«Και να ξαποστείλουμε τους κακομούτσουνους»…

Δεν είναι εύκολο να θυμηθεί κάποιος πότε ξανά οι Έλληνες οδηγήθηκαν στις κάλπες με τέτοια παντελή έλλειψη ελπίδας. Η απερχόμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ πρόλαβε και κατέστρεψε όχι μόνο ό,τι ελάχιστο είχαν αφήσει όρθιο οι προηγούμενοι μνημονιακοί σε επίπεδο οικονομίας αλλά και την αίσθηση που είχε διαμορφωθεί σε ένα μεγάλο τμήμα του λαού ότι «κάτι θα γίνει, θα δεις» και θα χαλαρώσει η μέγγενη της εξάρτησης από τα μνημόνια και τους δανειστές.

Η πρόσφατη τηλεμαχία των πολιτικών αρχηγών και το όλο αξιοθρήνητο επίπεδο της προεκλογικής αντιπαράθεσης επιβεβαιώνουν με τον χειρότερο δυνατό τρόπο αυτό το βαθύ αίσθημα απελπισίας και ανημπόριας. Η ουσιαστική αλαλία τόσο αυτών που θέλουν να μας (ξανα)κυβερνήσουν – είτε σαν κύριος κορμός είτε σαν κυβερνητικές τσόντες (ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, ΑΝΕΛ, ΠΑΣΟΚ, ΠΟΤΑΜΙ συν ο απών αλλά ορμητικά ερχόμενος από τη λούμπεν γωνίτσα του Λεβέντης) – όσο και η πλήρης ανυπαρξία πραγματικού σχεδίου εξόδου από την κρίση από τους υπόλοιπους (ΚΚΕ, ΛΑ.Ε), τίποτα καλό δεν προοιωνίζονται για μετά τις εκλογές, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα. Ο ελληνικός λαός πηγαίνει στις κάλπες για τρίτη φορά μέσα σε 8 μήνες εν μέσω ενός ανατιναγμένου οικονομικού, κοινωνικού και γεωπολιτικού τοπίου, με το χειρότερο δυνατό πολιτικό προσωπικό, χωρίς κινήματα στη βάση της κοινωνίας και με καμένες όλες τις εφεδρείες που πίστευε ότι διέθετε. Θα πρέπει να είναι αθεράπευτα αισιόδοξος κάποιος για να πιστεύει ότι η συγκεκριμένη κάλπη θα δώσει λύσεις άλλες από αυτές που έχει ήδη δρομολογήσει η Μέρκελ, τη συνεπικουρία του θιάσου που μας κυβέρνησε για 7 μήνες.

Είναι φανερό ότι αν κάποιος προχωρήσει στην παραπάνω εκτίμηση δεν έχει άλλη λύση μπροστά στις κάλπες από το άκυρο, το λευκό ή την αποχή καθώς αυτή η επιλογή αποτυπώνει πιο καθαρά από ποτέ την αναντιστοιχία ανάμεσα στις ανάγκες της πατρίδας και του ελληνικού λαού και την υπαρκτή κατάσταση των πολιτικών υποκειμένων που ζητούν την ψήφο μας. Βέβαια, η πλειοψηφία των συμπολιτών μας, είτε από συνήθεια είτε από υποχρέωση, θα βρεθεί στην κάλπη και θα επιλέξει κάποιο ψηφοδέλτιο τελικά. Αυτοί που θα το κάνουν έχουν παρ’ όλα αυτά τη δυνατότητα να τιμωρήσουν παραδειγματικά αυτούς που θέλουν να μας κυβερνήσουν, με δύο τρόπους. Πρώτον, να τιμωρήσουν το δίδυμο της συμφοράς και της πολιτικής απάτης, ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, που με ξεδιάντροπα ψέματα υφάρπαξε την ψήφο του λαού το Γενάρη τάζοντας λαγούς με πετραχήλια και σκισίματα μνημονίων για να φέρει νέα σκληρότερα μνημόνια και αποικιοκρατικές συμβάσεις, υψώνοντας ταυτόχρονα νέους σωρούς οικονομικών και κοινωνικών ερειπίων. Δεύτερον, να ψηφίσουν έτσι ώστε να εξαναγκάσουν τις κυβερνώσες δεξιά, αριστερά και κέντρο να συγκυβερνήσουν ώστε να λάβουν στο τέλος όλοι μαζί τα επίχειρα της μνημονιακής ενσωμάτωσής τους και των τραγικών πολιτικών επιλογών τους. Οι κυβερνητικοί «κακομούτσουνοι» του άταφου πτώματος του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος – μετά τη μνημονιακή νέκρωση και του τελευταίου ακμαίου μέρους του, της τάχα ριζοσπαστικής αριστεράς – θα πρέπει να καταδικαστούν στη διακυβέρνηση της χώρας χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να ξεφύγουν αποδρώντας στη θέση κάποιας υποτιθέμενης «αντιπολίτευσης». Οι διαφορές τους εξάλλου στα μεγάλα και σημαντικά είναι ελάχιστες πια. Είτε ακούς σήμερα το μεταμνημονιακό Τσίπρα, είτε άκουγες τους απελθόντες Σαμαρά και Βενιζέλο, το ίδιο και το αυτό είναι. Μέχρι και τα ίδια επιχειρήματα χρησιμοποιούν για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα. Εξάλλου, σε αυτό το σχέδιο φαίνεται να έχουν κατ’ αρχήν συμφωνήσει όλοι τους και με τους επικυρίαρχους, εξ ου και η επίσπευση των εκλογών και οι πρωτοφανείς θετικές εκδηλώσεις των ευρωπαίων αξιωματούχων και της Μέρκελ για τις πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα. Μια τέτοια ευρεία συγκυβέρνηση όλων των μνημονιακών δυνάμεων, πέρα του ότι αντικατοπτρίζει την ωμή πολιτική πραγματικότητα, παράλληλα θα οδηγήσει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα στη συντριβή όλου του παλαιού πολιτικού κόσμου (όσο και αν φτιασιδώνονται ως «νέο», π.χ. ΠΟΤΑΜΙ) καθώς τα αδιέξοδα που έχουν σωρεύσει η ανικανότητα, η ιδεοληψία και ο ενδοτισμός τους είναι ανυπέρβλητα.

Τέλος, για εκείνους τους λίγους που εξακολουθούν ακόμη να πιστεύουν στην ύπαρξη του πολιτικού δίπολου μνημόνιο/αντιμνημόνιο (παρά την οριστική ενσωμάτωση του «αντιμνημόνιου» στο «μνημόνιο» δια της κυβερνητικής οδού των κύριων πολιτικών εκπροσώπων του πρώτου, ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ) τότε η επιλογή της ΛΑΕ (αν κάποιος έλκεται από δραχμαυταπάτες) ή του ΚΚΕ (αν κάποιος επιθυμεί κάτι μαυσωλειωδώς «σοβαρό») δείχνουν μονόδρομος. Αρκεί να αντιλαμβάνεται ότι η ικανοποίηση πολιτικών φαντασιώσεων δεν αποτελεί σώνει και καλά και πολιτική πράξη με χειροπιαστό αποτέλεσμα…[2]

Τελειώνοντας, τίθεται εύλογα το ερώτημα τι μπορεί να γίνει, λοιπόν, μέσα σε τόση «μαυρίλα» και όταν το πανηγύρι των εκλογών παρέλθει; Nec spe, nec metu υποστήριζαν οι Λατίνοι («Χωρίς ελπίδα, χωρίς φόβο»). Η κατάρρευση της ελπίδας του ελληνικού λαού για μια γρήγορη και σχετικά αναίμακτη απεμπλοκή από την εξάρτηση του μνημονίου θα φέρει βαρύ το αποτύπωμά της στα κοινωνικά και πολιτικά πράγματα από εδώ και πέρα. Μπορεί να έχει όμως απελευθερωτικές συνέπειες, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι την ελπίδα αυτή επεδίωξαν τέσσερα χρόνια τώρα να την εκφράσουν πολιτικοί απατεώνες, εξουσιοφρενείς και διαταραγμένοι. Ελπίδα που ανατέθηκε σε πρόσωπα όπως ο Τσίπρας, ο Καμμένος, ο Φλαμπουράρης, ο Παππάς, η Ζωή, ο Βαρουφάκης, όπως παλιότερα ο ΓΑΠ και ο «αντιμνημονιακός» Σαμαράς δεν είναι ελπίδα αλλά αυταπάτη… Τέτοια ελπίδα και τέτοιοι εκφραστές να μας λείπουν πια! Μια τέτοια εξέλιξη, όσο κόπο και δάκρυα αν σωρεύει, αποδιώχνει το φόβο της υποτιθέμενης διάψευσης και μπορεί να λειτουργήσειλυτρωτικά. Τώρα έρχεται η ώρα που ο ίδιος ο λαός, σιγά-σιγά και επώδυνα, καταλαβαίνει ότι πρέπει να βγει μπροστά ο ίδιος και ότι η λογική της ανάθεσης συνάντησε τα καταστρεπτικά της όρια. Τώρα, που όλοι οι «κακομούτσουνοι» του πάση θυσία κυβερνητισμού και του σεσηπότος πολιτικού συστήματος θα βρεθούν αντιμέτωποι με τα καταστροφικά αποτελέσματα των επιλογών τους, έρχεται η ώρα για την κινητοποίησητης ίδιας της κοινωνίας. Έρχεται η ώρα για τη δημιουργία ενός δημοκρατικού πολιτικού σχεδίου σωτηρίας του λαού και της πατρίδας μας από τα κάτω καθώς οι κάθε λογής ελίτ βουλιάζουν στην ανεπάρκεια και την παρακμή. Το σχέδιο αυτό θα εκφραστεί από νέα πολιτικά υποκείμενα στα οποία θα αποτυπώνεταιαδιαμεσολάβητα η μέγιστη κοινωνική και εθνική ανάγκη για μια ριζική αλλαγή σε όλα τα επίπεδα που συνθέτουν την νεοελληνική πραγματικότητα. Στους πολιτειακούς θεσμούς, στην παραγωγή, στην δημόσια και την τοπική αυτοδιοίκηση, στην Παιδεία, στον πολιτισμό. στις διεθνείς σχέσεις… Τώρα που οι ελπίδες που έταξαν με το αζημίωτο οι πάσης φύσεως και ιδεολογικού προσανατολισμού πολιτικοί απατεώνες διαψεύδονται με κρότο, τώρα μπορούμε πραγματικά να ελπίζουμε ξανά ως λαός!

Θόδωρος Ντρίνιας

Πάτρα, Σεπτέμβρης ’15

[1] Ελαφρά παράφραση τίτλου του μεταπολεμικού αλληγορικού έργου του Μπορίς Βιάν που αποδόθηκε στα ελληνικά ως «Και να καθαρίσουμε τους κακομούτσουνους».

[2] Συνειδητά δεν γίνεται αναφορά στη Χρυσή Αυγή καθώς δεν κρίνεται σωστό να μπλέκουμε ένα πολιτικό σχόλιο με το ποινικό ρεπορτάζ.

Πηγή: Αρδην-Ρήξη

Αν ο Χριστός χτυπήσει την πόρτα σας

O παπα Στρατής αγκαλιά με τον μικρό Aylan Kurdis...

Αν ο Χριστός χτυπήσει την πόρτα σας, θα τον αναγνωρίσετε;.

Θα έλθει ίσως σαν άλλοτε φτωχός

Κι αποδιωγμένος.

Σαν ένας εργάτης,

Σαν ένας άεργος

Η ένας απεργός που αγωνίζεται σε δίκαιη απεργία.

Μπορεί να είναι ασφαλιστής

Κι ακόμη πωλητής ανεμιστήρων…

Θ’ ανεβαίνει, αδιάκοπα σκαλοπάτια,

Θα σταματά σε κεφαλόσκαλα

Μ΄ ένα χαμόγελο γλυκό

Στο θλιμμένο του πρόσωπο…

Μα το κατώφλι σας είναι τόσο σκοτεινό…

Άλλωστε, πως να δεις το χαμόγελο αυτών που διώχνεις!

«Δεν μ’ ενδιαφέρει…», θα πείτε,

πριν ακόμη τον ακούσετε.

Κι αν βγει η μικρή σας υπηρέτρια, θα επαναλάβει το μάθημά της:

«Η κυρία έχει τους φτωχούς της»

και θα βροντήξει την πόρτα

καταπρόσωπο στον Φτωχό

που είναι ο ίδιος ο Σωτήρας.

Μπορεί ακόμη να είναι πρόσφυγας,

Ένας από τα δεκαπέντε εκατομμύρια προσφύγων,

Με κάποιο διαβατήριο του Ο.Η.Ε. στο χέρι,

Ένας από αυτούς που κανείς δεν τους θέλει

Και που περιπλανιούνται σ’ αυτή την έρημο,

Τον Κόσμο,

Ένας από εκείνους που πρέπει να πεθάνουν,

«γιατί κανείς δεν ξέρει από που έρχονται

άνθρωποι σαν κι αυτούς…».

Μπορεί να είναι κάποιος μαύρος,

Στην Αμερική,

Ένας νέγρος, όπως τον λεν,

Που κατάκοπος ζητιανεύει άσυλο μες στα ξενοδοχεία της Νέας Υόρκη,

Σαν άλλοτε, στην Ναζαρέτ,

Η Παναγία.

Αν ο Χριστός χτυπήσει αύριο την πόρτα σας, θα τον αναγνωρίσετε;

Θα έχει όψη κουρασμένη,

Καθώς είναι εξαντλημένος,

Συντριμμένος,

Αφού πρέπει να βαστάζει

Όλα τα βάσανα της γης…

Πρόσεξε!…Κανείς δεν δίνει δουλειά

Σ’ έναν τόσο κουρασμένο…

Καθώς μάλιστα αν Τον ρωτήσεις:

«Τι ξέρεις να κάνης;»

Δεν μπορεί ν’ απαντήσει: όλα.

«Από που έρχεσαι;»

Δεν μπορεί να σου πει: από παντού.

«Τι θέλεις να κερδίσεις:»

Δεν μπορεί να πει: εσάς!

Έτσι, θα ξαναφύγει,

πιο κουρασμένος και συντριμμένος,

παίρνοντας μαζί Του, μες στα γυμνά Του χέρια,

την Ειρήνη.

Ραούλ Φολλερώ

Αλέξης Μητρόπουλος: η επιτομή της μεταπολιτευτικής μιζέριας

γράφει ο θείος Άκης

Αν μας ρωτήσουνε μετά από 30, 40 χρόνια πως θυμόμαστε τους πατεράδες μας θα τους απαντούσαμε με ένα σχήμα οξύμωρο. Να ζούνε σε μεγάλα άνετα σπίτια με δεκάδες έπιπλα και συσκευές, να ακούνε τραγούδια για φτώχεια και να… κλαίνε. Να τραγουδάνε για κάποιους «επτά νομά σε ένα δωμά» σε ένα περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από στερήσεις και πόνο. Υπάρχει κάποια δικαιολογία για αυτή την παράξενη συμπεριφορά τους. Οι σημερινοί 50αρηδες και 60αρηδες βίωσαν ως ενήλικες την τρομακτική ανάπτυξη μετά το ’70 που άλλαξε συνήθειες αιώνων. Ραγδαία ανοικοδόμηση, αστικοποίηση και πρόοδος της τεχνολογίας μετέβαλαν τα πάντα. Τα σπίτια όλο και μεγάλωναν αλλά παράλληλα συνέβαινε και ένα άλλο παράδοξο. Όσο αυτά μεγάλωναν, τόσο οι ιδιοκτήτες του μίκραιναν και μίκραιναν στο κάδρο του ευρύχωρου σπιτιού. Έτσι γεμίσαμε από αρχοντικά και χάσαμε τους άρχοντες.

Η επιτομή αυτής της κατηγορίας στην πολιτική σκηνή είναι ο Αλέξης Μητρόπουλος. Ενώ γνωρίζεις την πολύ καλή οικονομική του κατάσταση σου αποπνέει μία επαρχιώτικη μιζέρια, έναν αθεράπευτο μικροαστισμό. Καμία σχέση με τη περηφάνια και την αρχοντιά του λαϊκού σώματος. Είναι εργατολόγος, δικηγόρος εκατοντάδων εργαζόμενων και απολυμένων με ένα γραφείο που κάνει χρόνια χρυσές δουλειές. Όταν τον ακούς νομίζεις πως μένει με άλλους δέκα σε μία σοφίτα και τα ρούχα τα κρεμάει στην πρόκα πάνω στο τοίχο. Σαν σκηνικό από παλιά ταινία με τον αντιπρόεδρο της βουλής στο ρόλο του εμίρη-κακομοίρη όπως τον υποδυόταν ο συνάδελφός του Γιώργος Πάντζας.

Η υπόθεση με το έμβασμα που ξαναήρθε στη δημοσιότητα, τον έβγαλε πάλι σε πανελλήνια σύνδεση. Τον βλέπεις να μιλάει με μία σοβαροφανή καθαρεύουσα και κάτι δακρύβρεχτους σουσουδισμούς που σου έρχεται να βάλεις τα γέλια με τόση υποκρισία. Δεν τον νοιάζει αν έκανε κάτι παράνομο, αρκεί να μην το «διασύρουν» τα κανάλια. Το τι θα πει ο κόσμος τον ενδιαφέρει σαν παλιά νοικοκυρά της αυλής. Μπροστά σου έχεις ολοζώντανο τον διαχρονικό μεταπολιτευτικό παράγοντα. Επαρχιωτόπουλο, προέρχεται από τον κόσμο της εσωτερικής μετανάστευσης που έφτασε πένης στην Αθήνα, έμαθε να ελίσσεται, τρούπωσε σε θέσεις και θεσούλες και γεύτηκε την ευημερία των τελευταίων δεκαετιών. Και αφού τα έκανε μαντάρα και παραδίδει συντρίμμια στους νεότερους χρησιμοποιεί την ευχή της μάνας του ως άλλοθι για τις παρανομίες του. Μιλάει για παλιές αξίες που δεν χάθηκαν ενώ ο ίδιος τις ξεπούλησε όσο-όσο.

Είναι ο πασόκος που εν μία νυκτί πήγε στο σύριζα επειδή το καράβι βούλιαζε. Στάσιμος καθηγητής στην σχολή του, τακτικός θαμώνας στον Αυτιά και στον Λαζόπουλου που τον έβγαλαν βουλευτή στο υπόλοιπο Αττικής. Κυριολεκτικά μας έπρηξε κάθε μέρα! Στα πρωϊνάδικα, την προσωποίηση της ελληνικής μιζέριας, για τις επιπτώσεις των μνημονίων. Και τώρα που κατανοεί την βοή των πλησιαζόντων γεγονότων έχει το θράσος να μιλάει για κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μα ενωμένοι με «μνημονιακούς» κύριε καθηγητά;

Μην ξεχνάμε πως αντιπροσωπευτικό είναι το πολίτευμα, κατά δικό μας. Δεν έχουμε απαιτήσεις για οραματιστές που θα κοιτάξουν το μέλλον. Κανένα ρουσφετάκι θέλουμε να μας κάνουνε κάποιοι Χαϊκάληδες, πρόσωπα γνώριμα της τηλεοπτικής μας θαλπωρής. Να πηγαίνουμε σαν κακομοίρηδες να ζητάμε κάποια χάρη από κάτι νάνους.

Και κάτι τελευταίο αλλά πολύ ουσιαστικό. Έχουμε να σκεφτούμε και να στεναχωρηθούμε για πολλούς. Για μακροχρόνια άνεργους, για νέους που σαπίζουν στα καφενεία και γέροντες που μοναδική καθημερινή συντροφιά τους είναι τα διαφημιστικά φυλλάδια των σουπερ-μάρκετ. Για αυτούς που δεν κραυγάζουν στα ανυπόληπτα κανάλια του λαϊκισμού και της οχλαγωγίας γιατί ψάχνουν καθημερινά τροφή. Δεν μας μένει χρόνος να μυξοκλαίμε για κάποιους που έχουν εξασφαλισμένα και τα δισέγγονα τους επειδή άκουσον-άκουσον δεν θα κατέβουν υποψήφιοι…

Πηγή: ΑΡΔΗΝ-ΡΗΞΗ

'' Να σταθώ στα πόδια μου '' Λεωνίδας Μπαλάφας - Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης

"Τοποθέτηση" ψήφου για τις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου

Τα βιβλία για το Αγκίστρι

ΡΑΜΟΝ ΜΟΥΝΤΑΝΕ

Η Εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή 

Το Χρονικό του Καταλανού συγγραφέα και στρατιώτη Ραμόν Μουντανέ (1265-1336) περιγράφει ιστορικά συμβάντα του Στέμματος της Αραγώνας, από το 1207 έως το 1328. Ο στρατιώτης συγγραφέας διετέλεσε, μεταξύ άλλων, και οικονομικός υπεύθυνος της Καταλανικής Εταιρείας μισθοφόρων. Η Εταιρεία, διοικούμενη από έναν τέως Ναΐτη γερμανικής καταγωγής, τον Ρογήρο τον Ανθηρό, πρόσφερε τις υπηρεσίες των 10.000 ανδρών της στον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο, κατά των Τούρκων εισβολέων στη Μικρά Ασία. Στη συνέχεια, συγκρούστηκε νικηφόρα με τους Βυζαντινούς και, με τη μάχη του Αλμυρού (1311), κατέλαβε το φραγκικό δουκάτο της Αθήνας. H καταλανοκρατία στην Αθήνα διήρκεσε μέχρι το 1388. Ο βασιλιάς Πέτρος Δ΄της Αραγώνας έγραψε, το 1380, πως το κάστρο της Αθήνας είναι «το πολυτιμότερο κόσμημα στον κόσμο που παρόμοιό του δεν θα μπορούσαν να φτιάξουν όλοι μαζί οι βασιλιάδες της χριστιανοσύνης». Μια πρώιμη «εκ δυσμών» αναγνώριση της αρχαίας Ελλάδας πριν την Αναγέννηση.

Για τους Καταλανούς τα γεγονότα συνιστούν μια εποποιία. Για τους Έλληνες μια σειρά φοβερών λεηλασιών και ωμοτήτων. Το βιβλίο συμβάλλει στο να χυθεί περισσότερο φως στη λησμονημένη αυτή συνάντηση/αντιπαράθεση του δύοντος βυζαντινού κόσμου με μια αναδυόμενη δύναμη της υστερομεσαιωνικής Δύσης.

Η εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή − ένα απόσπασμα από το Χρονικό − συνιστά τη μοναδική σωζόμενη καταλανική πηγή για τα γεγονότα της εκστρατείας στη Μ. Ασία και τον ελλαδικό χώρο (1302-1311 περίπου). Για τον Έλληνα αναγνώστη έχει τεράστια ιστορική αξία: συμπληρώνει με τη ματιά του «άλλου» την εικόνα των γεγονότων που μας περιγράφουν οι βυζαντινοί χρονικογράφοι και ιστορικοί Γεώργιος Παχυμέρης, Νικηφόρος Γρηγοράς και Λαόνικος Χαλκοκονδύλης μεταξύ άλλων.

Συνολικά, το Χρονικό συγκαταλέγεται στα τέσσερα μεγάλα Χρονικά που θεωρούνται ορόσημα για την καταλανική γραμματεία του Μεσαίωνα. Η εκστρατεία των Καταλανών στην Ανατολή είναι μια συναρπαστική, απίστευτη όσο και αληθινή περιπέτεια στα τέλη του Μεσαίωνα γραμμένη από έναν εκ των πρωταγωνιστών της.
Εκδόσεις: Στοχαστής

ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΡΩΜΑΙΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ 

«Σταλάγματα από τα κεραμίδια»

Οι εκδόσεις "Εν πλω" παρουσιάζουν με πολλή χαρά το νέο βιβλίο του Aγιορείτη Iερομονάχου Αντωνίου Ρωμαίου με τίτλο «Σταλάγματα από τα κεραμίδια». Πρόκειται για μια συλλογή μικρών κεφαλαίων θεολογικού αναστοχασμού, επιγράμματα ή αποφθέγματα που έχουν τη δυναμική να αποτελέσουν καθημερινό σύντροφο ζωής για τον βεβαρημένο, πάσχοντα και εν πολλοίς αποθαρρυμένο αναγνώστη της εποχής μας: λαϊκό ή κληρικό, μικρόσχημο ή μεγαλόσχημο, άνδρα ή γυναίκα, νέο ή νέα.
Η Νατάσα Κεσμέτη-Παυλοπούλου, που φρόντισε φιλολογικά τα κείμενα του βιβλίου, αναφέρει χαρακτηριστικά στον πρόλογό της: «Στα ”Σταλάγματα” συνυφαίνονται εξαιρετικά πυκνά η δέηση και το δέος. Από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να ανακαλύψει εκ νέου τη σημασία όσο και τη δύναμη του δέους. Όμως και σ’ αυτή την επανανακάλυψη του συμπαραστέκονται, τον βοηθούν και τον εξοικειώνουν τα ”Σταλάγματα”, επειδή δεν αποτελούν διανοητικές επινοήσεις. Τα διαποτίζει το θερμό αίμα και ένδακρυ ρίγος του βιώματος. Τα ”Σταλάγματα” κατά βάση απευθύνονται στον κάθε άνθρωπο, κι όχι μόνο στον κάτοικο της Ελλάδας. Έχω μάλιστα την ισχυρή εντύπωση πως όσο κι αν κεντρικό σημείο τους αποτελεί η χριστοείδεια, συμπεριλαμβάνουν στη στοργική, αλλά ταυτοχρόνως και αυστηρή έγνοια τους χριστιανούς και μη χριστιανούς!».
Εκδόσεις: Ενω Πλω

ΘΑΝΑΣΗΣ Κ. ΚΑΠΠΟΣ

Το ποδόσφαιρο και η Αριστερά 

Στο βιβλίο Το ποδόσφαιρο και η Αριστερά αναβιώνουν ιστορίες Ελλήνων και ξένων ποδοσφαιριστών που διέπρεψαν με τη δράση τους μέσα και έξω από τα γήπεδα, και πήγαν κόντρα σε αντίξοες πολιτικές καταστάσεις και περιβάλλοντα, δείχνοντας έναν διαφορετικό, εναλλακτικό δρόμο για το όνειρο. Ο Γιώργος Δεληκάρης, ο Νίκος Γόδας, ο Ανδρέας Μουράτης, ο Βασίλης Χατζηπαναγής, ο Χουάν Ραμόν Ρότσα, ο Νίκος Χρηστίδης, η θρυλική ομάδα της Μακρονήσου, ο Σόκρατες και η Κορίνθιανς, ο Κάρλος Τέβες, ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα και πολλοί άλλοι πρωταγωνιστές της μπάλας και της ζωής παρουσιάζονται για πρώτη φορά μαζί σε μια πρωτότυπη και διαφωτιστική καταγραφή της σχέσης που ανέπτυξε η Αριστερά με το ποδόσφαιρο από τη δεκαετία του ’40 έως τις μέρες μας. Ωστόσο, το βιβλίο του Θανάση Κ. Κάππου δεν στέκεται μόνο στις ένδοξες και ηρωικές στιγμές. Προχωρεί ακόμα παραπέρα, θέτοντας καίρια ερωτήματα, με κριτικό και αυτοκριτικό λόγο, για τη στάση και το ρόλο των αριστερών στο χώρο του αθλητισμού και ιδίως του ποδοσφαίρου.
Εκδόσεις: Καστανιώτη

ΑΓΝΩΣΤΟΥ

Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού

Το βιβλίο τούτο που ο συγγραφεύς του είναι άγνωστος, εγράφηκε πρωτότυπα εις την ρωσσική γλώσσα γύρω εις το έτος 1853. Το πρωτότυπο του έργου τούτου ευρέθηκεν εις το Άγιον Όρος το έτος 1884 οπότε κι ετυπώθηκε εις την πόλι Καζάν που ευρίσκεται εις τα Ουράλια Όρη. Από την έκδοσιν αυτή μόνο τρία ή τέσσερα αντίτυπα σώζονται εις την Ευρώπη, έξω από τη Ρωσσία. Το αριστούργημα τούτο, όπως το χαρακτήρισαν εις την Ευρώπη θεολόγοι που εντρύφησαν πνευματικά σ' αυτό, ομιλεί για έναν ορθόδοξο χριστιανό προσκυνητή, που ταξιδεύει με την δίψα να εμβαθύνη εις την γνώσι και την εφαρμογή του ρητού του Αποστόλου Παύλου που λέγει «αδιαλείπτως προσεύχεσθε» [. . .]
Εκδόσεις: Παπαδημητρίου

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΥΣΣΑΣ

Η Νιλουφέρ στα χρόνια της κρίσης

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται από το Μάη του 2013 μέχρι τον Απρίλη του 2014. Αφηγητής είναι ο Στέλιος Μέσκουλας, μεσήλικος πρώην καθηγητής φροντιστηρίου και τώρα νυχτοφύλακας και οδηγός ημιφορτηγού – κουβαλητής κιβωτίων σε κάβα. Προσπαθεί να γράψει ένα μυθιστόρημα με επίκεντρο τη Μακρόνησο, μήπως και ξεπεράσει την προσωπική του έκπτωση. Πηγαίνοντας στο νησί αυτό για επιτόπια έρευνα, ο Μέσκουλας γνωρίζει τη νεαρή Νιλουφέρ Αταλάρ, ευκατάστατη Τουρκάλα δημοσιογράφο στην Αθήνα, που επίσης προσπαθεί να γράψει για το ίδιο νησί, επειδή ο προπάππος της ήταν αιχμάλωτος εκεί το 1912-13. Ο Μέσκουλας τη βοηθάει και η Νιλουφέρ γράφει πράγματι μια νουβέλα, μα το δικό του βιβλίο μένει ανολοκλήρωτο: λίγα γραμμένα κεφάλαια και πολλή πρώτη ύλη. Στο φόντο της συγγραφικής προσπάθειας του Μέσκουλα περνούν οι οικονομικές του δυσκολίες, αλλά και η επικαιρότητα της εποχής. Αν τελικά ένα μέρος της σύγχρονης συγγραφικής παραγωγής θεωρηθεί στο μέλλον «λογοτεχνία της κρίσης», τότε το ανά χείρας μυθιστόρημα θα διεκδικήσει την ένταξή του σ’ αυτήν.

Εκδόσεις: Βιβλιοπωλείο της Εστίας 

Τέσσερα (φαινομενικά) ασύνδετα αυγουστιάτικα σχόλια

Του Στρατή Ψάλτου*

Παναγιώτης Κονδύλης 1: "Η ομοιότητα της συμπεριφοράς εδράζεται σε ορισμένες σταθερές, ανάμεσα στις οποίες καθοριστική είναι η επιδίωξη της αυτοσυντήρησης μέσω της διεύρυνσης της οικείας ισχύος. Όμως οι σταθερές αυτές ενεργοποιούνται μόνο μέσα σε συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις και μόνο μέσα σε τέτοιες καταστάσεις έχουν συγκεκριμένη υπόσταση και συγκεκριμένο περιεχόμενο", Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού, σ. 329.

Είναι αναλυτικά σημαντικό να σκεφτούμε ότι μέσα στις συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις έχουμε την ενεργοποίηση κάποιων στοιχείων. Εκείνο που είναι παραπλανητικό είναι να σκεφτούμε ότι τα στοιχεία αυτά, και συγκεκριμένα "η επιδίωξη της ισχύος", αποτελούν ένα είδος "ανθρωπολογικών σταθερών". Η σκέψη μου είναι ότι η "επιδίωξη της ισχύος" δεν αποτελεί σταθερά, αλλά ένα στοιχείο της ψυχικής ζωής, συνδεδεμένο με το ίδιο το ασυνείδητο, που ρίχνει τη σκιά του πάνω στην ανθρώπινη δράση, αλλά όχι με σταθερό τρόπο. Έτσι, μέσα στις συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις καλούμαστε να δούμε από ποιες πολιτισμικές μορφές ενεργοποιείται και από ποιες ενδεχομένως ενεργοποιείται ένα είδος διέλευσής του. Αυτή η ένσταση είναι που με κάνει να διαφοροποιούμαι από τον κατά τα άλλα χαρισματικό στις αναλύσεις του, και κληρονόμο της μεγάλης νιτσεϊκής παράδοσης, Παναγιώτη Κονδύλη.

Παναγιώτης Κονδύλης 2: "Η άμεση επιδίωξη της ισχύος μέσα στις συνθήκες της οργανωμένης κοινωνίας μπορεί να γνωρίσει μακροπρόθεσμη επιτυχία μόνο με την παραίτηση από την αχαλίνωτη "ζωϊκή" ικανοποίηση των ψυχορμήτων", Ισχύς και Απόφαση, σ. 133.

Είναι φανερό ότι η "επιδίωξη ισχύος" δεν ανάγεται σε κάτι βιολογικό, αλλά σε κάποια "απόφαση", η οποία μπορεί να έρχεται και σε αντίθεση με τις ψυχικές ορμές. Αυτό που κάνει εντύπωση είναι το γεγονός ότι η εικόνα που δίνεται για την ψυχική ζωή είναι αποκλειστικά η εικόνα "ορμών" που πρέπει να πειθαρχηθούν προς χάριν μιας μακροπρόθεσμης επιδίωξης ισχύος. Η εικόνα αυτή δεν διαφέρει από την εικόνα που έχει για την ψυχική ζωή ένα σχήμα που διέπει τη σκέψη από τον Πλάτωνα μέχρι τον Freud. Ο Κονδύλης παραμένει δέσμιος σε αυτό, αδυνατώντας έτσι να σκεφτεί μία άλλη εικόνα της ψυχικής ζωής και μία άλλη δυνατότητα συνύφανσης του πολιτισμού με αυτή.

Σωτηρία Μπέλλου. Αν ζούσε, σήμερα 6 Αυγούστου θα γιόρταζε. Η Σωτηρία Μπέλλου δεν ήταν απλώς τραγουδίστρια, ήταν κάτι σαν σύμβολο. Γι' αυτό και ο Γιάννης Τσαρούχης είχε πει: «Αγαπώ την Μαρία Κάλλας και την Σωτηρία Μπέλλου. Και δεν αισθάνομαι διχασμένος». Tο 1976, για τις ανάγκες της εκπομπής Μουσική Βραδιά του Γιώργου Παπαστεφάνου, ενώ δεν τραγουδούσαν μαζί στο Χάραμα, η Σωτηρία Μπέλλου ανεβαίνει στο πάλκο και συναντά τον Βασίλη Τσιτσάνη. Στα χρόνια του Εμφυλίου, το 1946, δούλευαν μαζί στου «Τζίμη του Χοντρού». Μια βραδιά μια παρέα από χίτες μπήκαν στο μαγαζί και της ζήτησαν να πει το «Του αετού ο γιός». Η Μπέλλου τους απάντησε «Α πάενε ρε» και οι χίτες όρμησαν και την έδειραν. Η ίδια είπε κάποτε για το περιστατικό: «Έξι άτομα με βαράγανε στο πάλκο, αλλά αυτό που με πόνεσε πιο πολύ ήταν που δεν σηκώθηκε κανείς να με υπερασπιστεί».

Κώστας Βίρβος. Ο Κώστας Βίρβος, που πέθανε την Πέμπτη 6 Αυγούστου 2015, υπήρξε αντιπροσωπευτική μορφή στιχουργού τραγουδιών της δεκαετίας του 50 και του 60, γνωστών ως λαϊκά. Θα μπορούσε να είναι ολόκληρη συζήτηση το περιεχόμενό τους και τα μορφολογικά στοιχεία των στίχων και της μουσικής τους, καθώς και του κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο λειτούργησαν. Το γεγονός είναι ότι στα μέσα της δεκαετίας του 50 είχαν πια κυριαρχήσει έναντι της μουσικής κουλτούρας του ρεμπέτικου. Αργότερα, βρέθηκαν και αυτά αντιμέτωπα με το μετασχηματισμό του πολιτισμικού πλαισίου και ήρθε η ώρα που ο Θόδωρος Δερβενιώτης άκουσε τον Μάτσα να του λέει ότι εκπροσωπεί κάτι "παρωχημένο". Ωστόσο, σε καθετί "παρωχημένο" η ιστορία και τα δρώντα υποκείμενα μπορούν να επιφυλάσσουν μία επικαιροποίηση, όπως αυτή του να σηκώνεται κάποιος από την καρέκλα του σ' ένα καφενεδάκι, να πλησιάζει ένα νοητό Juke Βox και να πατά στα κουμπιά το Καράβι με σημαία ξένη, γραμμένο σε στίχους του Βίρβου, για να το αφιερώσει κάπου.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Η Ελλάδα θυμίζει το υπό κατάρρευση σοβιετικό μπλοκ;

Του Γιώργου Ρακκά
Στην δημόσια συζήτηση, σε όσα λέει η κυβέρνηση, αλλά και σε εκείνα που συζητούν οι ψηφοφόροι της, καθώς και ο ευρύτερος ‘αντιμνημονιακός χώρος’ κυριαρχούν οι αναλογίες και οι συγκρίσεις της χώρας μας με την… Γερμανία του 1950, την Ισλανδία ή την… Αργεντινή. Κι όμως, αν συγκρίνουμε αυτά τα παραδείγματα δεν θα βρούμε παρά ελάχιστες αναλογίες, και αυτές «εξωτερικές».

Αντίθετα, η σύγκριση που μπορεί να μας διδάξει περισσότερα πάνω στην κατάσταση της χώρας μας, δυστυχώς, είναι με τις χώρες του ανατολικού μπλοκ και τον τρόπο που κατέρρευσαν μέσα στην δεκαετία του 1990. Ας δούμε μερικές από αυτές:

Α) Κατ’ αρχάς, τόσο το καθεστώς που ανέλαβε την ‘μετάβαση’ της ΕΣΣΔ στην Ρωσία του 1990 υπό τον Γιέλτσιν, όσο και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ (με τους ΑΝΕΛ) έχουν την ίδια κοινωνική συγκρότηση και ταξική φυσιογνωμία. Ο Γιελτσινισμός των αρχών της δεκαετίας του 1990, ήταν μια ‘εξέγερση’ της σοβιετικής γραφειοκρατίας ενάντια στον στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες, για την απόσπαση της εξουσίας του ρωσικού κράτους. Σε δεύτερο χρόνο πυροδότησε έναν κύκλο ‘γκανκστερικής συσσώρευσης δια της αρπαγής’ φορέας του οποίου ήταν σε μεγάλο βαθμό πρώην γραφειοκράτες –ιδιαίτερα στην ρώσικη περιφέρεια. Αυτοί, εξ άλλου ήταν που εξελίχθηκαν στους διαβόητους ‘ολιγάρχες’ του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1990.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει την «στάση» των γραφειοκρατικών μεσοστρωμάτων ενάντια στο παλαιό πολιτικό σύστημα, το οποίο μέχρι πρότινος υπηρετούσαν. Ιδιαιτέρως βέβαια, την κεντροαριστερά του ΠΑΣΟΚ, που αποτέλεσε κατά στην μεταπολίτευση την οργανωτική δύναμη και τον εμπνευστή του καθεστώτος της.

Αυτός ο ιδιότυπος «σοσιαλφιλελευθερισμός των διανοουμένων» έχει επιλέξει να συμμαχήσει τόσο με κομμάτια του ξένου κεφαλαίου, όσο και με την πτέρυγα των οικονομικών ελίτ που κατά τα τελευταία χρόνιαέχασε την προνομιακή της πρόσβαση στην εξουσία προκειμένου να χτυπήσει τα συμφέροντα που ταυτίζονται με το παλαιό πολιτικό σύστημα ή να τα εξαναγκάσει σε κάποιου είδους modus vivendi.

Προς το παρόν είναι άγνωστο, αν αυτές οι συμμαχίες θα συγκροτήσουν νέα, ‘τριγωνικά’ σχήματα διαπλοκής (κράτος, ΜΜΕ, επιχειρήσεις), αν σε αυτά θα συμμετέχουν και το ‘παλιό’ οικονομικό κατεστημένο. Εκείνο που είναι σαφές, και εν πολλοίς προδιαγεγραμμένο, είναι ότι η καταστροφή που ολοκλήρωσε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έχει δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον ώστε από εδώ και πέρα να εξελιχθεί ένα καθεστώς άγριας συσσώρευσης διά της αρπαγής. Η φυσιογνωμία του θα κριθεί από το εάν εν τέλει θα παραμείνουμε στο ευρώ ή θα περάσουμε σ’ ένα νέο νόμισμα: Προφανώς, το πέρασμα σ’ ένα νέο νόμισμα θα μεταβάλειθεαματικά τα δεδομένα. Η λεηλασία της χώρας μας θα παροξυνθεί στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα θα συμπληρωθεί από την συγκρότηση ενός νέου αυταρχικού καθεστώτος (του τύπου των μετασοβιετικών δικτατοριών που γνώρισαν διάφορες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ).

β) Αμφότερα τα καθεστώτα χρησιμοποίησαν κατ εξοχήν τον Αμερικανικό παράγοντα. Μάλιστα, πολύ συχνά, με τους ίδιους ανθρώπους, αν θυμηθούμε τι ρόλο έπαιξε ο Γιόζεφ Στίγκλιτς στην ‘φιλελευθεροποίηση’ της Ρωσίας, για να προχωρήσει μετά σε δημόσια αυτοκριτική –την οποία δυστυχώς έχει λησμονήσει κατά την ανάμειξή του στην κρίση της χώρας μας, καθώς εισηγείται μια πολιτική που πάνω-κάτω κινείται στο ίδιο μήκος κύματος με εκείνη που κατέστρεψε την μετασοβιετική Ρωσία.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι ΗΠΑ εκμεταλλεύτηκαν την ‘πρόσκληση’ που τους απηύθηνε μια φατρία ώστε να διευκολυνθεί στην φραξιονιστική πάλη δίχως αρχές για την κατάκτηση της εξουσίας, και την ρευστοποίησαν γεωπολιτικά. Στην περίπτωση της Ρωσίας, όπως είναι γνωστό, αξίωσαν την διάλυσή της, και την ‘προτεκτορατοποίηση’ ενός μεγάλου κομματιού της ρωσικής περιφέρειας. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την εκστρατεία έπαιξε ο Τζόρτζ Σόρος, όπως φιλοδοξεί να παίξει και στην Ελλάδα, εξασφαλίζοντας δίκτυα επιρροής τόσο μέσα στην κεντρική εξουσία, όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η δε εμπλοκή στις περιφερειακές δομές της εξουσίας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να προχωρήσει ένα μακρόπνοο σχέδιο ‘βαλκανοποίησης’ της Ελλάδας.

Αν συνυπολογίσουμε, μάλιστα, σε αυτές τις διαδικασίες τον παράγοντα «Τουρκία» και το πόσο ταχεία βγήκε από τον πάγο η συμμαχία της με της ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες –γεγονός που ήδη συνοδεύεται με «δώρα» των Αμερικάνων προς τους Τούρκους ως προς το κουρδικό μέτωπο, αλλά και ως προς το Κυπριακό, θα αντιληφθούμε ποιός είναι ο κεντρικός κίνδυνος που κυοφορεί το αμερικάνικο σχέδιο για την χώρα: Σταδιακή αποδιοργάνωση και απορρύθμιση της χώρας, με κύρια εργαλεία την διαχείριση του μεταναστευτικού (Ο Σόρος ήδη έχει εκδηλώσει τις προθέσεις του, να παίξει κεντρικό ρόλο σε αυτό το πεδίο), την αναζωπύρωση μειονοτικών ζητημάτων στον Βορρά κ.ο.κ. Και παράλληλα, μια διαδικασία νεο-οθωμανικής αναδιοργάνωσης των ίδιων περιοχών. Όχι κεντρικά, αλλά από τα κάτω μέσω της εξασφάλισης δικτύων οικονομικής εξάρτησης, πολιτισμικής επιρροής κ.ο.κ.

γ) Μια τρίτη αναλογία υφίσταται σε ορισμένες πτυχές του υπό κατάρρευση σοβιετικού μοντέλου με αυτό της Ελλάδας κατά την ύστερη μεταπολίτευση. Κυρίως, στο γεγονός ότι και στην Ελλάδα η οργάνωση του κράτους ήταν λίγο ως πολύ σοσιαλιστική ή τουλάχιστον εμφανίζει τα ίδια κύρια χαρακτηριστικά με τον «υπαρκτό και ιστορικό σοσιαλισμό» –δηλαδή με το καθεστώς ως τέτοιο που ήταν και όχι με το περίβλημα αξιών που λειτουργούσε ως πηγή της ιδεολογικής του νομιμοποίησης: Ένας «σοσιαλισμός των διανοουμένων»[1], όχημα δηλαδή για την κατίσχυση των ‘διανοούμενων στρωμάτων’ με την ευρύτερή τους έννοια στην εξουσία. Ο οποίος εξασφάλιζε κοινωνική συναίνεση παρέχοντας σ’ ένα μεγάλο κομμάτι του λαού συνθήκες απόλυτης εξασφαλισμένης εργασίας, που συνδυάζεται με πολύ χαλαρούς ρυθμούς δουλειάς, απουσία κινήτρων –συνθήκες που λίγο ως πολύ συγκροτούν ένα άτυπο καθεστώς άρνησης της παραγωγικότητας. Στην περίπτωση της περεστρόικα, ο διογκωμένος αυτός τομέας δημιουργούσε και ένα τεράστιο δίκτυο άτυπης, μαύρης ιδιωτικής οικονομίας που τελούσε σε παρασιτική σχέση με το κράτος. Εδώ, έχουμε να κάνουμε με μια τυπική ιδιωτική οικονομία, η οποία μάλιστα λειτουργεί πλέον σε καθεστώς ακραίας απορρύθμισης. Ωστόσο, εκείνοι που παραμένουν «μαύροι» και «άτυποι» είναι όλοι οι μηχανισμοί απόσπασης του δημόσιου/κρατικού πλούτου (μέσα από υπερτιμολογήσεις, μίζες προμηθειών, κακοτεχνίες) κ.ο.κ.

H κατάσταση στην Ελλάδα είναι πιο πολύπλοκη, καθώς το σύστημα είναι «μεικτό» –συνιστά μια βαλκανική και μεσογειακή ιδιαιτερότητα: Από την μία ο δημόσιος τομέας έχει «σοσιαλισμό», και από την άλλη ο ιδιωτικός τομέας και κυρίως οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν υιοθετήσει ένα εργασιακό καθεστώς εντατικοποίησης της εργασίας, προώθησης μορφών ελαστικότητας, εν τέλει υπονόμευσης της οργανωμένης εργασίας. Εξ ου και η άτακτη υποχώρηση της συνδικαλιστικής οργάνωσης στον ιδιωτικό τομέα, όπου οι εργαζόμενοι μένουν σχεδόν ανυπεράσπιστοι έναντι των εργοδοτών τους.

Την ίδια στιγμή, ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του ιδιωτικού τομέα –τόσο μικρές όσο και μεγάλες επιχειρήσεις– έχει αναπτύξει ένα ιδιότυπο όπλο ώστε να απαντήσει στην ιδιοποίηση του δημόσιου πλούτου από τις κρατικές γραφειοκρατίες: Την φοροδιαφυγή. Σ’ ένα ιδιότυπο μπρα ντε φερ, όπου ο δημόσιος τομέας κάνει ότι δουλεύει, και ο ιδιωτικός κάνει ότι πληρώνει τους φόρους προς το κράτος.

Αυτή η διελκυστίνδα εγκλωβίζει την ελληνική οικονομία σε μια «παγίδα εξισορρόπησης στο χαμηλότερο σημείο», καθώς επιβάλει φαύλες οικονομικές πρακτικές στο μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που εξελίσσεται στον τόπο μας. Και καταδικάζει τις ενάρετες πρακτικές και συμπεριφορές τόσο στον δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα σε περιθωριοποίηση.

Έτσι, μορφές εργασιακής αποτελεσματικότητας που μπορεί να αναπτυχθούν στον δημόσιο τομέα, από την ατομική πρωτοβουλία μέχρι αποκεντρωμένες ή οριζόντιες μορφές οργάνωσης της εργασίας, σχήματα εσωτερικής αξιολόγησης κ.ο.κ. είναι σχεδόν «ποινικοποιημένες» γιατί πολύ απλά ‘χαλούν την πιάτσα’. Και το ίδιο συμβαίνει με επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που εστιάζουν στην παραγωγή, σέβονται τους εργαζόμενους και το περιβάλλον. Αμφότερες, επιβιώνουν με πολύ κόπο και αγώνα, με το να αντιστέκονται καθημερινά στην τυραννία του «μέσου όρου» που επιβάλει το ελληνικό σύστημα σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

δ) Μια τέταρτη αναλογία υφίσταται στην αρτηριοσκληρωτική υφή της πολιτικής αντίδρασης, τόσο απέναντι στην περεστρόικα, όσο και στον Τσίπρα: Υπάρχουν, όντως, μεγάλες αναλογίες του ρόλου που παίζει ο Λαφαζάνης ή η Ζωή Κωνσταντοπούλου, με εκείνο που έπαιξαν οι «πραξικοπηματίες του Αυγούστου 1991» κατά τις τελευταίες μέρες της ΕΣΣΔ. Κυρίως στο ό,τι αντί να προλάβουν την αποσύνθεση, την επιταχύνουν με το να προκρίνουν καταστροφικές επιλογές.

ε) Η πέμπτη και τελευταία αναλογία έχει να κάνει με τις πραγματικές συνέπειες που παράγουν τέτοια καθεστώτα πάνω στις χώρες τους. Και εδώ, δυστυχώς, το πρόσφατο παρελθόν όλων των πρώην σοβιετικών Δημοκρατιών, φωτίζει το μέλλον της χώρας μας –εφόσον παραμείνει στην τροχιά του «σοσιαλφιλελευθερισμού των διανοουμένων»…

Σημειώσεις

[1] Για τον μπολσεβικισμό ως «σοσιαλισμό των διανοουμένων» βλέπε Γιαν Βάκλαβ Μακάισκυ, Ο Σοσιαλισμός των Διανοουμένων, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2002. Ένα εξαιρετικό βιβλίο, το οποίο αποκτάει, λόγω ΣΥΡΙΖΑ, μια επικαιρότητα ξεχωριστή. Για τον πραγματικό χαρακτήρα του σοβιετικού μοντέλου, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια του ιστορικού του βίου βλέπε Γιώργος Καραμπελιάς, Πέρα από τον Σοσιαλισμό μια νέα ουτοπία, Εκδόσεις Κομμούνα, Αθήνα 1984.

Το ζήτημα της χειραφέτησης

Του Στρατή Ψάλτου*

Στις αρχές του 19ου αιώνα εμφανίστηκε σε χώρες της Ευρώπης και στα κρατίδια της σημερινής Γερμανίας εκ μέρους κοινοτήτων των Εβραίων το αίτημα της Εβραϊκής Χειραφέτησης, δηλαδή της κατάργησης μεροληπτικών νόμων εις βάρος των Εβραίων (μη αναγνώριση υπηκοότητας, απαγόρευση ψήφου κοκ) και απόκτησης ίσων πολιτικών δικαιωμάτων.

Στο αίτημα αυτό τοποθετήθηκε τότε ένας νεαρός Γερμανός συγγραφέας, ο Bruno Bauer, ο οποίος υποστήριξε ότι το αίτημα της χειραφέτησης δεν πρέπει να τίθεται στο όνομα μιας θρησκευτικής ταυτότητας, η οποία ζητάει δημόσια αναγνώριση, αλλά στο όνομα μιας κοινής πολιτικής ταυτότητας. Ο Εβραίος, όπως και ο Χριστιανός, λέει ο Bauer, μπορούν να έχουν μια θρησκευτική ταυτότητα, αλλά αυτή να είναι "καθαρά ιδιωτική υπόθεση". Ως προς το κράτος οφείλουν να ζητήσουν τη χειραφέτησή τους, όχι ως Εβραίοι ή Χριστιανοί, αλλά ως πολίτες. Πίσω από τη θέση του Bauer βρίσκεται μία από τις βασικές παραδοχές του επιχειρήματος του Διαφωτισμού-Μοντερνισμού ότι οι θρησκείες δεν είναι παρά βαθμίδες στην ανάπτυξη του ανθρώπινου πνεύματος, το οποίο μπορεί να χειραφετηθεί και να άρει κάθε αντίθεση από την οποία σπαράσσεται, μόνο όταν βρει τον πραγματικό του εαυτό μέσα στον Λόγο.

Σήμερα, τουλάχιστον εκεί όπου έχουν καταρρεύσει οι αντιλήψεις περί ενός καθολικού Λόγου και κυριαρχούν τα μετα-Μοντέρνα επιχειρήματα, το αίτημα της χειραφέτησης κατανοείται και επιδιώκεται διαφορετικά. Στο όνομα της χειραφέτησης δεν ζητείται πια η θρησκευτική ή η όποια άλλη ταυτότητα να γίνει μια "καθαρά ιδιωτική υπόθεση" σε σχέση με αυτή του πολίτη. Αντιθέτως, η χειραφέτηση έχει το νόημα της δημόσιας προβολής αυτών των διαφορετικών ταυτοτήτων και της εκ μέρους του κράτους ισότιμης αναγνώρισής τους και θεσμοθέτησης των αντίστοιχων δικαιωμάτων.

Απέναντι σε όλα αυτά τα επιχειρήματα περί χειραφέτησης, τόσο τα μοντέρνα όσο και τα μεταμοντέρνα, στέκεται το μεγαλειώδες νεανικό (1844) κείμενο του Karl Marx για το Εβραϊκό Ζήτημα. Σε αυτό ο Marx αναρωτιέται για το ποιες κοινωνικές συνθήκες συνδέονται κάθε φορά με κατανοήσεις της χειραφέτησης, παρόμοιες με αυτή που διατυπώνεται από τον Bauer. Ο Marx αναγνωρίζει ότι αυτές αποτελούν ασφαλώς μία μεγάλη πρόοδο, αλλά δεν αποτελούν τη ριζική μορφή της χειραφέτησης, καθώς ενώ είναι μορφές πολιτικής χειραφέτησης, δεν είναι η "ανθρώπινη χειραφέτηση". Η ανθρώπινη χειραφέτηση μπορεί να συμβεί, λέει ο Marx, μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ζει μέσα στην αλλοτρίωση του εαυτού του, θαμπωμένος από φαντασιώσεις αυτάρκειας και δύναμης.

Ο Lacan κάνει συχνά αναφορά σε αυτό το κείμενο του Marx και στην έννοιας της αλλοτρίωσης, όπως για παράδειγμα στο 7ο Σεμινάριο (1960) ή στο 11ο Σεμινάριο (1964). Έχοντας υπόψη τη λακανική ορολογία και παραφράζοντας τη διατύπωση του Marx, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ανθρώπινη χειραφέτηση μπορεί να συμβεί, μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ζει μέσα στην αλλοτρίωση του εαυτού του, θαμπωμένος από φαντασιώσεις παντοδυναμίας, και αναγνωρίσει τον εαυτό του στον τόπο της έλλειψης. Μια αναγνώριση από την οποία είναι δυνατόν να παραχθεί μία εναλλακτική οικονομία τόσο της επιθυμίας όσο και των κοινωνικών σχέσεων. Διαφορετικά, όσο οι άνθρωποι θα ζητούν να χειραφετηθούν σε σχέση με την επιμέρους ταυτότητά τους, "δίχως να χειραφετηθούν οι ίδιοι σαν άνθρωποι", θα συνεχίζουν να διαιωνίζουν και να συμμετέχουν στο παιχνίδι της υποταγής.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Στη σκιά των φαντασιώσεων

Του Στρατή Ψάλτου*

Καθώς η νέα συμφωνία - πρόγραμμα έχει πια υπογραφεί, ίσως είναι κατάλληλη η στιγμή για μια σειρά από παρατηρήσεις προς την κατεύθυνση της κατανόησης της πορείας των πραγμάτων που οδήγησαν σε αυτή.

Η ελληνική κοινωνία φαίνεται να βρίσκεται στη σκιά μιας σειράς φαντασιώσεων. Για παράδειγμα, είναι επιρρεπής στο να πιστεύει ότι θα υπάρχουν δανειστές που θα της χαρίζουν τα χρέη και θα καλύπτουν τα ελλείμματα μιας παρασιτικής λειτουργίας. Επίσης, είναι επιρρεπής στο να κατανοεί αυτή τη φαντασίωση ως "αντίσταση".

Η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ανήλθε στην εξουσία, εκμεταλλευόμενη αυτές τις φαντασιώσεις και πλασάροντας το αφήγημα μιας τέτοιου είδους "αντίστασης", το οποίο ικανοποιούσε και τις δικές της ναρκισσιστικές φαντασιώσεις, σε μία κοινωνία που δεν δυσκολεύτηκε να το καταναλώσει.

Όταν τα πράγματα έφθασαν στο χείλος της άτακτης χρεοκοπίας, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε προαποφασισμένο σχέδιο για τη δραχμή, τουλάχιστον από την πλειονότητα της ηγετικής ομάδας. Αν αυτή η πλειονότητα είχε τέτοιο σχέδιο, τότε ύστερα από τη επικράτηση του ΟΧΙ και τους πιεστικούς όρους της νέας συμφωνίας, αυτό θα μπορούσε να μπει στην τελική ευθεία της εφαρμογής του.

Ταυτόχρονα, οι εμμονές της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν τόσο ισχυρές, ώστε να μην αντιληφθεί τον κίνδυνο. Διχάζοντας έντονα την κοινωνία, πραγματοποίησε ένα δημοψήφισμα. Ενώ υποστήριζε το ΟΧΙ, ενδόμυχα ήθελε την επικράτηση του ΝΑΙ, ώστε να μπορέσει να βρει μία δικαιολογία να υπογράψει τη συμφωνία και να διαφύγει ανώδυνα. Αυτό φαίνεται και από τις αποκαλύψεις του πρώην υπουργού Οικονομικών για το κλίμα που επικρατούσε στο Μέγαρο Μαξίμου το βράδυ του δημοψηφίσματος. Με την επικράτηση του ΟΧΙ η κίνηση του δημοψηφίσματος κατέληξε να γίνει μπούμερανγκ.

Μέσα σε λίγες ώρες μετά το ηρωικό ΟΧΙ η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έφθασε να εκλιπαρεί για νέα δανεικά και να είναι έτοιμη να υπογράψει πράγματα πολύ πιο πιεστικά από αυτά που είχε καταγγείλει ως υποταγή. Τελικώς, τα υπέγραψε. Τώρα έχει να διαχειριστεί τον πληγωμένο ναρκισσισμό των στελεχών και την απογοήτευση μιας κοινωνίας, που λίγες ημέρες πριν με τους χειρισμούς του ΣΥΡΙΖΑ είχε οδηγηθεί στο ζενίθ των φαντασιώσεων της λεγόμενης "αντίστασης".

Είναι φανερό ότι με την υπογραφή της συμφωνίας τα προβλήματα παραμένουν. Το χρέος, όπως ομολογείται σχεδόν από όλους, με οικονομικά αντικειμενικούς όρους δεν είναι βιώσιμο και θα ρίχνει συνέχεια τη σκιά του πάνω στον προϋπολογισμό με τη μορφή τόκων και χρεολυσίων, τα οποία θα αθροίζονται στα έξοδα και θα συντηρούν τα ελλείμματα. Ευτυχώς, στη συμφωνία γίνεται λόγος για μία μελλοντική αναδιάρθρωσή του.

Ωστόσο, ακόμη και αυτό αν συμβεί, το ζητούμενο για την ελληνική κοινωνία είναι πώς θα αυτή θα μπορέσει να ακολουθήσει έναν δρόμο διαφορετικής οργάνωσης των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων: είτε μιας κοινωνικά δίκαιης και μη παρασιτικής οργάνωσης εντός του ευρώ είτε μιας εναλλακτικής και βιώσιμης οργάνωσης εκτός του ευρώ. Στο πολιτικό σκηνικό δεν φαίνεται να υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποια πολιτική δύναμη που να μπορεί με αξιοπιστία να ανταποκριθεί σε αυτό το αίτημα. Από τις δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα μετά τη συμφωνία φάνηκε ότι ο ίδιος, παρά τις αναπόφευκτες ακόμη αντιφάσεις του, έχει πια αρχίσει να συνειδητοποιεί κάπως την ύπαρξη του αιτήματος. Ωστόσο, τα εμπόδια που υπάρχουν τόσο μέσα στον πολιτικό κόσμο και το κόμμα του όσο και, κυρίως, μέσα στην ελληνική κοινωνία, είναι πολλά. Κατά πόσο ο Αλέξης Τσίπρας είναι αποφασισμένος και μπορεί να τα υπερβεί, ανταποκρινόμενος στο αίτημα μιας διαφορετικής οργάνωσης και λειτουργίας της ελληνικής κοινωνίας; Μόνο η πορεία των πραγμάτων θα δείξει κατά πόσο οι φαντασιώσεις θα συνεχίσουν να στοιχειώνουν την ελληνική κοινωνική και πολιτική ζωή ή αν θα μπορέσουν να γίνουν λίγα βήματα πέρα από τη σκιά τους.

*Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Déjà vu

Του Παντελή Μήτσιου

Ζω την πραγματικότητα του 2010, που έζησα ξανά το 11, το 12, το 13. Οι ίδιες συζητήσεις από την αρχή, για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων, για εξορθολογισμό των δαπανών, για αλλαγές με πρόσημα, χωρίς πρόσημα, μνημόνια, αντιμνημόνα, φόρους λιγότερους, φόρους περισσότερους, επενδύσεις, συνείδηση, ανάπτυξη, δαιμόνια καινά και λόγια κενά και φανατισμό. Πολύ φανατισμό.

Φταίνε. Οι ξένοι, οι κακοί, οι ντόπιοι, οι άλλοι. Κυρίως και πάντα οι άλλοι. Τα κόμματα - εκτός του δικού μας, τα Μέσα και τα μέσα, ο λαός γιατί 'ναι μαραζιάρης.

Όμως, αυτός ο λαός είμαστε, αυτά τα κόμματα έχουμε ή μπορούμε να φτιάξουμε, αυτοί είναι οι άλλοι, αυτοί είμαστε εμείς - άσχετα ποιος κάθεται στη θέση του άλλου και του εμείς. ΑΥΤΟ είναι. Μ' αυτό θα χτίσουμε, μ' αυτό θα πορευτούμε, σε αυτό θα εφαρμόσουμε τις πολιτικές. Δεν αλλάζεις το σώμα όταν το κοστούμι δεν ταιριάζει. Αν δεν μπορείς να αλλάξεις κοστούμι, βολεύεσαι με αυτό, αλλιώς βγαίνεις γυμνός στο δρόμο.

Έχουμε νομίζω μια τελευταία ευκαιρία να κάνουμε κάτι. Μια τελευταία ευκαιρία να μην κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Μπορούμε να την αρπάξουμε και να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε έναν νέο εθνικό βατήρα εκκίνησης ή μπορούμε να αρχίσουμε από την αρχή το παιχνίδι των ευθυνών, να επιδιώξουμε άλλους συνδυασμούς ή άλλους πολιτικούς και να ελπίζουμε ότι "θα μάθουμε" ύστερα από 30 χρόνια και να επιχειρήσουμε να σκαρφαλώσουμε στην επιφάνεια από τον βαθύ γκρεμό στον οποίο θα έχουμε πέσει.

Η επιλογή είναι δική μας.

Ας γίνουμε εστία ειρήνευσης

Του π. Βασίλειου Θερμού

Φίλες και φίλοι, Καθώς πλησιάζει η ώρα κατά την οποία θα ρίξουμε στην κάλπη την προτίμηση μας, σκέφθηκα να μοιραστώ μαζί σας λίγες σκέψεις. Ο λαός μας ρέπει ανέκαθεν προς τις παθιασμένες προτιμήσεις και προς διχαστικές καταστάσεις. Επί της διαμάχης βενιζελικών-βασιλικών διχάστηκαν οικογένειες, χάλασαν γάμοι, γεννήθηκαν μίση που κράτησαν επί δεκαετίες. Τον ίδιο φανατισμό ζήσαμε στα γεγονότα της Κύπρου το 1972-74, το ίδιος μίσος κυριάρχησε μεταξύ αριστερών και δεξιών στην Ελλάδα για καιρό. Καιρός να διδαχθούμε από τα λάθη μας. Η Ελλάδα δεν καταστράφηκε ποτέ απ’ έξω αλλά αυτοκτόνησε από μέσα.
Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι η τελευταία πενταετία, αλλά και όσα διαδραματίσθηκαν επί πολλά χρόνια πριν, γέννησαν δικαιολογημένη αγανάκτηση στις ψυχές μας. Η ελληνική πολιτική τάξη αποδείχθηκε πολύ ανώριμη και ιδιοτελής. (Κάποτε, αν έχω χρόνο, θα γράψω μια ψυχολογική ανάλυση της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας!). Αυτός ο εύλογος θυμός πολώνει τώρα όλους μας σε λύσεις υπέρ του ‘ναι’ ή του ‘όχι’, ανάλογα με το σκεπτικό του καθενός.
Το πιο επείγον, φρονώ, είναι να διαφυλάξουμε την ειρήνη μέσα μας και μεταξύ μας. Θα είναι ανεπίτρεπτο να χαλάσουν φιλίες εξαιτίας διαφορετικής πολιτικής εκτίμησης. Και για έναν άλλο λόγο ακόμη: γνωρίζουμε ελάχιστα τελικά για τα παρεπόμενα των δύο επιλογών. Και διότι δεν μας λένε οι δύο πλευρές όλες τις προθέσεις τους, και διότι αγνοούμε όσα γίνονται και θα γίνουν παρασκηνιακά. Επομένως, υπό κάποια έννοια, η επιλογή μας σχετικοποιείται. Όχι ότι δεν έχει σημασία, αλλά επειδή δεν έχουμε όλα τα στοιχεία της εικόνας ώστε να απολυτοποιήσουμε την δική μας γνώμη.
Αλλά και για έναν άλλο λόγο ακόμη. Επειδή η προσευχή που γίνεται με ταπείνωση έχει μεγάλη δύναμη. Διαθέτει την δυνατότητα ακόμη και μια λάθος επιλογή να την γυρίσει σε καλό. Ας μην το ξεχνούμε τις ώρες αυτές, αλλά και τις μέρες που θα ακολουθήσουν. Ας μην επαναπαυόμαστε μόνο στις δικές μας αντιλήψεις και σε όσα θα κάνει η πολιτική πλευρά την οποία ευνοούμε και προς την οποία προσβλέπουμε.
Αδελφές και αδελφοί, καθώς το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αναμένεται αμφίρροπο, ενδέχεται να οδηγήσει σε παρατεταμένο διχασμό. Αν μάλιστα ακολουθήσει και οικονομικό σοκ της κοινωνίας, τότε υπάρχει ο κίνδυνος κοινωνικών ταραχών. Ας γίνουμε ο καθένας μας εστία ειρήνευσης στο περιβάλλον μας. Ας μην αντιδρούμε απλώς συναισθηματικά, αλλά πνευματικά. Η κλήση μας είναι, κατά τους μακαρισμούς του Χριστού, να γίνουμε ειρηνοποιοί. Όποιος εξαπτει πάθη δεν υπηρετεί το θέλημά Του.

Αδελφικά, π. Βασίλειος

Το ΝΑΙ για μας σημαίνει στήριξη της δημοκρατίας

Όλοι εμείς, παλιά μέλη του «Ρήγα Φεραίου» και του «Δημοκρατικού Αγώνα» από τα χρόνια της δικτατορίας και της μεταπολίτευσης, που συνεχίζουμε να συμμετέχουμε στη δημόσια ζωή, δηλώνουμε με έμφαση ότι, σε όποιο χώρο κι αν βρισκόμαστε σήμερα, συνεχίζουν να μαε εμπνέουν οι επιλογές εκείνων των χρόνων για την απόλυτη αξία της δημοκρατίας και τον ευρωπαϊκό δρόμο της Ελλάδας, καθώς και η πίστη στις αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και των αγώνων για κοινωνική δικαιοσύνη. Δηλώνουμε ως εκ τούτου πως σημερινές επιλογές που μας απομονώνουν από την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και τις δημοκρατικές παραδόσεις του ευρωπαϊκού χώρου, όπου ανήκουμε, μας βρίσκουν ριζικά αντίθετους και αντίθετες.

Υποστηρίζουμε το ΝΑΙ, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος για τη διάσωση της οικονομίας, για τη διασφάλιση στοιχειώδους δικτύου ασφαλείας για τους ασθενέστερους και τους μετανάστες. Ανησυχούμε με τις παρεκκλίσεις από τις αρχές της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, με τις απροκάλυπτες παρεμβάσεις της πολιτείας στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Το ΝΑΙ για μας σημαίνει πάνω από όλα και στήριξη της δημοκρατίας, της ευρωπαϊκής ταυτότητας κι ενός καλύτερου αύριο για την Ελλάδα.

Λουκία Αικατερινιάδου, Στέλλα Αικατερινιάδου, Γιώργος Αδαμόπουλος, Δημος Αθανασοπουλος, Παύλος Αθανασόπουλος, Θανάσης Ακριβόπουλος, Μιχάλης Ακριβόπουλος, Δημοσθένης Αλεβίζος, Νίκος Αλιβιζάτος, Κωστας Αναγνωστόπουλος, Γιάννης Αναστασάκος, Λευκή Ανδρεάδου, Λεωνιδας Αντωνοπουλος, Νάνσυ Αργυράκη, Βίκτωρ Αρδίτης, Νίκος Αρκουδογιάννης, Αριέλλα Ασσερ, Λίλα Ασωνίτου, Δημήτρης Αυγητίδης, Μπάμπης Βακαλόπουλος, Σπυρος Βασιλακης, Μανώλης Βαρδής, Τάκης Βάρσος, Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Τίλντα Βίμπλη, Γιάννης Βούλγαρης, Βασίλης Βουτσάκης, Νίκος Γαβαλάκης, Θανάσης Γεωργακόπουλος, Βένα Γεωργακοπούλου, Μιμή Γεωργακοπούλου, Ρούλα Γεωργακοπούλου, Ρηγούλα Γεωργιάδου, Ηλίας Γεωργίκος, Φώφη Γιαμάκου, Κούλης Γιαννουκάκος, Ελένη Γκέκα, Χρήστος Γκουραμάνης, Μαρία Γρατσία, Σταύρος Δανάς, Γιάννης Δαρλάσης, Θοδωρος Δαρμάρος, Δημήτρης Δελλής, Δημήτρης Δερματάς, Πόπη Διαμαντάκου, Χρήστος Διάφας, Μάκης Διόγος, Δημήτρης Δημητρακόπουλος, Γιώργος Δημητριάδης, Αποστόλης Δημητρόπουλος, Γιάννης Διβέρης, Γκέλη Δούμπη, Αθηνά Δρέττα, Πάνος Ερμείδης, Κλειώ Ευαγγελάκου, Σόνια Ευαγγελάκου, Νίκος Ζαχαρής, Γιώργος Ζεβελάκης, Μιχάλης Ζουμπουλάκης, Σούλα Θεοδώρου, Σάκης Θεολογίτης, Τρύφων Ιορδάνογλου, Χρυσάφης Ιορδάνογλου, Λάκης Ιορδανόπουλος, Γιώτης Ιωαννίδης, Σταύρος Ιωαννίδης, Πέτρος Καβάσαλης, Κωστής Καγγελίδης, Μαρία Κακαβούλια, Ρούλα Καλαρά, Γιάννης Καλογήρου, Ορέστης Καλογήρου, Χρυσόστομος Καλογήρου, Βασίλης Κάλφας, Ηλίας Κανέλλης, Γωγώ Κανελλοπούλου, Γιάννης Καούνης, Βασίλης Καραγιάννης, Μάκης Καραγιάννης, Γιώργος Καραγιαννίδης, Αλέξανδρος Καραγιώργος, Εύα Καραϊτίδη, Γιάννης Καρακάσης, Μακης Καρακικες, Σοφία Καρακώστα, Σάκης Καραλιώτας, Μίλτος Καραμανώλης, Θόδωρος Καρούνος, Μπάμπης Κάρβελης, Βαγγέλης Καργούδης, Λεωνίδας Καστανάς, Γιώργος Καστούρας, Αγγέλα Καστρινάκη, Δήμητρα Κατή, Στελιος Κατρανίδης, Θάνος Καψάλης, Μαρία Κελέση Φώφη Κέντη, Ελένη Κεχαγιόγλου, Μάρκος Κλωνιζάκης, Θωμάς Κοντογιάννης, Νίκος Κούρδογλου, Αντρέας Κούρκουλας, Άλκης Κούρκουλας, Κώστας Κουτσομιτέλης, Μίλτος Κύρκος, Γιάννης Κωνσταντίνου, Ντόρα Κωνσταντίνου, Χρήστος Λάζος, Γαβρήλος Λαμπάτος, Μιχάλης Λευκαδίτης, Στάθης Λευκαδίτης, Δάφνη Λιαναντωνάκη, Γιώργος Λιγνός, Σεβαστή Λιοναράκη- Χρηστίδου, Γιώργος Λιόντας, Χαρά Λουκάκου, Κωνσταντίνος Λυγνός, Έφη Λυμπεροπουλου, Σαράντης Λώλος, Βασίλης Μάγκλαρης, Δημος Μακατσωρης, Παναγιώτης Μαμαλής, Χρυσούλα Μαμόγλου, Κατερίνα Μανουσάκη, Θόδωρος Μαργαρίτης, Θοδωρής Μαρδίρης, Σοφία Ματθαίου, Μάνος Ματσαγγανης, Ζώγια Μαυροειδή, Γιάννης Μαυρουδής, Θανάσης Μαχιάς, Τάκης Μεταξάς, Λίλιαν Μήτρου, Γώργος Μητρούδης, Βίκυ Μήτσα, Λιλη Μιχαηλίδου, Χαρης Μοβσεσιαν, Όλγα Μουλαδούδη, Σάκης Μουμτζής, Ηλίας Μόσιαλος, Μαρίνης Μπερέτσος, Φρίντα Μπίζιου, Δημήτρης Μπόζης, Γιώργος Μπόλας, Γιαννης Μπουρης, Ελενα Μπουρνιά, Ευγενία Μπουρνόβα, Ισμηνη Μωρου, Εύη Μωυζε, Σπύρος Νικόπουλος, Στέφανος Νικόπουλος, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, Φανή Ξένου, Δημήτρης Οικονομίδης, Γιάννης Παγιασλής, Μπάμπης Παισίδης, Τάκης Παναγιωτόπουλος, Γιώργος Παπαβασιλείου, Λέλα Παπαγιαννοπούλου, Ναούμ Παπάζογλου, Σάκης Παπαποστόλου, Πέτρος Παπασαραντόπουλος, Νυμφοδώρα Παπασιώπη, Νέλλη Παπαχελά, Μάκης Παρασκευόπουλος, Μαρία Παρίση, Τάκης Παχτίτης, Βασίλης Πεσμαζόγλου, Αλέκος Πετρίδης, Θεοδόσης Πετρίδης, Ιωάννα Πετροπούλου, Κώστας Πήττας, Χαίμ Πολίτης, Μαρλένα Πολιτοπούλου, Χριστίνα Πουλίδου, Φώτης Προβατάς, Αντζέλα Πρωτοψάλτη, Γιάννης Ρέγγας, Μιχάλης Ρηγίνος, Θέμης Ροδαμίτης, Λουκάς Ρούφος, Γιάννα Σαββίδου, Τάσος Σαλβάνος, Τέλης Σαμαντάς, Διονύσης Σαμιώτης, Μιχάλης Σαμπατακάκης, Παναγιώτης Σαμπατακάκης, Δημήτρης Σαρδελιάνος, Όλγα Σελλά, Γιώργος Σιακαντάρης, Γαβρήλος Σιδηρόπουλος, Μαρία Σκιαδαρέση, Δημήτρης Σκλαβενίτης, Γιάννης Σμαρνάκης, Ισαάκ Σούσης, Βασίλης Σπανός, Kοσμάς Σπυρόπουλος, Κώστας Σπυρόπουλος, Παναγιώτης Στασινός, Σπύρος Στεκούλης, Βάνα Στεργίου, Κατερίνα Σύρμου, Μανώλης Τζερέτας, Ηλίας Στεργίου, Δημήτρης Τζιάς, Παύλος Τζιάς, Γιώργος Τζίκας, Φωτούλα Τζιώντζιου, Μαρία Τοπάλη, Γιολάντα Τότσιου, Ρουλα Τριανταφυλλιδου, Μιχάλης Τριανταφυλλίδης, Μαρία Τρουλλινού, Λενα Τσαγκαρακη, Βασίλης Τσαλής, Κώστας Τσαούσης, Μελίτα Τσεκούρα, Θόδωρος Τσιάλας, Ντόρα Τσικαρδάνη, Θόδωρος Τσίκας, Μιχάλης Τσίρλης, Θωμάς Τσιρόπουλος, Πολυξένη Τσίτσα, Κωνσταντίνος Φλωρίδης, Νίκος Φωτίου, Δημήτρης Φωτόπουλος, Αγγελική Φωτοπούλου, Παναγιώτης Χαλβατσιώτης, Γιαννα Χανδελη, Κώστας Χάρακας, Νάντης Χατζηγιάννης Σωκράτης Χατζημιχάλης, Θόδωρος Χατζηπαντελής, Δημήτρης Χατζησωκράτης, Γιώργος Χατζόπουλος, Ολυμπία Χατζοπούλου, Ιωάννα Χάτσιου, Αντώνης Χελιδόνης, Κώστας Χλωμούδης, Γιώργος Χουλιάρας, Ελένη Χριστίδου, Μάγδα Χρυσοστομιδου, Γρηγόρης Ψαριανός

Για να ζήσει η χώρα: ΝΑΙ!

Του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Όποιος έζησε το δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου 1974 αισθάνεται πολύ δυσάρεστα για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε τούτο το δεύτερο δημοψήφισμα μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Μέσα σε πέντε μέρες καλούνται οι πολίτες να αποφασίσουν για μια οικονομική πρόταση, μη οριστική, την οποία δεν έχουν διαβάσει και πολλοί από αυτούς δεν μπορούν να διαβάσουν. Αν προσθέσουμε και τις ρυθμίσεις της πράξης νομοθετικού περιεχομένου, με την οποία αλλάζουν οι ισχύοντες κανόνες για τη συγκρότηση των επιτροπών υποστήριξης του ΝΑΙ ή του ΟΧΙ, η αντιδημοκρατικότητα του παρόντος δημοψηφίσματος, με την επίκληση πάντα του λαού, πολλαπλασιάζεται. Ας είναι. Η Βουλή έκανε δεκτή την πρόταση της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, με την προσθήκη και της ψήφου των βουλευτών της ναζιστικής Χρυσής Αυγής, και επομένως το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί.

Η κυβέρνηση που αποφάσισε τούτο το δημοψήφισμα αποτελεί μοναδικό φαινόμενο, σε όλο τον πλανήτη, και δίχως ιστορικό προηγούμενο: ειρηνική συνύπαρξη κομμουνιστών και ακροδεξιών εθνικιστών. Ορισμένοι καλοπροαίρετοι οπαδοί του ΣΥΡΙΖΑ πίστεψαν αρχικά ότι επρόκειτο για μια αναγκαστική, με βαριά καρδιά, συγκατοίκηση, προκειμένου να εξασφαλίζεται η υπερψήφιση των νομοσχεδίων στη Βουλή. Οι βουλευτές των ΑΝΕΛ θεωρήθηκαν βολικοί και φτηνοί σύμμαχοι που αγοράζονταν με κάνα δυο υπουργεία. Μέγα λάθος. Ανάμεσα στα δύο κόμματα φάνηκε ότι υπάρχει σύμπνοια. Οι βουλευτές και υπουργοί της συγκυβέρνησης μιλάνε όλοι τους την ίδια γλώσσα, μια εύκολη γλώσσα που περιέχει λίγες λέξεις: «περηφάνια», «αξιοπρέπεια» και κυρίως τα αρνητικά μόρια «όχι» και «δεν», που τα κολλάνε σε άλλα λίγα ουσιαστικά ή ρήματα («όχι στην ταπείνωση», «δεν θα υποταχθούμε», και υπόρρητα «όχι στην Ευρώπη»). Όταν σχηματίστηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου, με συμμετοχή του ΛΑΟΣ, έβγαλα ένα μικρό βιβλιαράκι, με τον τίτλο Ανίερη συγκυβέρνηση (Πόλις 2011). Αν έγραφα για την παρούσα συγκυβέρνηση, θα χρησιμοποιούσα πάλι το ίδιο επίθετο, μα αυτή τη φορά στον υπερθετικό βαθμό.

Αυτή λοιπόν η κυβέρνηση Κνιτών και εθνικιστών προσήλθε στις διαπραγματεύσεις με τους σκληρούς εταίρους –δεν το ήξερε;– εντελώς ανέτοιμη και απροετοίμαστη, με έναν άνθρωπο εντελώς ακατάλληλο ως υπουργό Οικονομικών, χωρίς στόχους και σχέδιο, παίζοντας, τζογάροντας και κοροϊδεύοντας, αλλά και με παραληρηματικές ταυτόχρονα ιδέες επαναστατικού μεγαλείου, ότι θα ηγηθούμε ως Έλληνες του αγώνα των ευρωπαϊκών λαών για την απελευθέρωσή τους από τα δεσμά των τραπεζιτών. Πολλή συζήτηση γίνεται τώρα τελευταία αν υπήρχε εξαρχής σχέδιο ρήξης, οπότε οι διαπραγματεύσεις ήταν συνειδητά προσχηματικές, ή αν τα πράγματα οδηγήθηκαν στη ρήξη, από μια σειρά μικρών και μεγάλων λαθών. Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα ερώτημα για το μέλλον. Για το σήμερα, είτε το ένα ισχύει είτε το άλλο, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Οι διαπραγματεύσεις, πραγματικές ή προσχηματικές, όπως ήταν φυσικό, ναυάγησαν. Η κυβέρνηση βρέθηκε σε αδιέξοδο. Ακόμη και αν γινόταν δεκτή από τους εταίρους η τελευταία πρότασή της και υπογραφόταν συμφωνία, η συμφωνία αυτή δεν θα ψηφιζόταν στη Βουλή από πολλούς βουλευτές της και, αν ψηφιζόταν, δεν θα εφαρμοζόταν από πολλούς υπουργούς της. Ο ΣΥΡΙΖΑ μετά από μια τέτοια συμφωνία δεν θα μπορούσε να σταθεί, θα γινόταν κομμάτια, θα έχανε τον κόσμο του. Γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός, προκειμένου να σώσει το κόμμα του και άρα τον εαυτό του, έπαιξε τη χώρα στα ζάρια. Τόσο απλά, τόσο κυνικά.

Τι κάνουμε λοιπόν τώρα; Λέμε ΝΑΙ στη συμφωνία, χωρίς να παραλείπουμε να τονίζουμε ότι η σημερινή Ευρώπη είναι μια νεοφιλελεύθερη Ευρώπη, στην οποία ξηλώνεται σιγά σιγά το κράτος πρόνοιας, μια Ευρώπη στην οποία κυριαρχούν δυνάμεις ταξικής αλαζονείας και σκληρότητας, στην οποία υποχωρεί η ίδια η δημοκρατία. Και επίσης ότι η συμφωνία είναι δυσμενής και δυσβάστακτη για τη χώρα. Το ΝΑΙ δεν είναι ιδεώδης λύση, εδώ που φτάσαμε όμως δεν υπάρχουν ιδεώδεις λύσεις. Άλλωστε το ΝΑΙ δεν αποτελεί οικονομική λύση, ανοίγει απλώς τον δρόμο για πολιτική λύση. Το ΟΧΙ οδηγεί στην πλήρη καταστροφή. Ανάμεσα στον θάνατο (ΟΧΙ) και στη συνέχιση της ζωής με λαβωματιές (ΝΑΙ), διαλέγουμε το δεύτερο.

Αποτελεί ερώτημα ωστόσο τι είναι αυτό που οδηγεί πολλούς συμπολίτες μας στο ΟΧΙ, όταν μάλιστα κανείς, απολύτως κανείς, ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, δεν τους εξηγεί τι θα γίνει την επόμενη μέρα του δημοψηφίσματος, αν επικρατήσει το ΟΧΙ. Τους οδηγεί άραγε σε αυτή την επιλογή η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, αυτή η ίδια δηλαδή που τους οδήγησε αφελώς να ψηφίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ; Αστεία πράγματα. Τώρα που η χρεοκοπία ξεκίνησε πραγματικά, ξέρουν πια ότι μόνο μαύρες μέρες τους περιμένουν. Εκείνο που τους οδηγεί σε αυτή την αυτοκαταστροφική επιλογή είναι, πιστεύω, ο διάχυτος αριστερο-εθνικολαϊκισμός, όλη αυτή η ρητορική της εθνικής περηφάνιας. Το Κούγκι και ο Ζάλογγος της παραδοσιακής εθνικής ρητορείας έρχονται να διασταυρωθούν με τον μαρτυρικό ηρωισμό της Αριστεράς. Σε αυτή την πορεία προς τον θάνατο με το κεφάλι ψηλά η συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ αποκαλύπτει όλη τη σημασία της.

Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι τραυματισμένοι συμπολίτες μας, δικαιολογημένα θυμωμένοι, που παίρνουν τον δρόμο της καταστροφής (ΟΧΙ), την οποία βλέπουν καθαρά μπροστά τους, με το επιχείρημα πως δεν έχουν τίποτε να χάσουν, ότι ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται. Και όμως έχουν να χάσουν πολλά. Είναι άλλο να είσαι άνεργος σε μια χώρα που στέκεται στα πόδια της, που έχει νοσοκομεία και σχολεία, ένα κάποιο πλαίσιο αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, και εντελώς άλλο σε μια εξαθλιωμένη χώρα όπου δεν λειτουργεί τίποτε, άλλο δηλαδή να είσαι άνεργος στη λαβωμένη Ελλάδα και άλλο στο Αφγανιστάν. Αυτό βέβαια είναι ένα ορθολογικό επιχείρημα που δεν το ακούνε εύκολα οι αναγκεμένοι άνθρωποι. Πρέπει όμως να τους πείσουμε, αυτές τις λίγες μέρες που απομένουν μέχρι το δημοψήφισμα. Όσοι καλοπροαίρετοι, φτωχοί άνθρωποι –δεν μιλώ για τους φανατικούς– ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ, με την ελπίδα ότι θα ανακουφίσει τα βάσανά τους, πρέπει να πειστούν ότι η ελπίδα τους δεν βρίσκεται εκεί.

Το μεγάλο ρεύμα τού ΝΑΙ πρέπει να διαμορφωθεί, διαμορφώνεται ήδη, από πολλά ρυάκια, από πολλές τάσεις. Υπάρχει βεβαίως το ΝΑΙ του νεοφιλελευθερισμού, της ταξικής αλαζονείας, της αδιαφορίας για τους φτωχούς. Υπάρχει όμως και το ΝΑΙ της κοινωνικής αλληλεγγύης, της δημοκρατικής παράδοσης, της σοσιαλδημοκρατίας. Αυτό το άλλο ΝΑΙ πρέπει να ακουστεί δυνατά και διακριτά αυτές τις κρίσιμες μέρες.

Πηγή: Athens review of books