσα από πραγματικές κινήσεις της κοινωνίας και δεν πέφτουν ουρανοκατέβατα. Συν Αθηνά και χείρα κίνει.

Πηγη: ardin-rixi.gr

Thursday, September 3, 2015

Αν ο Χριστός χτυπήσει την πόρτα σας

O παπα Στρατής αγκαλιά με τον μικρό Aylan Kurdis...
Αν ο Χριστός χτυπήσει την πόρτα σας, θα τον αναγνωρίσετε;.
Θα έλθει ίσως σαν άλλοτε φτωχός
Κι αποδιωγμένος.
Σαν ένας εργάτης,
Σαν ένας άεργος
Η ένας απεργός που αγωνίζεται σε δίκαιη απεργία.
Μπορεί να είναι ασφαλιστής
Κι ακόμη πωλητής ανεμιστήρων…
Θ’ ανεβαίνει, αδιάκοπα σκαλοπάτια,
Θα σταματά σε κεφαλόσκαλα
Μ΄ ένα χαμόγελο γλυκό
Στο θλιμμένο του πρόσωπο…
Μα το κατώφλι σας είναι τόσο σκοτεινό…
Άλλωστε, πως να δεις το χαμόγελο αυτών που διώχνεις!
«Δεν μ’ ενδιαφέρει…», θα πείτε,
πριν ακόμη τον ακούσετε.
Κι αν βγει η μικρή σας υπηρέτρια, θα επαναλάβει το μάθημά της:
«Η κυρία έχει τους φτωχούς της»
και θα βροντήξει την πόρτα
καταπρόσωπο στον Φτωχό
που είναι ο ίδιος ο Σωτήρας.
Μπορεί ακόμη να είναι πρόσφυγας,
Ένας από τα δεκαπέντε εκατομμύρια προσφύγων,
Με κάποιο διαβατήριο του Ο.Η.Ε. στο χέρι,
Ένας από αυτούς που κανείς δεν τους θέλει
Και που περιπλανιούνται σ’ αυτή την έρημο,
Τον Κόσμο,
Ένας από εκείνους που πρέπει να πεθάνουν,
«γιατί κανείς δεν ξέρει από που έρχονται
άνθρωποι σαν κι αυτούς…».
Μπορεί να είναι κάποιος μαύρος,
Στην Αμερική,
Ένας νέγρος, όπως τον λεν,
Που κατάκοπος ζητιανεύει άσυλο μες στα ξενοδοχεία της Νέας Υόρκη,
Σαν άλλοτε, στην Ναζαρέτ,
Η Παναγία.
Αν ο Χριστός χτυπήσει αύριο την πόρτα σας, θα τον αναγνωρίσετε;
Θα έχει όψη κουρασμένη,
Καθώς είναι εξαντλημένος,
Συντριμμένος,
Αφού πρέπει να βαστάζει
Όλα τα βάσανα της γης…
Πρόσεξε!…Κανείς δεν δίνει δουλειά
Σ’ έναν τόσο κουρασμένο…
Καθώς μάλιστα αν Τον ρωτήσεις:
«Τι ξέρεις να κάνης;»
Δεν μπορεί ν’ απαντήσει: όλα.
«Από που έρχεσαι;»
Δεν μπορεί να σου πει: από παντού.
«Τι θέλεις να κερδίσεις:»
Δεν μπορεί να πει: εσάς!
Έτσι, θα ξαναφύγει,
πιο κουρασμένος και συντριμμένος,
παίρνοντας μαζί Του, μες στα γυμνά Του χέρια,
την Ειρήνη.

Ραούλ Φολλερώ

Αλέξης Μητρόπουλος: η επιτομή της μεταπολιτευτικής μιζέριας

γράφει ο θείος Άκης

Αν μας ρωτήσουνε μετά από 30, 40 χρόνια πως θυμόμαστε τους πατεράδες μας θα τους απαντούσαμε με ένα σχήμα οξύμωρο. Να ζούνε σε μεγάλα άνετα σπίτια με δεκάδες έπιπλα και συσκευές, να ακούνε τραγούδια για φτώχεια και να… κλαίνε. Να τραγουδάνε για κάποιους «επτά νομά σε ένα δωμά» σε ένα περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από στερήσεις και πόνο. Υπάρχει κάποια δικαιολογία για αυτή την παράξενη συμπεριφορά τους. Οι σημερινοί 50αρηδες και 60αρηδες βίωσαν ως ενήλικες την τρομακτική ανάπτυξη μετά το ’70 που άλλαξε συνήθειες αιώνων. Ραγδαία ανοικοδόμηση, αστικοποίηση και πρόοδος της τεχνολογίας μετέβαλαν τα πάντα. Τα σπίτια όλο και μεγάλωναν αλλά παράλληλα συνέβαινε και ένα άλλο παράδοξο. Όσο αυτά μεγάλωναν, τόσο οι ιδιοκτήτες του μίκραιναν και μίκραιναν στο κάδρο του ευρύχωρου σπιτιού. Έτσι γεμίσαμε από αρχοντικά και χάσαμε τους άρχοντες.

Η επιτομή αυτής της κατηγορίας στην πολιτική σκηνή είναι ο Αλέξης Μητρόπουλος. Ενώ γνωρίζεις την πολύ καλή οικονομική του κατάσταση σου αποπνέει μία επαρχιώτικη μιζέρια, έναν αθεράπευτο μικροαστισμό. Καμία σχέση με τη περηφάνια και την αρχοντιά του λαϊκού σώματος. Είναι εργατολόγος, δικηγόρος εκατοντάδων εργαζόμενων και απολυμένων με ένα γραφείο που κάνει χρόνια χρυσές δουλειές. Όταν τον ακούς νομίζεις πως μένει με άλλους δέκα σε μία σοφίτα και τα ρούχα τα κρεμάει στην πρόκα πάνω στο τοίχο. Σαν σκηνικό από παλιά ταινία με τον αντιπρόεδρο της βουλής στο ρόλο του εμίρη-κακομοίρη όπως τον υποδυόταν ο συνάδελφός του Γιώργος Πάντζας.

Η υπόθεση με το έμβασμα που ξαναήρθε στη δημοσιότητα, τον έβγαλε πάλι σε πανελλήνια σύνδεση. Τον βλέπεις να μιλάει με μία σοβαροφανή καθαρεύουσα και κάτι δακρύβρεχτους σουσουδισμούς που σου έρχεται να βάλεις τα γέλια με τόση υποκρισία. Δεν τον νοιάζει αν έκανε κάτι παράνομο, αρκεί να μην το «διασύρουν» τα κανάλια. Το τι θα πει ο κόσμος τον ενδιαφέρει σαν παλιά νοικοκυρά της αυλής. Μπροστά σου έχεις ολοζώντανο τον διαχρονικό μεταπολιτευτικό παράγοντα. Επαρχιωτόπουλο, προέρχεται από τον κόσμο της εσωτερικής μετανάστευσης που έφτασε πένης στην Αθήνα, έμαθε να ελίσσεται, τρούπωσε σε θέσεις και θεσούλες και γεύτηκε την ευημερία των τελευταίων δεκαετιών. Και αφού τα έκανε μαντάρα και παραδίδει συντρίμμια στους νεότερους χρησιμοποιεί την ευχή της μάνας του ως άλλοθι για τις παρανομίες του. Μιλάει για παλιές αξίες που δεν χάθηκαν ενώ ο ίδιος τις ξεπούλησε όσο-όσο.

Είναι ο πασόκος που εν μία νυκτί πήγε στο σύριζα επειδή το καράβι βούλιαζε. Στάσιμος καθηγητής στην σχολή του, τακτικός θαμώνας στον Αυτιά και στον Λαζόπουλου που τον έβγαλαν βουλευτή στο υπόλοιπο Αττικής. Κυριολεκτικά μας έπρηξε κάθε μέρα! Στα πρωϊνάδικα, την προσωποίηση της ελληνικής μιζέριας, για τις επιπτώσεις των μνημονίων. Και τώρα που κατανοεί την βοή των πλησιαζόντων γεγονότων έχει το θράσος να μιλάει για κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μα ενωμένοι με «μνημονιακούς» κύριε καθηγητά;

Μην ξεχνάμε πως αντιπροσωπευτικό είναι το πολίτευμα, κατά δικό μας. Δεν έχουμε απαιτήσεις για οραματιστές που θα κοιτάξουν το μέλλον. Κανένα ρουσφετάκι θέλουμε να μας κάνουνε κάποιοι Χαϊκάληδες, πρόσωπα γνώριμα της τηλεοπτικής μας θαλπωρής. Να πηγαίνουμε σαν κακομοίρηδες να ζητάμε κάποια χάρη από κάτι νάνους.

Και κάτι τελευταίο αλλά πολύ ουσιαστικό. Έχουμε να σκεφτούμε και να στεναχωρηθούμε για πολλούς. Για μακροχρόνια άνεργους, για νέους που σαπίζουν στα καφενεία και γέροντες που μοναδική καθημερινή συντροφιά τους είναι τα διαφημιστικά φυλλάδια των σουπερ-μάρκετ. Για αυτούς που δεν κραυγάζουν στα ανυπόληπτα κανάλια του λαϊκισμού και της οχλαγωγίας γιατί ψάχνουν καθημερινά τροφή. Δεν μας μένει χρόνος να μυξοκλαίμε για κάποιους που έχουν εξασφαλισμένα και τα δισέγγονα τους επειδή άκουσον-άκουσον δεν θα κατέβουν υποψήφιοι…

Πηγή: ΑΡΔΗΝ-ΡΗΞΗ

'' Να σταθώ στα πόδια μου '' Λεωνίδας Μπαλάφας - Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης



"Τοποθέτηση" ψήφου για τις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου

Monday, August 10, 2015

Τα βιβλία για το Αγκίστρι

ΡΑΜΟΝ ΜΟΥΝΤΑΝΕ
Η Εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή 

Το Χρονικό του Καταλανού συγγραφέα και στρατιώτη Ραμόν Μουντανέ (1265-1336) περιγράφει ιστορικά συμβάντα του Στέμματος της Αραγώνας, από το 1207 έως το 1328. Ο στρατιώτης συγγραφέας διετέλεσε, μεταξύ άλλων, και οικονομικός υπεύθυνος της Καταλανικής Εταιρείας μισθοφόρων. Η Εταιρεία, διοικούμενη από έναν τέως Ναΐτη γερμανικής καταγωγής, τον Ρογήρο τον Ανθηρό, πρόσφερε τις υπηρεσίες των 10.000 ανδρών της στον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο, κατά των Τούρκων εισβολέων στη Μικρά Ασία. Στη συνέχεια, συγκρούστηκε νικηφόρα με τους Βυζαντινούς και, με τη μάχη του Αλμυρού (1311), κατέλαβε το φραγκικό δουκάτο της Αθήνας. H καταλανοκρατία στην Αθήνα διήρκεσε μέχρι το 1388. Ο βασιλιάς Πέτρος Δ΄της Αραγώνας έγραψε, το 1380, πως το κάστρο της Αθήνας είναι «το πολυτιμότερο κόσμημα στον κόσμο που παρόμοιό του δεν θα μπορούσαν να φτιάξουν όλοι μαζί οι βασιλιάδες της χριστιανοσύνης». Μια πρώιμη «εκ δυσμών» αναγνώριση της αρχαίας Ελλάδας πριν την Αναγέννηση.

Για τους Καταλανούς τα γεγονότα συνιστούν μια εποποιία. Για τους Έλληνες μια σειρά φοβερών λεηλασιών και ωμοτήτων. Το βιβλίο συμβάλλει στο να χυθεί περισσότερο φως στη λησμονημένη αυτή συνάντηση/αντιπαράθεση του δύοντος βυζαντινού κόσμου με μια αναδυόμενη δύναμη της υστερομεσαιωνικής Δύσης.

Η εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή − ένα απόσπασμα από το Χρονικό − συνιστά τη μοναδική σωζόμενη καταλανική πηγή για τα γεγονότα της εκστρατείας στη Μ. Ασία και τον ελλαδικό χώρο (1302-1311 περίπου). Για τον Έλληνα αναγνώστη έχει τεράστια ιστορική αξία: συμπληρώνει με τη ματιά του «άλλου» την εικόνα των γεγονότων που μας περιγράφουν οι βυζαντινοί χρονικογράφοι και ιστορικοί Γεώργιος Παχυμέρης, Νικηφόρος Γρηγοράς και Λαόνικος Χαλκοκονδύλης μεταξύ άλλων.

Συνολικά, το Χρονικό συγκαταλέγεται στα τέσσερα μεγάλα Χρονικά που θεωρούνται ορόσημα για την καταλανική γραμματεία του Μεσαίωνα. Η εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή είναι μια συναρπαστική, απίστευτη όσο και αληθινή περιπέτεια στα τέλη του Μεσαίωνα γραμμένη από έναν εκ των πρωταγωνιστών της.
Εκδόσεις: Στοχαστής


ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΡΩΜΑΙΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ 
«Σταλάγματα από τα κεραμίδια»

Οι εκδόσεις "Εν πλω" παρουσιάζουν με πολλή χαρά το νέο βιβλίο του Aγιορείτη Iερομονάχου Αντωνίου Ρωμαίου με τίτλο «Σταλάγματα από τα κεραμίδια». Πρόκειται για μια συλλογή μικρών κεφαλαίων θεολογικού αναστοχασμού, επιγράμματα ή αποφθέγματα που έχουν τη δυναμική να αποτελέσουν καθημερινό σύντροφο ζωής για τον βεβαρημένο, πάσχοντα και εν πολλοίς αποθαρρυμένο αναγνώστη της εποχής μας: λαϊκό ή κληρικό, μικρόσχημο ή μεγαλόσχημο, άνδρα ή γυναίκα, νέο ή νέα.
Η Νατάσα Κεσμέτη-Παυλοπούλου, που φρόντισε φιλολογικά τα κείμενα του βιβλίου, αναφέρει χαρακτηριστικά στον πρόλογό της: «Στα ”Σταλάγματα” συνυφαίνονται εξαιρετικά πυκνά η δέηση και το δέος. Από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να ανακαλύψει εκ νέου τη σημασία όσο και τη δύναμη του δέους. Όμως και σ’ αυτή την επανανακάλυψη του συμπαραστέκονται, τον βοηθούν και τον εξοικειώνουν τα ”Σταλάγματα”, επειδή δεν αποτελούν διανοητικές επινοήσεις. Τα διαποτίζει το θερμό αίμα και ένδακρυ ρίγος του βιώματος. Τα ”Σταλάγματα” κατά βάση απευθύνονται στον κάθε άνθρωπο, κι όχι μόνο στον κάτοικο της Ελλάδας. Έχω μάλιστα την ισχυρή εντύπωση πως όσο κι αν κεντρικό σημείο τους αποτελεί η χριστοείδεια, συμπεριλαμβάνουν στη στοργική, αλλά ταυτοχρόνως και αυστηρή έγνοια τους χριστιανούς και μη χριστιανούς!».
Εκδόσεις: Ενω Πλω
ΘΑΝΑΣΗΣ Κ. ΚΑΠΠΟΣ
Το ποδόσφαιρο και η Αριστερά 

Στο βιβλίο Το ποδόσφαιρο και η Αριστερά αναβιώνουν ιστορίες Ελλήνων και ξένων ποδοσφαιριστών που διέπρεψαν με τη δράση τους μέσα και έξω από τα γήπεδα, και πήγαν κόντρα σε αντίξοες πολιτικές καταστάσεις και περιβάλλοντα, δείχνοντας έναν διαφορετικό, εναλλακτικό δρόμο για το όνειρο. Ο Γιώργος Δεληκάρης, ο Νίκος Γόδας, ο Ανδρέας Μουράτης, ο Βασίλης Χατζηπαναγής, ο Χουάν Ραμόν Ρότσα, ο Νίκος Χρηστίδης, η θρυλική ομάδα της Μακρονήσου, ο Σόκρατες και η Κορίνθιανς, ο Κάρλος Τέβες, ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα και πολλοί άλλοι πρωταγωνιστές της μπάλας και της ζωής παρουσιάζονται για πρώτη φορά μαζί σε μια πρωτότυπη και διαφωτιστική καταγραφή της σχέσης που ανέπτυξε η Αριστερά με το ποδόσφαιρο από τη δεκαετία του ’40 έως τις μέρες μας. Ωστόσο, το βιβλίο του Θανάση Κ. Κάππου δεν στέκεται μόνο στις ένδοξες και ηρωικές στιγμές. Προχωρεί ακόμα παραπέρα, θέτοντας καίρια ερωτήματα, με κριτικό και αυτοκριτικό λόγο, για τη στάση και το ρόλο των αριστερών στο χώρο του αθλητισμού και ιδίως του ποδοσφαίρου.
Εκδόσεις: Καστανιώτη

ΑΓΝΩΣΤΟΥ
Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού

Το βιβλίο τούτο που ο συγγραφεύς του είναι άγνωστος, εγράφηκε πρωτότυπα εις την ρωσσική γλώσσα γύρω εις το έτος 1853. Το πρωτότυπο του έργου τούτου ευρέθηκεν εις το Άγιον Όρος το έτος 1884 οπότε κι ετυπώθηκε εις την πόλι Καζάν που ευρίσκεται εις τα Ουράλια Όρη. Από την έκδοσιν αυτή μόνο τρία ή τέσσερα αντίτυπα σώζονται εις την Ευρώπη, έξω από τη Ρωσσία. Το αριστούργημα τούτο, όπως το χαρακτήρισαν εις την Ευρώπη θεολόγοι που εντρύφησαν πνευματικά σ' αυτό, ομιλεί για έναν ορθόδοξο χριστιανό προσκυνητή, που ταξιδεύει με την δίψα να εμβαθύνη εις την γνώσι και την εφαρμογή του ρητού του Αποστόλου Παύλου που λέγει «αδιαλείπτως προσεύχεσθε» [. . .]
Εκδόσεις: Παπαδημητρίου
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΥΣΣΑΣ

Η Νιλουφέρ στα χρόνια της κρίσης

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται από το Μάη του 2013 μέχρι τον Απρίλη του 2014. Αφηγητής είναι ο Στέλιος Μέσκουλας, μεσήλικος πρώην καθηγητής φροντιστηρίου και τώρα νυχτοφύλακας και οδηγός ημιφορτηγού – κουβαλητής κιβωτίων σε κάβα. Προσπαθεί να γράψει ένα μυθιστόρημα με επίκεντρο τη Μακρόνησο, μήπως και ξεπεράσει την προσωπική του έκπτωση. Πηγαίνοντας στο νησί αυτό για επιτόπια έρευνα, ο Μέσκουλας γνωρίζει τη νεαρή Νιλουφέρ Αταλάρ, ευκατάστατη Τουρκάλα δημοσιογράφο στην Αθήνα, που επίσης προσπαθεί να γράψει για το ίδιο νησί, επειδή ο προπάππος της ήταν αιχμάλωτος εκεί το 1912-13. Ο Μέσκουλας τη βοηθάει και η Νιλουφέρ γράφει πράγματι μια νουβέλα, μα το δικό του βιβλίο μένει ανολοκλήρωτο: λίγα γραμμένα κεφάλαια και πολλή πρώτη ύλη. Στο φόντο της συγγραφικής προσπάθειας του Μέσκουλα περνούν οι οικονομικές του δυσκολίες, αλλά και η επικαιρότητα της εποχής. Αν τελικά ένα μέρος της σύγχρονης συγγραφικής παραγωγής θεωρηθεί στο μέλλον «λογοτεχνία της κρίσης», τότε το ανά χείρας μυθιστόρημα θα διεκδικήσει την ένταξή του σ’ αυτήν.
Εκδόσεις: Βιβλιοπωλείο της Εστίας 

Saturday, August 8, 2015

Τέσσερα (φαινομενικά) ασύνδετα αυγουστιάτικα σχόλια

Του Στρατή Ψάλτου*

Παναγιώτης Κονδύλης 1: "Η ομοιότητα της συμπεριφοράς εδράζεται σε ορισμένες σταθερές, ανάμεσα στις οποίες καθοριστική είναι η επιδίωξη της αυτοσυντήρησης μέσω της διεύρυνσης της οικείας ισχύος. Όμως οι σταθερές αυτές ενεργοποιούνται μόνο μέσα σε συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις και μόνο μέσα σε τέτοιες καταστάσεις έχουν συγκεκριμένη υπόσταση και συγκεκριμένο περιεχόμενο", Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού, σ. 329.

Είναι αναλυτικά σημαντικό να σκεφτούμε ότι μέσα στις συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις έχουμε την ενεργοποίηση κάποιων στοιχείων. Εκείνο που είναι παραπλανητικό είναι να σκεφτούμε ότι τα στοιχεία αυτά, και συγκεκριμένα "η επιδίωξη της ισχύος", αποτελούν ένα είδος "ανθρωπολογικών σταθερών". Η σκέψη μου είναι ότι η "επιδίωξη της ισχύος" δεν αποτελεί σταθερά, αλλά ένα στοιχείο της ψυχικής ζωής, συνδεδεμένο με το ίδιο το ασυνείδητο, που ρίχνει τη σκιά του πάνω στην ανθρώπινη δράση, αλλά όχι με σταθερό τρόπο. Έτσι, μέσα στις συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις καλούμαστε να δούμε από ποιες πολιτισμικές μορφές ενεργοποιείται και από ποιες ενδεχομένως ενεργοποιείται ένα είδος διέλευσής του. Αυτή η ένσταση είναι που με κάνει να διαφοροποιούμαι από τον κατά τα άλλα χαρισματικό στις αναλύσεις του, και κληρονόμο της μεγάλης νιτσεϊκής παράδοσης, Παναγιώτη Κονδύλη.

Παναγιώτης Κονδύλης 2: "Η άμεση επιδίωξη της ισχύος μέσα στις συνθήκες της οργανωμένης κοινωνίας μπορεί να γνωρίσει μακροπρόθεσμη επιτυχία μόνο με την παραίτηση από την αχαλίνωτη "ζωϊκή" ικανοποίηση των ψυχορμήτων", Ισχύς και Απόφαση, σ. 133.

Είναι φανερό ότι η "επιδίωξη ισχύος" δεν ανάγεται σε κάτι βιολογικό, αλλά σε κάποια "απόφαση", η οποία μπορεί να έρχεται και σε αντίθεση με τις ψυχικές ορμές. Αυτό που κάνει εντύπωση είναι το γεγονός ότι η εικόνα που δίνεται για την ψυχική ζωή είναι αποκλειστικά η εικόνα "ορμών" που πρέπει να πειθαρχηθούν προς χάριν μιας μακροπρόθεσμης επιδίωξης ισχύος. Η εικόνα αυτή δεν διαφέρει από την εικόνα που έχει για την ψυχική ζωή ένα σχήμα που διέπει τη σκέψη από τον Πλάτωνα μέχρι τον Freud. Ο Κονδύλης παραμένει δέσμιος σε αυτό, αδυνατώντας έτσι να σκεφτεί μία άλλη εικόνα της ψυχικής ζωής και μία άλλη δυνατότητα συνύφανσης του πολιτισμού με αυτή.

Σωτηρία Μπέλλου. Αν ζούσε, σήμερα 6 Αυγούστου θα γιόρταζε. Η Σωτηρία Μπέλλου δεν ήταν απλώς τραγουδίστρια, ήταν κάτι σαν σύμβολο. Γι' αυτό και ο Γιάννης Τσαρούχης είχε πει: «Αγαπώ την Μαρία Κάλλας και την Σωτηρία Μπέλλου. Και δεν αισθάνομαι διχασμένος». Tο 1976, για τις ανάγκες της εκπομπής Μουσική Βραδιά του Γιώργου Παπαστεφάνου, ενώ δεν τραγουδούσαν μαζί στο Χάραμα, η Σωτηρία Μπέλλου ανεβαίνει στο πάλκο και συναντά τον Βασίλη Τσιτσάνη. Στα χρόνια του Εμφυλίου, το 1946, δούλευαν μαζί στου «Τζίμη του Χοντρού». Μια βραδιά μια παρέα από χίτες μπήκαν στο μαγαζί και της ζήτησαν να πει το «Του αετού ο γιός». Η Μπέλλου τους απάντησε «Α πάενε ρε» και οι χίτες όρμησαν και την έδειραν. Η ίδια είπε κάποτε για το περιστατικό: «Έξι άτομα με βαράγανε στο πάλκο, αλλά αυτό που με πόνεσε πιο πολύ ήταν που δεν σηκώθηκε κανείς να με υπερασπιστεί».

Κώστας Βίρβος. Ο Κώστας Βίρβος, που πέθανε την Πέμπτη 6 Αυγούστου 2015, υπήρξε αντιπροσωπευτική μορφή στιχουργού τραγουδιών της δεκαετίας του 50 και του 60, γνωστών ως λαϊκά. Θα μπορούσε να είναι ολόκληρη συζήτηση το περιεχόμενό τους και τα μορφολογικά στοιχεία των στίχων και της μουσικής τους, καθώς και του κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο λειτούργησαν. Το γεγονός είναι ότι στα μέσα της δεκαετίας του 50 είχαν πια κυριαρχήσει έναντι της μουσικής κουλτούρας του ρεμπέτικου. Αργότερα, βρέθηκαν και αυτά αντιμέτωπα με το μετασχηματισμό του πολιτισμικού πλαισίου και ήρθε η ώρα που ο Θόδωρος Δερβενιώτης άκουσε τον Μάτσα να του λέει ότι εκπροσωπεί κάτι "παρωχημένο". Ωστόσο, σε καθετί "παρωχημένο" η ιστορία και τα δρώντα υποκείμενα μπορούν να επιφυλάσσουν μία επικαιροποίηση, όπως αυτή του να σηκώνεται κάποιος από την καρέκλα του σ' ένα καφενεδάκι, να πλησιάζει ένα νοητό Juke Βox και να πατά στα κουμπιά το Καράβι με σημαία ξένη, γραμμένο σε στίχους του Βίρβου, για να το αφιερώσει κάπου.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Η Ελλάδα θυμίζει το υπό κατάρρευση σοβιετικό μπλοκ;

Του Γιώργου Ρακκά
Στην δημόσια συζήτηση, σε όσα λέει η κυβέρνηση, αλλά και σε εκείνα που συζητούν οι ψηφοφόροι της, καθώς και ο ευρύτερος ‘αντιμνημονιακός χώρος’ κυριαρχούν οι αναλογίες και οι συγκρίσεις της χώρας μας με την… Γερμανία του 1950, την Ισλανδία ή την… Αργεντινή. Κι όμως, αν συγκρίνουμε αυτά τα παραδείγματα δεν θα βρούμε παρά ελάχιστες αναλογίες, και αυτές «εξωτερικές».

Αντίθετα, η σύγκριση που μπορεί να μας διδάξει περισσότερα πάνω στην κατάσταση της χώρας μας, δυστυχώς, είναι με τις χώρες του ανατολικού μπλοκ και τον τρόπο που κατέρρευσαν μέσα στην δεκαετία του 1990. Ας δούμε μερικές από αυτές:

Α) Κατ’ αρχάς, τόσο το καθεστώς που ανέλαβε την ‘μετάβαση’ της ΕΣΣΔ στην Ρωσία του 1990 υπό τον Γιέλτσιν, όσο και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ (με τους ΑΝΕΛ) έχουν την ίδια κοινωνική συγκρότηση και ταξική φυσιογνωμία. Ο Γιελτσινισμός των αρχών της δεκαετίας του 1990, ήταν μια ‘εξέγερση’ της σοβιετικής γραφειοκρατίας ενάντια στον στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες, για την απόσπαση της εξουσίας του ρωσικού κράτους. Σε δεύτερο χρόνο πυροδότησε έναν κύκλο ‘γκανκστερικής συσσώρευσης δια της αρπαγής’ φορέας του οποίου ήταν σε μεγάλο βαθμό πρώην γραφειοκράτες –ιδιαίτερα στην ρώσικη περιφέρεια. Αυτοί, εξ άλλου ήταν που εξελίχθηκαν στους διαβόητους ‘ολιγάρχες’ του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1990.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει την «στάση» των γραφειοκρατικών μεσοστρωμάτων ενάντια στο παλαιό πολιτικό σύστημα, το οποίο μέχρι πρότινος υπηρετούσαν. Ιδιαιτέρως βέβαια, την κεντροαριστερά του ΠΑΣΟΚ, που αποτέλεσε κατά στην μεταπολίτευση την οργανωτική δύναμη και τον εμπνευστή του καθεστώτος της.

Αυτός ο ιδιότυπος «σοσιαλφιλελευθερισμός των διανοουμένων» έχει επιλέξει να συμμαχήσει τόσο με κομμάτια του ξένου κεφαλαίου, όσο και με την πτέρυγα των οικονομικών ελίτ που κατά τα τελευταία χρόνιαέχασε την προνομιακή της πρόσβαση στην εξουσία προκειμένου να χτυπήσει τα συμφέροντα που ταυτίζονται με το παλαιό πολιτικό σύστημα ή να τα εξαναγκάσει σε κάποιου είδους modus vivendi.

Προς το παρόν είναι άγνωστο, αν αυτές οι συμμαχίες θα συγκροτήσουν νέα, ‘τριγωνικά’ σχήματα διαπλοκής (κράτος, ΜΜΕ, επιχειρήσεις), αν σε αυτά θα συμμετέχουν και το ‘παλιό’ οικονομικό κατεστημένο. Εκείνο που είναι σαφές, και εν πολλοίς προδιαγεγραμμένο, είναι ότι η καταστροφή που ολοκλήρωσε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έχει δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον ώστε από εδώ και πέρα να εξελιχθεί ένα καθεστώς άγριας συσσώρευσης διά της αρπαγής. Η φυσιογνωμία του θα κριθεί από το εάν εν τέλει θα παραμείνουμε στο ευρώ ή θα περάσουμε σ’ ένα νέο νόμισμα: Προφανώς, το πέρασμα σ’ ένα νέο νόμισμα θα μεταβάλειθεαματικά τα δεδομένα. Η λεηλασία της χώρας μας θα παροξυνθεί στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα θα συμπληρωθεί από την συγκρότηση ενός νέου αυταρχικού καθεστώτος (του τύπου των μετασοβιετικών δικτατοριών που γνώρισαν διάφορες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ).

β) Αμφότερα τα καθεστώτα χρησιμοποίησαν κατ εξοχήν τον Αμερικανικό παράγοντα. Μάλιστα, πολύ συχνά, με τους ίδιους ανθρώπους, αν θυμηθούμε τι ρόλο έπαιξε ο Γιόζεφ Στίγκλιτς στην ‘φιλελευθεροποίηση’ της Ρωσίας, για να προχωρήσει μετά σε δημόσια αυτοκριτική –την οποία δυστυχώς έχει λησμονήσει κατά την ανάμειξή του στην κρίση της χώρας μας, καθώς εισηγείται μια πολιτική που πάνω-κάτω κινείται στο ίδιο μήκος κύματος με εκείνη που κατέστρεψε την μετασοβιετική Ρωσία.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι ΗΠΑ εκμεταλλεύτηκαν την ‘πρόσκληση’ που τους απηύθηνε μια φατρία ώστε να διευκολυνθεί στην φραξιονιστική πάλη δίχως αρχές για την κατάκτηση της εξουσίας, και την ρευστοποίησαν γεωπολιτικά. Στην περίπτωση της Ρωσίας, όπως είναι γνωστό, αξίωσαν την διάλυσή της, και την ‘προτεκτορατοποίηση’ ενός μεγάλου κομματιού της ρωσικής περιφέρειας. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την εκστρατεία έπαιξε ο Τζόρτζ Σόρος, όπως φιλοδοξεί να παίξει και στην Ελλάδα, εξασφαλίζοντας δίκτυα επιρροής τόσο μέσα στην κεντρική εξουσία, όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η δε εμπλοκή στις περιφερειακές δομές της εξουσίας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να προχωρήσει ένα μακρόπνοο σχέδιο ‘βαλκανοποίησης’ της Ελλάδας.

Αν συνυπολογίσουμε, μάλιστα, σε αυτές τις διαδικασίες τον παράγοντα «Τουρκία» και το πόσο ταχεία βγήκε από τον πάγο η συμμαχία της με της ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες –γεγονός που ήδη συνοδεύεται με «δώρα» των Αμερικάνων προς τους Τούρκους ως προς το κουρδικό μέτωπο, αλλά και ως προς το Κυπριακό, θα αντιληφθούμε ποιός είναι ο κεντρικός κίνδυνος που κυοφορεί το αμερικάνικο σχέδιο για την χώρα: Σταδιακή αποδιοργάνωση και απορρύθμιση της χώρας, με κύρια εργαλεία την διαχείριση του μεταναστευτικού (Ο Σόρος ήδη έχει εκδηλώσει τις προθέσεις του, να παίξει κεντρικό ρόλο σε αυτό το πεδίο), την αναζωπύρωση μειονοτικών ζητημάτων στον Βορρά κ.ο.κ. Και παράλληλα, μια διαδικασία νεο-οθωμανικής αναδιοργάνωσης των ίδιων περιοχών. Όχι κεντρικά, αλλά από τα κάτω μέσω της εξασφάλισης δικτύων οικονομικής εξάρτησης, πολιτισμικής επιρροής κ.ο.κ.

γ) Μια τρίτη αναλογία υφίσταται σε ορισμένες πτυχές του υπό κατάρρευση σοβιετικού μοντέλου με αυτό της Ελλάδας κατά την ύστερη μεταπολίτευση. Κυρίως, στο γεγονός ότι και στην Ελλάδα η οργάνωση του κράτους ήταν λίγο ως πολύ σοσιαλιστική ή τουλάχιστον εμφανίζει τα ίδια κύρια χαρακτηριστικά με τον «υπαρκτό και ιστορικό σοσιαλισμό» –δηλαδή με το καθεστώς ως τέτοιο που ήταν και όχι με το περίβλημα αξιών που λειτουργούσε ως πηγή της ιδεολογικής του νομιμοποίησης: Ένας «σοσιαλισμός των διανοουμένων»[1], όχημα δηλαδή για την κατίσχυση των ‘διανοούμενων στρωμάτων’ με την ευρύτερή τους έννοια στην εξουσία. Ο οποίος εξασφάλιζε κοινωνική συναίνεση παρέχοντας σ’ ένα μεγάλο κομμάτι του λαού συνθήκες απόλυτης εξασφαλισμένης εργασίας, που συνδυάζεται με πολύ χαλαρούς ρυθμούς δουλειάς, απουσία κινήτρων –συνθήκες που λίγο ως πολύ συγκροτούν ένα άτυπο καθεστώς άρνησης της παραγωγικότητας. Στην περίπτωση της περεστρόικα, ο διογκωμένος αυτός τομέας δημιουργούσε και ένα τεράστιο δίκτυο άτυπης, μαύρης ιδιωτικής οικονομίας που τελούσε σε παρασιτική σχέση με το κράτος. Εδώ, έχουμε να κάνουμε με μια τυπική ιδιωτική οικονομία, η οποία μάλιστα λειτουργεί πλέον σε καθεστώς ακραίας απορρύθμισης. Ωστόσο, εκείνοι που παραμένουν «μαύροι» και «άτυποι» είναι όλοι οι μηχανισμοί απόσπασης του δημόσιου/κρατικού πλούτου (μέσα από υπερτιμολογήσεις, μίζες προμηθειών, κακοτεχνίες) κ.ο.κ.

H κατάσταση στην Ελλάδα είναι πιο πολύπλοκη, καθώς το σύστημα είναι «μεικτό» –συνιστά μια βαλκανική και μεσογειακή ιδιαιτερότητα: Από την μία ο δημόσιος τομέας έχει «σοσιαλισμό», και από την άλλη ο ιδιωτικός τομέας και κυρίως οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν υιοθετήσει ένα εργασιακό καθεστώς εντατικοποίησης της εργασίας, προώθησης μορφών ελαστικότητας, εν τέλει υπονόμευσης της οργανωμένης εργασίας. Εξ ου και η άτακτη υποχώρηση της συνδικαλιστικής οργάνωσης στον ιδιωτικό τομέα, όπου οι εργαζόμενοι μένουν σχεδόν ανυπεράσπιστοι έναντι των εργοδοτών τους.

Την ίδια στιγμή, ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του ιδιωτικού τομέα –τόσο μικρές όσο και μεγάλες επιχειρήσεις– έχει αναπτύξει ένα ιδιότυπο όπλο ώστε να απαντήσει στην ιδιοποίηση του δημόσιου πλούτου από τις κρατικές γραφειοκρατίες: Την φοροδιαφυγή. Σ’ ένα ιδιότυπο μπρα ντε φερ, όπου ο δημόσιος τομέας κάνει ότι δουλεύει, και ο ιδιωτικός κάνει ότι πληρώνει τους φόρους προς το κράτος.

Αυτή η διελκυστίνδα εγκλωβίζει την ελληνική οικονομία σε μια «παγίδα εξισορρόπησης στο χαμηλότερο σημείο», καθώς επιβάλει φαύλες οικονομικές πρακτικές στο μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που εξελίσσεται στον τόπο μας. Και καταδικάζει τις ενάρετες πρακτικές και συμπεριφορές τόσο στον δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα σε περιθωριοποίηση.

Έτσι, μορφές εργασιακής αποτελεσματικότητας που μπορεί να αναπτυχθούν στον δημόσιο τομέα, από την ατομική πρωτοβουλία μέχρι αποκεντρωμένες ή οριζόντιες μορφές οργάνωσης της εργασίας, σχήματα εσωτερικής αξιολόγησης κ.ο.κ. είναι σχεδόν «ποινικοποιημένες» γιατί πολύ απλά ‘χαλούν την πιάτσα’. Και το ίδιο συμβαίνει με επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που εστιάζουν στην παραγωγή, σέβονται τους εργαζόμενους και το περιβάλλον. Αμφότερες, επιβιώνουν με πολύ κόπο και αγώνα, με το να αντιστέκονται καθημερινά στην τυραννία του «μέσου όρου» που επιβάλει το ελληνικό σύστημα σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

δ) Μια τέταρτη αναλογία υφίσταται στην αρτηριοσκληρωτική υφή της πολιτικής αντίδρασης, τόσο απέναντι στην περεστρόικα, όσο και στον Τσίπρα: Υπάρχουν, όντως, μεγάλες αναλογίες του ρόλου που παίζει ο Λαφαζάνης ή η Ζωή Κωνσταντοπούλου, με εκείνο που έπαιξαν οι «πραξικοπηματίες του Αυγούστου 1991» κατά τις τελευταίες μέρες της ΕΣΣΔ. Κυρίως στο ό,τι αντί να προλάβουν την αποσύνθεση, την επιταχύνουν με το να προκρίνουν καταστροφικές επιλογές.

ε) Η πέμπτη και τελευταία αναλογία έχει να κάνει με τις πραγματικές συνέπειες που παράγουν τέτοια καθεστώτα πάνω στις χώρες τους. Και εδώ, δυστυχώς, το πρόσφατο παρελθόν όλων των πρώην σοβιετικών Δημοκρατιών, φωτίζει το μέλλον της χώρας μας –εφόσον παραμείνει στην τροχιά του «σοσιαλφιλελευθερισμού των διανοουμένων»…

Σημειώσεις

[1] Για τον μπολσεβικισμό ως «σοσιαλισμό των διανοουμένων» βλέπε Γιαν Βάκλαβ Μακάισκυ, Ο Σοσιαλισμός των Διανοουμένων, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2002. Ένα εξαιρετικό βιβλίο, το οποίο αποκτάει, λόγω ΣΥΡΙΖΑ, μια επικαιρότητα ξεχωριστή. Για τον πραγματικό χαρακτήρα του σοβιετικού μοντέλου, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια του ιστορικού του βίου βλέπε Γιώργος Καραμπελιάς, Πέρα από τον Σοσιαλισμό μια νέα ουτοπία, Εκδόσεις Κομμούνα, Αθήνα 1984.

Wednesday, July 29, 2015

Το ζήτημα της χειραφέτησης

Του Στρατή Ψάλτου*

Στις αρχές του 19ου αιώνα εμφανίστηκε σε χώρες της Ευρώπης και στα κρατίδια της σημερινής Γερμανίας εκ μέρους κοινοτήτων των Εβραίων το αίτημα της Εβραϊκής Χειραφέτησης, δηλαδή της κατάργησης μεροληπτικών νόμων εις βάρος των Εβραίων (μη αναγνώριση υπηκοότητας, απαγόρευση ψήφου κοκ) και απόκτησης ίσων πολιτικών δικαιωμάτων.

Στο αίτημα αυτό τοποθετήθηκε τότε ένας νεαρός Γερμανός συγγραφέας, ο Bruno Bauer, ο οποίος υποστήριξε ότι το αίτημα της χειραφέτησης δεν πρέπει να τίθεται στο όνομα μιας θρησκευτικής ταυτότητας, η οποία ζητάει δημόσια αναγνώριση, αλλά στο όνομα μιας κοινής πολιτικής ταυτότητας. Ο Εβραίος, όπως και ο Χριστιανός, λέει ο Bauer, μπορούν να έχουν μια θρησκευτική ταυτότητα, αλλά αυτή να είναι "καθαρά ιδιωτική υπόθεση". Ως προς το κράτος οφείλουν να ζητήσουν τη χειραφέτησή τους, όχι ως Εβραίοι ή Χριστιανοί, αλλά ως πολίτες. Πίσω από τη θέση του Bauer βρίσκεται μία από τις βασικές παραδοχές του επιχειρήματος του Διαφωτισμού-Μοντερνισμού ότι οι θρησκείες δεν είναι παρά βαθμίδες στην ανάπτυξη του ανθρώπινου πνεύματος, το οποίο μπορεί να χειραφετηθεί και να άρει κάθε αντίθεση από την οποία σπαράσσεται, μόνο όταν βρει τον πραγματικό του εαυτό μέσα στον Λόγο.

Σήμερα, τουλάχιστον εκεί όπου έχουν καταρρεύσει οι αντιλήψεις περί ενός καθολικού Λόγου και κυριαρχούν τα μετα-Μοντέρνα επιχειρήματα, το αίτημα της χειραφέτησης κατανοείται και επιδιώκεται διαφορετικά. Στο όνομα της χειραφέτησης δεν ζητείται πια η θρησκευτική ή η όποια άλλη ταυτότητα να γίνει μια "καθαρά ιδιωτική υπόθεση" σε σχέση με αυτή του πολίτη. Αντιθέτως, η χειραφέτηση έχει το νόημα της δημόσιας προβολής αυτών των διαφορετικών ταυτοτήτων και της εκ μέρους του κράτους ισότιμης αναγνώρισής τους και θεσμοθέτησης των αντίστοιχων δικαιωμάτων.

Απέναντι σε όλα αυτά τα επιχειρήματα περί χειραφέτησης, τόσο τα μοντέρνα όσο και τα μεταμοντέρνα, στέκεται το μεγαλειώδες νεανικό (1844) κείμενο του Karl Marx για το Εβραϊκό Ζήτημα. Σε αυτό ο Marx αναρωτιέται για το ποιες κοινωνικές συνθήκες συνδέονται κάθε φορά με κατανοήσεις της χειραφέτησης, παρόμοιες με αυτή που διατυπώνεται από τον Bauer. Ο Marx αναγνωρίζει ότι αυτές αποτελούν ασφαλώς μία μεγάλη πρόοδο, αλλά δεν αποτελούν τη ριζική μορφή της χειραφέτησης, καθώς ενώ είναι μορφές πολιτικής χειραφέτησης, δεν είναι η "ανθρώπινη χειραφέτηση". Η ανθρώπινη χειραφέτηση μπορεί να συμβεί, λέει ο Marx, μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ζει μέσα στην αλλοτρίωση του εαυτού του, θαμπωμένος από φαντασιώσεις αυτάρκειας και δύναμης.

Ο Lacan κάνει συχνά αναφορά σε αυτό το κείμενο του Marx και στην έννοιας της αλλοτρίωσης, όπως για παράδειγμα στο 7ο Σεμινάριο (1960) ή στο 11ο Σεμινάριο (1964). Έχοντας υπόψη τη λακανική ορολογία και παραφράζοντας τη διατύπωση του Marx, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ανθρώπινη χειραφέτηση μπορεί να συμβεί, μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ζει μέσα στην αλλοτρίωση του εαυτού του, θαμπωμένος από φαντασιώσεις παντοδυναμίας, και αναγνωρίσει τον εαυτό του στον τόπο της έλλειψης. Μια αναγνώριση από την οποία είναι δυνατόν να παραχθεί μία εναλλακτική οικονομία τόσο της επιθυμίας όσο και των κοινωνικών σχέσεων. Διαφορετικά, όσο οι άνθρωποι θα ζητούν να χειραφετηθούν σε σχέση με την επιμέρους ταυτότητά τους, "δίχως να χειραφετηθούν οι ίδιοι σαν άνθρωποι", θα συνεχίζουν να διαιωνίζουν και να συμμετέχουν στο παιχνίδι της υποταγής.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Tuesday, July 28, 2015

Ο Σύριζα ως «καταστρόϊκα»

Του Γιώργου Καραμπελιά

Εν τέλει, ο Γιάννης Βαρουφάκης αποκαλύπτει τον Αλέξη Τσίπρα. Δηλώνει πως, σύμφωνα με εντολή του τελευταίου, από τον περασμένο Δεκέμβριο, προετοίμαζε μυστικό σχέδιο για το πώς θα ελέγξει κρυφά τις καταθέσεις όλων των Ελλήνων έτσι ώστε να μπορεί, μέσα σε μία μέρα, να μετατρέψει το νομισματικό σύστημα της χώρας και να περάσει από το ευρώ στη δραχμή, χωρίς να το γνωρίζουν οι ίδιοι οι πολίτες της χώρας. Παρότι ο Βαρουφάκης διαθέτει πλούσια φαντασία, είναι μυθομανής και διακρίνεται για τις μπαρούφες του (εξ ου και το τόσο ταιριαστό γι’ αυτόν όνομά του, που φαίνεται πως κρατάει από κάποια μακρά οικογενειακή παράδοση), είμαι πεισμένος πως αυτό το σχέδιο ήταν πραγματικό, στο πλαίσιο βέβαια πάντα της συριζαίικης πραγματικότητας.

Το ότι είναι πραγματικό και όχι αποκύημα της φαντασίας του Βαρουφάκη καταδεικνύεται από μία πληθώρα στοιχείων. Πρώτα και κύρια, από το γεγονός ότι η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός δεν τολμούν να τον διαψεύσουν, ενώ συναρτάται άμεσα με την κήρυξη του δημοψηφίσματος και το κλείσιμο των τραπεζών, ως το προοίμιο για τη μετάβαση στη δραχμή. Μόνο που, την τελευταία στιγμή, ο Τσίπρας, κάτω από ποικίλες πιέσεις τις οποίες έχουμε αναλύσει σε άλλα κείμενα, έκανε πίσω. Αυτό, εξάλλου, υποδηλώνει ο τρόπος που για έξι μήνες δήθεν διαπραγματευόταν η κυβέρνηση, οδηγώντας τα πράγματα στο τελικό αδιέξοδο, στα τέλη Ιουνίου.

Επιπλέον ενδείξεις ή και αποδείξεις για την ύπαρξη αυτού του σχεδίου μας δίνει η μερική του αποκάλυψη από τον πρόεδρο των εφοριακών υπαλλήλων και νυν ανταμειφθέντα με υπουργείο, Τρύφωνα Αλεξιάδη, ο οποίος είχε δηλώσει, σε ανύποπτο χρόνο, την Άνοιξη, πως οι εφορίες θα ήταν δυνατό να αντικαταστήσουν τις τράπεζες, δήλωση την οποία και αμέσως απέσυρε μετά τον σχετικό σάλο που προκάλεσε. Επρόκειτο άραγε για εφαρμογή του σχεδίου Βαρουφάκη, περί παράλληλου τραπεζικού συστήματος; Στην ίδια κατεύθυνση επίσης εντάσσεται το σχέδιο Λαφαζάνη και η δήλωση της Βαλαβάνη, το βράδυ του δημοψηφίσματος, ότι θα ελέγχονται και οι τραπεζικές θυρίδες, καθώς και η απόσυρση μεγάλου χρηματικού ποσού της μητέρας της από το τραπεζικό σύστημα.

Εάν καθίσουμε εκ των υστέρων και καταγράψουμε τα γεγονότα και τις ενδείξεις των προθέσεων αυτής της συμμορίας των δραχμολάγνων της συμφοράς, δεν μπορεί να μείνει καμία αμφιβολία για το ότι το σχέδιο αυτό είχε τεθεί σε εφαρμογή· τα ΑΦΜ όλων μας είχαν περάσει κάτω από τον έλεγχο των Τσίπρα-Βαρουφάκη και φτάσαμε στο παρά ένα για την ολοκλήρωση του σχεδίου.

Και, προφανώς, η βασική απόδειξη της συνενοχής παραμένει το βασικό στοιχείο που αναφέραμε, η έλλειψη διάψευσης από την κυβέρνηση καθώς και η παραμονή του Βαρουφάκη μέχρι σήμερα στην κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ. Όλα αυτά υποδηλώνουν πως φοβούνται ότι ο Βαρουφάκης έχει καταγεγραμμένα, με τον ένα ή άλλο τρόπο, τα στοιχεία αυτής της συνωμοσίας και γι’ αυτό άλλωστε τα κυκλοφορεί ο ίδιος, σε μια μορφή ανοικτής πρόκλησης προς τον Τσίπρα. Τώρα, εξάλλου, μπορούμε να κατανοήσουμε το νόημα της δήλωσής του, πως είχε καταγράψει όλες τις συνομιλίες στο Eurogroup της Ρίγας. Επρόκειτο για μία έμμεση απειλή προς τον πρωθυπουργό να μη θελήσει ποτέ να τον διαψεύσει διότι αυτός καταγράφει τα πάντα. Διαφορετικά, μια τέτοια δήλωση, όπως καταλαβαίνουμε, δεν είχε νόημα, στον βαθμό που ξεσήκωσε όλους τους υπουργούς Οικονομικών εναντίον του. Άρα είχε πραγματοποιηθεί για εσωτερική κατανάλωση.

Το σκανδαλώδες σε όλη αυτή την ιστορία είναι πως οι πάντες, ο Τύπος, η δικαιοσύνη, οι τηλεοπτικοί σταθμοί, τα κόμματα της αντιπολίτευσης παριστάνουν πως δεν καταλαβαίνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά τον «διαταραγμένο» Βαρουφάκη, αλλά κατ’ εξοχήν τον ίδιο τον Τσίπρα. Αυτός, όπως έχουμε τονίσει τόσες και τόσες φορές, έπαιζε από την αρχή ένα διπλό, τουλάχιστον, παιχνίδι. Από τη μία πλευρά προσπαθούσε να καθησυχάσει το «σύστημα», εγχώριο και διεθνές –επιλογή Παυλόπουλου, αγκαλιές με τη Μέρκελ, επιλογή Πανούση στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη–, και από την άλλη προετοίμαζε την πιθανότητα μίας «ρήξης», εξ ου και η επιλογή Βαρουφάκη για το υπουργείο Οικονομικών και η προετοιμαζόμενη από τον Δεκέμβριο του ’14 συνομωσία, η επιλογή της Ζωής Κωνσταντοπούλου για την Προεδρία της Βουλής, και οι συνακόλουθες «επιτροπές αλήθειας», η τοποθέτηση Λαφαζάνη στο υπουργείο Ενέργειας, ως δίαυλο των επαφών με τους Ρώσους. Και η μόνη σταθερά και στις δύο αυτές εκδοχές παρέμενε η στήριξη στο φιλο-αμερικάνικο λόμπι (Κοτζιάς, Καμμένος, Αναγνωστοπούλου κ.λπ.).

Το οικονομικό κόστος της «καταστρόικα»

Αυτή η εξάμηνη συνομωσία είχε ένα τεράστιο κόστος.

Κόστος οικονομικό: 40 δισεκατομμύρια μείωση καταθέσεων, 20 δισεκατομμύρια πτώση της χρηματιστηριακής αξίας των Τραπεζών και έξοδος μετόχων, ήρθαν να αποτελειώσουν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Ένα τραπεζικό σύστημα που, πέντε χρόνια πριν, ήταν το ισχυρότερο των Βαλκανίων, με 220 δισεκατομμύρια καταθέσεις και παρουσία σε όλες τις βαλκανικές χώρες, αποσυντέθηκε μάλλον οριστικά κατά τους τελευταίους έξι μήνες, έτσι ώστε να το αγοράσουν οι καραδοκούντες, Γερμανοί και Γάλλοι κυρίως, ενώ παράλληλα οι γερμανικές Τράπεζες θα υποκαταστήσουν πλήρως τις ελληνικές στα Βαλκάνια. Έτσι, το μόνο όπλο που διέθετε η Ελλάδα για να προωθήσει μία προσέγγιση των οικονομιών των βαλκανικών χωρών που ήταν οι Τράπεζές της, ετέθη νοκ άουτ. Κάτω οι τραπεζίτες, ζήτω οι «συμμορίτες της δραχμής». Εξάλλου, όπως τονίζει ο Γιάννης Μηλιός και οι αντιεξουσιαστές antifa βορείων προαστίων, οι Έλληνες είναι οι «ιμπεριαλιστές των Βαλκανίων» και το κλείσιμο των ελληνικών τραπεζών από τον Βαρουφάκη αποτελεί αντιιμπεριαλιστική πράξη· V ως vendetta.

Το κόστος της εξάμηνης οικονομικής διαχείρισης, εκτός από τις Τράπεζες, ήταν τεράστιο για όλους τους παραγωγικούς τομείς (πρόβλεψη για μείωση 3% του ΑΕΠ έναντι ανόδου 2,5%, περίπου, 8-10 δισεκατομμύρια ευρώ μείωση. Πράγμα που μεταφράζεται σε πτώση των εξαγωγών, μείωση της βιομηχανικής παραγωγής και στασιμότητα ακόμα και του τουρισμού, που προβλεπόταν να έχει πάρα πολύ μεγάλη άνοδο, λόγω της κρίσης στη Β. Αφρική και την Τουρκία. Αυξήθηκαν κατά 2 με 3 δισεκατομμύρια ευρώ οι οφειλές του κράτους προς τους ιδιώτες, ενώ κατέρρευσαν τα έσοδα του δημοσίου, τους πρώτους εφτά μήνες, κατά 2 με 3 δισεκατομμύρια. Συνέπεια όλων αυτών είναι η επιδείνωση της κατάστασης στα νοσοκομεία, όπου οι κρατικές επιχορηγήσεις μειώθηκαν δραματικά (πάνω από 80%), ενώ η ανεργία άρχισε και πάλι να ανεβαίνει μετά τη μικρή πτώση που είχε σημειώσει την προηγούμενη περίοδο. Το δε κλείσιμο των Τραπεζών και ο έλεγχος κεφαλαίων έχει ένα κόστος στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας που υπολογίζεται, σε καθημερινή βάση, από το ελάχιστο των 300 εκατομμυρίων έως 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Και δεδομένου ότι επλήγη ανεπανόρθωτα η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα, ακόμα και όταν –και αν–, μετά από αρκετούς μήνες. αρθούν οι έλεγχοι, για χρόνια, οι Έλληνες θα συνεχίσουν να καταθέτουν τις αποταμιεύσεις τους ή τα κεφάλαιά τους στο εξωτερικό, μη έχοντας εμπιστοσύνη στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Ο κατάλογος θα μπορούσε να είναι χωρίς τέλος ενώ, τώρα, έρχεται ο μεγάλος λογαριασμός των προαπαιτούμενων του παλαιού μνημονίου, το κόστος του οποίου εκτινάχθηκε στα 8 με 9 δισεκατομμύρια ευρώ, από τα 2 δις τα οποία ζητούσαν μέχρι τον Φεβρουάριο οι δανειστές. Το καταστροφικό κόστος της διαχείρισης Βρουφάκη-Τσίπρα, στην πραγματικότητα, βρίσκεται στα 100 δισεκατομμύρια (οι υπολογισμοί κυμαίνονται από το ελάχιστο των 60 δισεκατομμυρίων στο μέγιστο των 200 δισ). Κατά την αμέσως επόμενη περίοδο, αυτό το κόστος θα αρχίσει να μετακυλίεται με δραματικό τρόπο και σε όσους Έλληνες δεν είχαν πληγεί ιδιαίτερα μέχρι τώρα και αποτελούν συχνά τους χαζοχαρούμενους χειροκροτητές του κυρίου Τσίπρα – διότι όλοι όσοι εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα έχουν ήδη γευθεί τα αγαθά της αριστερής διακυβέρνησης. Οι συνέπειες της κατάρρευσης, τους επόμενους μήνες, θα επεκταθούν δραματικά στο σύνολο των Ελλήνων – με την εξαίρεση βεβαίως μερικών χιλιάδων Συριζαίων, οι οποίοι διορίστηκαν σε υπουργεία, γ. γραμματείες κ.λπ, και αποτελούν τη μόνη πραγματική κοινωνική βάση της κυβέρνησης. Διότι η καταβαράθρωση της οικονομικής δραστηριότητας και των Τραπεζών οδηγεί ήδη σε αύξηση των φόρων – έμμεσων (ΦΠΑ) και άμεσων (φορολογικές δηλώσεις, ΕΝΦΙΑ κ.λπ)–, καθώς και σε μείωση των συντάξεων και των μισθών του δημοσίου. Οι εκπαιδευτικοί, που στήριξαν τόσο σθεναρά την κυβέρνηση, θα πληγούν όχι μόνο στο εισόδημά τους αλλά, όπως ήδη ανακοινώνεται, με την αύξηση των ωρών εργασίας τους, εξαιτίας της έλλειψης εκπαιδευτικών και της αδυναμίας προσλήψεων.

Όμως, η καταστροφική παρουσία των κυβερνώντων δεν περιορίστηκε στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, όπου τα μόνα τους επιτεύγματα είναι η διόγκωση των μεταναστευτικών ρευμάτων και η ψήφιση του εθνοκτόνου νόμου για την ιθαγένεια, αλλά προκάλεσαν και μια τεράστια υποβάθμιση της γεωπολιτικής θέσης και των δυνατοτήτων της χώρας.

Το γεωπολιτικό κόστος

Κατ’ αρχάς, προφανώς, μόνο και μόνο η γεωπολιτική υποβάθμιση, εξαιτίας της επιδείνωσης της οικονομικής κρίσης, θα ήταν αρκετή. Το γεγονός των συνεπειών της στα Βαλκάνια, και όχι μόνο, εξαιτίας της κατάρρευσης των ελληνικών Τραπεζών, είναι προφανής: ο Έντι Ράμα στην Αλβανία αναθεώρησε ήδη τις αποφάσεις για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, και προβάλλει, ανενδοίαστα, σενάρια μεγάλης Αλβανίας. Η βουλγαρική κυβέρνηση στράφηκε ενάντια στην Ελλάδα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα Σκόπια επιμένουν στη μακεδονική τους εμμονή, ενώ η Τουρκία εμφανίζεται διατεθειμένη να μας βοηθήσει στην… αποπληρωμή των δανείων μας! Η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο σχέδιο Ανάν και συνεχίζει να απομακρύνεται από την Ελλάδα, με την αμέριστη συμπαράσταση του υπουργείου Εξωτερικών και της Σίας Αναγνωστοπούλου.

Το γεγονός αυτό καθεαυτό, το ότι, δηλαδή, η Γερμανία και άλλες χώρες της ευρωζώνης έθεσαν ανοικτά ζήτημα εξώσεως της Ελλάδας από αυτή, αποτελεί ένα αρνητικό προηγούμενο τεράστιας σημασίας. Η χώρα μας αντιμετωπίζεται διακηρυγμένα ως ο παρίας της ευρωζώνης. Η σχέση μας με τη Ρωσία επλήγη από τις παλινωδίες υπουργών και πρωθυπουργού, ενώ έγινε περισσότερο υποτελής η σχέση με τις ΗΠΑ. Το εξάμηνο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ οδήγησε σε γεωπολιτική υποβάθμιση τη χώρα, η αμυντική μας ικανότητα περιορίζεται και άλλο, με τις περικοπές των αμυντικών δαπανών των νέων μνημονίων. Ποτέ άλλοτε στην πρόσφατη ιστορία δεν υπήρξαν τόσο περιφρονητικές δηλώσεις για την Ελλάδα από κυβερνήσεις (Ραχόι, Κάμερον, Βέλγιο, Σλοβακία, Φιλανδία κ.ά.) όσες αυτό το εξάμηνο, ιδιαίτερα τους δύο τελευταίους μήνες. Ακόμα και με τους παραδοσιακούς φίλους του ΣΥΡΙΖΑ, τους Ποδέμος, οι σχέσεις έγιναν πολύ πιο ψυχρές και η Ελλάδα αντιμετωπίζεται από αυτούς και από την Ιρλανδία ως ο επικίνδυνος, μπατιριμένος και αναξιόπιστος συγγενής που πρέπει να αποφεύγεται. Αντί για ενίσχυση των συμμαχιών, είχαμε απώλεια ακόμα και των παραδοσιακών. Και το γεγονός ότι πάρα πολλοί άνθρωποι στην Ευρώπη συμπαραστέκονται στην Ελλάδα, ως θύμα της γερμανικής πολιτικής, και της επιθυμίας της για έξωσή μας από την ευρωζώνη, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις τεράστιες ζημιές που προκλήθηκαν. Όταν μάλιστα οι παλινωδίες της κυβέρνησης Τσίπρα και η υποχώρησή της στους εκβιασμούς των Γερμανών άφησε ξεκρέμαστους όλους εκείνους που είχαν θελήσει να μας στηρίξουν την προηγούμενη περίοδο.

Η «ρεβάνς» για τη Βάρκιζα!

Αλλά, εκτός από την οικονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας, η «κυβερνώσα αριστερά» των Τσίπρα, Βαρουφάκη, Κωνσταντοπούλου, Λαφαζάνη, Φλαμπουράρη και Σίας, κινδυνεύει να καταστρέψει για πολλά χρόνια και τις ίδιες τις αξίες του δημοκρατικού αντιμνημονιακού κινήματος. Κατ’ αρχάς, με την εσπευσμένη άνοδό του στην εξουσία, και τις καταστροφές που προκάλεσε, κατέστρεψε το αντιμνημονιακό κίνημα, μεταβάλλοντάς το σε υποπόδιο του 3ου μνημονίου. Έτσι, γελοιοποίησαν την έννοια του αντιμνημονιακού χώρου, και στο μόνο που μπορούν να ελπίζουν πλέον είναι πως, επειδή αυτός ο τεράστιος όγκος χρεών δεν είναι εξυπηρετήσιμος, θα υποχρεωθούν οι δανειστές να προσφέρουν μία επιμήκυνση του χρέους και μια μείωση των επιτοκίων. Παράλληλα, επειδή η αριστερή διακυβέρνηση θα έχει αποδειχθεί η χειρότερη διακυβέρνηση στη νεότερη ιστορία της χώρας, θα προκαλέσουν μια κυριολεκτική ιδεολογική αντεπανάσταση, όπου οι αξίες του ανταγωνισμού, του νεο-φιλελευθερισμού, της ελαστικοποίησης της εργασίας, των γενικευμένων ιδιωτικοποιήσεων, της άρνησης κάθε κοινωνικής αλληλεγγύης, θα μεταβληθούν σε κυρίαρχες για πολλά χρόνια. Ό,τι συνέβη στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού μετά την κατάρρευσή του, θα κατορθώσουν να το επιτύχουν οι μεταμοντέρνοι αριστεροί του ΣΥΡΙΖΑ, μέσα σε ελάχιστο χρόνο, παίρνοντας αυτοί τη «ρεβάνς» της Βάρκιζας. Οι αξίες της δεξιάς, που τόσο εξορκίζουν, θα καταστούν κυρίαρχες, μετά τη σύντομη διακυβέρνηση της ασυδοσίας τους.

Αν αυτές οι καταστροφές προκαλούνταν από οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση, θα είχαν ξεσηκωθεί και οι πέτρες. Και, πιθανώς, οι υπουργοί θα είχαν διαφύγει με ελικόπτερα. Και όμως, για την ώρα, οι Έλληνες δείχνουν μια απίστευτη ανοχή και μάλιστα εξακολουθούν σε όλες τις δημοσκοπήσεις να υποστηρίζουν τον Τσίπρα ως τη μόνη εναλλακτική λύση. Αυτό βέβαια έχει να κάνει με δύο παράγοντες. Πρώτον, τη βαθιά κρίση του πολιτικού συστήματος – τόσο των μνημονιακών κομμάτων, όσο και της Χ.Α., που έχει κυριολεκτικώς λουφάξει· δεύτερον, με το ότι οι Έλληνες τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από την προοπτική μιας ολοκληρωτικής πτώχευσης, ώστε στηρίζουν τον πρωθυπουργό, όποιος κι αν είναι αυτός, για να αποφύγουν τα χειρότερα.

Όμως, αποφασιστικό ρόλο διαδραματίζει και η συντριπτική ηγεμονία της αριστεράς στον χώρο της διανόησης, των ΜΜΕ, των πανεπιστημίων, του συνδικαλισμού, του καλλιτεχνικού κόσμου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε δε και τον φόβο των ιδιοκτητών των ΜΜΕ, από τις απειλές για αφαίρεση των αδειών, για υποχρέωση να καταβάλουν τα θαλασσοδάνεια, τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές που οφείλουν. Γι’ αυτό και όλο το σύστημα προσπαθεί να μεταβάλει τον Βαρουφάκη, τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και τον Λαφαζάνη στους αποδιοπομπαίους τράγους της κατάρρευσης και να προφυλάξουν τον Τσίπρα, ώστε «να ολοκληρώσει τη δουλειά» και να στραφεί οριστικά ενάντια στους παλαιούς δραχμικούς του συμμάχους.

Εξάλλου, είναι πολύ αστεία, και ταυτόχρονα κυριολεκτικώς άσεμνη, η μόνιμη αναφορά δημοσιογράφων, διανοουμένων και δημοσιολογούντων στην Αριστερά και το «ήθος» της, αδιαφορώντας παντελώς για τις συνέπειες της διακυβέρνησής της στην οικονομία και στους ανθρώπους της χώρας. Χαρακτηριστική είναι η συζήτηση που διεξάγεται ανάμεσα στους οπαδούς της εμμονής στο όχι και τους υποστηρικτές της γραμμής του πρωθυπουργού. Οι μεν πρώτοι επιμένουν πως η κυβέρνηση πρόδωσε το όχι του λαού στο δημοψήφισμα, οι δε κυβερνητικοί ισχυρίζονται ότι αποτελούν τη μόνη δυνατότητα διατήρησης της Αριστεράς στην εξουσία, και ότι, μόνο και μόνο γι’ αυτό, θα πρέπει να στηριχθούν παρά τις «κωλοτούμπες» τους. Η συζήτηση δηλαδή, μεταξύ των διαφορετικών πτερύγων της αριστεράς, δεν διεξάγεται με αναφορά στην πραγματική κοινωνία και τους πραγματικούς ανθρώπους, αλλά με το πόσο «συνεπείς αριστεροί» είναι οι μεν και οι δε. Μια αριστερά, η οποία έχει αποκοπεί από την πραγματική κοινωνία εδώ και δεκαετίες, από τότε δηλαδή που κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισμός, και η οποία, στις συνθήκες της κρίσης του συστήματος, βρέθηκε στην εξουσία, καταδεικνύει με αυτή τη σουρεαλιστική συζήτηση τον βαθύτατα παρασιτικό και αναχρονιστικό χαρακτήρα της. Δεν έχει καμία σημασία εάν κατεστράφη η οικονομία της χώρας, εάν περισσότεροι νέοι θα μείνουν άνεργοι και θα μεταναστεύσουν στο εξωτερικό, εάν υποστούμε δεινές συρρικνώσεις στα εθνικά θέματα, από την Κύπρο έως τα Σκόπια, όχι! Το μόνο ζήτημα που τους ενδιαφέρει είναι η αντιστοιχία της πραγματικότητας με τα «ιδανικά της αριστεράς» και όχι, αντίθετα, η σχέση της αριστεράς με την πραγματικότητα.

Πρόκειται για ένα τεράστιο ιδεολογικό και πολιτικό παράδοξο: επειδή η ηττημένη Αριστερά του Εμφυλίου δεν ανήλθε ποτέ «αυτοπροσώπως» στην εξουσία –μόνο, εμμέσως, μέσω του Ανδρέα–, η ιδεολογία της δεν είχε ηττηθεί ολοκληρωτικά στο εσωτερικό της χώρας, είχε ηττηθεί απλώς στρατιωτικά, και μάλιστα εξαιτίας της επέμβασης των ξένων. Με τον ΣΥΡΙΖΑ, και στις συνθήκες κατάρρευσης του πολιτικού κόσμου, εξ αιτίας των μνημονίων, της δόθηκε η ευκαιρία να πάρει τη «ρεβάνς» τόσο μεταχρονολογημένα, και εκτός τόπου και χρόνου, ώστε η άνοδός της πήρε τη μορφή μεταμοντέρνας καρικατούρας, όπου συμφύρονται πολλαπλές φιγούρες της διαδρομής της Αριστεράς. Ο Μανόλης Γλέζος εκπροσωπεί τη γενιά της Αντίστασης και του εμφυλίου, ο Λαφαζάνης τους κνίτες της δικτατορίας, ο Φλαμπουράρης και ο Στέλιος Παπάς το ΚΚΕ εσωτ., ο Βαρουφάκης, ο Λαπαβίτσας και ο Τσακαλώτος, τους «ριζοσπάστες» πανεπιστημιακούς του αγγλοσαξονικού χώρου, παντελώς άσχετους με την πραγματικότητα, και ο «Αλέξης», ο «Γαβριήλ», η «Ζωή», τη χαβιαροαριστερά της σύμφυσης Κολωνακίου –Εξαρχείων. Γι’ αυτό και μοιάζουν τόσο παράταιρα και ψεύτικα τα βαριά «ταξικά» και εμφυλιοπολεμικά συνθήματα που χρησιμοποιούν, προπαντός όταν ακούγονται από το στόμα της… Ζωής Κωνσταντοπούλου. Όμως το μεταμοντέρνο kitsch της Αριστεράς δεν μοιάζει πλέον να ενοχλεί κανέναν και θα πρέπει να ανέλθει ως «καταστρόικα» στην εξουσία για να νομιμοποιήσει και ιδεολογικά, εξήντα πέντε χρόνια μετά, τους… στρατιωτικούς νικητές του εμφυλίου!

Καιρός να φεύγουν

Δηλαδή, η άνοδός τους στην εξουσία, απεδείχθη καταστροφική και στα τρία επίπεδα. Σε εκείνο της πραγματικής οικονομίας και κοινωνίας, σε εκείνο της γεωπολιτικής ισχύος και θέσης της χώρας και, τέλος, στο ίδιο το ιδεολογικό πεδίο, όπου κινδυνεύει το πρώτη φορά αριστερά να γίνει, ποτέ άλλοτε αριστερά και πάντα δεξιά.

Και για να λάβουν τέλος οι αρνητικές συνέπειες της ανόδου τους στην εξουσία, ένα και μόνο δρόμο θα είχαν.Να την εγκαταλείψουν πάραυτα και να αφήσουν την εξουσία σε κάποια κυβέρνηση «τεχνοκρατών» ή «ειδικού σκοπού» για να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Διότι, η επιμονή τους να παραμείνουν μόνο αρνητικές συνέπειες θα έχει για τη χώρα. Ήδη, με το δημοψήφισμα οδήγησαν στο κλείσιμο των Τραπεζών και υποχρεώθηκαν να υπογράψουν την πιο ταπεινωτική συμφωνία για νέο μνημόνιο. Εάν επιμείνουν να διατηρήσουν την εξουσία, είτε μέσα από νέες εκλογές είτε με την παραμονή τους ως κυβέρνηση μειοψηφίας –επειδή προφανώς δεν θέλουν με τίποτα να εγκαταλείψουν τις καρέκλες τους–, κινδυνεύουν είτε να οδηγήσουν τη χώρα στην ολοκληρωτική κατάρρευση, επαναφέροντας τα σενάρια του grexit, είτε να χρεωθούν αυτοί, και μαζί τους οι «αγανακτισμένοι», τις δραματικές συνέπειες του μνημονίου που θα υπογράψουν.

Και επειδή οι ίδιοι δεν δείχνουν διατεθειμένοι να κάνουν τις μόνες κινήσεις που επιβάλλουν οι περιστάσεις, για να θεραπεύσουν κατά το δυνατόν τις πληγές που προκάλεσαν, ως εξουσιομανείς και σπιθαμιαίοι, δεν είναι άραγε καιρός όλοι εκείνοι οι διανοούμενοι, οι «πατριώτες της αριστεράς», οι «αναλυτές», οι «φιλόσοφοι», όλοι εκείνοι που συνεχίζουν ασύγγνωστα να τους υποστηρίζουν κα να λιβανίζουν τον «Αλέξη», να αναλογιστούν τις ευθύνες τους; Προτιμούν να επιμένουν στις φαντασιώσεις τους, να αρνούνται την αναγνώριση των σφαλμάτων τους, και όχι, όπως αρμόζει σε όσους θέτουν το συμφέρον της πατρίδας πάνω απ’ όλα, να ανακρούσουν πρύμναν έστω την ύστατη στιγμή, και να καταδείξουν στον ατάλαντο νεαρό πως είναι καιρός να εγκαταλείψει το προσκήνιο, διότι η παραμονή του θα επιφέρει ακόμα περισσότερες συμφορές;

Αν θέλουν και μπορούν να ξεφύγουν από τη μεταπολιτευτική παρακμή, που τους έφθειρε, μία πράξη έχουν να κάνουν. Να αναγνωρίσουν, με μια βαθύτατη αυτοκριτική, πως πήραν λάθος τη ζωή τους. Άλλοι από αυτούς, οι περισσότεροι, στο παρελθόν, υποστήριξαν τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ, άλλοι περιπλανήθηκαν στα αδιέξοδα μονοπάτια του ΚΚΕ ή του αριστερισμού, σχεδόν όλοι εφθάρησαν μέσα από θέσεις, καριέρες, ευρωπαϊκά προγράμματα και κοινωνικές αταβιστικές συμπεριφορές. Μπορούν, σήμερα τουλάχιστον, να σιωπήσουν; Να παύσουν να συνεργούν στην καταστροφή της χώρας τους; Αύριο θα είναι πολύ αργά. Διότι θα έχουν συμβάλει, με τη συμμετοχή και τη συναίνεσή τους, στην καταστροφή της χώρας τους και στο χαντάκωμα των ιδεωδών τα οποία υποτίθεται ότι υπηρετούν.

Αν δεν φύγουν σήμερα, θα φύγουν αύριο με πολύ μεγαλύτερο κόστος. Δεν υπάρχει η δυνατότητα, όπως νομίζουν πολλοί από τους υποστηρικτές τους, να μείνουν επί μακρόν στην εξουσία. Τα κάψανε τα καράβια τους. Με το ρεσάλτο της 25ης Ιανουαρίου, με τους Βαρουφάκηδες και τους Καμμένους, με την Κωνσταντοπούλου, τη Χριστοδουλοπούλου, με την Αναγνωστοπούλου και τον Χαϊκάλη. Δεν υπάρχει δυνατότητα να ξαναπαιχτεί το παιχνίδι ενός ανανεωμένου ΠΑΣΟΚ. Δεν υπάρχει ούτε ο χρόνος ούτε το χρήμα, ούτε η γεωπολιτική συγκυρία. Το τέλος είναι προδιαγεγραμμένο. Ας φροντίσουν να μειώσουν τη ζημιά για τη χώρα και για τους ίδιους.

Υ. Γ. Και για να μη μένουμε μόνο στο δράμα, ας δούμε και την κωμική πλευρά του θέματος. Εμείς οι παλαιότεροι έχουμε παρακολουθήσει στις οθόνες μια σειρά έργων του Μάριο Μονιτσέλι με κεντρικό ήρωα τον Μπρανκαλεόνε, που τον έπαιζε υπέροχα ο Βιττόριο Γκάσμαν. Ο Μπρανκαλεόνε, ένας ιππότης της ελεεινής μορφής, την εποχή των Σταυροφοριών, συγκροτεί μια στρατιά από κουτσούς, τυφλούς, ζητιάνους κ.λπ. και αναλαμβάνει να τους οδηγήσει στους Αγίους Τόπους. Επιβιβάζονται σε ένα καΐκι και, όταν αποβιβάζονται, ανακαλύπτουν πως το μόνο που είχαν επιτύχει ήταν να αποβιβαστούν μερικά χιλιόμετρα πιο κάτω από το μέρος στο οποίο είχαν επιβιβαστεί! Το όνειρο των Αγίων Τόπων έμεινε άπιαστο όνειρο…

Monday, July 20, 2015

Στη σκιά των φαντασιώσεων

Του Στρατή Ψάλτου*

Καθώς η νέα συμφωνία - πρόγραμμα έχει πια υπογραφεί, ίσως είναι κατάλληλη η στιγμή για μια σειρά από παρατηρήσεις προς την κατεύθυνση της κατανόησης της πορείας των πραγμάτων που οδήγησαν σε αυτή.

Η ελληνική κοινωνία φαίνεται να βρίσκεται στη σκιά μιας σειράς φαντασιώσεων. Για παράδειγμα, είναι επιρρεπής στο να πιστεύει ότι θα υπάρχουν δανειστές που θα της χαρίζουν τα χρέη και θα καλύπτουν τα ελλείμματα μιας παρασιτικής λειτουργίας. Επίσης, είναι επιρρεπής στο να κατανοεί αυτή τη φαντασίωση ως "αντίσταση".

Η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ανήλθε στην εξουσία, εκμεταλλευόμενη αυτές τις φαντασιώσεις και πλασάροντας το αφήγημα μιας τέτοιου είδους "αντίστασης", το οποίο ικανοποιούσε και τις δικές της ναρκισσιστικές φαντασιώσεις, σε μία κοινωνία που δεν δυσκολεύτηκε να το καταναλώσει.

Όταν τα πράγματα έφθασαν στο χείλος της άτακτης χρεοκοπίας, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε προαποφασισμένο σχέδιο για τη δραχμή, τουλάχιστον από την πλειονότητα της ηγετικής ομάδας. Αν αυτή η πλειονότητα είχε τέτοιο σχέδιο, τότε ύστερα από τη επικράτηση του ΟΧΙ και τους πιεστικούς όρους της νέας συμφωνίας, αυτό θα μπορούσε να μπει στην τελική ευθεία της εφαρμογής του.

Ταυτόχρονα, οι εμμονές της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν τόσο ισχυρές, ώστε να μην αντιληφθεί τον κίνδυνο. Διχάζοντας έντονα την κοινωνία, πραγματοποίησε ένα δημοψήφισμα. Ενώ υποστήριζε το ΟΧΙ, ενδόμυχα ήθελε την επικράτηση του ΝΑΙ, ώστε να μπορέσει να βρει μία δικαιολογία να υπογράψει τη συμφωνία και να διαφύγει ανώδυνα. Αυτό φαίνεται και από τις αποκαλύψεις του πρώην υπουργού Οικονομικών για το κλίμα που επικρατούσε στο Μέγαρο Μαξίμου το βράδυ του δημοψηφίσματος. Με την επικράτηση του ΟΧΙ η κίνηση του δημοψηφίσματος κατέληξε να γίνει μπούμερανγκ.

Μέσα σε λίγες ώρες μετά το ηρωικό ΟΧΙ η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έφθασε να εκλιπαρεί για νέα δανεικά και να είναι έτοιμη να υπογράψει πράγματα πολύ πιο πιεστικά από αυτά που είχε καταγγείλει ως υποταγή. Τελικώς, τα υπέγραψε. Τώρα έχει να διαχειριστεί τον πληγωμένο ναρκισσισμό των στελεχών και την απογοήτευση μιας κοινωνίας, που λίγες ημέρες πριν με τους χειρισμούς του ΣΥΡΙΖΑ είχε οδηγηθεί στο ζενίθ των φαντασιώσεων της λεγόμενης "αντίστασης".

Είναι φανερό ότι με την υπογραφή της συμφωνίας τα προβλήματα παραμένουν. Το χρέος, όπως ομολογείται σχεδόν από όλους, με οικονομικά αντικειμενικούς όρους δεν είναι βιώσιμο και θα ρίχνει συνέχεια τη σκιά του πάνω στον προϋπολογισμό με τη μορφή τόκων και χρεολυσίων, τα οποία θα αθροίζονται στα έξοδα και θα συντηρούν τα ελλείμματα. Ευτυχώς, στη συμφωνία γίνεται λόγος για μία μελλοντική αναδιάρθρωσή του.

Ωστόσο, ακόμη και αυτό αν συμβεί, το ζητούμενο για την ελληνική κοινωνία είναι πώς θα αυτή θα μπορέσει να ακολουθήσει έναν δρόμο διαφορετικής οργάνωσης των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων: είτε μιας κοινωνικά δίκαιης και μη παρασιτικής οργάνωσης εντός του ευρώ είτε μιας εναλλακτικής και βιώσιμης οργάνωσης εκτός του ευρώ. Στο πολιτικό σκηνικό δεν φαίνεται να υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποια πολιτική δύναμη που να μπορεί με αξιοπιστία να ανταποκριθεί σε αυτό το αίτημα. Από τις δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα μετά τη συμφωνία φάνηκε ότι ο ίδιος, παρά τις αναπόφευκτες ακόμη αντιφάσεις του, έχει πια αρχίσει να συνειδητοποιεί κάπως την ύπαρξη του αιτήματος. Ωστόσο, τα εμπόδια που υπάρχουν τόσο μέσα στον πολιτικό κόσμο και το κόμμα του όσο και, κυρίως, μέσα στην ελληνική κοινωνία, είναι πολλά. Κατά πόσο ο Αλέξης Τσίπρας είναι αποφασισμένος και μπορεί να τα υπερβεί, ανταποκρινόμενος στο αίτημα μιας διαφορετικής οργάνωσης και λειτουργίας της ελληνικής κοινωνίας; Μόνο η πορεία των πραγμάτων θα δείξει κατά πόσο οι φαντασιώσεις θα συνεχίσουν να στοιχειώνουν την ελληνική κοινωνική και πολιτική ζωή ή αν θα μπορέσουν να γίνουν λίγα βήματα πέρα από τη σκιά τους.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Wednesday, July 15, 2015

Déjà vu

Του Παντελή Μήτσιου

Ζω την πραγματικότητα του 2010, που έζησα ξανά το 11, το 12, το 13. Οι ίδιες συζητήσεις από την αρχή, για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων, για εξορθολογισμό των δαπανών, για αλλαγές με πρόσημα, χωρίς πρόσημα, μνημόνια, αντιμνημόνα, φόρους λιγότερους, φόρους περισσότερους, επενδύσεις, συνείδηση, ανάπτυξη, δαιμόνια καινά και λόγια κενά και φανατισμό. Πολύ φανατισμό.

Φταίνε. Οι ξένοι, οι κακοί, οι ντόπιοι, οι άλλοι. Κυρίως και πάντα οι άλλοι. Τα κόμματα - εκτός του δικού μας, τα Μέσα και τα μέσα, ο λαός γιατί 'ναι μαραζιάρης.

Όμως, αυτός ο λαός είμαστε, αυτά τα κόμματα έχουμε ή μπορούμε να φτιάξουμε, αυτοί είναι οι άλλοι, αυτοί είμαστε εμείς - άσχετα ποιος κάθεται στη θέση του άλλου και του εμείς. ΑΥΤΟ είναι. Μ' αυτό θα χτίσουμε, μ' αυτό θα πορευτούμε, σε αυτό θα εφαρμόσουμε τις πολιτικές. Δεν αλλάζεις το σώμα όταν το κοστούμι δεν ταιριάζει. Αν δεν μπορείς να αλλάξεις κοστούμι, βολεύεσαι με αυτό, αλλιώς βγαίνεις γυμνός στο δρόμο.

Έχουμε νομίζω μια τελευταία ευκαιρία να κάνουμε κάτι. Μια τελευταία ευκαιρία να μην κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Μπορούμε να την αρπάξουμε και να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε έναν νέο εθνικό βατήρα εκκίνησης ή μπορούμε να αρχίσουμε από την αρχή το παιχνίδι των ευθυνών, να επιδιώξουμε άλλους συνδυασμούς ή άλλους πολιτικούς και να ελπίζουμε ότι "θα μάθουμε" ύστερα από 30 χρόνια και να επιχειρήσουμε να σκαρφαλώσουμε στην επιφάνεια από τον βαθύ γκρεμό στον οποίο θα έχουμε πέσει.

Η επιλογή είναι δική μας.

Saturday, July 4, 2015

Ας γίνουμε εστία ειρήνευσης

Του π. Βασίλειου Θερμού

Φίλες και φίλοι, Καθώς πλησιάζει η ώρα κατά την οποία θα ρίξουμε στην κάλπη την προτίμηση μας, σκέφθηκα να μοιραστώ μαζί σας λίγες σκέψεις. Ο λαός μας ρέπει ανέκαθεν προς τις παθιασμένες προτιμήσεις και προς διχαστικές καταστάσεις. Επί της διαμάχης βενιζελικών-βασιλικών διχάστηκαν οικογένειες, χάλασαν γάμοι, γεννήθηκαν μίση που κράτησαν επί δεκαετίες. Τον ίδιο φανατισμό ζήσαμε στα γεγονότα της Κύπρου το 1972-74, το ίδιος μίσος κυριάρχησε μεταξύ αριστερών και δεξιών στην Ελλάδα για καιρό. Καιρός να διδαχθούμε από τα λάθη μας. Η Ελλάδα δεν καταστράφηκε ποτέ απ’ έξω αλλά αυτοκτόνησε από μέσα.
Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι η τελευταία πενταετία, αλλά και όσα διαδραματίσθηκαν επί πολλά χρόνια πριν, γέννησαν δικαιολογημένη αγανάκτηση στις ψυχές μας. Η ελληνική πολιτική τάξη αποδείχθηκε πολύ ανώριμη και ιδιοτελής. (Κάποτε, αν έχω χρόνο, θα γράψω μια ψυχολογική ανάλυση της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας!). Αυτός ο εύλογος θυμός πολώνει τώρα όλους μας σε λύσεις υπέρ του ‘ναι’ ή του ‘όχι’, ανάλογα με το σκεπτικό του καθενός.
Το πιο επείγον, φρονώ, είναι να διαφυλάξουμε την ειρήνη μέσα μας και μεταξύ μας. Θα είναι ανεπίτρεπτο να χαλάσουν φιλίες εξαιτίας διαφορετικής πολιτικής εκτίμησης. Και για έναν άλλο λόγο ακόμη: γνωρίζουμε ελάχιστα τελικά για τα παρεπόμενα των δύο επιλογών. Και διότι δεν μας λένε οι δύο πλευρές όλες τις προθέσεις τους, και διότι αγνοούμε όσα γίνονται και θα γίνουν παρασκηνιακά. Επομένως, υπό κάποια έννοια, η επιλογή μας σχετικοποιείται. Όχι ότι δεν έχει σημασία, αλλά επειδή δεν έχουμε όλα τα στοιχεία της εικόνας ώστε να απολυτοποιήσουμε την δική μας γνώμη.
Αλλά και για έναν άλλο λόγο ακόμη. Επειδή η προσευχή που γίνεται με ταπείνωση έχει μεγάλη δύναμη. Διαθέτει την δυνατότητα ακόμη και μια λάθος επιλογή να την γυρίσει σε καλό. Ας μην το ξεχνούμε τις ώρες αυτές, αλλά και τις μέρες που θα ακολουθήσουν. Ας μην επαναπαυόμαστε μόνο στις δικές μας αντιλήψεις και σε όσα θα κάνει η πολιτική πλευρά την οποία ευνοούμε και προς την οποία προσβλέπουμε.
Αδελφές και αδελφοί, καθώς το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αναμένεται αμφίρροπο, ενδέχεται να οδηγήσει σε παρατεταμένο διχασμό. Αν μάλιστα ακολουθήσει και οικονομικό σοκ της κοινωνίας, τότε υπάρχει ο κίνδυνος κοινωνικών ταραχών. Ας γίνουμε ο καθένας μας εστία ειρήνευσης στο περιβάλλον μας. Ας μην αντιδρούμε απλώς συναισθηματικά, αλλά πνευματικά. Η κλήση μας είναι, κατά τους μακαρισμούς του Χριστού, να γίνουμε ειρηνοποιοί. Όποιος εξαπτει πάθη δεν υπηρετεί το θέλημά Του.

Αδελφικά, π. Βασίλειος

Friday, July 3, 2015

Το ΝΑΙ για μας σημαίνει στήριξη της δημοκρατίας

Όλοι εμείς, παλιά μέλη του «Ρήγα Φεραίου» και του «Δημοκρατικού Αγώνα» από τα χρόνια της δικτατορίας και της μεταπολίτευσης, που συνεχίζουμε να συμμετέχουμε στη δημόσια ζωή, δηλώνουμε με έμφαση ότι, σε όποιο χώρο κι αν βρισκόμαστε σήμερα, συνεχίζουν να μαε εμπνέουν οι επιλογές εκείνων των χρόνων για την απόλυτη αξία της δημοκρατίας και τον ευρωπαϊκό δρόμο της Ελλάδας, καθώς και η πίστη στις αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και των αγώνων για κοινωνική δικαιοσύνη. Δηλώνουμε ως εκ τούτου πως σημερινές επιλογές που μας απομονώνουν από την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και τις δημοκρατικές παραδόσεις του ευρωπαϊκού χώρου, όπου ανήκουμε, μας βρίσκουν ριζικά αντίθετους και αντίθετες.

Υποστηρίζουμε το ΝΑΙ, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος για τη διάσωση της οικονομίας, για τη διασφάλιση στοιχειώδους δικτύου ασφαλείας για τους ασθενέστερους και τους μετανάστες. Ανησυχούμε με τις παρεκκλίσεις από τις αρχές της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, με τις απροκάλυπτες παρεμβάσεις της πολιτείας στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Το ΝΑΙ για μας σημαίνει πάνω από όλα και στήριξη της δημοκρατίας, της ευρωπαϊκής ταυτότητας κι ενός καλύτερου αύριο για την Ελλάδα.

Λουκία Αικατερινιάδου, Στέλλα Αικατερινιάδου, Γιώργος Αδαμόπουλος, Δημος Αθανασοπουλος, Παύλος Αθανασόπουλος, Θανάσης Ακριβόπουλος, Μιχάλης Ακριβόπουλος, Δημοσθένης Αλεβίζος, Νίκος Αλιβιζάτος, Κωστας Αναγνωστόπουλος, Γιάννης Αναστασάκος, Λευκή Ανδρεάδου, Λεωνιδας Αντωνοπουλος, Νάνσυ Αργυράκη, Βίκτωρ Αρδίτης, Νίκος Αρκουδογιάννης, Αριέλλα Ασσερ, Λίλα Ασωνίτου, Δημήτρης Αυγητίδης, Μπάμπης Βακαλόπουλος, Σπυρος Βασιλακης, Μανώλης Βαρδής, Τάκης Βάρσος, Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Τίλντα Βίμπλη, Γιάννης Βούλγαρης, Βασίλης Βουτσάκης, Νίκος Γαβαλάκης, Θανάσης Γεωργακόπουλος, Βένα Γεωργακοπούλου, Μιμή Γεωργακοπούλου, Ρούλα Γεωργακοπούλου, Ρηγούλα Γεωργιάδου, Ηλίας Γεωργίκος, Φώφη Γιαμάκου, Κούλης Γιαννουκάκος, Ελένη Γκέκα, Χρήστος Γκουραμάνης, Μαρία Γρατσία, Σταύρος Δανάς, Γιάννης Δαρλάσης, Θοδωρος Δαρμάρος, Δημήτρης Δελλής, Δημήτρης Δερματάς, Πόπη Διαμαντάκου, Χρήστος Διάφας, Μάκης Διόγος, Δημήτρης Δημητρακόπουλος, Γιώργος Δημητριάδης, Αποστόλης Δημητρόπουλος, Γιάννης Διβέρης, Γκέλη Δούμπη, Αθηνά Δρέττα, Πάνος Ερμείδης, Κλειώ Ευαγγελάκου, Σόνια Ευαγγελάκου, Νίκος Ζαχαρής, Γιώργος Ζεβελάκης, Μιχάλης Ζουμπουλάκης, Σούλα Θεοδώρου, Σάκης Θεολογίτης, Τρύφων Ιορδάνογλου, Χρυσάφης Ιορδάνογλου, Λάκης Ιορδανόπουλος, Γιώτης Ιωαννίδης, Σταύρος Ιωαννίδης, Πέτρος Καβάσαλης, Κωστής Καγγελίδης, Μαρία Κακαβούλια, Ρούλα Καλαρά, Γιάννης Καλογήρου, Ορέστης Καλογήρου, Χρυσόστομος Καλογήρου, Βασίλης Κάλφας, Ηλίας Κανέλλης, Γωγώ Κανελλοπούλου, Γιάννης Καούνης, Βασίλης Καραγιάννης, Μάκης Καραγιάννης, Γιώργος Καραγιαννίδης, Αλέξανδρος Καραγιώργος, Εύα Καραϊτίδη, Γιάννης Καρακάσης, Μακης Καρακικες, Σοφία Καρακώστα, Σάκης Καραλιώτας, Μίλτος Καραμανώλης, Θόδωρος Καρούνος, Μπάμπης Κάρβελης, Βαγγέλης Καργούδης, Λεωνίδας Καστανάς, Γιώργος Καστούρας, Αγγέλα Καστρινάκη, Δήμητρα Κατή, Στελιος Κατρανίδης, Θάνος Καψάλης, Μαρία Κελέση Φώφη Κέντη, Ελένη Κεχαγιόγλου, Μάρκος Κλωνιζάκης, Θωμάς Κοντογιάννης, Νίκος Κούρδογλου, Αντρέας Κούρκουλας, Άλκης Κούρκουλας, Κώστας Κουτσομιτέλης, Μίλτος Κύρκος, Γιάννης Κωνσταντίνου, Ντόρα Κωνσταντίνου, Χρήστος Λάζος, Γαβρήλος Λαμπάτος, Μιχάλης Λευκαδίτης, Στάθης Λευκαδίτης, Δάφνη Λιαναντωνάκη, Γιώργος Λιγνός, Σεβαστή Λιοναράκη- Χρηστίδου, Γιώργος Λιόντας, Χαρά Λουκάκου, Κωνσταντίνος Λυγνός, Έφη Λυμπεροπουλου, Σαράντης Λώλος, Βασίλης Μάγκλαρης, Δημος Μακατσωρης, Παναγιώτης Μαμαλής, Χρυσούλα Μαμόγλου, Κατερίνα Μανουσάκη, Θόδωρος Μαργαρίτης, Θοδωρής Μαρδίρης, Σοφία Ματθαίου, Μάνος Ματσαγγανης, Ζώγια Μαυροειδή, Γιάννης Μαυρουδής, Θανάσης Μαχιάς, Τάκης Μεταξάς, Λίλιαν Μήτρου, Γώργος Μητρούδης, Βίκυ Μήτσα, Λιλη Μιχαηλίδου, Χαρης Μοβσεσιαν, Όλγα Μουλαδούδη, Σάκης Μουμτζής, Ηλίας Μόσιαλος, Μαρίνης Μπερέτσος, Φρίντα Μπίζιου, Δημήτρης Μπόζης, Γιώργος Μπόλας, Γιαννης Μπουρης, Ελενα Μπουρνιά, Ευγενία Μπουρνόβα, Ισμηνη Μωρου, Εύη Μωυζε, Σπύρος Νικόπουλος, Στέφανος Νικόπουλος, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, Φανή Ξένου, Δημήτρης Οικονομίδης, Γιάννης Παγιασλής, Μπάμπης Παισίδης, Τάκης Παναγιωτόπουλος, Γιώργος Παπαβασιλείου, Λέλα Παπαγιαννοπούλου, Ναούμ Παπάζογλου, Σάκης Παπαποστόλου, Πέτρος Παπασαραντόπουλος, Νυμφοδώρα Παπασιώπη, Νέλλη Παπαχελά, Μάκης Παρασκευόπουλος, Μαρία Παρίση, Τάκης Παχτίτης, Βασίλης Πεσμαζόγλου, Αλέκος Πετρίδης, Θεοδόσης Πετρίδης, Ιωάννα Πετροπούλου, Κώστας Πήττας, Χαίμ Πολίτης, Μαρλένα Πολιτοπούλου, Χριστίνα Πουλίδου, Φώτης Προβατάς, Αντζέλα Πρωτοψάλτη, Γιάννης Ρέγγας, Μιχάλης Ρηγίνος, Θέμης Ροδαμίτης, Λουκάς Ρούφος, Γιάννα Σαββίδου, Τάσος Σαλβάνος, Τέλης Σαμαντάς, Διονύσης Σαμιώτης, Μιχάλης Σαμπατακάκης, Παναγιώτης Σαμπατακάκης, Δημήτρης Σαρδελιάνος, Όλγα Σελλά, Γιώργος Σιακαντάρης, Γαβρήλος Σιδηρόπουλος, Μαρία Σκιαδαρέση, Δημήτρης Σκλαβενίτης, Γιάννης Σμαρνάκης, Ισαάκ Σούσης, Βασίλης Σπανός, Kοσμάς Σπυρόπουλος, Κώστας Σπυρόπουλος, Παναγιώτης Στασινός, Σπύρος Στεκούλης, Βάνα Στεργίου, Κατερίνα Σύρμου, Μανώλης Τζερέτας, Ηλίας Στεργίου, Δημήτρης Τζιάς, Παύλος Τζιάς, Γιώργος Τζίκας, Φωτούλα Τζιώντζιου, Μαρία Τοπάλη, Γιολάντα Τότσιου, Ρουλα Τριανταφυλλιδου, Μιχάλης Τριανταφυλλίδης, Μαρία Τρουλλινού, Λενα Τσαγκαρακη, Βασίλης Τσαλής, Κώστας Τσαούσης, Μελίτα Τσεκούρα, Θόδωρος Τσιάλας, Ντόρα Τσικαρδάνη, Θόδωρος Τσίκας, Μιχάλης Τσίρλης, Θωμάς Τσιρόπουλος, Πολυξένη Τσίτσα, Κωνσταντίνος Φλωρίδης, Νίκος Φωτίου, Δημήτρης Φωτόπουλος, Αγγελική Φωτοπούλου, Παναγιώτης Χαλβατσιώτης, Γιαννα Χανδελη, Κώστας Χάρακας, Νάντης Χατζηγιάννης Σωκράτης Χατζημιχάλης, Θόδωρος Χατζηπαντελής, Δημήτρης Χατζησωκράτης, Γιώργος Χατζόπουλος, Ολυμπία Χατζοπούλου, Ιωάννα Χάτσιου, Αντώνης Χελιδόνης, Κώστας Χλωμούδης, Γιώργος Χουλιάρας, Ελένη Χριστίδου, Μάγδα Χρυσοστομιδου, Γρηγόρης Ψαριανός

Thursday, July 2, 2015

Για να ζήσει η χώρα: ΝΑΙ!

Του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Όποιος έζησε το δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου 1974 αισθάνεται πολύ δυσάρεστα για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε τούτο το δεύτερο δημοψήφισμα μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Μέσα σε πέντε μέρες καλούνται οι πολίτες να αποφασίσουν για μια οικονομική πρόταση, μη οριστική, την οποία δεν έχουν διαβάσει και πολλοί από αυτούς δεν μπορούν να διαβάσουν. Αν προσθέσουμε και τις ρυθμίσεις της πράξης νομοθετικού περιεχομένου, με την οποία αλλάζουν οι ισχύοντες κανόνες για τη συγκρότηση των επιτροπών υποστήριξης του ΝΑΙ ή του ΟΧΙ, η αντιδημοκρατικότητα του παρόντος δημοψηφίσματος, με την επίκληση πάντα του λαού, πολλαπλασιάζεται. Ας είναι. Η Βουλή έκανε δεκτή την πρόταση της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, με την προσθήκη και της ψήφου των βουλευτών της ναζιστικής Χρυσής Αυγής, και επομένως το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί.

Η κυβέρνηση που αποφάσισε τούτο το δημοψήφισμα αποτελεί μοναδικό φαινόμενο, σε όλο τον πλανήτη, και δίχως ιστορικό προηγούμενο: ειρηνική συνύπαρξη κομμουνιστών και ακροδεξιών εθνικιστών. Ορισμένοι καλοπροαίρετοι οπαδοί του ΣΥΡΙΖΑ πίστεψαν αρχικά ότι επρόκειτο για μια αναγκαστική, με βαριά καρδιά, συγκατοίκηση, προκειμένου να εξασφαλίζεται η υπερψήφιση των νομοσχεδίων στη Βουλή. Οι βουλευτές των ΑΝΕΛ θεωρήθηκαν βολικοί και φτηνοί σύμμαχοι που αγοράζονταν με κάνα δυο υπουργεία. Μέγα λάθος. Ανάμεσα στα δύο κόμματα φάνηκε ότι υπάρχει σύμπνοια. Οι βουλευτές και υπουργοί της συγκυβέρνησης μιλάνε όλοι τους την ίδια γλώσσα, μια εύκολη γλώσσα που περιέχει λίγες λέξεις: «περηφάνια», «αξιοπρέπεια» και κυρίως τα αρνητικά μόρια «όχι» και «δεν», που τα κολλάνε σε άλλα λίγα ουσιαστικά ή ρήματα («όχι στην ταπείνωση», «δεν θα υποταχθούμε», και υπόρρητα «όχι στην Ευρώπη»). Όταν σχηματίστηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου, με συμμετοχή του ΛΑΟΣ, έβγαλα ένα μικρό βιβλιαράκι, με τον τίτλο Ανίερη συγκυβέρνηση (Πόλις 2011). Αν έγραφα για την παρούσα συγκυβέρνηση, θα χρησιμοποιούσα πάλι το ίδιο επίθετο, μα αυτή τη φορά στον υπερθετικό βαθμό.

Αυτή λοιπόν η κυβέρνηση Κνιτών και εθνικιστών προσήλθε στις διαπραγματεύσεις με τους σκληρούς εταίρους –δεν το ήξερε;– εντελώς ανέτοιμη και απροετοίμαστη, με έναν άνθρωπο εντελώς ακατάλληλο ως υπουργό Οικονομικών, χωρίς στόχους και σχέδιο, παίζοντας, τζογάροντας και κοροϊδεύοντας, αλλά και με παραληρηματικές ταυτόχρονα ιδέες επαναστατικού μεγαλείου, ότι θα ηγηθούμε ως Έλληνες του αγώνα των ευρωπαϊκών λαών για την απελευθέρωσή τους από τα δεσμά των τραπεζιτών. Πολλή συζήτηση γίνεται τώρα τελευταία αν υπήρχε εξαρχής σχέδιο ρήξης, οπότε οι διαπραγματεύσεις ήταν συνειδητά προσχηματικές, ή αν τα πράγματα οδηγήθηκαν στη ρήξη, από μια σειρά μικρών και μεγάλων λαθών. Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα ερώτημα για το μέλλον. Για το σήμερα, είτε το ένα ισχύει είτε το άλλο, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Οι διαπραγματεύσεις, πραγματικές ή προσχηματικές, όπως ήταν φυσικό, ναυάγησαν. Η κυβέρνηση βρέθηκε σε αδιέξοδο. Ακόμη και αν γινόταν δεκτή από τους εταίρους η τελευταία πρότασή της και υπογραφόταν συμφωνία, η συμφωνία αυτή δεν θα ψηφιζόταν στη Βουλή από πολλούς βουλευτές της και, αν ψηφιζόταν, δεν θα εφαρμοζόταν από πολλούς υπουργούς της. Ο ΣΥΡΙΖΑ μετά από μια τέτοια συμφωνία δεν θα μπορούσε να σταθεί, θα γινόταν κομμάτια, θα έχανε τον κόσμο του. Γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός, προκειμένου να σώσει το κόμμα του και άρα τον εαυτό του, έπαιξε τη χώρα στα ζάρια. Τόσο απλά, τόσο κυνικά.

Τι κάνουμε λοιπόν τώρα; Λέμε ΝΑΙ στη συμφωνία, χωρίς να παραλείπουμε να τονίζουμε ότι η σημερινή Ευρώπη είναι μια νεοφιλελεύθερη Ευρώπη, στην οποία ξηλώνεται σιγά σιγά το κράτος πρόνοιας, μια Ευρώπη στην οποία κυριαρχούν δυνάμεις ταξικής αλαζονείας και σκληρότητας, στην οποία υποχωρεί η ίδια η δημοκρατία. Και επίσης ότι η συμφωνία είναι δυσμενής και δυσβάστακτη για τη χώρα. Το ΝΑΙ δεν είναι ιδεώδης λύση, εδώ που φτάσαμε όμως δεν υπάρχουν ιδεώδεις λύσεις. Άλλωστε το ΝΑΙ δεν αποτελεί οικονομική λύση, ανοίγει απλώς τον δρόμο για πολιτική λύση. Το ΟΧΙ οδηγεί στην πλήρη καταστροφή. Ανάμεσα στον θάνατο (ΟΧΙ) και στη συνέχιση της ζωής με λαβωματιές (ΝΑΙ), διαλέγουμε το δεύτερο.

Αποτελεί ερώτημα ωστόσο τι είναι αυτό που οδηγεί πολλούς συμπολίτες μας στο ΟΧΙ, όταν μάλιστα κανείς, απολύτως κανείς, ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, δεν τους εξηγεί τι θα γίνει την επόμενη μέρα του δημοψηφίσματος, αν επικρατήσει το ΟΧΙ. Τους οδηγεί άραγε σε αυτή την επιλογή η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, αυτή η ίδια δηλαδή που τους οδήγησε αφελώς να ψηφίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ; Αστεία πράγματα. Τώρα που η χρεοκοπία ξεκίνησε πραγματικά, ξέρουν πια ότι μόνο μαύρες μέρες τους περιμένουν. Εκείνο που τους οδηγεί σε αυτή την αυτοκαταστροφική επιλογή είναι, πιστεύω, ο διάχυτος αριστερο-εθνικολαϊκισμός, όλη αυτή η ρητορική της εθνικής περηφάνιας. Το Κούγκι και ο Ζάλογγος της παραδοσιακής εθνικής ρητορείας έρχονται να διασταυρωθούν με τον μαρτυρικό ηρωισμό της Αριστεράς. Σε αυτή την πορεία προς τον θάνατο με το κεφάλι ψηλά η συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ αποκαλύπτει όλη τη σημασία της.

Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι τραυματισμένοι συμπολίτες μας, δικαιολογημένα θυμωμένοι, που παίρνουν τον δρόμο της καταστροφής (ΟΧΙ), την οποία βλέπουν καθαρά μπροστά τους, με το επιχείρημα πως δεν έχουν τίποτε να χάσουν, ότι ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται. Και όμως έχουν να χάσουν πολλά. Είναι άλλο να είσαι άνεργος σε μια χώρα που στέκεται στα πόδια της, που έχει νοσοκομεία και σχολεία, ένα κάποιο πλαίσιο αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, και εντελώς άλλο σε μια εξαθλιωμένη χώρα όπου δεν λειτουργεί τίποτε, άλλο δηλαδή να είσαι άνεργος στη λαβωμένη Ελλάδα και άλλο στο Αφγανιστάν. Αυτό βέβαια είναι ένα ορθολογικό επιχείρημα που δεν το ακούνε εύκολα οι αναγκεμένοι άνθρωποι. Πρέπει όμως να τους πείσουμε, αυτές τις λίγες μέρες που απομένουν μέχρι το δημοψήφισμα. Όσοι καλοπροαίρετοι, φτωχοί άνθρωποι –δεν μιλώ για τους φανατικούς– ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ, με την ελπίδα ότι θα ανακουφίσει τα βάσανά τους, πρέπει να πειστούν ότι η ελπίδα τους δεν βρίσκεται εκεί.

Το μεγάλο ρεύμα τού ΝΑΙ πρέπει να διαμορφωθεί, διαμορφώνεται ήδη, από πολλά ρυάκια, από πολλές τάσεις. Υπάρχει βεβαίως το ΝΑΙ του νεοφιλελευθερισμού, της ταξικής αλαζονείας, της αδιαφορίας για τους φτωχούς. Υπάρχει όμως και το ΝΑΙ της κοινωνικής αλληλεγγύης, της δημοκρατικής παράδοσης, της σοσιαλδημοκρατίας. Αυτό το άλλο ΝΑΙ πρέπει να ακουστεί δυνατά και διακριτά αυτές τις κρίσιμες μέρες.

Πηγή: Athens review of books