Όχι στην ξένη στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν! Ζήτω ο αγώνας από τα κάτω!

H κοινωνική αντιπολίτευση στο ισλαμικό καθεστώς δημοσίευσαν ένα ανοιχτό κείμενο εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην στρατιωτική επίθεση και την ξένη επέμβαση στο Ιράν. Η δήλωση αναφέρει: Καλούμε όλους τους φιλελεύθερους λαούς του Ιράν να φέρουν το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» στις οικογένειές τους, τους φίλους τους, τους χώρους εργασίας και τα σπίτια τους χωρίς δισταγμό ή φόβο για τις βωμολοχίες και τις απειλές των πολεμοκάπηλων και να μην αφήσουν τις φωνές της αντιπολίτευσης να φιμωθούν από τον πόλεμο και την πολεμοκάπηλο, ελλείψει ανεξάρτητων, προοδευτικών μέσων ενημέρωσης.

Η ζωή της πλειοψηφίας της ιρανικής κοινωνίας έχει περιέλθει σε κρίσιμη κατάσταση. Οι οικονομικές πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, οι οποίες επί δεκαετίες έχουν κάνει τα τραπέζια του λαού μικρότερα και την καπιταλιστική μειονότητα που στηρίζει παχύτερη, έχουν σήμερα οδηγήσει το ευρύ κοινό σε πρωτοφανή φτώχεια και δυστυχία και έχουν περιορίσει την αγοραστική δύναμη των μισθωτών και των σκληρά εργαζόμενων περισσότερο από ποτέ.

Η Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία από την αρχή ήταν γνωστή για την καταστολή των επαναστατικών οργανώσεων και τη δολοφονία μαχητών και αντιφρονούντων, έχει επιβιώσει σε όλη της τη ζωή, ανεξάρτητα από τις κυβερνώσες παρατάξεις σε κάθε εποχή, μόνο καταστέλλοντας και εξαλείφοντας τους αντιπάλους και διαλύοντας τις οργανώσεις από την κοινωνία. Από την αιματηρή καταστολή των επαναστατών στα τέλη της δεκαετίας του 1950, μέχρι τις επιθέσεις σε επαναστατικές οργανώσεις και τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων μαχητών τη δεκαετία του 1960, από την εγκληματική εξόντωση ανθρώπων που διαμαρτύρονταν για τη φτώχεια που προέκυψε από πολιτικές διαρθρωτικής προσαρμογής τη δεκαετία του 1970 στη Μασάντ, την Ισλαμσάχρ, τη Σιράζ, την Καζβίν, το Αράκ κ.λπ., μέχρι την αιματοχυσία των διαμαρτυριών στις πανεπιστημιακές εστίες και τις επαίσχυντες κατά συρροή δολοφονίες, από τη δολοφονία ανθρώπων που διαμαρτύρονταν για την επιβληθείσα δυστυχία τον Ιανουάριο του 2017 και τον Νοέμβριο του 2019, μέχρι την καταστολή γυναικών και ανδρών που αναζητούσαν ισότητα με το προοδευτικό σύνθημα «Οι γυναίκες ζουν ελευθερία» στις διαμαρτυρίες του 1401, και τέλος την άνευ προηγουμένου δολοφονία ανθρώπων που ήταν στα πρόθυρα του θανάτου τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους.

Ωστόσο, τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, τα προοδευτικά κινήματα διαφόρων τμημάτων της ιρανικής κοινωνίας δεν έχουν σταματήσει ούτε στιγμή. Παρά την καταστολή κάθε συλλογικής δραστηριότητας και την καταστολή κάθε προσπάθειας οργάνωσης και σχηματισμού, φοιτητές, εκπαιδευτικοί, συνταξιούχοι, γυναίκες και η εργατική τάξη αντιστέκονται εδώ και χρόνια ενάντια στην αντίδραση, την εκμετάλλευση και την τυραννία σε κάθε δυνατή ευκαιρία και με το κόστος των βασανιστηρίων, της φυλάκισης, της εξορίας και του θανάτου, και αγωνίζονται για την υλοποίηση των συλλογικών τους αιτημάτων.

Σήμερα, ωστόσο, εκτός από τη φτώχεια, το πένθος και τη δυστυχία που επιβάλλονται στην πλειοψηφία της ιρανικής κοινωνίας, η σκιά ενός καταστροφικού πολέμου έχει πέσει και πάνω στον παθόντα λαό αυτής της χώρας. Δεν έχουν περάσει ούτε λίγοι μήνες από τότε που το γενοκτονικό κατοχικό καθεστώς του Ισραήλ επιτέθηκε στο Ιράν και σκότωσε περισσότερους από χίλιους αθώους ανθρώπους. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, με ιστορικό δολοφονιών εκατομμυρίων ανθρώπων στο Αφγανιστάν, τη Λιβύη, τη Συρία και το Ιράκ, κατέφυγε για άλλη μια φορά σε ένα αναίσχυντο ψέμα. Με το αναίσχυντο σύνθημα της «σωτηρίας του λαού του Ιράν» και της «βοήθησής» του να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία και να «αποκαταστήσει την παλιά της δόξα», επιδιώκει να ανοίξει το δρόμο για βομβαρδισμούς, καταστροφές και στέρηση ζωής, περιουσίας, ασφάλειας και αξιοπρέπειας από τον λαό αυτής της χώρας.

Εμείς, οι υπογράφοντες αυτής της δήλωσης, που θεωρούμε τους εαυτούς μας αντιπάλους του σημερινού καθεστώτος, πιστεύουμε ότι κανένα μίσος για την Ισλαμική Δημοκρατία δεν αποτελεί δικαιολογία για την αποδοχή ή τη συνοδεία του ιμπεριαλιστικού και καταστροφικού σεναρίου των πολεμοκάπηλων. Έχουμε γίνει μάρτυρες των καταστροφικών αποτελεσμάτων των στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, τη Συρία, τη Λιβύη και το Ιράκ, και καμία «απελευθερωτική» ή «ανθρωπιστική» υπόσχεση δεν μπορεί να μας κάνει να ξεχάσουμε τη σφαγή των λαών της Μέσης Ανατολής και την καταστροφή των προοδευτικών κινημάτων αυτών των χωρών ως αποτέλεσμα του πολέμου.

Πιστεύουμε ότι ενώ η επιθυμία για πόλεμο και κυρώσεις αποτελεί μια προσπάθεια πολλών από τις δυνάμεις που δραστηριοποιούνται σήμερα στην πολιτική σκηνή να εισέλθουν στην πολιτική σκηνή, να επιδιώξουν μερίδιο και να επιβάλουν την κυριαρχία τους σκοτώνοντας, βασανίζοντας και βασανίζοντας τους αντιπάλους και τους αντιπάλους τους, για εμάς δεν θα φέρει ποτέ τίποτα άλλο παρά τον θάνατο και τον διαμελισμό των αγαπημένων μας προσώπων, την καταστροφή των βασικών υποδομών της χώρας, τη στέρηση νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, καυσίμων και δημόσιων υπηρεσιών, την ταπείνωση, τη φτώχεια, τη μεγαλύτερη πείνα και τα άδεια τραπέζια.

Πιστεύουμε ότι ο πόλεμος θα καταστρέψει τα θεμέλια της κοινωνικής μας ζωής, θα ανατρέψει δεκαετίες των κινημάτων διαμαρτυρίας μας, συμπεριλαμβανομένου του εργατικού κινήματος, του γυναικείου κινήματος, του φοιτητικού, του εκπαιδευτικού και του συνταξιοδοτικού κινήματος, και θα καταστρέψει τους αγώνες που έχουμε δώσει με το ίδιο μας το αίμα και θα υποβαθμίσει τη ζωή μας σε έναν απλό αγώνα «επιβίωσης». Γνωρίζουμε ότι η απελευθέρωση από τα νύχια της εκμετάλλευσης και της τυραννίας δεν είναι δυνατή μέσω ξένων επεμβάσεων και της υπόσχεσης ανατροπής της σημερινής κυβέρνησης, και πιστεύουμε ότι η ισότητα και η ελευθερία είναι καρποί του αγώνα και της προσπάθειας των κοινωνιών, όχι εισαγόμενες και εμπορεύσιμες έννοιες.

Καλούμε όλους τους φιλελεύθερους λαούς του Ιράν, χωρίς δισταγμό ή φόβο για βωμολοχίες και απειλές από πολεμοκάπηλους, να μεταφέρουν το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» στις οικογένειές τους, τους φίλους τους, τους χώρους εργασίας τους και τα σπίτια τους και να μην αφήσουν τις φωνές των αντιπάλων να φιμωθούν από τον πόλεμο και την πολεμοκάπηλο, ελλείψει ανεξάρτητων, προοδευτικών μέσων ενημέρωσης. Πιστεύουμε ότι η αντιμετώπιση της ξένης στρατιωτικής επέμβασης και η διάδοση του συνθήματος «Όχι στον πόλεμο» σε κοινωνικό επίπεδο όχι μόνο δεν είναι ξεχωριστή από όλα τα συνθήματα των προοδευτικών κινημάτων στην ιρανική ιστορία, αλλά αποτελεί το θεμέλιο και τη βάση κάθε αγώνα που έχει τα ιδανικά της αξιοπρέπειας, της ισότητας και μιας πιο ανθρώπινης ζωής.

Όχι στον πόλεμο.

Ζήτω οι προοδευτικοί αγώνες των λαϊκών μαζών.

Υπογράφοντες (με αλφαβητική σειρά):
Αμπολφάζλ Παχαλί (ερευνητής και ερευνητής)
Αχμάντ Μουτλάκ (κομμουνιστής ακτιβιστής)
Αχμάντ Νετζάτι
Αρνταλάν Μπαστάνι (Συγγραφέας)
Αρζάνγκ Μπαμσάντ (πολιτικός ακτιβιστής)
Αργκαβάν Σολτάνι
Arghavan Farahani (Επιμέλεια και Μεταφραστής)
Αρμάγκαν Αμπίρι (Δικηγόρος)
Αζαντέ Σοκόχι
Άσαντ Γκολτσίνι
Αφκάμ Αμίνι (συνταξιούχος)
Afshin Abdullahi (Πολιτικός Μηχανικός)
Ακμπάρ Μασουμπεϊγκί
Άκραμ Πεντράμνια (Συγγραφέας, Μεταφραστής)
Άκραμ Χατάμ
Ομίντ Αγκντάμι
Αμίρ Αουάνι
Αμίρ Τσαμάνι
Αμίρ Ντεγκάν (πολιτικός ακτιβιστής)
Αμίρ Αμπάς Αζαρμβάντ
Αμίρ Άτα Καμπουμπί Σαχρούντι
Αμίν Μποζοργκιάν (Πανεπιστήμιο της Νίκαιας, Γαλλία)
Αμίν Αλιμοχαμάντι
Αμίν Φαρχάντι (Μηχανικός)
Ανουσίρβαν Μάνι
Umay Radmehr (Διατομεακή Φεμινίστρια)
Εβίν Μαχμούντι
Ιράν Χακμπάζ Σαναντάτζ
Ιραντόχτ Σαμπέρι
Ilya Tohmatani (Καλλιτεχνικός Διευθυντής)
Ιμάν Ντετζμπάν
Αγιούμπ Μοχαμαντί (εργάτης)
Αζάρ Τζαφάρι
Τεχνικό Αράζ
Αράς Γκιάσι (Δικηγόρος)
Άρμαν Εσμαΐλι
Άρμιν Σαριφέ
Aryobarzen Mokhtari (αρχιτέκτονας)
Αζαντέ Μπαλάς (μουσικός και καθηγητής πιάνου)
Αζαντέ Χοσεϊνί
Αζαντέ Ζακέρι (φαρμακοποιός)
Azita Six-Block
Ασία Χανάφι Μπάτζντ
Ασία Ράις
Αμάντα Τζαφάρι
Αναχίτα Τεχρανί
Άιντα Σ. (Ψυχολόγος)
Αϊντίν Γκολαμζάντ
Αϊντίν Καραντάγκι
Β. Γκρέις
Βαναφσέ Ράντζι (ερευνήτρια)
Baharan Farahani (ψυχαναλυτής)
Μπαχάρεχ Μπεσαράτι
Μπαχάρε Σουλεϊμανί
Μπαχράμ Ραχμανί (συγγραφέας και δημοσιογράφος)
Μπαχράμ Μονταρέσι
Μπεχρούζ Μονταρέσι
Μπεχζάντ Σιραβάντ (εργαζόμενος)
Μπιτζάν Σαμπάγκ
Μπιτζάν Μορταζάβι
Μπιτζάν Χενταγιάτ
Parsa Elbeheshti (φοιτητική ακτιβίστρια)
Πέντραμ Μοαλεμιάν (Κοινωνικοπολιτικός ακτιβιστής)
Πανεπιστημιούπολη
Parastu Naqvi (Ανώτερος Διευθυντής, Ανάλυση Δεδομένων και Τεχνητή Νοημοσύνη)
Παρβανέχ Γκασεμιάν
Πάρβιν Αρνταλάν
Πάρβιν Ασράφι
Παρβίν Ραχμάνι
Πάρβιν Κιάνι
Πάρβιν Νεμάτι
Parvin Herovabadi (μεταφραστής)
Πάρχαμ Καλαμντάρ (καλλιτέχνης)
Μπέργκερ Νεράιδας
Paria Izadpanah (Μηχανικός Λογισμικού)
Παρίσα Ραχναβάρντ
Παρίσα Μοχταμπάντ (Ερευνήτρια Κοινωνικών Επιστημών)
Παρίσα Μιρσαντέγκι
Pejhan Mokhtari (Ερευνητής, Πανεπιστήμιο του Ιλινόις)
Πούρια Μοράντι
Πούνε Σαμλοφάρντ
Μήνυμα από τον Μ.
Πέιμαν Φαραχνγκιάν (ακτιβιστής για τα εργατικά δικαιώματα)
Τάρα Αμπντάλι
Tayaz Fakhri (Project Manager)
Nawandishi Tribune (ανεξάρτητο μέσο ενημέρωσης που δημοσιεύει θέματα σχετικά με το Αφγανιστάν και το Ιράν)
Το τουρμπάνι του Μιρσακάρι
Τάγκι Σαμπέρι
Touraj Haji Mirzaei
Σοράγια Τσιτσάζ (πολιτική ακτιβίστρια)
Τζαφάρ Μοχάμεντ Ρεζάι (Μεταφραστής)
Τζαφάρ Γιαζντανφάρ
Τζαμάλ Πιρκεζράν (Εργασία σε σχολεία)
Τζαμίλ Χαντσεζάρ
Χαμέντ Κιάι
Χαμπίμπ Αμπντουλάχι (ηλεκτρολόγος κατασκευών)
Χασάν Μπαγιάτ
Hassan Maarefipour (Διδάκτωρ Φιλοσοφίας)
Χοσεΐν Παρχιζγκάρ
Χοσεΐν Αμπάσι (εργάτης)
Χουσεΐν Μανσούρ
Χαμίντ Ροσάν
Χαμίντ Μαλεκιάν (Υπάλληλος)
Χαμίλα Νισγκίλι (Πολιτική Ακτιβίστρια - Κοινωνική Λειτουργός)
Χάνα Αφσάρ
Χανίφ Αμίν (Ερευνητής Πανεπιστημίου)
Χάτρε Ασγκάρι Ραντ
Κάτρε Χεμμάτι
Κάλο Μοχάμεντ (συγγραφέας και κριτικός)
Χόσροου Σαντέγκι Μπορουτζένι
Ντέιμον Αφζάλι (μεταφραστής)
Δρ. Νεγκίν Σασάνφαρ (συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας)
Ντελσάντ Αμίνι (Νομικός Σύμβουλος)
Ντιάκο Μοράντι (δημοσιογράφος και ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων)
Νταϊάνα Νάμι
Ντίμπα Μοχταμπάντ
Ραμές Ταχέρι
Ραχίμ Σαμπούρι
Ραστάκ Μοχαμάντι
Ρεζά Αμίνι
Ρεζά Χαμουλέ
Ρεζά Ράις Ντάνα
Ρεζά Σαριφέ
Ρεζά Αλιζαντέχ
Ρεζβάν Τζαγιαμάντ
Ρούμπεν Μαρκαριάν (πολιτικός ακτιβιστής)
Ρόχα Κία
Ρόζα Καρίμι (νοσοκόμα)
Ροζίν Μόκριαν (Δάσκαλος)
Ζάχρα Μπαγκέρι
Ζάχρα Χοσεϊνί
Ζάχρα Ρατζάμπ Μπάμπα
Ζάχρα Γκανμπάρι
Ζάχρα Γκοσάγιες (σχεδιαστής)
Ζάχρα Μουσαβί (Συγγραφέας)
Ζάχρα Νάτζι
Ζαϊνάμπ Ιρακινός
Τζαλέχ Τζανιπούρ
Τζίλα Ευτεχάρη (Κλινική Ψυχολόγος)
Σάρα Εφτεχαριζαντέχ
Σάρα Ράζμπαν (Λογίστρια)
Σάρα Ζαρέι
Sara Sabbaghi ​​(Υπάλληλος)
Σάρα Καρίμι
Σαρίνα Αμπάντι
Σαλομέ Ραχίμι (φεμινίστρια και φοιτήτρια γυναικείων σπουδών και επιστημών επικοινωνίας)
Subhan Salari Shahrbabaki (Ερευνητής)
Σεπιντέ Τζαντίρι (ποιήτρια και μεταφράστρια)
Σεπιντέ Σανέι (Δικηγόρος)
Σεπίντε Κρόφορντ (Νταρουσάαρ)
Σεταρέχ Σατζάντι
Σαχάρ Σαλαχσούρ (σκηνοθέτης)
Σορούς Ν.
Σαΐντ Χαμπίμπι
Γεια σου Ζίτζι (Σοσιαλιστής Εργάτης)
Σουλεϊμάν Μπαγιαζιδί (συγγραφέας και φιλόσοφος)
Σάμα Ασγκάρι
Σάμα Ουριάντ
Σαμανά Λισάνι (συνταξιούχος)
Σομαγιέχ Κομπάχι
Σομαγιέ Καργκάρ
Σουνταμπέχ Μιρζάι (Γραμματέας)
Σούζαν Αμίνι (συνταξιούχος)
Σούζαν Μπαγιάτ (δασκάλα)
Σόνα Μοχαμαντί
Σοχέιλ Ντοουλατσάχι (Μηχανικός Υπολογιστών)
Σιαμάκ Αμίνι (νυν πολιτικός κρατούμενος στην πτέρυγα 7 των φυλακών Έβιν)
Σεγίεντ Αμίρ Μπαλαντί Μογκαντάμ
Σεγέντ Χοσεϊνί
Σιρανούς Μοραντιάν
Σιμίν Εσφαχάνι (πολιτική ακτιβίστρια και γυναικείο κίνημα)
Σιμίν Μπαμπάεϊ (Σχεδιάστρια ραπτικής)
Σίνα Τσεγίνη (Κοινωνική Ερευνήτρια)
Σαντάμπ Αλιμπολάντι
Σαχρούντι
Σαχίν Εγκαάμι (οδηγός)
Σερβίν Πασάι
Σέρβιν Ταχέρι (μεταφραστής)
Ιρανική Φλόγα
Shaghayegh Nowrozi (ακτιβίστρια για την ισότητα των φύλων)
Διαρκής άνθιση
Σακίμπα Αμπεντζάντε
Σλίερ Σίμπλεϊ (σύμβουλος)
Shahab Zekri (Ερευνητής Τεχνολογίας)
Shahram Tabe Mohammadi (Καθηγητής, Πανεπιστήμιο του Τορόντο)
Σαχράμ Κιάνι
Πόλη Μπαμπάκι
Σαχρζάντ Μοχάμεντ Χασάνι (ζωγράφος και αναστηλωτής ιστορικών μνημείων)
Σίμα Λορεστάνι (Δασκάλα)
Σίβα Μ.
Σάντεγκ Σοτζάεϊ
Σαλέχ Σεϊφί (φοιτητής)
Σάντρα Σαχάμπ
Salah Bozorgy (εργατικός ακτιβιστής)
Ζιαουντίν Μοχσενί
Τάχα Ραντμανές
Άσαλ Καρίμι (μουσικός)
Αλί Αρνταλάν (εικαστικός καλλιτέχνης)
Αλί Πιριαέι (πολιτικός ακτιβιστής)
Ali Tarakh (ακτιβιστής για τα δικαιώματα των προσφύγων και μεταναστών)
Αλί Ζαμάνι
Ali Sohrabi Sanjabi Kermanshahi (οδηγός βαρέων φορτηγών)
Αλί Φάθι (ακτιβιστής και συγγραφέας)
Αλί Καλάι (δημοσιογράφος)
Αλί Μασχάντι
Αλί Μοαζάμι
Αλιρεζά Εσλάμι (εργαζόμενος σε έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου)
Alireza Hoshyar (δάσκαλος Αγγλικών)
Εμάντ Σαφντάρι
Ίσα Σάφα (Συγγραφέας)
Γκαζάλα Αχμάντι
Γκόλαμ Ρεζά Μπασίρι
Φάρις Μαχμούντ (πολιτικός ακτιβιστής)
Φατεμέ Ραντζμπάρ
Φατεμέ Ράισι
Φατεμέ Νακγκάμεντ (Υπάλληλος)
Φατίμα Ναΐμι
Φατεμέ Νορούζι (μεταφράστρια)
Faezeh Maghami Nik (Καθηγήτρια Πανεπιστημίου)
Φάκρι Σαντφάρ
Faramarz Sedeh (ποιητής και συγγραφέας)
Φαρζανέχ Αχμαντί (νοικοκυρά)
Farzaneh Raji (Συγγραφέας και Μεταφραστής)
Φερέστε Αχμάντι (Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας)
Farshid Shokri (κομμουνιστής ακτιβιστής)
Farshid Faryabi (συνταξιούχος δημοσιογράφος)
Φαρχάντ Μπεσαράτ
Φάριμπορζ Όμιντ (Μηχανολόγος Μηχανικός)
Φαρίντα Σοχραμπιάν (πολιτική ακτιβίστρια)
Φερεϊντούν Μανσούρ (συνταξιούχος)
Φαχιμέχ Φανταέι
Φιρουζέχ Φαρβαρντίν
Καρν Σαβαντκούχι (Συγγραφέας)
Καμάρ Φάλαχ (άνεργος)
Καμράν Σενταγκάτι
Καμράν Μοταμέντι
Καμυάρ Αχμάντι
Kaveh Abbasian (λέκτορας Πανεπιστημίου)
Κάσρα Ταμπρίζι (μαθήτρια)
Συλλογικότητα Επανάστασης
Κόσα Ικμπάλ
Κίμια Ράχα
Κίμια Μεχντιπούρ (πολίτης)
Καϊβάν Μπαχαντόρι
Γκολσίντ Καριμιάν (Συγγραφέας)
Γκίτι Χαζάεϊ
Λάλεχ Άμπαρ (αρχιτέκτονας και ακτιβίστρια)
Λάια Χοσιάρι
Λέιλα Ισλάμι
Λέιλα Οράντ
Λέιλα Ντάνες
Λέιλα Ζάρε
Λέιλα Μανσούρ
Λέιλα Μιργκαφάρι (ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων)
Λίλι Μπαμπάεϊ
Λέα Μανσουρί
Μ. Αταμπάντι
Μ. Ρέζα Μαλέκσα
Μαρία Σάντεγκιαν
Μαχερούχ Νασρί (μεταφραστής)
Μομπίνα Καβιάνι
Μομπίνα Μοχαμαντί
Μοτζτάμπα Σολτανλού
Μαχμπούμπε Ζακέρι Σόχι
Μοχσέν Χακίμι
Μοχσέν Νταρντάν
Μοχσέν Μοσαντέκ (εθνικιστής ακτιβιστής)
Μοχάμεντ Τεχρανί
Mohammad Haqiqat Talab (κινηματογραφιστής)
Μοχάμεντ Χοσράβι
Μοχάμεντ Ράστι (συνταξιούχος)
Μοχάμεντ Σαμς Κο
Μοχάμεντ Σαφάβι (ακτιβιστής για τα εργατικά δικαιώματα)
Μοχάμεντ Αντελί
Μοχάμεντ Αττάρι (γιατρός)
Μοχάμεντ Φαταχί
Μοχάμεντ Ματίν
Μοχάμεντ Μεχντιπούρ (ποιητής και λογοτεχνικός ερευνητής)
Mohammad Naghi Moradi (συνταξιούχος υπάλληλος)
Μοχάμεντ Ναβίντ Μπανταμί (συγγραφέας και ερευνητής)
Μοχάμεντ Γιούσεφ Ρασίντι
Μοχάμεντ Αμίν, δάσκαλος (μαθητής)
Mohammad Javad Esfahani (Συγγραφέας)
Mohammad Reza Jafari (Περιβαλλοντικός Ακτιβιστής)
Μοχάμεντ Ρεζά Σαφάρι
Μοχαμαντρέζα Μοχαμάντι
Μοχάμεντ Σαντέκ Χοσραβάνι
Μοχάμεντ Ζιαέι
Μοχάμεντ Μεχντί Χάτεφ (Ερευνητής Φιλοσοφίας)
Μαχμούντζαντέχ
Μορτέζα Αφσάρι
Μορτέζα Γκασέμι (αρχιτέκτονας)
Χυτήριο Κοραλλιών
Μαρτζάν Μουσαβί (νοικοκυρά)
Μερσεντέχ Καέντι (ακτιβίστρια του κινήματος για τα δικαιώματα)
Μαριάμ Αφσάρι
Μαριάμ Αμίρι (Καθηγήτρια Πανεπιστημίου)
Μαριάμ Ραχίμι (αρχαιολόγος)
Μαριάμ Σόκρι
Maryam Shirinsokhen (ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαιώματα των γυναικών)
Μαριάμ Σαμάντι
Μαριάμ Αζίμι (πολιτική ακτιβίστρια)
Μαριάμ Κιάνι
Μαριάμ Μαζλουμπούρ
Μαριάμ Μουεζίν (άνεργη)
Μαριάμ Ναφρί
Μαζντάκ Αζάρ
Masoud Peyvandi (πολιτικός ακτιβιστής)
Μασούντ Ρεζαζαντέχ
Μασούντ Φαράτζι
Μασούντ Φαρίντ (Ειδικός Υπολογιστών)
Μασούντ Νικζάντι
Μουσταφά Γιουνέσι
Μασουμέ Σάνι (Επιχειρηματική Αναλύτρια)
Masoumeh Abdul-Maliki (συνταξιούχος)
Masoumeh Norouzi Seyed Hosseini
Μένα Μπουρκάι
Μανίτζε Γκαζρανί (Συγγραφέας)
Μαχτάμπ Ραχμάτι
Μαχτάμπ Μαχμπούμπ
Μαχτάμπ Μαχμούντι
Μεχντί Τζαφάρι (μαθητής)
Μεχντί Καρίμι
Μεχντίς Ραχμπάρ
Μαχντί Καουακπανά (καλλιτέχνης)
Μεχρντάντ Σαμπέρι
Mehrdad F. Samadzadeh (Ιστορικός)
Μεχρντάντ Ναγκίμπι
Μεχρζάντ Μαχμουντιάν
Μαχσά Ρεζάι Φαρντ
Μαχσά Σαλάρι
Μαχσά Σαφάεϊ (Ψυχολόγος)
Mahshad Shekari (Product Manager)
Μαχσίντ Αμπεντίνι
Μάχνα Σααντάτ (μαθήτρια)
Mahin Khadivi (ποιητής – εκδότης)
Μίνα η Πυροκροτίδα
Ανατολική Μίνα
Μίνα Μαχμουδιάν
Minoo Hamili (πρώην πολιτικός κρατούμενος)
Ναντέρ Αχσάνι (μαθητής)
Ελνάζ Ισλαμικό
Ελνάζ Αμίν Άλα (δωρεάν)
Ναζλί Χεϊντάριαν
Νάσερ Νταριατέλ (συνταξιούχος)
Νάσερ Σαμαντί (βιβλιοπώλης και φοιτητής)
Ναχίντ Ταγκάβι
Najima Abdolrahimi (Κοινωνική Λειτουργός)
Νέντα Πιρκεζρανιάν
Νέδα Μιλάνι
Ναριμάν Αμίνι (Εργαστήριο)
Νασρίν Μπαχράμι
Νασρίν Γκουντάρζι
Νασίμ Ραμεζανί (Αρχιτέκτονας)
Παράδειγμα αρχιτεκτονικής
Νέγκαρ Βάεζ (Κοινωνιολόγος και Ακτιβίστρια για τα Δικαιώματα των Γυναικών)
Νουσίν Γιαζντί (μαθήτρια)
Δενδρύλλιο Μαλεκί
Νίντα Ταμπρίζι
Νιλουφάρ Ρασούλι
Νιλουφάρ Καντχοντέι
Νίμα Τοτκαμπάνι (πρώην ακτιβίστρια φοιτήτρια)
Νίμα Τζαμσίντι (Αναλύτρια Δεδομένων)
Βαζρίκ Ντρασακιάν
Γουατζίχε Αμίνι
Vahid Sabbaghi ​​(συνταξιούχος)
Βαχίντ Αλιγκολίπουρ (δωρεάν)
Χάντι Σαλεχί
Χασέμ Πακ Σερέστ
Ιλά Σαμπέτ
Ελχάμ Ρασούλι
Χάνι Γκοχαρζάντι
Χανιέ Νασίρι
Χόντα Σαριατί
Ηγεσία της Helia
Helia Hamedani (ιστορικός τέχνης)
Houshang Ghobadi
Θεά Μ
Γιας Ντανεσβάρ
Γιασμάν Φαταχί Αμίν (μαθητής)
Γιασμίν Καναβάτι
Γιασμίν Μιζάρ (Ερευνήτρια)
Γιασίν Μίρι
Ανθολογία
Γιάλντα Ασγκαρζαντέχ
Γιούσεφι
Abbas Baheri Kai (Πολιτικός ακτιβιστής)
Αντρίνα Τζέιμαντ
Αχμάντ Νταβούντι
Ακμπάρ Τορσιζάντ
Άλεφ πε (Καλλιτέχνης)
Αλί Σοχραμπιάν
Αμίρ Νίλο
Ανσαρίραντ
Άρεφ Χάινταρ
Αρέζου Ροστάμι (Δάσκαλος)
Ασιέχ Αχμαντί
Αζαντέ Ανσαρίραντ
Αζαντέ Ζακέρι (Κλινικός φαρμακοποιός)
Αζίζ Γιουσέφι
Μπαχράμ Πεϊβαστεγκάν (Ερευνητής)
Μπέντζαμιν Νταμούν
Εχσάν Παγιαφαρίν
Φαρίμπα Τζαλιλβάντ (Νοσοκόμα)
Φαρνάζ Ζαρέ
Φαρσίντε Νασρίν (Συγγραφέας. Μεταφράστρια. Καλλιτέχνης)
Φαρζίν Ταχέρι
Φατεμέ Αλχαβάν
Φαουζιέ Νουσρατπούρ
Γκαζάλ Ραζάβι
Ιχσάν Γιαμάν
Τζαλέχ Φουλαντπούρ
Τζαμίλ Ναζαργκαχί
Καμράν Γασρί
Καζέμ Γκουτσάνι
Λίαν Μάθιους
Μαχπαρέχ Ριάχι (Συνταξιούχος)
Μαριάμ φιλόσοφος
Μαριάμ Γκάεμ Πανάχ
Μαζιάρ Φακούρ (Μηχανικός)
Μεχντί Παρνιάντσι (Υποψήφιος Διδάκτωρ, Ίδρυμα Γλώσσας και Πολιτισμών του Ισλαμικού Κόσμου, Πανεπιστήμιο της Κολωνίας)
Μεχράν Αρμπάμπ (Συνταξιούχος επιστήμονας)
Μεχρντάντ Αμίνι
Μεχρντάντ σαντέγκι
Μεράν Αζαμιφάρντ
Μεϊσάμ Αμίνι
Μίμι Σαντρ
Μίνα Μπόρομαντ
Μοχάμεντ Χασάνι
Μοτζγκάν Χαλέγκι (Οδοντίατρος)
Μόνα Ρόσαν
Μορτέζα Νίκι
Μοσταφά Λακ
Μοσταφά Γιουνέσι
Μουχσίν Καρίμ (Από το Εργάτης κομμουνιστής του Κουρδιστάν)
Νασίμπε Φατιζαντέ (Αζάντ)
Νασίρ Καφιμζαντέχ
Νιάζ Σαλίμι (Μεταφραστής)
Παρίσα (Ερευνήτρια Φεμινιστικών Σεξουαλικών Επιστημών)
Παρίσα Χεϊντάρι
Πιάρ (Εργάτης)
Συλλογικότητα Red Roots (Μάντσεστερ)
Ρεζβάν Μοράντι
Ρόζα ασούρι
Σαΐντ Τόφιγκ
Σαμ Σολτάνι
Σάρα Μαχαλάτι
Σάρα Μουσαβί
Σάρα Σαντάμπι (Ψυχολόγος)
Σάρα Ζάρε
Σίλα Καγιαμπάσι (Σύμβουλος)
Σιρίν Φανταβί
Shirin Khayambashi (Επίκουρος Καθηγητής)
Σίνα Χαντέμλου
Σοχέιλα Ταμπάι
Σοχράμπ Αφσάρι
Σολμάζ Χορσάντ (δάσκαλος)
Τουράτζ Σολεϊμανί (Οδηγός)
Τζέικομπ Χαμπίμπι
Γιούσεφι Αζίζ
Ζάχρα Αμίνι
Ζαλέχ Καλχόρ
Ζεϊνάμπ Αλιζάντε (Αναλύτρια δεδομένων)
Ζόρε Κάτζε (Καθηγήτρια Μαθηματικών)

Ας συστηθούμε!

Στο μπαλκόνι, 1978 Νίκος Εγγονόπουλος

Του Νίκου Καρανίκα

Για να εξηγούμαστε και για να μη παρεξηγούμαστε. Ας συστηθούμε.
Ούτε πήγα νδ, ούτε είμαι με τη νδ, ούτε πληρώνομαι από την νδ και τον Αδωνι όπως διαδίδει συκοφαντικά ο Πολάκης της παρακμιακής αριστεράς του ΣΥΡΙΖΑ για να δικαιολογήσει την σήψη και την κριτική που τους ασκώ.
Οταν μου ζήτησε ο ίδιος ο Τσίπρας να κατέβω στην Αθήνα για να μπω στη κυβέρνηση με γνώριζε πάρα πολύ καλά.
Γνώριζε ότι ήμουν απόφοιτος των ΤΕΙ και δεν ήμουν ακαδημαϊκός.
Γνώριζε ότι είχα φυλακιστεί για τις ιδέες μου ως αρνητής στράτευσης- αντιρρησίας συνείδησης και εκκρεμούσαν δικαστήρια για συλλήψεις από συγκρούσεις με την αστυνομία και κράτος.
Γνώριζε ότι δούλευα στην Θεσσαλονίκη στον ιδιωτικό τομέα στον επισιτισμό (cafe manifesto) και είχα εργοδότες αριστερούς που δεν υπέκυψαν στα μνημόνια ώστε να υποστούμε μειώσεις και είχα μισθό μεγαλύτερο από αυτόν της κυβέρνησης Τσίπρας.
Υπάρχουν φορολογικές δηλώσεις η γνωστή Διαύγεια και οι εργοδότες μου για να το βεβαιώσουν.
Ως γραφείο στρατηγικού σχεδιασμού της κυβέρνησης προτείνα δύο αναπτυξιακά νομοσχέδια για τα οποία είχα την ευθύνη, τα επιμελήθηκα, τα συντόνισα και εργάστηκα με επιτυχία.
Συνεργάστηκα με όλα τα υπουργεία που έπρεπε και χρειάστηκε & το έκανα δίχως κυριαρχική και εξουσιαστική νοοτροπία και ήθος.
Είχα μαζί μου για την νομοθέτηση της φαρμακευτικής κάνναβης την πολύτιμη και αξιολογότατη νομικό Βίκυ Κορμπή, ενώ για την Κυκλική Οικονομία τον κύριο Λιόγκα.
Είχαμε ετοιμάσει και με τον υπέροχο νομικό του υπουργείο εργασιας Ζορμπά Παύλο τον νόμο για την σεξεργασια αλλά το υπουργείο εργασίας δεν ήταν έτοιμο να το καταθέσει και μας πρόλαβαν οι εκλογές.
Αυτές οι πρωτοβουλίες απέδειξαν πόσο τολμηρός πρωτοποριακός και έξυπνος ήταν ο Αλέξης Τσίπρας που δεν υπέκυψε στους φόβους και τις ατολμίες του γραφείου του, των στελεχών του και των υπουργών του και ενέκρινε τις προτάσεις μου.
Ενέκρινε εμένα τον ίδιο κόντρα στις φοβίες των υπόλοιπων.
Τον παραδέχομαι.
Μετά το 2019 ξαναβγήκα στην ελεύθερη αγορά για εργασία.
Δουλεύω όπου δουλεύω βάση των γνώσεων και των ικανοτήτων μου και όχι βάση κομματικής ή κυβερνητικής παρέμβασης.
Δεν υπήρξα ποτέ γραφειοκράτης και έμμισθος κάποιου κόμματος σε αντίθεση με αυτούς που με συκοφαντούν.
Ολα αυτά τα γράφω γιατί είδα ότι ο Πολάκης και κάτι ακόλουθοί δίπλα του μαζί και κάτι υποτελείς του Τσίπρα (fag) διαδίδουν πράγματα που δεν ισχύουν για να ενισχύσουν την δύσκολη θέση που βρίσκονται όταν τους ασκώ με επιχειρήματα κριτική.
Επίσης το μίσος αρκετών προς το πρόσωπο μου είναι ταξικό, κοινωνικό και πολιτικό.
Κομματικά πλέον είμαι ανέστιος αλλά πολιτικά αν και διαχωρίζω την θέση μου από την αναχρονιστική δογματική μαρξιστική αριστερά, εξακολουθώ να εμπνέομαι από τις αξίες, τους αγώνες και την ανιδιοτελή συμβολή των αριστερών για το κοινό καλό.
Θέλω να χάσει η ΝΔ στις επόμενες εκλογές όχι γιατί δεν είμαι στην θέση της αλλά γιατί υλοποιεί στρατηγικά την οικονομοποίηση όλων των δημοσίων αγαθών και υπηρεσιών και διαφωνώ με αυτή τη πολιτική η οποία χαρακτηρίζεται ως Νεοφιλελεύθερη.
Δεν είναι μόνο οι ιδιωτικοποιήσεις αλλά κυρίως το ότι όλα πρέπει να μετράνε οικονομικά,
έχουν δεν έχουν κερδος.
Αλλά για να χάσει η νδ χρειάζεται αξιόπιστη αντιπολίτευση και να είναι καλύτερη από την νδ και τον Μητσοτάκη.
Καλύτερη στις προτάσεις της και στον τρόπο άσκησης της πολιτικής.
Μέχρι στιγμής όμως δεν υπάρχει κάτι αξιόπιστο από πλευράς Πασοκ και Συριζα με τα υπόλοιπα της Αριστεράς.
Η αντιπολίτευση αντιγράφει την αντιπολιτευτική τακτική της νδ επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και προτάσσει την αρνητικότητα, την καταστροφολογία, την ηθικολογία και τις κραυγές με σκοπό το θέαμα…αποκρουστικό.
Το πασοκ εξακολουθεί να είναι αναξιόπιστο κόμμα καθώς πορεύεται δίχως ριζική ανανέωση στελεχών και μιας ειλικρινούς αυτοκριτικής για την ευθύνη του στην χρεωκοπία της χώρας.
Η αριστερά βρίσκεται σε σήψη και παρακμή αρκεί να σκεφτείτε τον ΣΥΡΙΖΑ όπου τα στελέχη του μαζί με τον Τσίπρα οργάνωσαν και συμμετείχαν σε ένα πραξικόπημα για την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Κασσελακη.
Απαξίωση της δημοκρατίας και αριστερά δεν συμβαδίζουν.
Σκεφτείτε έναν ΣΥΡΙΖΑ όπου τα στελέχη του πηγαίνουν γονυπετείς και παρακαλάνε τον Τσίπρα να τους αποδεχτεί.
Μια από τα ίδια με κάτι αφαιρέσεις.
ΣΥΡΙΖΑ δίχως αξιοπρέπεια και δίχως αυτοκριτική και ανανέωση στελεχών.
Μια σήψη.
Αυτή η παρακμιακή αριστερά μετατρέπεται καθημερινά από το κόκκινο του αγώνα για δημοκρατία και ισότητα, σε κόμμα της υπεροψίας, της απαξίωσης της δημοκρατίας και γι’αυτό το μόνο που κάνουν με τον τρόπο τους είναι να ενισχύουν την παρουσία του Μητσοτάκη.
Ως αντιπολίτευση κατάφεραν να θεωρείται δικαίως ο Μητσοτάκης ως η καλύτερη πρόταση μπροστά στο φόβο για το χειρότερο.
Θεωρώ ότι η μαρξιστική ανανεωτική ριζοσπαστική αριστερά έχει προσφέρει ό,τι μπόρεσε να προσφέρει.
Αλλά εδώ και πολλά χρόνια πλέον αποτελεί έναν εκφυλισμένο μηχανισμό ιδεολογικού αναχρονισμού που έχει μεταλλαχθεί σε κάτι μικροαστικό, υπεροπτικό και αποκομμένο από τον λαό με σκοπό την αναπαραγωγή τους.
Κοινωνικά αναλφάβητοι και αυτοαναφορικοί.
Προσωπικά συμμετέχω σε κάθε συζήτηση που σκοπό έχει την δημιουργία και ενίσχυση εναλλακτικών πολιτικών υπεράσπισης του κοινού καλού.
Επιδίωξη είναι οι συζητήσεις και οι σχέσεις να είναι αποτέλεσμα μιας αυτοκριτικής και ενός ξεπεράσματος των αδιεξόδων και των δογμάτων που κληρονομήσαμε από την μαρξιστική αριστερά του προηγούμενου αιώνα.
Από τις συζητήσεις και τις συλλογικότητες που θεωρώ σημαντικές και συνεβρίσκομαι είναι αυτές του προοδευτικού κέντρου και της φιλελεύθερης δημοκρατικής αριστεράς που μιλάνε για συμμετοχική δημοκρατία και διαφάνεια στους θεσμούς, για την υπεράσπιση της εργασίας, της συνεργατικότητας και της αμοιβαιότητας.
Μια συζήτηση πολιτισμένη για την οικονομία, την υπεράσπιση της αγοράς αλλά με κοινούς κανόνες ώστε να μη χειραγωγείται από το κράτος, τους ολιγάρχες και τις τράπεζες.
Η πρώτη μας συμφωνία είναι για μια φορολογική μεταρρύθμιση με αλλαγή των συντελεστών στη μικρομεσαία επιχείρηση (ένας φόρος από 15%-20% ) και προοδευτική αναλογική φορολογία σε ΑΕ, τράπεζες, μερίσματα. Αναπτυξιακή λογική και κίνητρα.
Συζητήσεις για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την βιώσιμη συμπεριληπτική ανάπτυξη, την συνεργασία με τις γείτονες χωρες και την Ειρήνη.
Θεωρώ ότι η συζήτηση για την εξουσία, το κόμμα και την κυβέρνηση του τόπου δεν πρέπει να είναι μέρος ενός φανατισμού των αντιπάλων ούτε μια ηθικολογία που μετατρέπει τον άλλον σε εχθρό.
Η συζήτηση για την εξουσία πρέπει να διαπερνάται από την κριτική στην κυριαρχία, στην αυθαιρεσία, τον αυταρχισμό, τον έλεγχο, την συσσώρευση πλούτου και δύναμης.
Θεωρώ ότι η αντιεξουσιαστική και αναρχική κριτική στα ζητήματα εξουσίας, κόμματος και εργατικού συνδικαλισμού δικαιώθηκαν και πρέπει να εμπνευστούμε.
Προτιμώ το αντικειμενικό βλέμμα και την κριτική στα έργα της κάθε πολιτικής και κοινωνικής δύναμης και προτιμώ τον κοινωνικό και πολιτικό ανταγωνισμό ως μέρος και αποτέλεσμα καλύτερων προτάσεων και όχι ως αποτέλεσμα προκατάληψης και εχθρότητας.
Η αντιπολίτευση να μην είναι κραυγές και θόρυβος εντυπώσεων με σκοπό την παραγωγή και κατανάλωση του θεάματος της αντιπαράθεσης.
Να αποδεχτούμε ότι και στον αντίπαλο υπάρχει το σωστό…κάτι σωστό.
Άλλο ο εχθρός και άλλο ο αντίπαλος.
Η δεξιά, ο νεοσυντηρητισμός, ο φιλελεύθερος είναι αντίπαλοι και όχι εχθροί.
Βασική αρχή και διαχώριση.
Το ότι οι αριστερές και οι αριστεροί χαρακτηρίζουν & αντιμετωπίζουν εχθρικά, συκοφαντικά και με τοξική διάθεση τον κάθε άνθρωπο που, στέκεται αντικειμενικά απέναντι στον οποιοδήποτε αντίπαλο της και μιλάει θετικά για ένα γεγονός ή νόμο, είναι ένδειξη της παρακμής και του δογματισμού τους και προσβάλει την νοημοσύνη των πολιτών που έχουν κριτήριο και εμπειρία.
Είμαι με την δημοκρατία, την ισότητα και την ελευθερία.
Ειμαι με τον φιλελεύθερο δημοκρατικό Σοσιαλισμό.!
Μια άλλη αριστερά είναι εφικτή.
Μια αριστερά λαϊκή, δημοκρατική, φιλελεύθερη και προοδευτική που συνομιλεί πολιτισμένα και δεν δημαγωγεί ούτε τραμπουκίζει την διαφορετική γνώμη.
Ας το προσπαθήσουμε!

Πηγή:Facebook

Η Ρωσία χρησιμοποιεί τους Αφρικανούς μαχητές «ως κρέας για τα κανόνια»

Ο Ρίτσαρντ, αιχμάλωτος πολέμου από τη Σιέρα Λεόνε. Σκόπευε να μεταναστεύσει στη Ρωσία για να εργαστεί, αλλά βρέθηκε να έχει στρατολογηθεί χωρίς να το γνωρίζει στον ρωσικό στρατό.

Από την Clara Marchaud στο Κίεβο και τον Adrien Marotte στο Ντακάρ

Ελκυστικές αμοιβές και παραπλανητικές εκστρατείες στρατολόγησης: αντιμέτωπη με την έλλειψη στρατιωτών στο μέτωπο της Ουκρανίας, η Μόσχα στρατολογεί χιλιάδες Αφρικανούς.
Στη Σιέρα Λεόνε, ο Richard Kanu ονειρευόταν να προσφέρει στη 17χρονη κόρη του σπουδές ιατρικής. Ωστόσο, με μισθό 75 ευρώ το μήνα, ο στρατιώτης αυτός μόλις και μετά βίας κάλυπτε τις ανάγκες της οικογένειάς του και το 2023 αποφάσισε να μεταναστεύσει. Αφού του αρνήθηκαν τη βίζα στην Ιταλία και την Αγγλία, ένας γνωστός του τον έφερε σε επαφή με ένα πρακτορείο στο Κονάκρι της Γουινέας, το οποίο του υποσχέθηκε μια θέση εργασίας στη Ρωσία.

«Ήξερα ότι υπήρχε σύγκρουση, αλλά ο σύνδεσμός μου μου είπε ότι οι μάχες γίνονταν μόνο στην Ουκρανία και ότι στη Ρωσία ήταν σαν να μην υπήρχε πόλεμος», εξομολογείται στο Figaro. Καταβάλλει το ποσό των 1.200 ευρώ ως προκαταβολή – από ένα συνολικό ποσό 6.000 ευρώ – για να χρηματοδοτήσει το ταξίδι του και προσγειώνεται στην Αγία Πετρούπολη τον Νοέμβριο του 2023. Ο μεσάζων του, ένας Αφρικανός που ζει στη Ρωσία και τον οποίο γνωρίζει με το όνομα «Mister Harry», επικοινωνεί μόνο μέσω SMS. Του στέλνει ταξί, τον συνοδεύει εξ αποστάσεως στις διοικητικές διαδικασίες και τελικά τον προσκαλεί να υπογράψει συμβόλαιο για μια «θέση στην ασφάλεια» με μισθό 2.000 δολάρια το μήνα, συνοδευόμενη από μπόνους πρόσληψης μισού εκατομμυρίου ρούβλια (5.500 ευρώ).

Αν και το επίδομα και ο μισθός είναι πραγματικά, η θέση εργασίας δεν υπάρχει. Ο Ρίτσαρντ δεν το γνωρίζει ακόμα, αλλά μόλις κατατάχθηκε στο ρωσικό στρατό. Καθώς δυσκολεύεται να στρατολογήσει, ο στρατός στοχεύει όλο και περισσότερο σε υπηκόους χωρών της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Ο ακριβής αριθμός των μαχητών από τρίτες χώρες στο ρωσικό στρατό παραμένει άγνωστος, αλλά τόσο η Ουκρανία όσο και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι τουλάχιστον 20.000 αλλοδαποί έχουν ενταχθεί στις τάξεις του. Η ρωσική υπηρεσία του BBC εντόπισε 523 αλλοδαπούς που σκοτώθηκαν σε μάχη σε μια έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2025.

«Η ρωσική διοίκηση κατανοεί ότι δεν θα υπάρξει καμία ευθύνη για τους νεκρούς αλλοδαπούς, οπότε τους αντιμετωπίζει ως ανθρώπινο δυναμικό δεύτερης κατηγορίας, που μπορεί να θυσιαστεί», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Andriy Sybiha, τον Νοέμβριο, προσθέτοντας ότι 1.436 άτομα από 36 αφρικανικές χώρες έχουν ταυτοποιηθεί ως μαχητές του ρωσικού στρατού.

Αυτοκτονική αποστολή

Τόγκο, Κένυα, Γκάνα, Νιγηρία: η Ουκρανία κρατά σήμερα στις φυλακές της δεκάδες Αφρικανούς στρατιώτες που ισχυρίζονται ότι στρατολογήθηκαν παρά τη θέλησή τους στο στρατό της Μόσχας. Ο Ρίτσαρντ είναι ένας από αυτούς, με ξυρισμένο κεφάλι και ντυμένος με μια σκούρα μπλε στολή κρατουμένου. Σε μια αίθουσα χωρίς δεσμοφύλακα, ο σαραντάχρονος, ο οποίος αρνείται να παραμείνει ανώνυμος με την ελπίδα ότι η οικογένειά του θα τον βρει, μιλά για την πορεία του και την απογοήτευσή του.

Μετά την υπογραφή του συμβολαίου τον Δεκέμβριο του 2023, ο Ρίτσαρντ αναχωρεί για το Ροστόφ σε ένα μίνι λεωφορείο με φιμέ τζάμια. «Κατάλαβα την παγίδα μόνο όταν κατέβηκα», θυμάται. Σε μια στρατιωτική βάση, εκεί συναντά εκατοντάδες Ρώσους στρατιώτες και μερικούς ξένους. Του κατάσχουν το διαβατήριο και το τηλέφωνό του. Ο διοικητής του ελέγχει ακόμη και τα οικονομικά του. «Μην ανησυχείς: μετά από ένα χρόνο συμβολαίου, θα πάρεις τα χαρτιά σου, τα χρήματά σου και θα ζήσεις μια όμορφη ζωή με την οικογένειά σου», του απαντά ο «Μίστερ Χάρι». Μετά από δύο εβδομάδες εκπαίδευσης, ο Ρίτσαρντ αποστέλλεται στο Ντόνετσκ, στην κατεχόμενη Ουκρανία, και στη συνέχεια στο μέτωπο.

Υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών της Σενεγάλης

Σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες που συγκέντρωσε η εφημερίδα Le Figaro, οι ξένοι νεοσύλλεκτοι συχνά αποστέλλονται στην πρώτη γραμμή για να εντοπίσουν τις θέσεις των Ουκρανών. Ο Ρίτσαρντ, ένας από τους λίγους επαγγελματίες στρατιωτικούς, καταλαβαίνει γρήγορα το τέχνασμα. Αντιμέτωποι με το πυροβολικό και τα drones της Ουκρανίας, ο διοικητής τους ωθεί στην επίθεση χωρίς υποστήριξη ή κάλυψη. «Πώς θέλετε να καταλάβουμε αυτή τη θέση;», ρωτάει τότε. «Δεν με νοιάζει. Πηγαίνετε», απαντά ο ανώτερός του, σπρώχνοντάς τους έξω από το όχημα. Τραυματισμένος στο πόδι, ο Ρίτσαρντ συλλαμβάνεται λίγες εβδομάδες μετά την άφιξή του.

Αποφεύγοντας τη φυλακή

Στα προπαγανδιστικά βίντεο που διανέμει η Μόσχα, η Ρωσία προβάλλει Αφρικανούς που ισχυρίζονται ότι εντάχθηκαν εθελοντικά στις δυνάμεις της. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη σκηνοθεσία κρύβεται συχνά η εξαπάτηση, ακόμη και η εξαναγκαστική στρατολόγηση. «Είναι ασαφές: ορισμένοι είναι φοιτητές, άλλοι περνάνε από τοπικά γραφεία ευρέσεως εργασίας, άλλοι πάλι ακολουθούν εξαιρετικά περίπλοκες μεταναστευτικές διαδρομές», εξηγεί ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών της Σενεγάλης. Όπως ο Ρίτσαρντ, ορισμένοι λαμβάνουν προσφορές εργασίας στη Ρωσία και ανακαλύπτουν πολύ αργά ότι πρόκειται για στρατολόγηση.

Άλλοι λαμβάνουν υποτροφία, μερικές φορές χρηματοδοτούμενη από τη Μόσχα, αλλά καταλήγουν να ενταχθούν στο στρατό λόγω έλλειψης μέσων ή για να νομιμοποιήσουν το καθεστώς τους. Αρκετοί Αφρικανοί που κρατούνται στην Ουκρανία έχουν δηλώσει ότι εντάχθηκαν στο ρωσικό στρατό για να αποφύγουν τη φυλακή. Μετά από ένα αδίκημα – συχνά σχετικό με ναρκωτικά ή υπέρβαση της επιτρεπόμενης διάρκειας της βίζας τους – οι ρωσικές αρχές τους προτείνουν μια συμφωνία: να πολεμήσουν ή να φυλακιστούν.

Παράλληλα, το Κρεμλίνο εφαρμόζει μια σειρά νομικών κινήτρων για να προσελκύσει αλλοδαπούς. Εκτός από γενναιόδωρα επιδόματα πρόσληψης, μια σειρά μεταρρυθμίσεων διευκολύνει πλέον την πρόσβαση στην ιθαγένεια. Τον Ιανουάριο του 2024, ο Βλαντιμίρ Πούτιν υπογράφει ένα διάταγμα που χορηγεί τη ρωσική υπηκοότητα σε αλλοδαπούς και τους συγγενείς τους μετά από ένα έτος υπηρεσίας. Αλλά μετά το κίνητρο έρχεται το μέτρο. Στις 5 Νοεμβρίου 2025, ένα διάταγμα που ψηφίστηκε διακριτικά υποχρεώνει πλέον όλους τους αλλοδαπούς άνδρες ηλικίας 18 έως 65 ετών να υπηρετήσουν ένα έτος στο στρατό εάν επιθυμούν να αποκτήσουν ή να ανανεώσουν την άδεια μόνιμης διαμονής τους ή να αποκτήσουν την υπηκοότητα.

Ρωσική πληροφοριακή επίθεση στην Αφρική

Παράλληλα με την πρόσληψη Αφρικανών «στο σπίτι», η Ρωσία ακολουθεί μια στρατηγική επέκτασης και ήπιας ισχύος στην ήπειρο. Η Μόσχα έχει πολλαπλασιάσει τις συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας, τις πωλήσεις όπλων και τις συνεργασίες στον τομέα της ασφάλειας, ιδίως στο Μάλι, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα, όπου τα καθεστώτα που βρίσκονται στην εξουσία έχουν απομακρυνθεί ή έχουν διακόψει τις σχέσεις τους με τους δυτικούς εταίρους τους. Σε αυτή τη στρατιωτική παρουσία προστίθεται μια διπλωματική και ενημερωτική επίθεση: σύνοδο κορυφής Ρωσίας-Αφρικής, παν-αφρικανικά μέσα ενημέρωσης φιλορωσικά, εκστρατείες στα κοινωνικά δίκτυα και ομιλίες που επιμένουν στην κυριαρχία και την απόρριψη των «παρεμβάσεων». Μια αποτελεσματική στρατηγική: μέρος της κοινής γνώμης συνεχίζει να συνδέει τη Ρωσία – όπως και την ΕΣΣΔ στην εποχή της – με μια «αντιιμπεριαλιστική» δύναμη, αντίθετη με τη Δύση και τη διεθνή τάξη που κληρονόμησε από την αποικιοκρατία.

Αυτή η ρητορική ωθεί πολλούς νέους να εγκαταλείψουν τη χώρα τους για να εργαστούν ή να σπουδάσουν στη Ρωσία, όπως ο Αβραάμ. Αυτός ο νεαρός από το Μπενίν, ηλικίας περίπου 20 ετών, παρακολουθούσε μέχρι τον Οκτώβριο μια εκπαίδευση στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας κοντά στο Κοτονού, πριν υποβάλει αίτηση και γίνει δεκτός για μια υποτροφία στη Ρωσία. Το όνειρό του: να εργαστεί ως μηχανικός σε θωρακισμένα οχήματα. Από τότε, έχει μετακομίσει σε μια πόλη κοντά στην Κριμαία, όπου μαθαίνει ρωσικά μαζί με φοιτητές από όλη την Αφρική.

«Είμαι γοητευμένος από τη Ρωσία του Πούτιν, μια χώρα που υπερασπίζεται το δίκαιο και έχει το θάρρος να μην υποκύπτει», δηλώνει τηλεφωνικά στο Figaro. «Οι Δυτικοί ήθελαν να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις στην Ουκρανία για να επιτεθούν στη Ρωσία, και εκείνοι αντέδρασαν», ισχυρίζεται,. Μια προπαγανδιστική ομιλία που μεταδόθηκε ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα από λογαριασμούς που αποκαλούνται «παναφρικανικοί» και από τους αφρικανούς συμμάχους της Μόσχας.

Δύσκολες συνθήκες

Ο Αβραάμ διαβεβαιώνει ότι δεν θέλει να πολεμήσει. Ωστόσο, τα πανεπιστήμια, γεμάτα από νέους αλλοδαπούς σε καλή υγεία, αποτελούν ένα προνομιακό πεδίο στρατολόγησης για τον ρωσικό στρατό. Οι πανεπιστημιακές ανταλλαγές μεταξύ Ρωσίας και Αφρικής έχουν μακρά ιστορία και είναι εξαιρετικά αναπτυγμένες. Η ρωσική προσφορά φαίνεται ιδιαίτερα ελκυστική για τους νέους που βρίσκονται σε επισφαλή θέση, «οι οποίοι θεωρούν την οικονομική μετανάστευση ως λύση για μια καλύτερη ζωή και κατανοούν ότι η Ευρώπη είναι ένας προορισμός που γίνεται όλο και πιο απρόσιτος», όπως αναλύει ο Thierry Vircoulon σε πρόσφατη σημείωση του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (Ifri).

Το παράδειγμα του Malick Diop είναι ένα κλασικό παράδειγμα αυτού του φαινομένου. Κατάγομενος από ένα απομονωμένο χωριό στο κέντρο της Σενεγάλης, ο νεαρός είχε μόνο ένα στόχο, σύμφωνα με τους συγγενείς του που συναντήσαμε στο Ντακάρ: να πετύχει στις σπουδές του για να βγάλει την οικογένειά του από την επισφάλεια. Γιος αγρότη, εισέρχεται στο επιστημονικό πανεπιστήμιο του Bambey, στο κέντρο της χώρας, όπου αποκτά πτυχίο. Αφού απορρίφθηκε για υποτροφίες στην Ιταλία και τη Γαλλία, τελικά έλαβε μια υποτροφία το 2023 για να σπουδάσει πολιτικές επιστήμες στη Ρωσία, παρά την άγνοιά του για την περιοχή και τον σύγκρουση.

Εκεί, οι συνθήκες διαβίωσης είναι δύσκολες: υλική επισφάλεια, έλλειψη υποστήριξης, απομόνωση. Γρήγορα, ο Malick προσπαθεί να καλύψει τις ανάγκες του με μικροδουλειές. Εμπιστεύεται στην οικογένειά του την επιθυμία του να επιστρέψει στη Σενεγάλη ή να συνεχίσει τις σπουδές του αλλού στην Ευρώπη. Αλλά χωρίς οικονομικά μέσα, παραμένει εγκλωβισμένος σε μια χώρα που δεν γνωρίζει καλά.

Θύμα ή μισθοφόρος

Όλα αλλάζουν στα τέλη του 2024. Ο Μαλίκ δέχεται μια πρόταση για μια θέση μάγειρα. Σύμφωνα με την οικογένειά του, του υπόσχονται ένα αξιοπρεπές μισθό, σταθερές συνθήκες εργασίας και ακόμη και τη δυνατότητα να μείνει στη Ρωσία και να φέρει τους γονείς του εκεί. Μαζί με άλλους Αφρικανούς, υπογράφει έγγραφα που δεν καταλαβαίνει καλά, πριν μεταφερθεί γρήγορα σε ένα στρατιωτικό κέντρο. Η προαναγγελθείσα εκπαίδευση δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. «Δεν είδαν καν την κουζίνα», συνοψίζει ο αδελφός του.

Τον Μάρτιο του 2025, ο Malick καταφέρνει να καλέσει κρυφά την οικογένειά του: βρίσκεται καθ’ οδόν προς το μέτωπο, χωρίς πραγματική εκπαίδευση, με μοναδικές οδηγίες μια συνοπτική εκμάθηση του χειρισμού όπλων. Στις 17 Μαρτίου, στέλνει μια φωτογραφία του με στρατιωτική στολή και ένα τελευταίο μήνυμα: «Πατέρα, είμαστε εδώ. Μας κόβουν τα τηλέφωνα». Λίγες μέρες αργότερα, η οικογένεια ανακαλύπτει, μέσω ενός βίντεο που δημοσιεύτηκε στα κοινωνικά δίκτυα, ότι έχει συλληφθεί από τον ουκρανικό στρατό. Έκτοτε, οι συγγενείς του πολλαπλασιάζουν τις προσπάθειές τους προς τις αρχές της Σενεγάλης, με την ελπίδα να απελευθερωθεί.

Από την πλευρά της Σενεγάλης, ένας αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών δηλώνει ότι βρίσκεται σε επαφή με το Κίεβο και ότι είναι «αισιόδοξος» όσον αφορά την πιθανή απελευθέρωσή του. Προς το παρόν, κανένας Αφρικανός αιχμάλωτος πολέμου δεν έχει ανταλλαγεί, αν και πηγές από την ουκρανική πλευρά ισχυρίζονται ότι βρίσκονται σε συζητήσεις με τους Αφρικανούς ομολόγους τους. Η σενεγαλέζικη πηγή διαβεβαιώνει ότι η τύχη αυτών των νέων Αφρικανών που έχουν παγιδευτεί στον πόλεμο συζητείται πλέον τακτικά σε περιφερειακές συναντήσεις, ιδίως στο πλαίσιο της ECOWAS.

Αντίθετα, ο επιτετραμμένος της πρεσβείας της Ουκρανίας στη Σενεγάλη, Oleh Kobzystyi, ισχυρίζεται ότι «η αλήθεια είναι πολύ απλή»: «Ο Malick Diop συμμετείχε στη ρωσική στρατιωτική επίθεση. Ήρθε να σκοτώσει Ουκρανούς για χρήματα.

«Πάνω από 1000» Κενυάτες στρατολογήθηκαν από τη Ρωσία, σύμφωνα με αναφορά βουλευτή της Κένυας

Οι νεοσύλλεκτοι φεύγουν από τη χώρα με τουριστικές βίζες για να ενταχθούν στον ρωσικό στρατό μέσω της Κωνσταντινούπολης (Τουρκία) και του Αμπού Ντάμπι (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), διευκρίνισε, ενώ ορισμένοι διέρχονται πλέον από την Ουγκάντα, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Νότια Αφρική για να αποφύγουν τους ελέγχους. Κενυάτες που εργάζονται στο εξωτερικό έχουν επίσης μεταβεί στη Ρωσία από τις χώρες μετεγκατάστασής τους, πρόσθεσε ο βουλευτής.

«Κρέας για κανόνια»

Πολλοί από αυτούς αναγκάστηκαν να υπογράψουν στρατιωτικές συμβάσεις, εξήγησε. Σύμφωνα με στοιχεία του Φεβρουαρίου, 28 νεοσύλλεκτοι αγνοούνται, 35 έχουν αποσταλεί σε στρατόπεδα ή στρατιωτικές βάσεις, 89 έχουν αποσταλεί στο μέτωπο και 39 νοσηλεύονται, ανέφερε ο Ichung’wah. 30 Κενυάτες έχουν επαναπατριστεί. Οι εταιρείες πρόσληψης συνεργάζονται με διεφθαρμένους υπαλλήλους του αεροδρομίου του Ναϊρόμπι, καθώς και με εθνικές υπηρεσίες απασχόλησης, υπαλλήλους της ρωσικής πρεσβείας στο Ναϊρόμπι και της πρεσβείας της Κένυας στη Μόσχα, περιέγραψε ο βουλευτής.

Η AFP μπόρεσε, κατά τη διάρκεια έρευνας που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα, να μιλήσει με τέσσερις Κενυάτες που επέστρεψαν από τη Ρωσία, εκ των οποίων οι τρεις τραυματίστηκαν στις μάχες στην Ουκρανία. Ο ένας πήγε εκεί πιστεύοντας ότι θα γινόταν πωλητής, δύο άλλοι ελπίζοντας να γίνουν φύλακες και ο τέταρτος αθλητής υψηλού επιπέδου.

Όλοι είχαν λάβει την υπόσχεση μισθών μεταξύ 920 και 2400 ευρώ το μήνα στη Ρωσία από μια εταιρεία πρόσληψης στο Ναϊρόμπι. Μια περιουσία για την Κένυα, όπου πολλοί εργαζόμενοι κερδίζουν μόλις 100 ευρώ το μήνα. Η Ουγκάντα και η Νότια Αφρική είναι μεταξύ των άλλων αφρικανικών χωρών που αποτελούν στόχο πρόσληψης, ενώ η Ρωσία υφίσταται βαριές απώλειες στην Ουκρανία. Ο επικεφαλής της κενυάτικης διπλωματίας, Musalia Mudavadi, πρόκειται να επισκεφθεί τη Μόσχα τον επόμενο μήνα. Η κυβέρνησή του καταδίκασε τη χρήση των πολιτών της ως «κανόνι».

ΠΗΓΕΣ: Le Figaro Αρδην

Είναι ο Ντόναλντ Τραμπ εντελώς τρελός; Η παραληρηματική εξουσία του Λευκού Οίκου

Συνέντευξη της Ελίζαμπεθ Ρουντινέσκο, της σημαντικότερης Γαλλίδας ψυχαναλύτριας που υπήρξε μαθήτρια του Λακάν, του οποίου έχει συγγράψει τη βιογραφία, στον Gilles Gressani 16 Ιανουαρίου 2026 Le Figaro

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν θα πρέπει να είναι: «Μήπως ο Τραμπ είναι τρελός;» ή «Τι είδους τρέλα είναι αυτή;», αλλά μάλλον: «Γιατί οι πολιτικές, θεσμικές και κοινωνικές δομές επιτρέπουν αυτή την τρέλα; Γιατί οι θεσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών και της Δύσης συμβάλλουν στην υλοποίηση των παραληρηματικών ιδεών του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών;»

Ακριβώς αυτό! Από αυτή την άποψη, η σχέση μεταξύ απόλαυσης και νόμου είναι θεμελιώδης για τον Τραμπ. Ο Τραμπ ζει σε έναν κόσμο που ο ίδιος κατασκευάζει, έναν κόσμο τον οποίο θέλει πανομοιότυπο με την επιθυμία του για απόλυτη εξουσία και, ως εκ τούτου, για απόλαυση. Όταν οργανώνει μια τελετή για να απονείμει στον εαυτό του ένα φανταστικό Νόμπελ, δεν παίζει, δεν αστειεύεται: ζεί πραγματικά τη σκηνή. Ο Τραμπ αγαπά τα μετάλλια, τα λαμπερά, τα ψεύτικα επιχρυσωμένα αντικείμενα και πιστεύει ότι αυτά τα εξωτερικά σημάδια ισοδυναμούν με έναν πραγματικό τίτλο: έχει πάθος με τις αίθουσες χορού και τα σύμβολα της μοναρχίας. Ονειρεύεται τον εαυτό του ως βασιλιά –κάτι σαν τον Λουδοβίκο 14ο στο Λας Βέγκας– φορτωμένο με μετάλλια και μπιχλιμπίδια. Το σημαίνον «Νόμπελ Ειρήνης» είναι μια εμμονή γι’ αυτόν, παρόλο που είναι ένας βίαιος πολεμοκάπηλος που απέφυγε με τρόμο τη στρατιωτική θητεία – με τέσσερις αναβολές κατάταξης…υπόθεση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι τρελός;

Αυτή η σαιξπηρική σκηνή είναι πράγματι έκφραση παραληρήματος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι κλινικά ψυχωτικός, δηλαδή τρελός.

Σε αυτή την γκροτέσκα τελετή είδα να ξεπερνιέται ένα όριο: γνωρίζοντας ότι πιθανότατα δεν θα πάρει ποτέ το βραβείο που επιθυμεί, ο Ντόναλντ Τραμπ οργανώνει μια παράσταση: την απονομή ενός βραβείου που δεν προορίζεται για εκείνον και που είναι στην πραγματικότητα μια προσποίηση. Ούτε αυτός ούτε η Ματσάδο –η οποία δέχτηκε να συμμετάσχει σε αυτό το γκροτέσκο παιχνίδι– παραβίασαν στην πραγματικότητα τον νόμο που έχει θεσπίσει η Επιτροπή Νόμπελ, ο οποίος προβλέπει ότι ο τίτλος δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μεταβιβαστεί από τον βραβευθέντα, αν και το μετάλλιο μπορεί να προσφερθεί ή να πωληθεί. Αλλά ακριβώς εκεί είναι που κάτι ανατρέπεται: με αυτή τη γκροτέσκα σκηνοθεσία και χωρίς να φοβηθούν ούτε για μια στιγμή τη γελοιoποίηση, δημιουργούν μια αλλόκοτη, παράλληλη, παραληρηματική πραγματικότητα.

Έχουμε λοιπόν την επιβεβαίωση του τι αποτελεί την ουσία του τραμπισμού: τη δύναμη του γκροτέσκου και εκεί ακριβώς βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν θα πρέπει να είναι: «Μήπως ο Τραμπ είναι τρελός;» ή «Τι είδους τρέλα είναι αυτή;», αλλά μάλλον: «Γιατί οι πολιτικές, θεσμικές και κοινωνικές δομές επιτρέπουν αυτή την τρέλα; Γιατί οι θεσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών και της Δύσης συμβάλλουν στην υλοποίηση των παραληρηματικών ιδεών του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών;»

Ακριβώς αυτό! Από αυτή την άποψη, η σχέση μεταξύ απόλαυσης και νόμου είναι θεμελιώδης για τον Τραμπ.

Ο Τραμπ ζει σε έναν κόσμο που ο ίδιος κατασκευάζει, έναν κόσμο τον οποίο θέλει πανομοιότυπο με την επιθυμία του για απόλυτη εξουσία και, ως εκ τούτου, για απόλαυση. Όταν οργανώνει μια τελετή για να απονείμει στον εαυτό του ένα φανταστικό Νόμπελ, δεν παίζει, δεν αστειεύεται: ζεί πραγματικά τη σκηνή. Ο Τραμπ αγαπά τα μετάλλια, τα λαμπερά, τα ψεύτικα επιχρυσωμένα αντικείμενα και πιστεύει ότι αυτά τα εξωτερικά σημάδια ισοδυναμούν με έναν πραγματικό τίτλο: έχει πάθος με τις αίθουσες χορού και τα σύμβολα της μοναρχίας. Ονειρεύεται τον εαυτό του ως βασιλιά –κάτι σαν τον Λουδοβίκο 14ο στο Λας Βέγκας– φορτωμένο με μετάλλια και μπιχλιμπίδια. Το σημαίνον «Νόμπελ Ειρήνης» είναι μια εμμονή γι’ αυτόν, παρόλο που είναι ένας βίαιος πολεμοκάπηλος που απέφυγε με τρόμο τη στρατιωτική θητεία – με τέσσερις αναβολές κατάταξης…

Αυτό λέει πολλά για το ποιος είναι: προτιμά να τον εξαπατούν παρά να ρισκάρει οτιδήποτε και δεν φοβάται το γελοίο. Εκεί βρίσκεται το ορατό του παραλήρημα: ένα παραλήρημα μεγαλείου, βασισμένο στη λατρεία του Εγώ του, ένα ναρκισσιστικό παραλήρημα θεατρίνου που γίνεται ακόμα πιο επικίνδυνο καθώς το περιβάλλον του υποκύπτει σε αυτό.

Το 2017, οι καλύτεροι Αμερικανοί ψυχίατροι τον χαρακτήρισαν ως ένα «μείγμα κοινωνιοπαθούς, ναρκισσιστή, σαδιστή, επικίνδυνου και ανίκανου να κυβερνήσει τη χώρα του»…

Το παιδικό στοιχείο στον Τραμπ λειτουργεί ως μέσο αποπλάνησης: αφοπλίζει, κατεβάζει το επίπεδο, μετατρέπει την πολιτική βία σε θέαμα.

«Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον Τραμπ, είναι δομικό: γιατί ένα ολόκληρο σύστημα δέχεται να λειτουργεί με βάση τον ναρκισσιστικό παραλήρημα;» (Εικόνα © Evan Vucci)

«Το περιβάλλον του υπακούει στις φαντασιώσεις του Τραμπ επειδή εκφράζει αυτό που οι άλλοι απωθούν ή δεν τολμούν να πουν, ούτε καν να ομολογήσουν ή να σκεφτούν.» (Εικόνα © Evan Vucci)

Ωστόσο, όλα εξελίσσονται σαν να μην μπορούν πλέον ο νόμος ή οι θεσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών να λειτουργήσουν ως παράγοντες που θέτουν όρια: η στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική ισχύς της πρώτης παγκόσμιας δύναμης τίθεται στην υπηρεσία των φαντασιώσεων ενός ανθρώπου…

Ναι, και αυτό είναι το πιο εντυπωσιακό. Ο Τραμπ κυβερνά τη χώρα του ως δικτάτορας και, άλλωστε, είναι γοητευμένος από τον Πούτιν, με τον οποίο ταυτίζεται διαρκώς. Ωστόσο, οι πολιτικές και θεσμικές δομές των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένουν δημοκρατικές και ο Τραμπ εξαρτάται από αυτό το σύστημα. Επομένως, δεν μπορεί να ασκήσει τη δικτατορική εξουσία που ονειρεύεται, κάτι που τον εξοργίζει: εξ ου και η θεατρινίστικη συμπεριφορά του. Το μόνο που επιδιώκει είναι να τις καταργήσει ή να τις παραβιάσει: άλλωστε, στις 6 Ιανουαρίου προσπάθησε να πραγματοποιήσει πραξικόπημα.

Και ακριβώς επειδή δεν έχει όρια, επιτυγχάνει την υποταγή του περιβάλλοντός του.

Είναι αυτή η παιδική του διάσταση που τον κάνει πάντα-και παρά τις υπερβολές του και την πραγματική βία των πολιτικών του ενεργειών-σχεδόν αστείο και γοητευτικό;

Νομίζω ότι ναι. Για όσους τον υποστηρίζουν, είναι ένα είδος διαβολάκου που επιτρέπει στον εαυτό του τα πάντα. Η παιδικότητα, σε αυτόν, λειτουργεί ως μέσο γοητείας: αφοπλίζει, χαμηλώνει το επίπεδο, μετατρέπει την πολιτική βία σε θέαμα. Γελάμε, εκπλησσόμαστε, τρομάζουμε. Και εν τω μεταξύ, η πραγματική δράση είναι εξαιρετικά βίαιη.

Αυτό είναι το επικίνδυνο. Αυτή η απουσία ορίων βρίσκεται σε όλους τους τομείς: πολιτικό, γεωπολιτικό, σωματικό και σεξουαλικό.

Η Susan B. Glasser, από το New Yorker, μιλάει για τον Τραμπ ως «μια ναρκισσιστική μορφή μονομερούς δράσης» 1…

Αυτό ακριβώς είναι. Ζούμε σε μια περίεργη εποχή: η συντριπτική δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών τίθεται στην υπηρεσία του ναρκισσισμού ενός μόνο ανθρώπου. Αλλά, για άλλη μια φορά, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον Τραμπ, είναι δομικό: γιατί ένα ολόκληρο σύστημα δέχεται να λειτουργεί με βάση τον ναρκισσιστικό παραλήρημα;

Ποια είναι η εξήγησή σας;

Μπορούμε να διατυπώσουμε μια υπόθεση, αλλά πρώτα πρέπει να απαντήσουμε σε ένα άλλο ερώτημα: γιατί ο Τραμπ γοητεύει τόσο πολύ, ακόμα και ορισμένους πολιτικούς; Ακριβώς επειδή τολμά να επιδεικνύει την παντοδυναμία του.

Το περιβάλλον του υπακούει στις φαντασιώσεις του Τραμπ επειδή εκφράζει αυτό που οι άλλοι καταστέλλουν ή δεν τολμούν να πουν, ούτε καν να παραδεχτούν ή να σκεφτούν: είναι αγενής, δεν έχει κανένα συμβολικό όριο, προσβάλλει τους πάντες, λέει ανοησίες, ψεύδεται απροκάλυπτα, κάνει χυδαία αστεία (ιδιαίτερα με τις γυναίκες), εκτροχιάζεται ή αναστατώνεται και δεν καταλαβαίνει την παραμικρή παρομοίωση: στη ψυχική του λειτουργία, όλα περιορίζονται σε μια απλοϊκή πραγματικότητα. Πιστεύει ότι τα σύνορα πρέπει να είναι τείχη: σκέφτηκε ακόμη και ένα «διαφανές» τείχος με το Μεξικό, για να παρακολουθεί καλύτερα τον εισβολέα. Πιστεύει ότι οι αιτούντες άσυλο προέρχονται από ένα πραγματικό άσυλο (ψυχιατρικό) και ότι είναι εγκληματίες που επιδιώκουν να «αντικαταστήσουν» τον ίδιο και τους λεγόμενους «αυθεντικούς» Αμερικανούς.

Είναι συνωμοσιολόγος και τροφοδοτεί τη συνωμοσιολογία. Τροφοδοτεί την πιθανή τρέλα των άλλων και μιλάει σαν ένα ατίθασο παιδί: «αυτός είναι κακός, αυτός είναι καλός, δουλεύουμε καλά με τον έναν και άσχημα με τον άλλον. Θα του δώσω μια ξυλιά σε αυτόν που δεν θέλει να υπακούσει, κ.λπ.»

Με τον Ντόναλντ Τραμπ έχουμε την εντύπωση ότι δεν υπάρχει ετερότητα, δεν υπάρχει εσωτερικευμένος νόμος, δεν υπάρχει υπερ-εγώ. Όλα ανάγονται σε μια δυαδική και οργισμένη λογική: να κερδίζεις ή να χάνεις, να συντρίβεις ή να συντρίβεσαι. Είναι ασαφής, άσεμνος, επιτρέπει μια μορφή πολιτικής απόλαυσης που βασίζεται στις ορμές. Ενσαρκώνει μια τρελή κυριαρχία.

Θεωρεί τον εαυτό του ως θαυματουργό, σωζόμενο από τον Θεό. Ας μην ξεχνάμε ότι γλίτωσε δύο φορές από ατυχήματα που θα μπορούσαν να του κοστίσουν τη ζωή: την πρώτη φορά επειδή δεν πήρε το ελικόπτερο που έπρεπε να πάρει, τη δεύτερη επειδή γλίτωσε παρά τρίχα από μια επίθεση.

Τι γνωρίζουμε για τις οικογενειακές του σχέσεις;

Γνωρίζουμε πολλά πράγματα χάρη σε ντοκιμαντέρ και δηλώσεις που έχει κάνει για τον εαυτό του: τέλειος άντρας, χωρίς κανένα ελάττωμα, που πιστεύει ότι τον επιθυμούν όλες οι γυναίκες — ένα σύμπτωμα ερωτομανίας —, δεν πίνει αλκοόλ και δεν καπνίζει, φοβάται τη βρωμιά, έχει διατροφικές μανίες, πιστεύει ότι μπορεί κανείς να προστατευθεί από τον Covid καταπίνοντας χλωρίνη.

Ως αποτέλεσμα αυτού που πιστεύει ότι είναι η δική του τελειότητα, θέλει να βάλει το όνομά του παντού και να αφήσει ένα σημάδι στην ιστορία.

Η σχέση του με τη μητέρα του είναι προβληματική. Καλυμμένη με κοσμήματα και εξωφρενικά ρούχα, δεν σταμάτησε να επαινεί τα προσόντα του και τον προτιμούσε από τα άλλα παιδιά — δύο αδελφές και δύο αδελφούς, εκ των οποίων ο μεγαλύτερος πέθανε από αλκοολισμό. Ο Τραμπ πέρασε το χρόνο του προσπαθώντας να ανταγωνιστεί τον πατέρα του σε ό,τι αφορά την περιουσία που είχε συσσωρεύσει: όλο και περισσότερα δολάρια, όλο και ψηλότερα κτίρια και ουρανοξύστες, όλο και περισσότερα εδάφη σε αυτό που αποκαλεί «ημισφαίριο» του σχετικά με τη Γροιλανδία.

Στον Ντόναλντ Τραμπ έχει κανείς την εντύπωση ότι δεν υπάρχει ετερότητα, δεν υπάρχει εσωτερικευμένος νόμος, δεν υπάρχει υπερ-εγώ που να λειτουργεί.

Το ίδιο ισχύει και για τη σχέση του με τις τρεις γυναίκες του.

Μοιάζουν μεταξύ τους: ξανθές μοντέλες, σλαβικού τύπου, τέλεια ντυμένες, χωρίς το παραμικρό ελάττωμα, συχνά χάρη στις αισθητικές επεμβάσεις. Το 1999 δημιούργησε μάλιστα μια εταιρεία μοντέλων και ήταν ιδιοκτήτης διαγωνισμού ομορφιάς μεταξύ 1996 και 2015. Έχει πάντα ανάγκη να «συνοδεύεται». Η πρώτη του γυναίκα, η Ivana, αθλήτρια και μοντέλο από την Τσεχοσλοβακία, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, ήταν πολύ πιο έξυπνη από αυτόν και καλύτερη επιχειρηματίας: μιλούσε συνεχώς. Την «αποκήρυξε» κυριολεκτικά, λέγοντας στους δικούς του ότι «δεν μπορούσε πλέον να έχει σεξουαλικές σχέσεις μαζί της». Πέθανε παραμορφωμένη από μια πτώση και με το πρόσωπο καταστραμμένο από πολλαπλές ενέσεις.

Η δεύτερη σύζυγος, η Μάρλα Μέιπλς (με την οποία έχει μια κόρη), τηλεοπτική παρουσιάστρια, βασίλισσα ομορφιάς και διαφημίστρια προϊόντων ευεξίας, ήταν «τέλεια» για αυτόν. Ο γάμος έλαβε χώρα με μεγάλη πολυτέλεια στο ξενοδοχείο Plaza της Νέας Υόρκης, με χίλιους καλεσμένους, μεταξύ των οποίων και ο παιδεραστής Jeffrey Epstein. Πριν ακόμη από το γάμο, ο Τραμπ είχε δηλώσει στη New York Post της 16ης Φεβρουαρίου 1990: «Η καλύτερη γκόμενα που είχα ποτέ». Χώρισαν φιλικά.

Τέλος, η τρίτη, η Μελάνια, μοντέλο σλοβενικής καταγωγής, είναι ακόμα καλύτερη: είναι σχεδόν μουγγή. Όσο για την Ιβάνκα, σωσία της μητέρας της Ιβάνα, είναι σε τέτοιο βαθμό στην υπηρεσία του πατέρα της που αυτός δήλωσε δημοσίως ότι αν δεν ήταν κόρη του, θα «έβγαινε μαζί της»…

Αυτά τα στοιχεία είναι βαρύτατα. Οι γυναίκες δεν αναγνωρίζονται ποτέ από τον Τραμπ ως υποκείμενα, αλλά ως αντικείμενα ή μάλλον ως φετίχ από τα οποία δεν μπορεί να απαλλαγεί. Όταν γίνονται μητέρες, εμφανίζονται οι σεξουαλικές δυσκολίες.

Ο ίδιος φοράει μακιγιάζ και έχει βαμμένα και χτενισμένα μαλλιά για να κρύψει την φαλάκρα του. Όλα αυτά είναι πλήρως τεκμηριωμένα.

«Η πολιτική δράση του Τραμπ μας αναγκάζει να ζούμε σε μια πολύ παράξενη πραγματικότητα: αυτή του λογικού παραληρήματος του πιο ισχυρού ηγέτη του πλανήτη.» (Εικόνα © Evan Vucci)

«Ο Τραμπ ζει σε έναν κόσμο που ο ίδιος δημιουργεί, έναν κόσμο που θέλει να είναι πανομοιότυπος με την επιθυμία του για απόλυτη εξουσία και, ως εκ τούτου, για απόλαυση.» (Εικόνα © Evan Vucci)

Ο Τραμπ θα βρεθεί όμως αντιμέτωπος με μια αντίφαση: ο γεωπολιτικός τυχοδιωκτισμός που επιδεικνύει τις τελευταίες ημέρες με ιδιαίτερη ένταση συνεπάγεται τελικά την αντιμετώπιση ορίων: διεξάγοντας στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως και εισερχόμενος σε μια σχέση ισχύος με το αμερικανικό σύστημα για να το ανατρέψει προς ένα άλλο μη δημοκρατικό καθεστώς, εκτίθεται στον κίνδυνο απωλειών και ήττας…

Όπως είπα, ο Ντόναλντ Τραμπ φοβάται πάρα πολύ τον πόλεμο.

Πιστεύει ότι μπορεί να τον σκηνοθετήσει, να τον συγκεντρώσει σε μερικές ενέργειες για να τον αποφύγει. Γι’ αυτό μιλάει για «αστυνομικές επιχειρήσεις». Πιστεύει ότι μπορεί να αποτρέψει τη βία με θεαματικές κινήσεις. Αλλά είναι επίσης ικανός να ανακοινώνει οτιδήποτε και μετά να κάνει πίσω: στο Ιράν, για παράδειγμα, έκανε πίσω αφού απείλησε τους ισλαμιστές με τα χειρότερα αντίποινα, χωρίς την παραμικρή συμπόνια για τους χιλιάδες εξεγερμένους στους οποίους είχε υποσχεθεί υποστήριξη. Σε αυτό το παιχνίδι, ο Τραμπ δεν θα κερδίσει, και οι ζημιές μπορεί να είναι τεράστιες. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια τρομακτική ύβρη που είναι πλέον ορατή σε όλο τον κόσμο.

Πρέπει να τεθούν όρια στον Τραμπ.

Το στρατόπεδο MAGA θα καταγγείλει σίγουρα την ανάλυσή σας, διαγνώσκοντάς σας με «σύνδρομο Τραμπ» 2. Πώς να απαντήσετε;

Πρόκειται για έναν κλασικό μηχανισμό προβολής που δεν ξεγελά κανέναν. Να αποκαλείς τον άλλον τρελό χρησιμοποιώντας το λεξιλόγιο της ψυχιατρικής και κατηγορώντας τον για την παθολογία που εσύ ο ίδιος έχεις.

Αυτό είναι χαρακτηριστικό των αυταρχικών και δικτατορικών λόγων.

Αυτό που εντυπωσιάζει είναι η εξάπλωση της λέξης «τρέλα» στο δημόσιο χώρο, την ίδια στιγμή που έχει εξαλειφθεί από την ψυχιατρική γνώση και ιδίως από το DSM (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών).

Η πολιτική δράση του Τραμπ μας αναγκάζει να ζούμε σε μια πολύ παράξενη πραγματικότητα: αυτή του λογικού παραληρήματος του πιο ισχυρού ηγέτη του πλανήτη.

Αν ακολουθήσουμε την ανάλυσή σας, το επείγον ζήτημα απέναντι στον Τραμπ θα ήταν λοιπόν αυτό των ορίων και της ισορροπίας δυνάμεων: μια καθιερωμένη και αξιόπιστη εξουσία – στην Ευρώπη ή στις Ηνωμένες Πολιτείες – πρέπει να του πει: «Αρκετά».

Ναι, κάτι τέτοιο είναι επείγον.

Πιστεύω ότι η Ευρώπη είναι πολύ πιο ισχυρή από τις Ηνωμένες Πολιτείες και από ό,τι πιστεύουν οι ηγέτες τους, αλλά πρέπει να έχουμε το θάρρος να δούμε τι έχουμε μπροστά μας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται να συνεχίζουν να πιστεύουν ότι μπορούμε να «συγκρατήσουμε» τον Τραμπ, σαν να ήταν ένας συνηθισμένος συνομιλητής. Αυτό είναι ένα λάθος που μας στερεί την ευκαιρία για μια ιστορική ανατροπή.

Αντίθετα, πρέπει να του επιβληθούν απαγορεύσεις με δυναμικό τρόπο. Και θα υποχωρήσει, γιατί υποχωρεί μόνο μπροστά στη δύναμη — από όπου και αν προέρχεται αυτή, και όχι μόνο μπροστά στη στρατιωτική, δικτατορική ή οικονομική δύναμη. Το τραγικό είναι ότι πολλοί προτιμούν να υποκύψουν στον παραλήρημα του Τραμπ, πιστεύοντας ότι είναι ο ισχυρότερος, αντί να αναλάβουν την ευθύνη για το πεπρωμένο τους.

Πηγές: Susan B. Glasser, «Why Donald Trump Wants Greenland (and Everything Else)»,The New Yorker, 8 Ιανουαρίου 2026.
Το «Trump Derangement Syndrome» (TDS) είναι μια έκφραση που επινοήθηκε από το στρατόπεδο των υποστηρικτών του Τραμπ για να ιατρικοποιήσει την κριτική στον Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζοντάς την ως ψυχική διαταραχή και όχι ως πολιτική ή ορθολογική αντίθεση.

Κρίση του νερού και νεοφιλελεύθερη διαχείριση

Σε λίγες μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος (+6/11/2024) από τον θάνατο του φίλου, συντρόφου και συνΠανιώνιου Βαγγέλη Πισσία. Στη μνήμη του, που παραμένει ζωντανή μέσα από τα κείμενα και τις παρεμβάσεις του, δημοσιευω το κείμενο "Κρίση του νερού και νεοφιλελεύθερη διαχείριση" γραμμένο το 2007. Και σήμερα 18 χρόνια μετά τόσο επίκαιρο!

Αν και δεν λείπουν βασικές πληροφορίες για το νερό… O ετήσιος «τζίρος» του νερού αστικής χρήσης, χωριστά το εμφιαλωμένο, σε μια χώρα σαν τη Γαλλία φτάνει τα 13 δις. Ευρώ, ένα μέσο νοικοκυριό πληρώνει στις εταιρείες ύδρευσης/αποχέτευσης 600 Ευρώ το χρόνο, η μέση τιμή του νερού στη Γαλλία είναι 2,5 φορές υψηλότερη απ’ την αντίστοιχη μέση τιμή στην Ελλάδα και 2 φορές χαμηλότερη απ’ τη Γερμανία.
Στις χώρες αυτές το αρδευτικό νερό κάπως τιμολογείται, εδώ, σ’ εμάς, η κοστολόγηση του αρδευτικού νερού είναι, ακόμη κι’ όταν γίνεται, πλασματική. Η περίφημη κοινοτική οδηγία 2000/86 όμως κάποια στιγμή θα εφαρμοστεί, τότε θα πάμε προς κοινό τιμολογιακό καθεστώς, κοινές πολιτικές και κοινά μέτρα.. Κι’ η ελληνική (ιδιαίτερα υδροβόρος) γεωργία; Το μέλλον της μάλλον δυσοίωνο εκτός αν…
Αυτά τα ελάχιστα για την «οικονομική διάσταση» του προβλήματος.. Κι’ όμως το νερό είναι φτηνό και δεν καλύπτεται η δαπάνη για μια σωστή διαχείρισή του. Η εξάντληση των μη ανανεώσιμων πόρων, η σπατάλη, η ρύπανση κι’ άλλα μύρια όσα συνεχίζονται, παρά τα κάποια μέτρα και τις όποιες πολιτικές..
Εν τω μεταξύ 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι το χρόνο πεθαίνουν από διαρρεϊκά επεισόδια, άλλοι 800.000 από σχιστοσομιάση, κλπ, λόγω κακής ποιότητας νερού –βλ. «τρίτος κόσμος»- το ένα χιλιοστό απ’ όσους χρεώθηκε ο φοβερός Μπεν Λάντεν το 2001.. Αυτά τα ελάχιστα για την «περιβαλλοντική διάσταση» του προβλήματος..
Για ένα αφρικανό η νόρμα των αναπτυξιακών ευρωπαϊκών προγραμμάτων υπολογίζει 25 λιτ/ημέρα, για ένα Ευρωπαίο 250-300, ο μέσος αμερικανός καταναλώνει 500-700 ανάλογα με την πολιτεία.. Ο Ισραηλινός «δικαιούται» 9 φορές περισσότερο νερό από τον Παλαιστίνιο, ο Τίγρης, ο Ευφράτης, ο Σενεγάλης αλλά και ο Νείλος κ.α. προμηνύουν πόλεμο… Αυτά τα ελάχιστα για την «γεωπολιτική διάσταση» του προβλήματος…
Το κίνημα των 20 εκατομμυρίων (τόσα είναι τα καταγεγραμμένα μέλη του) Ινδών ενάντια το κολοσσιαίο φράγμα Ναρμαντά, το μαχητικό κίνημα (1999/2000) της Κοτσαμπάμπα, η μεγάλη διαδήλωση 300.000 Ισπανών στην Βαρκελώνη το 2002 ενάντια στο «εθνικό υδρολογικό πλάνο», κ.λ.π. μερικές από τις πρώτες (?) κοινωνικοπολιτικές απαντήσεις…

*Εξάντληση και καταστροφή των φύσης, των ζωτικών, υλικών έως και αισθητικών, διαθεσίμων και χαρακτηριστικών της ; Έγραψε γιαυτά, πριν 200 χρόνια, κι’ Τζων Στίουαρτ Μιλ, είχαν προηγηθεί και πολλοί άλλοι…
*Άραγε, όλοι αυτοί έβλεπαν ήδη από τότε κάτι, κάποιο κίνδυνο ανηλεή που, σήμερα, μετά από αιώνες πολιτισμών, οι άνθρωποι δεν βλέπουν ή, κι’αν ορισμένοι βλέπουν, οι συνειδήσεις δεν μπορούν ν’ αφυπνιστούν;
*Να δεχτούμε συνεπώς ότι ενώ «ευαισθησία κι’ ομορφιά», «ασύνειδη εμπειρία και διαίσθηση», «φανταστική ενατένιση του παρελθόντος και του μέλλοντος» δένουν, με περίεργους τρόπους, ανθρώπους και φύση, ανθρώπους και νερό, από το πολύ μακρινό παρελθόν, οι άνθρωποι αυτοί είναι λίγοι, τουλάχιστον λιγότεροι απ’ όσους μια τέτοια σχέση χρειάζεται για να επιβιώσει;
*Αν αναφέρεται ο Τ.Στ. Μιλ ξεχωριστά, είναι γιατί αυτός (παραφράζοντας τον Μίσσιο..) «μίλησε αλλά και πέθανε νωρίς». Την αυγή της νέας, της βιομηχανικής εποχής. Μίλησε τότε που ο αναδυόμενος καπιταλισμός φαινόταν «άλλος», τότε που πολλοί απ’ όσους τον μελέτησαν, τον φαντάστηκαν και τον επαγγέλθηκαν, μέσα σ’αυτούς κι’ ο ίδιος ο Μιλ, τον έβλεπαν πρωταρχικά μέσα από την φιλελεύθερη και νεωτερική του όψη. Οι άλλες όψεις, οι σκοτεινές για κοινωνία και φύση, υποκείμενες αμφότερες σε απάνθρωπη και «αφύσικη» εκμετάλλευση, θεωρήθηκαν ιάσιμες. Ο καπιταλισμός ήταν πρόοδος, είχε μέλλον, αρκούσε, έλεγαν, νάχει ανθρώπινο πρόσωπο, να σέβεται τη φύση και να αναπτύσσει τον πολιτισμό του. Τότε όμως ήταν μόλις η αυγή…
*Λέγονται και σήμερα αυτά, τα λένε κι’ όσοι επαγγέλθηκαν ή επιχείρησαν να χτίσουν αργότερα το αντίπαλό του δέος, τον σοσιαλισμό, σαν το απλό ανεστραμμένο οικονομικό του είδωλο, σαν ένα μεταμορφωμένο καπιταλισμό…
*Κι’ ας μη περάσαμε γραμμικά και βαθμιαία στο σήμερα, κι’ ας είχε προηγηθεί στο μεταξύ ο Μαρξ, κι’ ας γεννήθηκε τότε η πρώτη επαναστατική κοινωνική θεωρία, κι’ ας γράφτηκε η πρώτη επιστημονική κριτική της πολιτικής οικονομίας, στηριγμένη στην πανάρχαιη «ολιστική θεώρηση», κάπου, επαναστατική θεωρία και πράξη έμειναν ανολοκλήρωτες.
*Σχεδιασμός, κράτος πρόνοιας και δικαίου, έννοιες και πρακτικές ενσωματωμένες σε δυο μεγάλα και αλληλοσυγκρουόμενα κοινωνικο-οικονομικά παραδείγματα, το ένα σοσιαλδημοκρατικό, το άλλο σοσιαλιστικό, έδειχναν ν’ αποτελούν μια κάποια εγγύηση. Που όμως η πράξη τα διέψευσε και το κοινωνικό σώμα αφέθηκε να ασελγεί, λιγότερο στο «σώμα του εχθρού…» και περισσότερο στο σώμα του πλανήτη.
*Τελικά, μας έμεινε ο καπιταλισμός. Και δεν έφτασε μόνο αυτό. Τώρα τελευταία, στις μέρες μας, ήρθαν, κι’ όπως φαίνεται εγκαταστάθηκαν, δύο ακόμη «συμφορές», η μεγάλη καταιγίδα της κλιματικής αλλαγής και, ταυτόχρονα, ο νεοφιλελεύθερος «πολιτισμός». Μια κλιματική αλλαγή που απειλεί τα ζωτικά στοιχεία του πλανήτη κι’ ένας νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός με πολλά προσωπεία, άλλα παλαιάς «πρωτόγονης» υφής, άλλα πρωτόγνωρης πολυπλοκότητας και απροσδιοριστίας, αλλά με μία ουσία, έναν εγγενώς αδίστακτο, απορυθμιστικό και απρόβλεπτο κοινωνικό και περιβαλλοντικό κανιβαλισμό.
*Είναι οι «νέες συμφορές» αναστρέψιμες ή όχι ; Η απάντηση δεν είναι εύκολη, άλλωστε, περάσαμε πια σε μια εποχή κλονισμένων βεβαιοτήτων. Υπάρχουν όμως και μερικές βεβαιότητες κι’ αυτές έχουν σχέση με τις προϋποθέσεις της αναστροφής.
*Η πρώτη αφορά τους κοινωνικούς όρους της επικείμενης, θέλουμε να ελπίζουμε, αναμέτρησης. Οι κοινωνικοί και πολιτικοί συσχετισμοί πρέπει ν’ αλλάξουν δραματικά, η σύγκρουση των κοινωνικών υποκειμένων με την άλλη πλευρά κι’ η εσωτερική σύγκρουση του κάθε ανθρώπου με τον αλλοτριωμένο εαυτό του πρέπει σήμερα να είναι καθολική και ανεξάντλητη.
*Η δεύτερη, που προφανώς νοηματοδοτεί και στηρίζει την πρώτη, αφορά την γνώση. Το σύνολο των δεδομένων, ποσοτικών και ποιοτικών, που χαρακτηρίζουν τη σημερινή κατάσταση του πλανήτη, οι στρατηγικές και οι πολιτικές των κέντρων ισχύος και απόφασης, η σχέση επικαθορισμού της κυρίαρχης οικονομικής και κοινωνικής ορθολογικότητας στους ζωτικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι νέες μορφές διείσδυσης του οικονομικού σκοπού στο σώμα της φύσης κι’ οι νέοι νομιμοποιητικοί-ιδεολογικοί μηχανισμοί τους, επιβάλλουν προσεκτική παρατήρηση, ρεαλιστική, μεθοδική αλλά και «αντι-μεθοδική»1, επιστημονικά έγκυρη αλλά και ελεύθερη, μη «διαβρωμένη», ανάλυση. Το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα αξιοποίησης του ζωτικού πόρου που είναι το νερό, όπως το θίγουμε αμέσως παρακάτω, αποτελεί χρήσιμο παράδειγμα «πλοήγησης» στους σκόπιμα κατασκευασμένους λαβυρίνθους των νεοφιλελεύθερων διαχειριστικών προτύπων.
*Η κλιματική αλλαγή δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο πλανήτης γνώρισε πολλές , κάποιες από αυτές τον άλλαξαν ριζικά. Ακόμη κι’ όταν, πολύ πρόσφατα, εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη γη, κι’ ακόμη πιο πρόσφατα, όταν άρχισε να χτίζει κοινωνίες και χώρους, σημαντικά κλιματικά φαινόμενα επηρέασαν βαθιά την έμβια-φυσική-κοινωνική ζωή και διατάραξαν τις «εξελικτικές γραμμές» με κρίσεις, ασυνέχειες και μεταλλαγές.
*Τότε όμως η ανθρώπινη δράση στη γη ήταν συγκριτικά ασήμαντη. Τότε δεν απειλήθηκε ο αέρας και το νερό, τότε δεν υπήρχε καπιταλισμός στη νεοφιλελεύθερη μορφή του και βέβαια τότε το, όποιο2, οικονομικό σύστημα δεν έβαζε στόχο να κυριεύσει, εμπορευματοποιήσει και, τέλος, να μονοπωλήσει το πόσιμο νερό. .
*Ο καπιταλισμός εισδύει στις μέρες μας στον τομέα του νερού. Το νερό μετατράπηκε από ελεύθερο φυσικό αγαθό- κοινωνικοοικονομικά προσδιορισμένο ως αξία χρήσης– σε παραγόμενο προϊόν- κοινωνικοοικονομικά προσδιορισμένο ως ανταλλακτική αξία, παίρνοντας με αυτό τον τρόπο κεντρική θέση στην νεότερη κοινωνική και οικονομική θεωρία. Ωστόσο η ανάλυση του προβλήματος της διαχείρισής του3, ακολουθεί διαδρομές μέσα από ένα ευρύ σύνολο θεματικών περιοχών, που δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί και συντεθεί ως ενιαίο, θεωρητικά και εμπειρικά θεμελιωμένο, σώμα.
*Φαινόμενα συγκέντρωσης των δραστηριοτήτων του τομέα σε ισχυρές εταιρίες ή ομίλους παρατηρήθηκαν ήδη απ’ τις αρχές του 20ου αιώνα, τα οποία εντάθηκαν στις δεκαετίες ’50 και ’60. Έως και τη δεκαετία του ’70, οι εταιρίες υδάτων είχαν σχεδόν αποκλειστικό τομέα δράσης το νερό (υπηρεσίες ύδρευσης/ αποχέτευσης). Έκτοτε, και σε συνδυασμό με την αυξανόμενη κινητικότητα των κεφαλαίων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, παρουσιάζεται επέκταση σε άλλους τομείς όπως τα δημόσια έργα ακόμη και οι τηλεπικοινωνίες ή τα Μ.Μ.Ε. Παράλληλα, παρατηρείται και η αντίστροφη κίνηση καθώς εισχωρούν στον τομέα του νερού ισχυρά, υπερεθνικά αναπτυσσόμενα, συγκροτήματα από άλλους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, εντασσόμενες στην αποκαλούμενη «βιομηχανία νερού». Η βιομηχανία νερού περιλαμβάνει βιομηχανίες σωλήνων, αντλιών και άλλων εξοπλισμών. Ορισμένες από τις μεγάλες εταιρίες νερού στη Γαλλία, το Ηνωμένο βασίλειο και τις ΗΠΑ είναι παράλληλα βιομηχανίες αγαθών και εξοπλισμών που χρησιμοποιούνται στα υδροσυστήματα. Στην ίδια περίοδο (των τελευταίων δύο δεκαετιών), αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς οι εκχωρήσεις δικαιωμάτων εκμετάλλευσης από τις Δημόσιες Αρχές (Τ.Α. κτλ) ή αστικούς συνεταιρισμούς προς τις μεγάλες εταιρίες του τομέα.
*Στον τομέα του νερού ο ανταγωνισμός χαρακτηρίζεται ως –τουλάχιστον- ατελής. Η οικονομική επιστήμη προσεγγίζει το πρόβλημα με τις έννοιες του φυσικού μονοπωλίου, της μονοπωλιακής προσόδου, της ασύμμετρης πληροφορίας, της απόσπασης προσόδου από την ρυθμιστική αρχή, κτλ.
*Το κράτος κι’ ειδικότερα η Τοπική Αυτοδιοίκηση, καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα στις δύο θεμελιώδεις οργανωτικές μορφές που ορίζει η οικονομική των επιχειρήσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας:
*Την άμεση δημόσια διαχείριση
*Την εκχώρηση της διαχείρισης σε τρίτους

Η πρώτη μορφή υπακούει πρωταρχικά σε πολιτικές και κοινωνικές λογικές και σε μικρότερο βαθμό σε τεχνικοοικονομικές παραμέτρους. Η δεύτερη μορφή, γίνεται με κριτήρια οικονομικοτεχνικής ορθολογικότητας και αποτελεσματικότητας δηλαδή κερδοφορίας. Η ιδιωτική επιχείρηση, ως κύριος παράγοντας της βιομηχανικής οργάνωσης του τομέα, ανάλογα με τα πρότυπα (οικονομικά, τεχνικά, θεσμικά-νομικά) που της παρέχει η σύμβαση, επηρεάζει καθοριστικά τις τιμές (σχεδόν πάντα ανοδικά), την ποιότητα των υπηρεσιών (μακροπρόθεσμα οδηγεί σε υποβάθμισή τους) και (γενικότερα) αποδυναμώνει τη δυνατότητα υλοποίησης πολιτικών αειφορικής διαχείρισης των υδατικών πόρων.
Η ευρωπαϊκή και προπαντός η λατινοαμερικανική εμπειρία γνωρίζει αρκετά παραδείγματα «αιχμαλωσίας» της τοπικής αυτοδιοίκησης και των καταναλωτών από ισχυρές εταιρίες υδάτων, στις οποίες ανατέθηκε το σύνολο ή το σημαντικότερο μέρος των δράσεων του τομέα.
*Αυτή η τάση σηματοδοτεί, αφενός τον επαναπροσδιορισμό του ανταγωνιστικού πλαισίου και, αφετέρου, την ανάδειξη του ρόλου της Ρυθμιστικής Αρχής. Μετά την κρίση του ΄30, το καπιταλιστικό κράτος άρχισε παρεμβαίνει ρυθμιστικά μεταξύ ενός ραγδαία αναπτυσσόμενου προτύπου παραγωγής (λόγω των οργανωτικών και τεχνολογικών εξελίξεων του βιομηχανικού τομέα) και ενός τελματωμένου προτύπου κατανάλωσης, προωθεί την κοινωνική ρύθμιση (κράτος πρόνοιας) και τη νομισματική ρύθμιση.
*Ωστόσο, το περιγραφόμενο πλαίσιο, στο βαθμό που επιδιώκει πραγματικές ισορροπίες μεταξύ Αγοράς και Ρύθμισης, είναι δύσκολο έως αδύνατο να συγκροτηθεί. Απαιτεί πολιτικούς συσχετισμούς που σήμερα σε πολύ λίγες χώρες υπάρχουν. Το κράτος που δομήθηκε για να οργανώσει και κατευθύνει αυτές τις ρυθμιστικές λειτουργίες σήμερα, σε συνθήκες φιλελευθεροποίησης της αγοράς και διεύρυνσης του ανταγωνισμού, αποδομείται.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος και «του 60 οι εκδρομείς»

Του Γιώργου Καραμπελιά

Ο Διονύσης Σαββόπουλος εμφανίστηκε στο ελληνικό μουσικό και πολιτισμικό προσκήνιο στην περίοδο του ’62-64. Όταν άρχιζε η γοργή μετεξέλιξη του ελληνικού καπιτα­λισμού όπως και η πολιτική κρίση πού τη συνόδεψε (πτώση της Δεξιάς, άνοδος του Κέντρου, παλατιανό πραξικόπημα, «αποστάτες», δικτατορία).

Τα πρώτα του τραγούδια ήταν ήδη μια τομή. Τόσο από την άποψη των στίχων, όσο και της μουσικής είναι κιόλας σύγχρονα. Η συγκέντρωση της ΕΦΕΕ, Το Βιετνάμ, Ο ήλιος, Η αμνηστία του ’64, η σωματική ανάγκη. Για την πορεία ειρήνης, αλλά και τα υπόλοιπα τραγούδια, Συννεφούλα, Μια θάλασσα μικρή, Η Ζωζώ κλπ. Όχι μόνο σαν θεματολο­γία, αλλά και για κάτι άλλο πιο ουσια­στικό. Κάτι πού σφραγίζει όλο το έργο του:

Τη σχέση υποκειμενικού και αντικειμενικού, την ανάδυση του υποκειμένου μέσα από το αντικειμενικό και την ταυτόχρονη αντανάκλαση του αντικειμενικού μέ­σα στο μυαλό και τη ζωή των ανθρώπων. Η παλιά φιλοσοφία, η παλιά Αριστερά είχαν μια μηχανιστική λογική, διαχωρίζοντας αντικειμενικό και υποκειμενικό μ’ ένα σινικό τείχος. Από τη μια το κίνημα, από την άλλη το άτομο, από τη μια η δημοσία ζωή από την άλλη η ιδιωτική. Από τη μια η πολιτική, από την άλλη η οικογένεια και το επάγγελμα. Το καινούργιο κίνημα θέλει να βάλει και την ατομική ζωή μέσα στην πολιτική, την πολιτική μέσα στην ατομική ζωή, απορρίπτοντας τον διαχωρισμό ανάμεσα σε Ιστορία (με μεγάλο Ι) και προσωπική ιστορία. Την ιστορία την κάνουν οι άνθρωποι, και η αντικειμενική πραγματικό­τητα αντανακλάται ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΑ στο μυαλό τους. Έτσι ο άνθρωπος ξαναγίνεται υποκείμενο της ιστορί­ας.
Έτσι, για την «Συγκέντρωση της ΕΦΕΕ», δεν υπάρχει ο τυπικός χωρισμός ανάμεσα στο άτομο, τη συγκέντρω­ση, και τα συναισθήματα πού γεννούνται.

«Η πλατεία ήταν γεμάτη

και συ έφεγγες στη μέση όλου του κόσμου

κι ήσουν φως μου κατακόκκινη νιφάδα σε γιορτή

Η πλατεία ήτανε άδεια

και τρελός απ’ τα σημάδια

σα σκυλί

με συνθήματα σχισμένα

σ ‘ έναν ερωτά για σένα

έχω χυθεί

στ’ αμφιθέατρο σε ψάχνω στους διαδρόμους

και τους δρόμους

και ζήτω πληροφορίες

και υλικό

να φωτίσω τις αίτιες

πού μ’ αφήνουνε μισό».

Το προσωπικό και το συλλογικό διαπλέκονται, ο αγώνας και η υπέρβαση του ακρωτηριασμού που προ­καλεί ένας παγιωμένος εξωτερικός κόσμος γίνονται ένα, μια ενιαία διαδικασία. Η μοναξιά του δρομέα μεγάλων αποστάσεων

«σ’ αυτό τον τόπο όσοι αγαπάνε τρώνε βρώμικο ψωμί»

Σε μια χώρα, «μαύρη θάλασσα, κλειστή πίσω από τις συμπληγάδες», σε μια εποχή που ακόμα κυριαρχείται από μια άθλια πραγματικότητα, «παράγκα» ή «δρόμοι, ανθρωπάκια και γραφεία/πολυκατοικίες και κουρσάκια ιδιωτικά», που κυριαρχείται από μια ιδεολογία – «πτώμα που μιλάει μέσα από το δικό σου στόμα», τα πρά­γματα δεν είναι εύκολα για κείνον που θέλει να σπάσει το περίβλημα, που θέλει να ξεφύγει από τους «βάλτους». Αυτουνού «οι πόθοι» ακολουθάνε «υπό­γεια διαδρομή». Είναι μόνος σε μεγάλο βαθμό, είναι υποχρεωμένος να υπομένει τη «μοναξιά του δρομέα με­γάλων αποστάσεων», στην προσμονή και την προσπά­θεια να σπάσουν τα «δεσμά», κάποτε. Ο Σαββόπουλος ξέρει πώς:

«Τα καλύτερα παιδιά

κουράστηκαν

και γύρισαν στο σπίτι

το ξημέρωμα αργεί

και δεν βρίσκεται

παρέα για ξενύχτι».

Και αυτή ή μοναξιά φτάνει στα όρια του τραγικού, και του κλασικού συνάμα, με την «Δημοσθένους Λέξη».

«όταν θα βγω απ’ τη φυλακή

κανείς δεν θα με περιμένει

οι δρόμοι θα ‘ναι αδειανοί

κι η πολιτεία μου πιο ξένη

τα καφενεία όλα κλειστά

κι οι φίλοι μου ξενιτεμένοι

Χωρίς βουλή χωρίς θεό».

Μέσα στο κλίμα της δικτατορίας, εκεί που αποκαλύ­φτηκε περισσότερο από ποτέ άλλοτε η ψευτιά και η κενότητα μιας κοινωνίας, σ’ όλες της τις πλευρές, που αυτοί που αντιστέκονταν ήταν λίγοι και μόνοι, ενάντια σ’ έναν κόσμο ολόκληρο, ο Σαββόπουλος, όπως και όλοι μας, στάθηκε «μπρος στα ερείπια της Ολύνθου». Είναι στιγμές που ο:

«δικός σου πόνος

στο κατώφλι μόνος

σα σκυλί».

«κανένα πλάσμα του θεού δε ζει σε τέτοιο βάθος

οπου σ’ αγάπησα πολύ κι απόμεινα μονάχος».

Και φτάνει κάποια στιγμή και στην υπέρτατη μόνω­ση του ποιητή.

«δεν έχω ήχο, δεν έχω υλικό».

Πέρασαν για πάντα

οι παλιές ιδέες, οι παλιές αγάπες

όμορφη στιγμή να το ξαναπώ

όμορφη να σας μιλήσω

βλέπω πυρκαγιές

πάνω από λιμάνια πάνω από σταθμούς».

Πρέπει ν’ αποφασίσεις με ποιους θα πας, ποιους θ’ αφήσεις. Γιατί βλέπεις μπροστά τις πυρκαγιές. Όμως κι εδώ γίνεται η τελευταία διαλεκτική αναστροφή. Ο Σαββόπουλος συνεχίζει

«κι είμαι μαζί σας

όταν ο κόσμος μας θα καίγεται

όταν τα γεφύρια πίσω μας θα κόβονται

εγώ θα είμαι ‘κει να σας θυμίσω

τις μέρες τις παλιές».

Ο Σαββόπουλος έχει συνείδηση ταυτόχρονα και του ρόλου του, του ρόλου του σαν πρωτοπόρου, που παρ’ όλο που οι «φίλοι» του τον καλούν:

«άσε τα θαύματα τη μάσκα πέταξε

εδώ είναι Βαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε»

«μοιράζω το ψωμί σας δίνω το παγούρι

στα μάτια σας κοιτάζω και λέω ένα τραγούδι

και το τραγούδι λέει πως παίρνω την ευθύνη

πως είμαι αρχηγός σ’ αυτό το πανηγύρι».

Ο Σαββόπουλος «παίρνει» την ευθύνη. Αρνείται τα ναρκωτικά, είτε είναι το «κόμμα», είτε ο «έρωτας» και το ζευγάρι, είτε η μουμιοποιημένη παράδοση.
Το «κόμμα» και η τομή της μεταπολίτευσης
Η πορεία του Σαββόπουλου είναι δεμένη με την πορεία της Αριστεράς και θα φθάσει στην υπέρβασή της μόνο μετά τη δεκαετία του 1980. Στον «Πολιτευτάκια», στον «Αριστοφάνη που γύρισε από τα θυμαράκια», στη «Ρεζέρβα», η αιχμή της κριτικής του στρέφεται στην ίδια την Αριστερά. Ο Σαββόπουλος γίνε­ται ανοιχτά «εξτρεμιστής».

«θυμάσαι πού βαλάντωνες εκεί στην εξορία

και διάβαζες και Ρίτσο και αρχαία τραγωδία

τώρα κοκορεύεσαι απάνω στον εξώστη

και μιλάς στο πόπολο σαν τον ναυαγοσώστη

στη φοιτητριούλα που σ’ έχει ερωτευτεί

θα σε καταγγείλω πονηρέ πολιτευτή

εκείνο που υψώνεται και σε εκμηδενίζει

είναι της καρδούλας μου το φως που ξεχειλίζει

κι ό,τι σε γλιτώνει και σου δίνει την αιτία

είναι που χρειάζεται κι η γραφειοκρατία

σ ‘ ό,τι τραγουδούσα έστηνες αυτί

τώρα προβοκάτορα με λες και εμπρηστή

ο πρώτος προβοκάτορας απ’ όλους στη ζωή μου

είναι η αφεντιά σου που αντιγράφει τη φωνή μου…

παίρνεις την αλήθεια μου και μου την κάνεις λιώμα

απ’ το πόδι με τραβάς βαθιά μέσα στο χώμα».

Ο Σαββόπουλος σπάει τους δεσμούς, όσους έχουν απομείνει, με την παλιά Αριστερά, διακρίνει την έκπτωση και όμως ταυτόχρονα καταλαβαίνει γιατί επιβιώνουν, «είναι που χρειάζεται κι η γραφειοκρατία», και παίρνει τη θέση του «προβοκάτορα και εμπρηστή». Ο Σαββόπουλος συλλαμβάνει τη διπλή φύση όχι μόνο του «πολιτευτάκια» αλλά της πολιτικής γενικότερα. Την υψώνει και την εκμηδε­νίζει ταυτόχρονα η ανάγκη της αλλαγής. Σε ένα τραγούδι της «ρεζέρβας» μιλάει πια για τις εκλογές του ’77, την μυσταγωγία του προοδευτικού»

«Το κουβούκλιο κάνει μπάμ και μέσα απ’ την αιθάλη

ανέβηκε ένας κουρνιαχτός που’ χε διπλό κεφάλι

το ένα ήταν Θεσσαλός, στο σχήμα του Φλωράκη

το παραδίπλα ανδρεϊκός, με γεια και το μπλουζάκι

Τον λόγο τους αντανακλά σαν κάτοπτρο το πλήθος

και όπως άλλαζα βρακί μου βγήκε αυτός ο στίχος

Μπορεί κανίβαλος ποτέ να εκπροσωπήσει τάχα

όλους τους φίλους τους παλιούς, που έχει στη στομάχα;»

Ο Σαββόπουλος δεν κρατάει πια καμιά γέφυρα. Είναι κι αυτός ένα από τα «παιδιά με τα μαλλιά και με τα μαύρα ρούχα». Στους «βάλτους των εκλογών» δεν έχει πια καμιά θέση και τα «όνειρα του» τα κρύβει «γιατί μπορεί και οι φροϋδιστές να ’ρθούν στην εξουσία»..

Η «παράδοση»

Ο Σαββόπουλος δεν αντιμετωπίζει την παράδοση σα ναρ­κωτικό, όπως θα κάνουν αρκετοί ομότεχνοί του – αντίθετα ακολουθεί μια γραμμή ρήξης και ταυτόχρονα διατήρησης, εκσυγχρονισμού της παράδοσης. Η θέση του είναι η ρήξη με την παράδοση, ως μούμια -αυτό «το πτώμα που μιλάει μέσα από το δικό μου στόμα»-, και ταυτόχρονα διήθηση του πραγματικού διαχρονικού πολιτισμού μας στο σήμερα. Αυ­τή η θέση του Σαββόπουλου, που εκφράζεται και μέσα από τη μουσική του, τον κάνει ταυτόχρονα ελληνικό και παγκόσμιο, δηλαδή παγκόσμιο γιατί είναι ελληνικός, όπως και το αντίστροφο.
Ο Σαββόπουλος δεν είναι κοσμοπολίτης, πάει να πει δεν κινείται στον αέρα. Κινείται στα Βαλκά­νια, στην Ελλάδα. Όμως είναι παγκόσμιος γιατί μιλάει για τα προβλήματα της κοινωνίας του σήμερα. Έτσι, δεν είναι μίμηση του ξένου, ούτε ταυτόχρονα νεκροφιλία της παράδοσης. Δεν είναι σωβινιστής, και γι’ αυτό βαθιά εθνι­κός. Αρνείται τη σχέση του επαρχιώτη με το ξένο, το οθνείο, που από τη μια το έχει σα θεό του, αλλά ταυτόχρονα κρατάει και τη φουστανέλα του. Το τρα­γούδι του Σαββόπουλου ανταγωνίζεται επί ίσοις όροις –ή όπως πιστεύω ξεπερνάει το ξένο–, αλλά ταυτόχρονα κατάγεται από εμάς, από αυτό τον τόπο:

«σήκω ψυχή μου δώσε ρεύμα

βάλε στα ρούχα σου φωτιά

βάλε στα όργανα φωτιά

να τιναχτεί σαν μαύρο πνεύμα

Η τρομερή μας ή λαλιά».

Ο Νιόνιος είναι ένας «προβοκάτορας», ένας «εμπρηστής». Μέσα στο γενικό κλίμα, της απάτης, των κανιβάλων, «υπνοβατώντας σ’ ένα κράτος πού θριαμβεύει με μιαν ατέλειωτη στριγκλιά, διαφυγή καμιά» (από την μπαλάντα για τον Κοεμτζή), διαισθάνεται, κατανοεί πως χωρίς τον ρόλο της φαντασίας, χωρίς εξέ­γερση, η πολιτική, που την θεωρεί αναγκαία, είναι «στεί­ρα και βουβή».
Ο Σαββόπουλος είναι ο τραγουδιστής της εξέγερ­σης, και της φαντασίας; Σίγουρα.

«στό ‘ πα και το ’66 ένα βράδυ βροχερό

θα ‘μαι μακριά σου τότε πού θα ψάχνεις για γιατρό

για γιατρό και δικηγόρο να σου δώσουνε γραμμή

κάτι θα λαλεί στο χώρο τούτη φταίει για το παιδί

στο ‘πα και το ’66 με τραγούδια βραχνιασμένα

είσαι σχήμα του θανάτου δεν μπορείς χωρίς έμενα

δίχως το δικό μου φόρο είσαι στείρα και μουγκή».

Το κίνημα, η πολιτική είναι αδιανόητη, στείρα και βουβή χωρίς τον ρόλο της φαντασίας, της θέλησης για ολοκληρωτική αλλαγή, μια αλλαγή χωρίς κανένα ενδιάμεσο, χωρίς καμιά διαμεσολάβηση. Ο Σαββόπουλος απέναντι σ’ ένα κίνημα που κυριαρχείται από τον ψευτο-ρεαλισμό, φέρ­νει «εκείνο το άλλο», που χωρίς αυτό δεν υπάρχει κίνη­μα. «Γραμμή» δεν αρκεί να δώσουν γιατροί και δικηγόροι, χρειάζεται και ο δικός σου φόρος.
Όμως ο Σαββόπουλος δεν είναι μόνο η εξέγερση. Ξέρει πως «Χρειάζονται κι οι γραφειο­κρατίες». Ξέρει όμως πως χωρίς την πρώτη δεν γίνεται τίποτε. Χαρακτηριστικός είναι «ο ποντικός» από τη Ρεζέρ­βα:

«Τώρα έβγαλες ουρά και προβοσκίδα

κρύφτηκες πίσω από την εφημερίδα

κάνεις πως διαβάζεις και δεν μας χαιρετάς.

Έβγαλες στο δέρμα σου ραβδώσεις

τρέχεις σε ομάδες κι οργανώσεις

κι όλο το ρολογάκι σου κοιτάς.

Κι όμως μέσα στης κόλασης τις λαύρες

μέσα σε δακρυγόνα και περίπολα και αύρες

λάμπεις σαν το πιο πολύτιμο Ορυκτό

τούτη τη στιγμή που σπάζεις τον κλοιό.

Άσπρε, γαλάζιε ποντικέ μου χρόνια τώρα σ’ αγαπώ

Εκείνη τη φτερούγα σου άνοιξέ’ μου και άσε με λίγο να τη δω.

Έλα χωρίς πολιτικούρες με το φτερό σου να πετάει

όχι στων μανιφέστων τίς κλεισούρες

αλλά σε κείνο κει το μπαρ που ξενυχτάει. …

Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη

τι θα πάει να πει στη δικαιοσύνη

μα το δικαστήριο υψώνεται από δω

όχι μονάχα για το στιλπνό σου το φτερό

αλλά και για την προβοσκίδα σου θαρρώ».

Σ’ αυτό του το τραγούδι, που πολλοί το θεώρησαν σφαλερά ως ύβρη κατά της πολιτικής πρακτικής, ο Σαββόπουλος ξεκα­θαρίζει πως αγαπάει τον «ποντικό». Τον ποντικό που σκά­βει. Όμως αυτός ο ποντικός έχει το φτερό του έχει και την προβοσκίδα. Κι ο Σαββόπουλος αγαπάει το φτερό του ποντικού. Ξέρει πως δεν γίνεται και χωρίς την προβοσκίδα αλλά δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Ο Σαββόπουλος τον αγαπάει τη στιγμή που σπάζει τον κλοιό, και λάμπει σαν το πιο πολύτιμο Ορυκτό. Και τον καλεί να’ ρθει «έξω από των μανιφέστων τις κλεισούρες», να’ ρθει «σ’ εκείνο το μπαρ που ξενυχτάει». Ξέρει πως έχει αντιρρήσεις ο «ποντι­κός». Και ο Σαββόπουλος δεν του λέει να χωρίσει, αυτός τον αγαπάει τέτοιος που είναι, μ’ όλες τις αντιφάσεις του, και ας ξέρει ότι η δικαιοσύνη δεν θα τον κρίνει μόνο για το φτερό, αλλά και για την προβοσκίδα.

Η «γενιά του 60»

Ο Σαββόπουλος γεννήθηκε και αναπτύχθηκε καλλι­τεχνικά μαζί με αυτή την περιβόητη «γενιά του 60», που έσπασε τον ομφάλιο λώρο με την μετεμφυλιακή δομή – τόσο με το καθεστώς του αντικομουνισμού και της αμερικανοκρατίας, όσο και με εκείνο της παλιάς σταλινικής Αριστεράς.

Και βέβαια, αυτή η εμφάνιση μιας τέτοιας γενιάς δεν ήταν αποκλειστικά ελληνικό φαινό­μενο. Το ίδιο συνέβαινε σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, και ιδιαίτερα στην Ευρώ­πη και την Αμερική. Μετά την τεράστια προσπάθεια της ανοικοδόμησης, τον ψυχρό πόλεμο, οι «πάγοι» αρχίζουν να λιώνουν και οι νέες γενιές διεκδικούν πια όχι απλά περισσότερη εργασία και αμοιβές, αλλά μια άλλη ποιότητα ζωής.

Το status quo του ιμπεριαλισμού αμφισβητούνταν από τον Τρίτο Κόσμο, Κούβα, Αλγερία, Βιετνάμ, Κίνα κλπ. Παλλόμενος και αντιφατικός, ο πραγματικός κόσμος εισέβαλε και πάλι στο παγωμένο, από τη Γιάλτα και τον ψυχρό πόλεμο, σκηνικό. Με τις ανάλογες Ιδεολογικές αναζητήσεις. Η δεκαε­τία του ’60 η δεκαετία της παγκόσμιας αναταρα­χής, της παγκόσμιας αφύπνισης ατόμων, τάξεων και εθνών.

Η αντίστοιχη ελληνική γενιά με το ένα πόδι πάταγε στην Ελλάδα της ψωροκώσταινας, της ανεργίας, της «ήττας», και από την άλλη ψαχούλευε, οσμίζονταν, έψαχνε έναν καινούργιο κόσμο, τον κόσμο της καπιταλιστικής ανάπτυξης, της κοινωνίας της κα­τανάλωσης, που για την ώρα δεν ήταν παρά ένα όραμα. Μιας γενιάς που από τη μια αναφερόταν στο αίτημα της δημοκρατίας, του «εκδημοκρατισμού», της εθνικής ολοκλήρωσης με το Κυπριακό, του τέλους του μετεμφυλιακού κράτους εκτάκτου ανάγκης και οραματιζόταν την ανάπτυξη πέρα από την καθυστέρηση και την ανερ­γία. Από την άλλη όμως, μέσα από τους αγώνες των οικοδόμων για το 7ωρο, μέσα από τη φοιτητική «αμφι­σβήτηση», που πρωτοεμφανιζόταν σε σύνδεση με την Κίνα, το Βιετνάμ, το Μπέρκλεϋ, τις πρώτες θεωρίες του Καστοριάδη, μέσα από το «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα», την πρώτη αμφισβή­τηση του εκπαιδευτικού περιεχομένου, άνοιγε ο δρόμος σε μια πορεία που αναφερόταν στο «σύγχρονο», το καινούργιο, που εμφανιζόταν στην ελ­ληνική κοινωνία, στο αστραφτερό διυλιστήριο της Ελευσίνας που φάνταζε στα μάτια μας τότε σαν μια εικόνα από την «Κόκκινη έρημο» του Αντονιόνι.

Μέσα λοιπόν σ’ εκείνο το πολιτικοκοινωνικό καζά­νι, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1960, του 114, του 15% για την παιδεία, όταν η Ελλάδα είναι πρώτη χώρα στον κόσμο, το 1964, σε μέρες απεργίας, και το ’65 αρχίζει ό αγώνας ενάντια στη βασιλεία, διαμορφώνεται μια ολόκληρη γενιά με έμβλημα τα Ιου­λιανά, 70 μέρες διαδηλώσεων καθημερινά, αδιάκοπα. η διαδήλωση είχε γίνει ο κόσμος μας. Το απόγευμα διαδήλωση –κάποτε σύγκρουση– και το βράδυ καλοκαιρινό σινεμά, η «Κραυγή» του Άντονιόνι, οι «Στάχτες και διαμάντια» του Βάιντα, ο Γκοντάρ και τα έργα της ελλη­νικής «αμφισβήτησης», που πρωτοεμφανίζονται με τον Μανθούλη κ.λπ.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, εμφανίζεται ο Διο­νύσης Σαββόπουλος. Δίπλα στους «ογκολίθους», τον Χατζιδάκι και τον Θεοδωράκη, φαντάζει πολύ μικρός, πολύ νέος, πολύ περιθωριακός. Για την ώρα μπορεί μόλις να γεμίζει τα θέατρα στις πρώτες εμφανίσεις του στην Αθήνα με τη «Συννεφούλα», το «Βιετνάμ», τη «Διαδήλωση», την «Παράγκα». Όμως ήταν κιόλας μια καταπληκτικά νέα φωνή, που εκφράζει το τότε «περιθω­ριακό» στοιχείο της εποχής, που ήδη δονούσε το πιο προχωρημένο κομμάτι της νεολαίας των «Λαμπράκη­δων», το φοιτητικό.

Η γενιά του «114» φαινόταν πως «φυσιολογικά», μέσα από την εξέλιξή της σε μια Ελλάδα που άλλαζε ραγδαία, θα μετεξελίσσονταν ομαλά στη γενιά του 1968, πράγμα που όμως δεν μπόρεσε να γίνει. Η ελληνική πραγματικότη­τα ήρθε να προβάλει ένα απαίσιο φάσμα θρεμμένο από το παρελθόν –με όλες τις επιβιώσεις του εμφυλίου πολέ­μου – τη στρατιωτική δικτατορία, που αποτέλεσε την ύστατη απόπειρα να σταματήσει ο «εκσυγχρονισμός». Η έλευση της δικτατορίας συνέτριψε στην ουσία τη γενιά του 114 ως φορέα μιας νέας πολιτικής. Παρ’ όλο που σήκωσε το μεγαλύτερο βάρος της αντίστασης στη χούντα μέχρι τα 1971-72, η μάχη της σε μια εποχή που η δικτατορία είχε όλα τα ατού μαζί της την εξάντλησε, πέρασε στο περιθώριο και την ιδιώτευση: «Σαν βγω απ’ αυτή τη φυλακή κανείς δεν θα με περιμένει, οι δρόμοι θα’ ναι αδειανοί και η πολιτεία μου πιο ξένη».

Και η μεταπολίτευση ήρθε να ολοκληρώσει τη δια­δικασία. Το κραυγαλέο «αντιφασιστικό – αντιιμπεριαλιστικό» κλίμα επέτρεψε τη συνένωση ανάμεσα σε δυο γενιές που αποτέλεσαν τη βάση του νέου πολιτικού-πολιτιστικού κατεστημένου, τόσο της παλιάς γενιάς του εμφύλιου πολέμου όσο και της λεγομένης γενιάς του Πολυτεχνείου. Αν ψάξουμε όλα τα κόμματα, θα βρούμε ένα περίεργο κενό σε ορισμέ­νες ηλικίες – που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε σαν γενιά του 114. Το πολιτικό προσωπικό της μεταπολίτευ­σης θα διαμορφωθεί από τις αμέσως μεγαλύτερες ή νεότερες ηλικίες.

«Όποιος αγαπάει τρώει βρώμικο ψωμί

και οι πόθοι του ακολουθούνε υπόγεια διαδρομή!»

Η γενιά του 114 ακολουθεί βασικά τον δρόμο της ιδιώτευσης και αποτελεί το μεγαλύτερο κομμάτι της ανένταχτης αριστεράς. Αυτή την άρ­νηση της ένταξης, την εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο ο Σαββόπουλος, που στις εκλογές του ’77 περιγράφει την «έρημη χώρα» των εκλογών με αριστουργηματικό τρόπο.

Ας κρατήσουν οι χοροί

Και πολύ σύντομα, ήδη από το 1983, θα κάνει το επόμενο, το αποφασιστικό βήμα. Θα εγκαταλείψει τον αδιέξοδο μεσσιανισμό της Αριστεράς, που στην εξουσία μεταβάλλεται σε τέρας, για να βρει τον δρόμο που θα τον φέρει στον χώρο που πια δεν θα εγκαταλείψει ποτέ, εκείνον του λαϊκού σώματος. Ο Σαββόπουλος θα γίνει πλέον λαϊκός, πανεθνικός, κομμάτι και έκφραση ολόκληρου του έθνους. Οι χοροί θα συνεχίζονται

αλλά θα βρούμε αλλιώτικα

στέκια επαρχιώτικα βρε

ώσπου η σύναξις αυτή

σαν χωριό αυτόνομο να ξεδιπλωθεί

…..

Kι είτε με τις αρχαιότητες

είτε με ορθοδοξία

των Eλλήνων οι κοινότητες

φτιάχνουν άλλο γαλαξία

Τι να φταίει η Bουλή

τι να φταιν οι εκπρόσωποι

έρημοι και απρόσωποι βρε

αν πονάει η κεφαλή

φταίει η απρόσωπη αγάπη που `χε βρει

Mα η δικιά μας έχει όνομα

έχει σώμα και θρησκεία

και παππού σε μέρη αυτόνομα

μέσα στην τουρκοκρατία

Να μας έχει ο Θεός γερούς

πάντα ν’ ανταμώνουμε

και να ξεφαντώνουμε βρε

με χορούς κυκλωτικούς

κι άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς

Και στης νύχτας το λαμπάδιασμα

να πυκνώνει ο δεσμός μας

και να σμίγει παλιές κι αναμμένες τροχιές

με το ροκ του μέλλοντός μας.

Πρόκειται για ένα ολόκληρο πρόγραμμα, της ελληνικής διαχρονίας (είτε με τις αρχαιότητες/είτε με ορθοδοξία) όπου οι παλιές κι αναμμένες τροχιές της παράδοσής μας θα σμίγουν με το ροκ του μέλλοντος μας. Και το 1989, μετά την ολοκλήρωση της ιστορικής αποτυχίας της Αριστεράς, μπροστά στην πρόκληση της εξουσίας, όταν θα καταρρέει ο υπαρκτός σοσιαλισμός και η ελληνική πασοκική εκδοχή του θα βυθίζεται στα σκάνδαλα, θα προσυπογράψει την ετυμηγορία που πλέον έχει εκδώσει η ιστορία:

«Έχει αποτύχει, ας το πάρει, σύμπασα η Αριστερά
έξαλλα πλήθη, το ποτάμι το “εγώ” του Πασοκά.
Ήθελε αλλαγή πάντων των άλλων, δίχως να αλλάξει αυτός
κι ήρθε η πληρωμή, πέτρες σκανδάλων, σήψη πάντων προπαντός.»

Σαν επίλογος

Εμείς, του `60 οι εκδρομείς,
απόμακροι εξ αρχής
εκτός παραδομένου κόσμου εμείς,
ανήλικοι διαρκώς,
μα κι απ’ το καθεστώς
αμόλυντοι ευτυχώς, εμείς.

Εμείς, μιας δίψυχης ωδής
παράλογα ανοιχτής,
με συμπεριφορές ανατροπής,
και της βαθιάς μας ζωής
της συντηρητικής,
εμείς οι εκκρεμείς.

Χρονιές, με αίμα και φωτιές
και Χούντας κι Ιουλιανές,
και της μεταπολίτευσης φωνές,
αυτού του συρφετού,
του δημοκρατικού
του νέου εγωισμού, εμείς.

Τι φταίνε τώρα οι μαύροι κυβερνώντες,
τα “Κάππα”, τα “ΠΑΣΟΚ” και τα “Νου Δου;”
Εμείς το εμφυσήσαμε το νέφος
που εντός του επωάσθηκαν όλοι αυτοί,
εμείς με τις αιώνιες τις δυσθυμίες μας
με το κενό και με το αμφισβητώ
σαν πετρωμένοι μέσα στο καθιστικό
να ζεις τον θάνατό σου,
για τους άλλους, δεν έχει τέτοιο επάγγελμα εδώ,
δεν έχει πια τραγούδι θεϊκό.

Με τον Διονύση Σαββόπουλο είμαστε συνομήλικοι, μας χωρίζουν μόλις δύο χρόνια και διανύσαμε εκ παραλλήλου έναν μακρύ και μεγάλο δρόμο. Κάποιες στιγμές οι δρόμοι μας θα αποκλίνουν και εγώ με την ιερή μανία του (κοσμο)διορθωτή, τον υπέβαλα σε κριτική, κάποτε σκληρή, κάποτε βλακωδώς, για τις επιλογές του – μιας κάποιας «ενηλικίωσης», ενός κάποιου «καθιστικού». Ωστόσο, δεν έπαψα ποτέ να τον νιώθω ως ένα alter ego –δικό μου και των συντρόφων μου–, καθώς, μέσα από διαφορετικά μονοπάτια, ακολουθούσαμε την ίδια διαδρομή: Από τη μεγάλη ουτοπία της Επανάστασης, «μέσα σε δακρυγόνα και περίπολα και αύρες», σε μια νέα μεγάλη ή ίσως ακόμα μεγαλύτερη Ουτοπία, εκείνη της αναστημένης Ελλάδας, και προπαντός των ανθρώπων της με χορούς κυκλωτικούς.

Δεν έπαψα ποτέ να πιστεύω και να νιώθω βαθιά μέσα μου πως εξέφραζε με τη μεγαλοφυΐα του εντελέστερα όλα αυτά που πίστευα και για τα οποία μαχόμουν. Και το πιο σπουδαίο είναι πως έτσι νιώθουν και ένιωθαν όχι μόνο του «60 οι εκδρομείς», αλλά ίσως εκατομμύρια Έλληνες, ζωντανοί και κάποτε νεκροί, νέοι και γέροι, άνδρες και γυναίκες. Και αυτό μετριάζει, όσο αυτό είναι δυνατό, τη βαθιά μου θλίψη.

Καλό ταξίδι συνεκδρομέα.

ΥΓ. Γράφοντας δυο λόγια για τον μεγάλο ποιητή και μουσικό Διονύση Σαββόπουλο, επέλεξα το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου να περιλαμβάνει στίχους από τα έργα του. Ίσως μάλιστα θα έπρεπε να κάνω ένα κείμενο αποκλειστικά με δικά του λόγια. Πάντως επιφυλάσσομαι να επανέλθω με κάτι ίσως περισσότερο ολοκληρωμένο. Στο μεταξύ, η καλύτερη τιμή στη μνήμη του θα είναι να ξανακούσουμε τα τραγούδια του.