Αλήθειες που πονάνε για τις δημόσιες δαπάνες και το χρέος

του Γιώργου Προκοπάκη

1. για τις δημόσιες δαπάνες

Ανάλυση της εκτέλεσης των προϋπολογισμών των ετών 2002-2009[1] (τα χρόνια του ευρώ), όσον αφορά τις πρωτογενείς δαπάνες, αναδεικνύει τα παρακάτω.
1. Σύνολο πρωτογενών Δαπανών, αύξηση 115% (€27.3 → €58.8 δισ)
2. Δαπάνες μισθοδοσίας Δημοσίου, αύξηση 66% (€11.2 → €18.6 δισ)
3. Δαπάνες συντάξεων Δημοσίου, αύξηση 97% (€3.36 → €6.61 δισ)

4. Επιχορηγήσεις Ταμείων/ΔΕΚΟ[2], αύξηση 277% (€5.52 → €20.8 δισ)

Ενώ για μισθοδοσία και συντάξεις τα κονδύλια στις πρωτογενείς δαπάνες ανταποκρίνονται στο σύνολο των σχετικών δαπανών, στις δαπάνες επιχορηγήσεων δεν συμπεριλαμβάνονται καταβολές για χρέη (ευθείες ή με ομόλογα), κάλυψη κατάπτωσης εγγυήσεων, κλπ. Το σύνολο δαπανών μισθοδοσίας, συντάξεων, επιχορηγήσεων αποτελεί το 74% (2002) έως 78% (2009) του συνόλου των Πρωτογενών Δαπανών. Η εξέλιξη παρουσιάζεται παρακάτω.

Το διάγραμμα δείχνει πολλά. Πέραν του παραλογισμού επέκτασης του δημοσίου (κόστος μισθοδοσίας) με ρυθμούς υπερδιπλάσιους της ανάπτυξης και της χαμένης ευκαιρίας με την (έστω περιορισμένη) μεταρρύθμιση Γιαννίτση (μεγάλη κατάκτηση του κινήματος η απόκρουση!), η προφανής ανάγνωση είναι ότι η ελληνική οικονομία δούλευε επί μια δεκαετία για να ενισχύει το πελατειακό κράτος, για να συντηρεί τα Ταμεία[3] και τις ΔΕΚΟ.

[1] Θα είχε ενδιαφέρον η ανάλυση και του 2010. Δυστυχώς, άλλαξε άρδην το reporting και για να υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία απαιτείται η καταφυγή σε κωδικούς χρεώσεων. Άλλη φορά!

[2] Για την κατανομή των επιχορηγήσεων μεταξύ Ταμείων και ΔΕΚΟ απαιτείται μεγαλύτερη ευκρίνεια των data – πάλι κωδικοί χρεώσεων. Η εκτίμησή μου (βασισμένη στα πιο ευκρινή στοιχεία του 2010) για την κατανομή τα τελευταία χρόνια είναι Ταμεία/ΔΕΚΟ περίπου 55/45

[3] Οι επιχορηγήσεις του Δημοσίου προς τα Ταμεία (κάπου €11 δισ το 2009) “απλώς συμπληρώνουν” το 44% επί της μισθοδοσίας της εισφοράς εργαζομένων (16%) και εργοδοτών (28%).

2. για την εξέλιξη του χρέους

Μόλις δημοσιοποιήθηκε το Δελτίο Δημοσίου Χρέους Μαρτίου 2011. Το χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης έφθασε αισίως τα 354.5 δισ (με διαθέσιμα 13.5, «καθαρό» 341 – έναντι χρέους 340.3, διαθέσιμα 7.2, «καθαρό» 333.1 στο τέλος του 2010). Τα διαθέσιμα είναι υψηλά («νόρμα» 7 δισ), για να καλυφθεί το ομόλογο λήξεως 18/5. Η εξέλιξη του χρέους από το 2008 φαίνεται στο σχήμα.

Κόκκινο είναι το χρέος, μπλε διορθωμένο κατά τα διαθέσιμα και κίτρινο διορθωμένο κατά τα διαθέσιμα και τόκους (δηλ, πώς θα ήταν αν δεν χρειαζόταν να πληρωθεί ούτε ευρώ τόκος από το 2007). Είναι σαφές από το σχήμα ότι από τον Ιούνιο 2008 μέχρι σήμερα δεν έχει αλλάξει πρακτικά τίποτε. Όλα τα μέτρα πάνε για να συντηρούν το αντιπαραγωγικό κομμάτι, τις μαύρες τρύπες που ζητούν όλο και περισσότερα για να συντηρηθούν.

Ενδιαφέρον έχει η σύγκλιση των καμπυλών κατά την τελευταία περίοδο διαχείρισης Αλογοσκούφη και στο τέλος του 2009. Στη μεν πρώτη περίπτωση φαίνεται ως προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης, στη δε δεύτερη ότι η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση ακολούθησε ακριβώς την ίδια πορεία και το υποτιθέμενο νοικοκύρεμα έγινε αναλώμασι διαθεσίμων,

Το ενδιαφέρον είναι ότι τα σημεία ασυνέχειας (jumps) του Q2 2009 και Q3 2010 (μπλε και κίτρινη καμπύλες) δεν «υποστηρίζονται» από τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Δεδομένου ότι, στην εκτέλεση του προϋπολογισμού εγγράφονται όταν αναλαμβάνεται η υποχρέωση, κατά πάσα βεβαιότητα σε αμφότερες τις περιπτώσεις έχουμε συμμάζεμα των Greek Statistics - καταβολές για παλιότερα ή κρυμμένα χρέη. Δηλαδή, ο Παπαθανασίου έκανε τη βρωμοδουλειά να συμμαζέψει τις αλχημείες του Αλογοσκούφη (ο οποίος φαίνεται δημοσιονομικά «σοβαρός») ή και παλιότερες. Το ξεκαθάρισμα έγινε (αν έγινε!) το Q3 2010 με τους πρώτους ελέγχους της Τρόικα.

Στο παρακάτω σχήμα φαίνεται ο δείκτης ΥΣΒ (Υπουργέ, Σε Βλέπουμε!) με μονάδα μέτησης δισ €. Ο δείκτης είναι το ισοζύγιο:

ΥΣΒ = [(Χρέος Τέλους Τριμήνου) - (Χρέος Αρχής Τριμήνου)]

- [(Διαθέσιμα Τέλους Τριμήνου) - (Διαθέσιμα Αρχής Τριμήνου)]

- [(Έλλειμμα Εκτέλεσης Τακτικού Προϋπολογισμού Τριμήνου)]

Εάν είναι θετικός, σημαίνει ότι κατά το τρίμηνο «τακτοποιήθηκαν» παλαιότερες υποχρεώσεις. Εάν είναι αρνητικός, σημαίνει ότι υποχρεώσεις του τριμήνου μεταφέρθηκαν προς μελλοντική «τακτοποίηση». Είναι το αντίστοιχο του ελεγκτή του ΣΔΟΕ που κοιτάει τα βιβλία, το ταμείο και την κίνηση του λογαριασμού!

Βλέπουμε λοιπόν πώς δούλεψαν τα Greek Statistics. Ο Αλογοσκούφης (με την επιφύλαξη ότι μπορεί να είχε «υπόλοιπα» από την εποχή Σημίτη – δύσκολο, λόγω απογραφής), ενώ στη διαχείριση του χρέους φαίνεται μάλλον καλός, στην πραγματικότητα έσπρωχνε τα σκουπίδια κάτω από το χαλί. Ο καημένος Παπαθανασίου ήταν συν/πλην «διαχειριστής». Με την εκλογή του ο Παπακωνσταντίνου μετέθετε συνεχώς και συνεπώς το πρόβλημα στο μέλλον (μπορεί να επικαλεσθεί το έκτακτο της κατάστασης). Μέχρι που ήλθε η Τρόικα και τους συμμαζεύει σιγά-σιγά.

Η απλότητα του δείκτη αφαιρεί το άλλοθι της άγνοιας από οποιονδήποτε. Μέσα σε 50 το πολύ μέρες από την (ημερολογιακή) λήξη τριμήνου και οι γάτες μπορούν να έχουν ψυλιαστεί τι έγινε. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί έβρεχε κατάπληκτους το φθινόπωρο του 2009!

Με την επιφύλαξη ότι δεν γνωρίζουμε τι «μπήκε» στη γραμμή με το τέλος του 2007, στην περίοδο των τριών ετών το σύστημα κληροδοτεί επί πλέον χρέος (ας πούμε οφειλές προς την αγορά) 5.8 δισ. Εντυπωσιακή η σύμπτωση με τις ανακοινώσεις φορέων ότι τα φέσια της κυβέρνησης στην αγορά έχουν φθάσει τα 6 δισ. Το επί πλέον χρέος που είχε κληροδοτήσει ο Παπαθανασίου στον Παπακωνσταντίνου ήταν 6.7 δισ.

Επιστρέφοντας στο πρώτο σχήμα και στην «ελεύθερη τόκων» καμπύλη, βλέπουμε ότι δυστυχώς, οι θυσίες πάνε χαμένες. Σχηματικά μπορούμε να πούμε ότι, η Τρόικα έβαλε μια τάξη, αλλά η μέχρι τώρα διαχείριση της κυβέρνησης το μόνο που κατάφερε είναι να αντιστρέψει τις δικές της αστοχίες διαχείρισης των πρώτων οκτώ μηνών (μπορεί να υπάρχουν χιλιάδες δικαιολογίες, όπως και για κάθε προηγούμενο) και να μπαλώσει μια τόση δα τρυπούλα 900 εκατ. Ο πραγματικός αγώνας ξεκίνησε τον Ιανουάριο 2011 και φαίνεται να έχει χαθεί από τα αποδυτήρια.

Μπορεί βέβαια να σημαίνει ότι η παρτίδα ήταν ήδη χαμένη το Μάη του 2010 και να μην έπρεπε ούτε καν να επιχειρηθεί η σωτηρία. Πλην όμως, κάποιος (η κυβέρνηση) ανέλαβε να τη σώσει με μαξιλάρι το 45% ενός ΑΕΠ (συνολικά στην τριετία) των δανείων της Τρόικα. Η ευκαιρία του κολοσσιαίου δανείου αφαιρεί κάθε δικαιολογία και χρέωση “στον προηγούμενο”. Παρά τη συνδρομή των τεχνοκρατών της Τρόικα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η διακυβέρνηση είναι πολύ – πάρα πολύ – κατώτερη των περιστάσεων. Η ακυβερνησία που ζούμε είναι εγκληματική.

Πηγη: Μη Μαδάς τη Μαργαρίτα

Πληρώνουμε με φόρους ζημίες των ΔΕΚΟ

Το κράτος θα μπορούσε να γλιτώσει δύο φορές τις νέες μειώσεις μισθών εάν δεν είχε να συντηρήσει 10 τουλάχιστον από τις 52 ΔΕΚΟ

Δύο φορές τις νέες μειώσεις μισθών που θα υποστούν φέτος οι δημόσιοι υπάλληλοι θα μπορούσε να γλιτώσει το κράτος εάν δεν είχε να συντηρήσει 10 τουλάχιστον από τις 52 ΔΕΚΟ. Η «δεκάδα» αυτή από μόνη της παρήγαγε πέρυσι ελλείμματα της τάξης των 1,7 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς για το τρέχον έτος η εξοικονόμηση από τις παρεμβάσεις στο μισθολογικό κόστος θα φθάσουν τα 800 εκατ. ευρώ.

Συμπέρασμα; Ο υπουργός Οικονομικών θα μπορούσε να είχε αποφύγει τη μόνιμη εισφορά στα 3 εκατομμύρια φορολογούμενων και όλη την κόντρα που ξέσπασε στο υπουργικό συμβούλιο και στην κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ για τα επαχθή μέτρα που ανακοίνωσε. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι θα πρέπει απαραιτήτως το κράτος να βάλει «λουκέτο» σε όλες τι δημόσιες επιχειρήσεις. Οπωσδήποτε, όμως, θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουν προγράμματα εξυγίανσης, σχέδια ιδιωτικοποιήσεων και όπου απαιτείται να κλείσουν αντιπαραγωγικές ΔΕΚΟ, που διογκώνουν το κρατικό έλλειμμα χωρίς παράληλλα να αυξάνουν το εγχώριο παραγόμενο προιόν.

Το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι συγκοινωνιακές ΔΕΚΟ που είναι κατ' εξοχήν ελλειμματικές. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι πολιτικές «δεσμεύσεις» δημιούργησαν πλεονάζον προσωπικό σε όλες τις ΔΕΚΟ και όχι μόνο στις συγκοινωνιακές. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε σημαντικό βαθμό στην αύξηση των δαπανών και κυρίως των μισθολογικών. Από την άλλη πλευρά, δεν υπήρξαν επιχειρησιακά σχέδια για την καλύτερη λειτουργία και κατ' επέκταση την αύξηση των εσόδων προκειμένου να αποκοπούν από τον ομφάλο λώρο της κρατικής επιχορήγησης.

Ειδικότερα θα μπορούσε η κυβέρνηση να είχε αποφύγει την επιβολή σκληρών μέτρων εάν οι οργανισμοί είχαν καταφέρει να μειώσουν τα ελλείμματά τους και γεινικότερα αν είχε επιτευχθεί ο εξορθολογισμός των οικονομικών. Για παράδειγμα:

1. Θα μπορούσε να αποφευχθεί η αύξηση του ΦΠΑ στα είδη εστίασης που θα αποφέρει 300 εκατ. ευρώ εάν η ΕΘΕΛ δεν είχε ισόποδα ελλείμματα.

2. Δεν θα αυξάνονταν τα τέλη κυκλοφορίας (προσδοκώμενα έσοδα 100 εκατ. ευρώ) εάν το κράτος είχε φορντίσει να συμαζέψει τα ελλείμματα στον ΗΣΑΠ.

3. Δεν θα αυξάνονταν οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (θα εισπραχθούν περίπου 250 εκατ. ευρώ) εάν η ΤΡΑΙΝΟΣΕ και ο ΗΛΠΑΠ δεν είχαν ελλείμματα ύψους περίπου 215 εκατ. ευρώ.

4. Δεν θα είχε επιβληθεί κεφαλικός (έσοδα 400 - 500 εκατ. ευρώ φέτος) φόρος στα εισοδήματα έαν ο ΟΣΕ δεν είχε ελλείμματα ύψους 513 εκατ. ευρώ.

Στη δύσκολη αυτή περίοδο για την ελληνική οικονομία είναι απορίας άξια η μη υποβολή οικονομικών στοιχείων από όλες τις ΔΕΚΟ. Εάν το υπουργείο Οικονομικών ή τα υπουργεία που προΐστανται των οργανισμών αυτών είχαν πλήρη εικόνα της κατάστασης, ίσως να είχε αποφευχθεί το «ξεχείλωμα» των ελλειμμάτων τους και να είχε κλείσει νωρίτερα η κάνουλα των αυθαίρετων επιχορηγήσεων που δικαιολογούσαν και ρουσφετολογικές πρακτικές. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν σε κάθε ΔΕΚΟ υπάρχει διαφορετικό μισθολογικό καθεστώς, με περίεργα και άνευ σκοπιμότητος επιδόματα.

Η κακή οικονομική κατάσταση των ΔΕΚΟ δεν είναι ο μοναδικός λόγος που το Δημόσιο δεν μπορεί πλέον να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις του και αναγκάζεται η κυβέρνηση να προχωρεί στη λήψη δυσμενών μέτρων μείωσης των δαπανών και αύξησης των εσόδων.

Πηγη: Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Παράλογη και άδικη

Η κυβέρνηση επιμένει στην παράλογη και άδικη αύξηση φόρων. Τόσο ο κεφαλικός φόρος όσο και οι υπερβολές στον Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας δείχνουν πως η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει σήμερα στη χώρα. Η ανικανότητά της να πατάξει την πραγματική φοροδιαφυγή σε συνδυασμό με την άρνησή της να κόψει πραγματικά τη σπατάλη στο Δημόσιο οδηγούν πάλι στην εύκολη λύση των νέων φόρων. Ετσι όμως τιμωρούνται εκ νέου οι μισθωτοί και όσοι δεν φοροδιαφεύγουν, ενώ συμπιέζεται το δυναμικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας.

Οι κυβερνώντες θα καταλάβουν σύντομα ότι έχουν ξεπεράσει τις αντοχές αλλά και την ανοχή μιας μεσαίας τάξης, η οποία καλείται να επωμισθεί το βάρος της δημοσιονομικής κρίσης, επειδή η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα θέλουν να προστατεύουν υπαλλήλους χωρίς αντικείμενο στο Δημόσιο ή πρώιμους συνταξιούχους με υψηλές συντάξεις από τα 50 τους.

Από το κύριο άρθρο της Καθημερινής

Οι ευθύνες της Αριστεράς για την κρίση

Επιστολή στο blog leftg700 έστειλε ο Σλοβένος φιλόσοφος και κριτικός θεωρητικός, Slavoj Žižek, αναφερόμενος στις διαδηλώσεις της πλατείας Συντάγματος, ένα φαινόμενο που όπως υποστηρίζει κάνει ακόμη πιο φανερό το αδιέξοδο των κομμάτων της Αριστεράς, πανευρωπαϊκά. Στην επιστολή του αναφέρει:

Dear Leftists,

Παρακολουθώ πάντα, όσο μπορώ, τις εξελίξεις στη χώρα σας με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ειδικά αυτή την περίοδο, με τις διαδηλώσεις τής Πλατείας Συντάγματος, ένα φαινόμενο που κατά την άποψή μου, εκτός άλλων ενδιαφερόντων ζητημάτων, κάνει ακόμα πιο φανερό το αδιέξοδο των κομμάτων τής Αριστεράς πανευρωπαϊκά, δεν ξεχνάω να ρίχνω καθημερινά έστω και μια σύντομη ματιά στο internet, για να δω πώς τα πάνε οι φίλοι μου οι Έλληνες. Χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα σε τι θα βοηθήσω, σας παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο μου «First as tragedy, then as farce» («Πρώτα σαν τραγωδία και μετά σαν φάρσα») που μεταφράστηκε πριν λίγο καιρό στη γλώσσα σας, από τις εκδόσεις με τις οποίες συνεργάζομαι. Εύχομαι να βγάλετε κάποια άκρη!

Best personal regards, Slavoj

Ακολουθεί το απόσπασμα:

«Υπάρχει μια βάσιμη πιθανότητα το κρίσιμο θύμα τής τρέχουσας κρίσης να μην είναι ο καπιταλισμός αλλά η ίδια η Αριστερά, στο μέτρο που η αδυναμία της να προτείνει μια εφικτή εναλλακτική οδό έγινε και πάλι εμφανής τοις πάσι. Η Αριστερά ήταν αυτή που συνελήφθη καθεύδουσα. Μοιάζει σαν τα πρόσφατα γεγονότα να μεθοδεύτηκαν, με απόλυτη επίγνωση του κινδύνου που συνεπάγονταν, προκειμένου να καταδείξουν ότι, ακόμη και σε μια εποχή σαρωτικής κρίσης, δεν υφίσταται άλλη εναλλακτική οδός πλην του καπιταλισμού. Ο όρος ‘‘thamzing’’ είναι μια θιβετιανή λέξη από την εποχή τής Πολιτιστικής Επανάστασης, με δυσοίωνους απόηχους για τους φιλελεύθερους· σημαίνει ‘‘συνεδρία αυτοκριτικής’’, μια συλλογική, δημόσια συνεδρίαση και άσκηση κριτικής σε ένα άτομο, το οποίο ανακρίνεται επιθετικά, προκειμένου να επιτευχθεί η πολιτική αναμόρφωσή του μέσω τής ομολογίας των λαθών του και της έμμονης αυτοκριτικής του. Μήπως και η σημερινή Αριστερά χρειάζεται μια παρατεταμένη συνεδρία ‘‘thamzing’’;

Ο Ιμάνουελ Καντ αντέκρουσε το συντηρητικό σύνθημα ‘‘Να μη σκέφτεστε, να υπακούτε!’’ όχι με την προτροπή ‘‘Μην υπακούτε, σκεφτείτε!’’, αλλά μάλλον με το ‘‘Να υπακούτε, αλλά να σκέφτεστε!’’. Όταν μένουμε ενεοί μπροστά σε γεγονότα όπως το σχέδιο διάσωσης, πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι, αφ’ ης στιγμής ουσιαστικά πρόκειται για μια μορφή εκβιασμού, θα πρέπει να αντισταθούμε στο λαϊκιστικό πειρασμό να εκτονώσουμε άκριτα το θυμό μας, κινδυνεύοντας έτσι να πληγώσουμε εμάς τους ίδιους. Αντί για μια τέτοια εκτόνωση, η οποία αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, πρέπει να ελέγξουμε την οργή μας και να τη μετατρέψουμε σε μια πείσμονα αποφασιστικότητα να σκεφτούμε —να σκεφτούμε την κατάσταση διεξοδικά και με πραγματικά ριζοσπαστικό τρόπο».

Αναζητώντας την αριστερά της ευθύνης

Από το blog "Μη μαδάς τη Μαργαρίτα"

Το βασικό αίτημα όλων των παρατάξεων που κατεβαίνουν στις εκλογές της ΟΛΜΕ είναι ακόμα το «1400Ε καθαρά, πρώτος μισθός, για κάθε καθηγητή που διορίζεται στο δημόσιο» και «να γίνουν εδώ και τώρα μαζικοί διορισμοί». Και το αίτημα αυτό το έχουν παρατάξεις και κομματικές οργανώσεις που αποτελούνται από εχέφρονες κατά τα άλλα ανθρώπους και μάλιστα επιστήμονες.

Και μόνο αυτό το παράδειγμα φτάνει για να αντιληφθούμε τον άκρατο βολονταρισμό που διαπερνά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.

Η πλειοψηφία των πολιτών αυτής της χώρας, ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη και πολιτική τοποθέτηση, ξέρει πολύ καλά τι θέλει και τι δεν θέλει στην παρούσα φάση.

Δεν θέλει μεταρρυθμίσεις που τη ξεβολεύουν και θέλει το δανεικό χρήμα να ρέει άφθονο, όπως παλιά, χωρίς δεσμεύσεις. Δεν θέλει τους όρους των μνημονίων και του μεσοπρόθεσμου προγράμματος, αλλά θέλει τα δις Ευρώ του.

Είτε είναι αγανακτισμένος και διαδηλώνει στις πλατείες, είτε είναι σκεπτικιστής και λιώνει στις ιστοσελίδες του internet, είτε είναι πατριώτης εθνικιστής, είτε αριστερός διεθνιστής, είτε είναι πλούσιος, είτε είναι φτωχός, δημόσιος υπάλληλος ή άνεργος θέλει τη μαγική συνταγή που θα τον επαναφέρει στην προ της κρίσης εποχή. Δεν είναι τυχαίο ότι στο Σύνταγμα, αριστεριστές και ακροδεξιοί, για να πάρω τα δύο άκρα, διαδηλώνουν με τα ίδια περίπου συνθήματα, δίπλα, δίπλα αναγνωρίζοντας οι μεν στους δε το δίκαιο της διαμαρτυρίας.

Μπορεί να χρεώνει την κρίση στο πολιτικό σύστημα, στο δικομματισμό, στο ΠΑΣΟΚ, στην ΕΕ, στο κεφάλαιο, ή στην ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού. Μπορεί να θέλει να πέσει η κυβέρνηση, να έρθει ο Σαμαράς, η λαϊκή δημοκρατία ή η άμεση εξαδέλφη της, αλλά ότι και αν θέλει το συναρτά με τα προσωπικά του συμφέροντα και το όνειρό του για καλύτερη ζωή. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο οι αγανακτισμένοι, όσο και η πλειοψηφία του λαού που τους συμπαρίσταται, αφαιρούν από το προσκήνιο την κομματική τους προτίμηση, ή το ταξικό συμφέρον και προβάλλουν τις έννοιες του λαού και του έθνους. Ο Γιάννης(LLS) γράφει ότι ζητούν ένα Νέο Σύνταγμα, ίσως.

Ο κάθε πολίτης αυτής της χώρας στον όρο καλύτερη ζωή θέτει ως βασικές και αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις, να έχει, δουλειά, περισσότερα χρήματα και ένα κράτος που να του παρέχει τα πάντα και μάλιστα δωρεάν. Δεν είναι παράλογα αυτά που ζητά. Ποιος δεν τα θέλει; Αν σε αυτά προσθέσεις και την υγεία ( πάνω απ’ όλα) φτιάχνεις τις προϋποθέσεις για να ακουμπήσεις την ευτυχία, τουλάχιστον αν δε σε έχουν πάρει τα χρόνια.

Και το βόλεμα δεν είναι κακό, ούτε παράνομο. Δεν είναι απατεώνες όλοι αυτοί οι συνάνθρωποί μας που βρήκαν μια δουλειά στο δημόσιο και την κάνουν με μια σχετική για τα εγχώρια δεδομένα συνέπεια. Αλλά δεν είναι και κακοί οι φίλοι που έστησαν μια επιχείρηση, δουλεύουν σκληρά και αγωνιούν καθημερινά και επινούν, τολμούν και κερδίζουν ή χάνουν. Κακοί γίνονται όταν δεν πληρώνουν τους φόρους και τις εισφορές που τους αναλογούν, ή όταν βάζουν χέρι στο δημόσιο συμφέρον.

Απλά, έρχεται κάποια μέρα που τα θέλω μιας κοινωνίας είναι αδύνατο να εκπληρωθούν, με το καθιερωμένο μοντέλο. Σε άλλους λαούς που ζουν σε άλλα μήκη και πλάτη του πλανήτη, η δυστυχία μπορεί να είναι μια κλιματική αλλαγή που φέρνει λιμό, μια επιδημία, ή ένας πόλεμος. Σε μας είναι η οικονομική κρίση του καπιταλισμού και πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας για να την αντιμετωπίσουμε. Πρέπει να προσαρμοστούμε. Αυτό το απλό που κάνει ο καθένας μας στην προσωπική του ζωή όταν συμβαίνουν «στραβές» καλούμαστε να κάνουμε και τώρα, σας έθνος, σαν λαός. Το ματζίρικο, «φέρτε πίσω τα κλεμμένα», ανεξάρτητα αν είναι εύστοχο, ή άσχετο, δεν έχει καμιά αξία, αφού δεν μας λυτρώνει από τίποτα. Ακόμα και αν ένα τζίνι μαγικό τα έφερνε πίσω, δεν θα κάλυπταν το χρέος, ούτε κατά 20%.

Ο λαός κάνει πως δεν γνωρίζει ότι οι όροι του μνημονίου πάνε μαζί με το χρήμα. Αλλά το ξέρει. Κάνει πως δε γνωρίζει ότι το 90% των κεφαλαίων που δανειζόμαστε είναι λεφτά άλλων λαών που τα παρήγαγαν με τον όποιο τρόπο μπόρεσαν και μας τα δίνουν με το αζημίωτο βέβαια, δηλαδή με τόκο. Αλλά το ξέρει. Ο λαός μας τους αποκαλεί τοκογλύφους και μπορεί να είναι, αλλά εδώ που έχει φτάσει το πράγμα είναι η φιάλη οξυγόνου που μας κρατά στη ζωή, έστω και αν δεν είναι όπως η προηγούμενη.

Δεν έχουμε επιλογές. Αυτό, η αγανακτισμένη πλειοψηφία, το ξέρει αλλά θέλει να πιστεύει ότι σίγουρα υπάρχουν και άλλες λύσεις, δηλαδή αυτό παραμυθιάζεται. Όλοι ξέρουν αλλά λίγοι ομολογούν, ότι αν δεν υπήρχαν αυτά τα δανεικά, μας περίμενε η κατάρρευση και η επιστροφή σε συνθήκες ζωής που κανείς δεν θα ήθελε να ζήσει, κυρίως από τους νεότερους. Κανείς από αυτούς που βρίζουν τις απεχθείς τράπεζες δεν ομολογεί ανοικτά ότι αν κατέρρεαν θα έχανε τις όποιες οικονομίες του και συνεπώς η στήριξή τους από το κράτος είναι για όλους απαραίτητη. Ψάχνει όμως και λύσεις για να ασφαλίσει τις καταθέσεις του.

Το Μνημόνιο, το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα και όποιοι άλλοι όροι μας επιβληθούν στο μέλλον είναι τα μόνα εργαλεία που διαθέτουμε για τον περιορισμό των ελλειμμάτων μας. Ο περιορισμός αυτός δεν θα πείσει μόνο τους πιστωτές μας να μας ξαναδανείσουν, αλλά θα διευκόλυνε μια μελλοντική αναδιάρθρωση του χρέους και μια μελλοντική δημοσιονομική επέκταση που ίσως θα έφερνε την πολυπόθητη ανάπτυξη. Οι όροι του μπορεί να είναι σκληροί αλλά παλεύονται, σίγουρα σκληρότερη είναι η χρεοκοπία. Η πλειοψηφία του λαού μας επιλέγει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Επιλέγει να μείνει στη ζώνη του Ευρώ και στην ΕΕ. Και όμως αναζητά λύσεις μαγικές για να αποφύγει τη χρεοκοπία, χωρίς όμως και να επιλέγει τη λύση της δραχμής ή να γίνει τριτοκοσμική χώρα. Οι κάτοικοι αυτοί της χώρας είναι ρεαλιστές, ζητούν το αδύνατο.

Η αντιπολίτευση έχει πιαστεί γερά από αυτή τη διάθεση της πλειοψηφίας και πολιτεύεται ανάλογα. Δεν φαίνεται να ιεραρχεί ως πρώτιστο, τη σωτηρία της χώρας. Αντιθέτως την ενδιαφέρει πρωτίστως το μελλοντικό εκλογικό αποτέλεσμα, που άλλους πιθανόν να τους φέρει στην εξουσία και άλλους να τους δώσει μια θέση στη βουλή και στην κρατική επιδότηση. Ενώ ενδόμυχα αγωνιά αν το ΠΑΣΟΚ θα καταφέρει να υλοποιήσει το Μεσοπρόθεσμο, αρνείται να το ψηφίσει, αρνείται κάθε συναίνεση. Κυρίως όμως αρνείται να κάνει πολιτική, αρνείται την ελάχιστη διαπραγμάτευση. Νομίζω είναι πρωτοφανές. Με ένα ΠΑΣΟΚ να έχει χάσει την πολιτική του νομιμοποίηση, να βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο και μια χώρα στο χείλος του γκρεμού, η ΝΔ αρνείται να «πουλήσει» τη συγκατάθεσή της ή την ανοχή της με αντάλλαγμα την προσαρμογή των όρων που επιβάλει το μνημόνιο στο δικό της πρόγραμμα. Αρνείται την πολιτική ηγεμονία που της προσφέρεται.

Ειδικά η Αριστερά που διατείνεται ότι νοιάζεται για τους ασθενέστερους θα μπορούσε να απαιτήσει γι’ αυτούς ένα γερό δίχτυ προστασίας από τις συνέπειες της λιτότητας, δικαιότερη κατανομή φόρων, μηδενισμό των εξοπλισμών και ότι άλλο υπάρχει στο πρόγραμμά της και θα μπορούσε να υλοποιηθεί άμεσα. Και όμως αυτή η ιστορική ευκαιρία να δείξει η Αριστερά ότι είναι δύναμη του λαού, πετιέται στα σκυλιά, στο όνομα της ιδεοληψίας της, αλλά και των εκλογικών κερδών της. Η αντιπολίτευση δεν πολιτεύεται, αλλά καραδοκεί να αρπάξει ψηφοφόρους από την κυβερνώσα δύναμη, για να τους κάνει τι; σε μια χώρα που διαλύεται; Εκτός και αν όλοι αυτοί έχουν επενδύσει στην καταστροφή, για διαφορετικούς ίσως λόγους, και αδημονούν να τη δουν να έρχεται μαζί με τη δραχμή.

Υπάρχει όμως και ένα κόμμα που αποκαλείται Αριστερά της Ευθύνης, και είναι η Δημοκρατική Αριστερά. Συντάσσεται και αυτή με τις αντιμνημονιακές δυνάμεις, χωρίς ακρότητες και με προτάσεις, αλλά συντάσσεται. Αρνείται και αυτή να κάνει πολιτική. Ξεκίνησε την πολιτική της σταδιοδρομία με μια αριστοτεχνική και συνάμα χρήσιμη για το λαό κίνηση με τους Καμίνη και Μπουτάρη. Αντάλλαξε στην ουσία τη στήριξή της στο ΠΑΣΟΚ με τη λύτρωση των δύο μεγαλύτερων Δήμων της χώρας από τις δυνάμεις της έκπτωσης και του φασισμού. Και όμως δεν φαίνεται να κατάλαβε την αξία αυτής της πολιτικής της επιλογής και φρόντισε να την ξεχάσει, να την εξαφανίσει. Θα μπορούσε, στη σημερινή συγκυρία, να προτάξει 4 αιχμές από το πολιτικό της πρόγραμμα και να διαπραγματευτεί τις 4 ψήφους στο κοινοβούλιο. Ο ξεπεσμένος αριστερισμός θα την λοιδορούσε. Οι αγανακτισμένοι θα την μούτζωναν. Πολλοί θα έλεγαν ότι οι βουλευτές της αντάλλαξαν την ψήφο τους με υπουργικούς θώκους στον επόμενο ανασχηματισμό. Όμως, υπάρχει και μια μειοψηφία (προς το παρόν) στη χώρα αυτή που θα εκτιμούσε την θαρραλέα και υπεύθυνη πολιτική της στάση και θα την χειροκροτούσε. Το αύριο πιθανά θα την έβρισκε και πάλι στο χώρο αυτών που τόλμησαν και νίκησαν.

Δεν σας κρύβω ότι καταλαβαίνω και νιώθω την επιλογή του κόμματός μου. Με γεμίζει ανακούφιση γιατί δεν χρειάζεται να πείθω τον κάθε κακόπιστο ή καλόπιστο ότι δεν είμαι τσιράκι του ΠΑΣΟΚ, δεν είμαι τσάτσος και δεκανίκι κανενός. Με γλυκαίνει γιατί δεν με απομακρύνει από το αριστερό ακροατήριο αυτής της χώρας, που έχει ως θρησκεία του την άρνηση στην κάθε εξουσία. Με «ωφελεί» γιατί με κρατάει κοντά σε άλλες δυνάμεις και σε μελλοντικές με αυτές εκλογικές συμπράξεις. Το κακό είναι ότι βλέπω στον καθρέφτη εκείνο το «ευθύνης» να μου βγάζει κοροϊδευτικά τη γλώσσα. Να μου βγάζει το μάτι.

Της άρνησης και της αγανάκτησης

Του Δημήτρη Σκάλκου

«Κατήντησα σχεδόν ανέστιος και πένης.
Αυτή η μοιραία πόλις, η Αντιόχεια
όλα τα χρήματα μου τα’φαγε:
αυτή η μοιραία με τον δαπανηρό της βίο.»
Κ. Π. Καβάφης , Ας φρόντιζαν

Οι δρόμοι και οι πλατείες της χώρας μας γεμίζουν καθημερινά συμπολίτες μας που εκδηλώνουν ποικιλοτρόπως την οργή τους. Στις έρευνες διαθέσεων της κοινής γνώμης, οι ερωτώμενοι σε ποσοστά που φτάνουν το 40% επιδοκιμάζουν τις εκδηλώσεις αποδοκιμασίας κατά πολιτικών προσώπων (ALCO, 23.4.2011). Αγανακτήστε!, μας προτρέπει το best-seller του γάλλου Στεφάν Εσέλ από τις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Δεν μπορούμε παρά να αντιμετωπίζουμε με σεβασμό κάθε άνθρωπο που διεκδικεί το δικαίωμά του να εκφράσει με ειρηνικό τρόπο τα αισθήματα που τον κατακλύζουν. Όσα ψήγματα κοινωνικής αλληλεγγύης μας έχουν απομείνει στην αφυδατωμένη και αδιάφορη κοινωνία μας πρέπει να είναι αρκετά ώστε να μας ευαισθητοποιούν απέναντι στις δυσκολίες των συνανθρώπων μας. Ωστόσο, αν κάτι εντυπωσιάζει ανάμεσα στις εκδηλώσεις του ετερόκλητου πλήθους των αγανακτισμένων πολιτών, τούτο είναι η αδυναμία διατύπωσης ενός στοιχειωδώς συνεκτικού πολιτικού λόγου, η απουσία λογικών επιχειρημάτων καθώς και η πασιφανής έλλειψη νηφάλιων προτάσεων και ρεαλιστικών αιτημάτων.

Είναι προφανές ότι οι προσεγγίσεις που αποδίδουν τις, πρωτόγνωρες για τα μεταπολιτευτικά δεδομένα της χώρας μας, κινητοποιήσεις στην άγνοια και στον οικονομικό αναλφαβητισμό των πολιτών, στα πολιτικά συμφέροντα, ή σε προσωπικά κίνητρα, αδυνατούν να αντιληφθούν πλήρως τον πολυδιάστατο και πολύμορφο χαρακτήρα των εκδηλώσεων της κοινωνικής οργής και αγανάκτησης.

Έτσι, στην προσπάθειά μας να ερμηνεύσουμε το φαινόμενο αυτό, είναι ίσως σκόπιμο να καταφύγουμε στα αναλυτικά εργαλεία της πολιτικής ψυχολογίας, εκείνου δηλαδή του επιστημονικού κλάδου που μελετά την πολιτική συμπεριφορά ατόμων και ομάδων χρησιμοποιώντας τη «γραμματική» της ψυχολογίας.

Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι, οι πολίτες αδυνατούν να ερμηνεύσουν τη σύνθετη πολιτική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα που μοιάζει να τους ξεπερνά. Μεγάλες ομάδες του πληθυσμού βιώνουν μία πρωτοφανή συρρίκνωση των εισοδημάτων τους και για ευρύτατα κοινωνικά στρώματα ακόμη και η καθημερινή επιβίωση αποκτά δραματικά χαρακτηριστικά. Χειρότερη όμως όλων είναι η αβεβαιότητα, η απουσία προοπτικής, η αδυναμία πρόβλεψης των επερχόμενων, η κατά Χέγκελ «σκιά του μέλλοντος», ώστε το άτομο να προσανατολίσει ανάλογα τη δράση του. «Ας μας πει κάποιος πού τελειώνει», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά μία νεαρή γυναίκα σε κυριακάτική εφημερίδα. Μπροστά στα αισθήματα άγχους που κατακλύζουν καθημερινά τα άτομα και απειλούν να τα βυθίσουν στην απόγνωση, τίθενται σε λειτουργία αμυντικοί μηχανισμοί του ασυνείδητου με σκοπό την προφύλαξη της ψυχικής του υγείας.

Σε αυτό το πλαίσιο, τέσσερις ψυχικές λειτουργίες φαίνεται να κυριαρχούν στη συμπεριφορά των αγανακτισμένων πολιτών, που ισοδυναμούν με φυγή από την πραγματικότητα:

Εκλογίκευση. Τα άτομα επιζητούν να δικαιολογήσουν (rationalization) τη στάση και την συχνά αντιφατική συμπεριφορά τους. Έτσι πχ., οι αστοχίες του Μνημονίου χρησιμοποιούνται ως δικαιολογία προκειμένου να μην υποστηριχτούν οι σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις. Ανάλογα λειτουργεί και η σχεδόν μεταφυσική επίκληση της «ανάπτυξης» που θα μας επιτρέψει να μειώσουμε το χρέος χωρίς να περικόψουμε τις δαπάνες. Κατ’ αυτό τον τρόπο μπορεί, ως ένα βαθμό, να ερμηνευτεί το παράδοξο εύρημα των ερευνών που εμφανίζει την κοινή γνώμη να επιθυμεί μεταρρυθμίσεις και την ίδια στιγμή να αντιτίθεται σε κάθε αλλαγή.

Άρνηση. Είναι φανερή η άρνηση (denial) πολλών να αποδεχτούν πως η έξοδος από την κρίση προϋποθέτει θυσίες από όλους, άβολη αλλαγή του τρόπου ζωής. Ως εκ τούτου, είναι πρόθυμοι να αποδεχθούν την ύπαρξη παραγόντων και «λύσεων» που θα μας επιτρέψουν να αποφύγουν την επώδυνη προσαρμογή και να ξεπεράσουμε την κρίση με το μικρότερο δυνατό κόστος. Για κάποιους λοιπόν, η «Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μας αφήσει να πτωχεύσουμε», ενώ για κάποιους άλλους η χώρα διαθέτει άφθονα κοιτάσματα πετρελαίου, χρυσού, φυσικού αερίου, κ.λπ, που περιμένουν την εκμετάλλευσή τους ώστε να μεταβάλουν τη χώρα σε Ελ Ντοράντο της Μεσογείου. Ενώ κάποιοι άλλοι ευελπιστούν σε μια αναδιάρθρωση (που θα θίξει όμως μόνο τους τραπεζίτες) ή και περισσότερο ευφάνταστες προτάσεις, όπως η έξοδος από την ευρωζώνη και η επιστροφή στη δραχμή.

Μετάθεση. Πρόκειται για την πλέον χαρακτηριστική λειτουργία που συνίσταται στη μετάθεση (displacement) των ευθυνών μας σε άλλους που γίνονται αποδέκτες της αγανάκτησής μας. Φταίνε λοιπόν οι «κλέφτες-πολιτικοί», η Goldman Sachs, η μασονία, το παγκόσμιο εβραϊκό λόμπι, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και οι διεθνείς «κερδοσκόποι»- και πάντως όχι εμείς.

Παλινδρόμηση. Τέλος, η επιστροφή-παλινδρόμηση (regression) σε ένα προηγούμενο βολικότερο στάδιο όπου τα άτομα δεν νοιώθουν ότι απειλούνται από τις επερχόμενες αλλαγές αποτελεί έναν συνηθισμένο αμυντικό μηχανισμό. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς ο κρατισμός, ως ιδεολογία και πρακτική, συνεχίζει να αντιμετωπίζεται ως καταφύγιο και αποκούμπι από μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, ακόμη και στη σημερινή πασιφανή χρεοκοπία του όταν έχει πλέον καταδειχτεί με σχεδόν απόλυτο τρόπο η άνιση, κοινωνικά άδικη και- κυρίως- επίπλαστη ευημερία που προσέφερε.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, οι κινητοποιήσεις των «αγανακτισμένων» (με ή χωρίς εισαγωγικά) μπορούν να ιδωθούν σαν το «κλάμα του μωρού» που επιζητεί την προσοχή των γονιών του. Ζητούν από το πολιτικό προσωπικό να ασχοληθεί μαζί τους, να καταλάβει τις ανάγκες τους, να μοιραστεί τις αγωνίες και τις ανησυχίες τους. Και κυρίως «να κυβερνήσει». Να τους προσφέρει έναν «οδικό χάρτη» για το μέλλον, ένα ελκυστικό αφήγημα για την Ελλάδα μετά τη κρίση. Και τελικά να τους βοηθήσει να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα

Τελικά, μπορεί να προκύψει κάτι θετικό από αυτές τις πολιτικές κινητοποιήσεις; Μπορούν και κάτω από ποιες προϋποθέσεις να αποτελέσουν μία «δύναμη ανασχηματισμού» της πολιτικής πραγματικότητας (για να θυμηθούμε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ); Ίσως. Στο βαθμό που το πολιτικό προσωπικό και ο πνευματικός κόσμος της χώρας επιτέλους αφυπνιστούν, αποκαταστήσουν τους δεσμούς τους με την κοινωνία και κατορθώσουν να αναπτύξουν αποτελεσματικούς κώδικες επικοινωνίας και συν-ομιλίσουν μαζί της, τότε μπορούμε να καταστήσουμε αποδοτική την πολιτική συμμετοχή.

Η διαδρομή από την αγανάκτηση των πολιτών στην πολιτική ωριμότητα είναι η απόσταση που πρέπει να καλύψει το πολιτικό μας σύστημα ώστε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τα πιεστικά του προβλήματα. Από μία τέτοια διαδικασία μόνο ωφελημένος μπορεί να βγει ο τόπος καθώς γνωρίζουμε ότι το επίπεδο της διακυβέρνησης συναρτάται με την ποιότητα των δημοκρατικών θεσμών και του εκλογικού σώματος.

*Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας-διεθνολόγος, μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Φόρουμ για την Ελλάδα (www.forumgreece.gr).

Πηγή: ATHENS VOICE

Η ηχώ των «Αγανακτισμένων»

Tου Πασχου Μανδραβελη

Υπάρχουν λογιών λογιών «Αγανακτισμένοι». Υπάρχουν οι άνεργοι του ιδιωτικού τομέα, όπως υπάρχουν και οι δημόσιοι υπάλληλοι τα επιδόματα των οποίων περικόπτονται. Δεν υπάρχουν συνταξιούχοι ετών 70, αλλά υπάρχουν συνταξιούχοι ετών 50, που διαμαρτύρονται γιατί μειώθηκαν οι συντάξεις όσων πέτυχαν το όνειρο πριν από τα εξήντα.

Επειδή ακριβώς το κίνημα των «Αγανακτισμένων» δεν είναι μορφοποιημένο, γι’ αυτό και εμφανίζονται λογιών λογιών εκμεταλλευτές της αγανάκτησης. Υπάρχουν για παράδειγμα οι ακροδεξιοί θεωρητικοί της αγανάκτησης, οι οποίοι βλέπουν στην κρίση και στο Μνημόνιο την υλοποίηση των καταχθόνιων σχεδίων όλης της οικουμένης για την άλωση του έθνους. Είναι οι ίδιοι που τη δεκαετία του ’90 διαπίστωσαν ότι η Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε για να πνιγούν ο ελληνισμός και η ορθοδοξία από τα μουσουλμανικά τόξα και έβλεπαν τα σημάδια της επερχόμενης Αποκάλυψης, είτε στα βιβλία της ιστορίας είτε στην τοποθέτηση της κ. Δραγώνα στο υπουργείο Παιδείας.

Υπάρχουν μετά οι αριστεροί «Αγανακτισμένοι», που θα ακολουθήσουν κάθε κίνημα ή έστω μια πορεία με σκοπό να γίνουν πρωτοπορία. Αυτοί βλέπουν την κρίση και το Μνημόνιο ως την Αποκάλυψη του υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού, που προσπαθεί να πνίξει τα κεκτημένα· από το ποσοστό κέρδους 35% των φαρμακοποιών, μέχρι τα οδοιπορικά των 65.000 ευρώ των συνδικαλιστών της ΔΕΗ. Και αυτοί όλα τα προηγούμενα χρόνια έβλεπαν το 666 του Θηρίου είτε στην ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής είτε στην αλλαγή του άρθρου 16 του Συντάγματος. Χάρηκαν πάνω απ’ όλους για το κίνημα των «Αγανακτισμένων», διότι βρήκαν λόγο ύπαρξης: τι σόι πρωτοπορία είσαι, αν δεν υπάρχει κίνημα;

Ολοι οι παραπάνω είναι κατά της σπατάλης του Δημοσίου, αλλά -προς Θεού! - δεν πρέπει να κλείσει κανένα σχολείο (υπέρτατο αγαθό η Παιδεία), ούτε να συγχωνευτεί κανένα νοσοκομείο (η υγεία του λαού), να μην κλείσει κανένας δημόσιος οργανισμός (στην αιωνιότητα όλοι έχουν αναπτυξιακή προοπτική), να μη φύγει κανένας από το Δημόσιο (αυτοί, εν αντιθέσει με τους απολυμένους του ιδιωτικού τομέα, δεν θα ξέρουν τι να κάνουν) και φυσικά όλοι να συνταξιοδοτούνται εκεί γύρω στα πενήντα (πόσα χρόνια θα δουλεύουμε;).

Μετά υπάρχουν και οι «Αγανακτισμένοι» των ΜΜΕ. Αυτοί προηγήθηκαν της πλατείας Συντάγματος και θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν η διαρκής επανάσταση της αγανάκτησης. Είναι οι ίδιοι που όλα τα προηγούμενα χρόνια αγανακτούσαν επειδή το κράτος δαπανούσε λίγα και τώρα φωνασκούν γιατί δαπάνησε πολλά. Ειδίκευσή τους, η υιοθέτηση κάθε κινήματος και κάθε «δίκαιου αιτήματος». Εκλαψαν για τους συμβασιούχους που το κράτος ήθελε να πετάξει στον δρόμο· για τη λίστα φαρμάκων που απέκλειε τα ακριβά σκευάσματα· για τους αγρότες που πάντα χρειάζονταν λίγο παραπάνω επιδοτήσεις από αυτές που έπαιρναν· για τον αξονικό τομογράφο στο νοσοκομείο της Ανω Ραχούλας. Εχυσαν δάκρυα για το κράτος που δεν είχε εκχιονιστικό στην Καλαμάτα και φέτος χύνουν περισσότερα δάκρυα για το κράτος που δεν έχει λεφτά. Τώρα είναι αγανακτισμένοι για δύο πράγματα· αναλόγως της ώρας ή του καλεσμένου τους. Αγανακτούν «γιατί η κυβέρνηση δεν κάνει τίποτε», και αγανακτούν γιατί «παίρνει τόσα αντιλαϊκά μέτρα που κάνουν τον κόσμο να αγανακτεί».

Πηγή: Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η σημασία μιας λέξης

Tης Ολγας Σελλα

Είναι πολλοί που ισχυρίζονται, κάποιοι ίσως και να ελπίζουν, ότι η κρίση θα γίνει αφορμή να ξαναδούμε εξαρχής πολλά πράγματα. Στις ατομικές συμπεριφορές, στον τρόπο που λειτουργεί το κράτος, στις αξίες και τις αρχές όσων ζουν σ’ αυτή τη χώρα. Μπορεί. Και μακάρι.

Αναρωτιέμαι όμως: όλα εξαρχής πρέπει να τα δούμε; Δεν υπάρχει περιθώριο να συμφωνήσουμε ότι κάποια θέματα είναι το «αλφάβητο», μπας και καταφέρουμε να συνεννοηθούμε με λιγότερες εντάσεις και κραυγές;

Από την περασμένη εβδομάδα, λοιπόν, ακούω διαρκώς, σε δημόσιες και ιδιωτικές «συζητήσεις», από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, μορφωτικού επιπέδου και οικονομικής επιφάνειας, όταν επιχειρούν να σχολιάσουν ή να ονομάσουν τους σημερινούς κυβερνώντες να χρησιμοποιούν τις λέξεις «χούντα», «ναζί», «φασίστες». Είχε προηγηθεί μοντάζ σε τηλεοπτική σατιρική(;) εκπομπή που εξομοίωνε σημερινά πολιτικά πρόσωπα με τους πρωταίτιους της επτάχρονης δικτατορίας, χαϊδεύοντας με τον πιο άκριτο τρόπο το θυμικό του κοινού της.

Είναι η πιο μισητή λέξη στη συλλογική μνήμη των νεοελλήνων η λέξη χούντα και ό,τι εμπεριέχεται στη σημασία της. Ακόμα και εκείνων που καμιά εμπλοκή δεν είχαν και, λόγω ηλικίας, δεν ήταν δυνατόν να αποκτήσουν βιωματική σχέση με μία από τις οδυνηρές περιόδους της νεότερης ελληνικής Ιστορίας.

Ας τα ξαναπιάσουμε από την αρχή, λοιπόν. Χούντα είναι «ομάδα πολιτικών και στρατιωτικών που καταλαμβάνουν την εξουσία με πραξικόπημα και επιβάλλουν με τη δύναμη των όπλων δικτατορικό καθεστώς», σημειώνεται στο Λεξικό Μπαμπινιώτη. Από τα χαρακτηριστικά της κάθε χούντας είναι ότι τους διαφωνούντες, σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού δηλαδή, η χούντα τους φυλακίζει, τους φιμώνει, συχνότατα τους εξαφανίζει. Οι πολιτικές λειτουργίες καταλύονται, οι εκλογές γίνονται μια μακρινή ανάμνηση, και η μόνη αφορμή για συγκεντρώσεις είναι οι κηδείες επιφανών προσώπων ή οι νίκες της ομάδας μας.

Αν θυμάμαι καλά, σ’ αυτή τη χώρα τα τελευταία 37 χρόνια γίνονται κανονικότατα εκλογές για την ανάδειξη κυβερνήσεων, στις φυλακές βρίσκονται μόνο όσοι παραβαίνουν τους νόμους και τον Ποινικό Κώδικα, οι πολιτικές συγκεντρώσεις και οι διαδηλώσεις «ευθύνονται» συχνά για τον αναγκαστικό ποδαρόδρομο των κατοίκων της Αθήνας ή για το μποτιλιάρισμα των οδηγών της. Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες στις πλατείες της χώρας, τι ακριβώς είναι αν όχι συγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων;

Ακουσα αυτόν τον ιστορικά αναιδή χαρακτηρισμό από πολιτικό πρόσωπο κοινοβουλευτικού κόμματος της Αριστεράς, σε τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων, στη διάρκεια «συζήτησης» με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο. Παλαιότερα θα γελούσα με τη χοντροκομμένη παρομοίωση. Σήμερα γνωρίζω ότι οποιαδήποτε υπερβολή μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Πηγή: Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Τι να κάνουμε Ελλάδα 2011: Διλήμματα και Προοπτικές

ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ:
Γιάννης Βαρουφάκης

Αρίστος Δοξιάδης

Χρυσάφης Ιορδάνογλου

Γιώργος Σταθάκης

ΣΧΟΛΙΑ – ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ:
Μάνος Ματσαγγάνης

Ελίζα Παπαδάκη

Γιώργος Προκοπάκης

Την εκδήλωση θα συντονίσει ο Βασίλης Πεσμαζόγλου

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, που μας άφησε πριν από δύο χρόνια, μας λείπει ιδιαίτερα τη δύσκολη αυτή εποχή. Το νεοσύστατο Κέντρο Πολιτικού Προβληματισμού που φέρει το όνομά του, στην πρώτη δημόσια εκδήλωσή του, επιχειρεί μια νηφάλια διερεύνηση της σημερινής κατάστασης στην Ελλάδα. Με διαφορετικές προσεγγίσεις, σχολιασμό, συζήτηση, ανοιχτόμυαλη διάθεση. Στο πνεύμα του Μιχάλη.

Η εκδήλωση θα γίνει

την Τρίτη 7 Ιουνίου, στις 6.30 μμ.,

στο Αμφιθέατρο Δρακόπουλου,

Κεντρικό Κτίριο Πανεπιστημίου Αθηνών

Ανάπηρη Σημειωτική ΙΙ

Του Γρηγόρη Καραγρηγορίου

"Ω ας ήμην ακόμη βοσκός εις τα όρη!..."

Το μοτίβο έρχεται ξανά και ξανά στον αφρό. Τα i-phone 4 έχουν πάρει φωτιά. Τα android λύγισαν από το βάρος της πρότασης. Συζητιέται στο facebook και στο indymedia. Αναλύεται από σοβαρούς αποφοίτους Οικονομικών Σχολών με MBA και PhD.

Μου το είπε στο τηλέφωνο (που με πήρε για να με καλέσει στη φοβερή σπιθοσυγκέντρωση) παλιός φίλος, πρώην κνίτης, νυν ιδιοκτήτης εταιρείας λογισμικού (με πελάτες κυρίως φορείς του Δημοσίου). " Μας ανάγκασαν να εξαφανίσουμε τη γεωργική παράγωγή. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου : να αρχίσουμε να παράγουμε γεωργικά προϊόντα. Να μην τους έχουμε ανάγκη."

Μου το είπε στον καφέ άλλος φίλος, πτυχίο Οικονομικών, επαναστατικότερος και αντισυστημικός : " Η λύση είναι να αρνηθούμε το χρέος" - " Μα θα πεινάσουμε…", τραυλίζω, - "Το πρώτο χρόνο, μετά θα γυρίσουμε στο χωριό. Θα παράγουμε λάχανα και παραπούλια. Θα εκτρέφουμε κατσικάκια, θα φτιάχνουμε φέτα ΑΑΑ ποιότητας. Δε θα τους έχουμε ανάγκη."

Ο compadre μου που είναι φυσικός και τα λέει τσεκουράτα υπερθεματίζει σήμερα : "Μόλις βαρέσει το κανόνι, παίρνω οικογένεια και βουρ για τη Πάρο. Δυο στρεμματάκια έχουμε, βαρκούλα για τα ψαράκια έχουμε, τουλάχιστον δε θα πεινάσουμε.". Όταν του είπα "Ευτυχώς έχετε και 10 ενοικιαζόμενα να βγάζετε κάνα συνάλλαγμα, να κάνετε και κάνα μαυραγορίτικο, μήπως όντως έτσι δε πεινάσετε." με κοίταζε απαξιωτικά…

Ωραίους φίλους έχεις, θα μου πεις. Σας ορκίζομαι, κατά τα άλλα είναι ωραίοι τύποι. Λίγη αλαφράδα τους βαρεί αλλά - μην το ξεχνάμε- εκτός από την επανάσταση υπάρχει και το τσίπουρο.

Αλλά και σοβαροί επιστήμονες (τέτοιοι δεν είναι φίλοι μου, a priori) το διατυμπανίζουν : Η λύση, λέει, είναι η άμεση ανάπτυξη της παραγωγής. Αλλά ποιάς παραγωγής; Μα της αγροτικής, stupid… Η παραγωγή θα αυξηθεί, θα είμαστε αυτάρκεις, οι μπλόφες τους (των κακών τροϊκανών) δε θα περνούν, θα αυξηθεί το ΑΕΠ, θα μειωθούν οι εισαγωγές, τα ελλείμματα εμπορικού ισοζυγίου θα γονατίσουν. Μια νέα λαμπρή εποχή για τον Ελληνισμό θα ανατείλει…

Τι καλά! Κρίμα που δε ζούμε τουλάχιστον στο Μεσαίωνα. Η λύση "επιστροφή στη φύση" είναι ειδυλλιακή αλλά -εδώ και λίγους ψωροαιώνες - παρωχημένη. Τα βουκολικά ειδύλλια ήταν στη πρωτοπορία της σκέψης την εποχή του Θεόκριτου και του Βιργιλίου, αλλά τώρα μας πέφτουν κομμάτι μπαγιάτικα.

Από την άλλη, τι είναι η ψυχή του Έλληνα να μην μπορεί να αντέξει ένα μικρό σοκ, το να γυρίσεις δηλαδή μια χώρα της Ε.Ε., την 28η πλουσιότερη χώρα στο κόσμο μέχρι το 2009, σε αποκλειστικά προκαπιταλιστικούς τρόπους παραγωγής. Παραδείγματα χωρών που ξεπέρασαν το καπιταλισμό με το να μην τον ενστερνιστούν ποτέ υπάρχουν άλλωστε και είναι ενθαρρυντικά: Το κραταιό Μπουτάν. Το ανεξάρτητο Νεπάλ. Η χώρα της απέραντης ευτυχίας: Η Νέα Γουινέα. Η υπερήφανη Γουατεμάλα. Το κράτος φόβητρο του Μάλι. Το ηρωικό Πράσινο Ακρωτήρι. (Αυτά τα δύο τελευταία έχουν σπουδαία παραγωγή μουσικής και μουσικών. Αυτό είναι σίγουρα παρήγορο).

Και φυσικά θα μιλάμε για βιολογικά προϊόντα. Η παράγωγή θα είναι οικολογική: θα γίνεται με τη αξίνα, το αλέτρι και τη κοπριά. Τρακτέρ και λιπάσματα θα είναι άπιαστο όνειρο σε σκληρό, σκληρότατο συνάλλαγμα για τους περήφανους αυτάρκεις ιθαγενείς. Και cash, αφού κανείς δε δίνει πίστωση στο μπαταχτσή. Μόνο λίγη προσοχή με το αλέτρι. Μην τυχόν και κοπεί ο ανεξάρτητος αντισυστημικός βουκόλος γιατί ο αντιτετανικός ορός (αυτό το βδελυρό παράγωγο της τροϊκάνικης δυτικής βιομηχανίας, θού Κύριε και λοιπά) θα κοστίζει όσο όλη η παραγωγή αγκινάρας για πέντε χρόνια.

Τώρα που το σκέφτομαι, γιατί έχουμε απορρίψει έτσι αβίαστα τη λύση της δουλοκτητικής κοινωνίας;

"Και συ; Φιλοσοφείς, ως εγώ, και ουδέν πράττεις."

[Μια σύγχρονη χώρα της Ευρώπης, καλό θα είναι να έχει αγροτική παράγωγή. Και μάλιστα υψηλής μεταποιητικής αξίας. Αλλά σαν συμπλήρωμα (10-15% του ΑΕΠ) της υψηλής τεχνολογικά ( και σε … "μαρξιστική" υπεραξία) βιομηχανικής ή τριτογενούς παραγωγής. Έτσι είναι ο καπιταλισμός. Η έξοδος, αν υπάρχει είναι μπροστά, δεν είναι πίσω. Και σίγουρα όχι τόσο πίσω.]

Φοβάμαι...

Φοβάμαι τους ανθρώπους που εφτά χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι / και μια ωραία πρωία μεσούντος κάποιου Ιουλίου / βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας «Δώστε τη χούντα στο λαό».

Φοβάμαι τους ανθρώπους που με καταλερωμένη τη φωλιά / πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Φοβάμαι τους ανθρώπους που σου 'κλειναν την πόρτα / μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια και τώρα / τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.

Φοβάμαι τους ανθρώπους που γέμιζαν τις ταβέρνες / και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια κάθε βράδυ και τώρα τα ξανασπάζουν / όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη και έχουν και «απόψεις».

Φοβάμαι τους ανθρώπους που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν / και τώρα σε λοιδορούν γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.

Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.

Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

ΜΑΝΩΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

Νοέμβρης 1983

Η αναπαραγωγή του χρεοκοπημένου μοντέλου

Ένα πράγμα πρέπει να καταλάβουμε: η κρίση που ζούμε δεν είναι οικονομική, δεν είναι πολιτική, δεν είναι κοινωνική. Είναι καθολική. Και έγινε καθολική διότι ο κινητήριος μοχλός ολόκληρου του ελληνικού οικοδομήματος -που ήταν και θα παραμείνει για ένα χρονικό διάστημα το κράτος- υπολειτουργεί. Όχι μόνο σε ό,τι αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών του. Σ' αυτό πάντα υπολειτουργούσε. Ακόμη και την εποχή της μεγάλης οικονομικής ευφορίας, στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, η επιτυχημένη κατά τα άλλα κυβέρνηση Σημίτη σκόνταψε στην «καθημερινότητα του πολίτη».

Το κράτος σήμερα δεν έχει τους πόρους αναπαραγωγής του νεοελληνικού μοντέλου «ανάπτυξης». Δεν έχει χρήματα να κάψει για να κινητοποιήσει την κρατικοδίαιτη ελληνική επιχειρηματικότητα, να πληρώσει τη σε μεγάλο βαθμό κρατικοδίαιτη τάξη των εργατοϋπαλλήλων, να ενισχύσει τους κρατικοδίαιτους μηχανισμούς ιδεολογικής παρέμβασης (Μέσα Ενημέρωσης, διανοούμενους και «διανοούμενους»), να συνεχίσει να επιδοτεί τα προβλήματα αντί να τα λύνει.

Το αποτέλεσμα είναι η μεγάλη σύγχυση. Ας μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια χώρα ο πληθυσμός της οποίας πίστευε ότι η διαρκής άνοδος του βιοτικού επιπέδου -συλλογικά και ατομικά- είναι εξασφαλισμένη, ανεξαρτήτως του παραγωγικού αποτελέσματος. Πίστευε, μεταφυσικά σχεδόν, ότι λεφτά υπάρχουν και το μόνο που έπρεπε να κάνει ήταν να βάλει μέσον ή να κλείσει κάποιο δρόμο για να τα πάρει. Ζούμε επίσης σε μια χώρα όπου τα Μέσα Ενημέρωσης, αφού έχασαν την μεγαλύτερη είδηση της τελευταίας δεκαετίας, δηλαδή τη χρεοκοπία του κράτους, τσαλαβουτούν σε ιδεολογήματα της «χαμένης ανάπτυξης», ενώ οι θαμώνες των τηλεκαφενείων δίνουν στην τρόικα οδηγίες εξόδου από την κρίση, κρίση για την οποία δύο χρόνια πριν ούτε καν προειδοποίησαν.

Όλα τα ελλείμματα -οικονομικό, πολιτικό, δημοσιογραφικό, υγείας, παιδείας, ασφάλειας κ.λπ.-, που σήμερα φαντάζουν απειλητικά, προϋπήρχαν. Δεν κατέρρευσε μετά τον Μάιο του 2010 το κέντρο της Αθήνας. Η ανομία δεν γεννήθηκε με το μνημόνιο, απλώς βρήκε δικαιολογία και πολιτική εκπροσώπηση. Λόφους σκουπιδιών είχαμε κάθε Χριστούγεννα και Πάσχα. Το κοινωνικό κράτος ήταν πάντα περισσότερο κράτος και λιγότερο κοινωνικό. Η διαφθορά σύμφωνα με όλους τους παγκόσμιους δείκτες αύξανε χρόνο με τον χρόνο και οι επενδύσεις μειώνονταν. Η ενημέρωση χειροτέρευε και μόνο τα DVD γινόταν πιο εμπορικά. Το ελληνικό μοντέλο αναπαραγόταν, αλλά κάθε χρόνο σε όλο και πιο χαμηλότερα επίπεδα. Μέχρι που ήρθε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση για να διακόψει αυτόν τον κύκλο αναπαραγωγής.

Ένα χρόνο μετά, στη δημόσια συζήτηση κυριαρχεί αφ' ενός η τρομολαγνία των μέτρων και αφ' ετέρου η νοσταλγία για το παρελθόν. Κάθε μέτρο περιστολής των δημοσίων δαπανών χρωματίζεται αρνητικά, ενώ ταυτόχρονα όλοι ομνύουν στην καταπολέμηση της απροσδιόριστης σπατάλης. Πολιτικά κόμματα, εφημερίδες, τηλεσχολιαστές, «διανοούμενοι» κήδεψαν το μνημόνιο πριν καν αυτό εφαρμοστεί, ενώ η μόνη πρόταση που ακούγεται είναι «να πέσουν λεφτά (που δεν έχουμε) στην αγορά» για να έρθει η απροσδιόριστη επίσης ανάπτυξη. Αυτή η «μετροφοβία» και «αναπτυξιολογία» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ο κλασικός ρηχός δημόσιος διάλογος που διακινούν τα ΜΜΕ, αν δεν υπήρχε από πίσω το άγχος του λογαριασμού. Είναι ένα άγχος που για μια μεγάλη μερίδα του ελληνικού επιχειρηματικού κόσμου και για την πλειονότητα των επιχειρήσεων Ενημέρωσης, είναι πλέον υπαρξιακό. Όσο το μνημόνιο έπληττε μισθωτούς και συνταξιούχους, υπήρχε υποστήριξη. Από τη στιγμή που αγγίζει τις δομές της παρασιτικής επιχειρηματικότητας και οι ποικιλώνυμες επιδοτήσεις ή τα θαλασσοδάνεια με κρατική εγγύηση δεν μπορούν να δοθούν, πολλοί ανακάλυψαν ότι «τα νούμερα δεν βγαίνουν».

Τον λογαριασμό του δημόσιου χρέους -για τον οποίο μπορεί κάποιος να επιχειρηματολογήσει στα σοβαρά ότι «τα νούμερα δεν βγαίνουν»- αποφασίσαμε όλοι να τον φορτώσουμε στις επόμενες γενιές. Εξ ου και η πάνδημη συναίνεση για επιμήκυνση. Ο καβγάς τώρα γίνεται για τον λογαριασμό του δημοσιονομικού ελλείμματος. Οι συντεχνίες επιχειρούν χωρίς κανένα αποτέλεσμα κα κρατήσουν τα κεκτημένα επιδόματα έγκαιρης προσέλευσης στην εργασία. Οι φαρμακοποιοί επέτυχαν να κρατήσουν τα προνόμια που τους παρέχει η πολιτεία. Οι υπουργοί προσπαθούν να κρατήσουν ανέπαφο το βιλαέτι του κράτους που διαχειρίζονται. Οι επιχειρηματίες θέλουν χαμηλότερη φορολόγηση, για να πετύχουμε, όπως ισχυρίζονται οι ντουντούκες τους, περισσότερα έσοδα και επενδύσεις· λες και δεν «πιάσαμε πάτο στα έσοδα» ή είχαμε έκρηξη ιδιωτικών επενδύσεων όταν εφαρμόστηκαν οι χαμηλότεροι συντελεστές επί υπουργίας Αλογοσκούφη.

Όλοι αυτοί βέβαια επενδύουν την ρητορική υπεράσπιση των συμφερόντων τους με αγαθές προθέσεις περί κοινωνικής συνοχής, ανάπτυξης, εθνικών κινδύνων κ.λπ., προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση στην κοινωνία. Αυτή η σύγχυση δημιουργεί την κοινωνική ανοχή σε ακραίες αντιδράσεις και οι ακραίες αντιδράσεις οπλίζουν με επιχειρήματα αυτούς που υπερασπίζονται τα κατεστημένα συμφέροντα.

Η αλήθεια όμως είναι μία. Αυτή τη στιγμή, το μνημόνιο είναι η μόνη σοβαρή πρόταση εξόδου από την κρίση που έχουμε. Τα πολιτικά και δημοσιογραφικά φληναφήματα των εύκολων λύσεων που δεν στέκονται καθόλου στο σκέλος του παθητικού «ποιος πληρώνει» δεν είναι πια μόνο εύκολος λαϊκισμός. Κρύβουν την ελπίδα ότι θα την πληρώσουν οι άλλοι. Όλοι γνωρίζουν ότι λεφτά δεν υπάρχουν. Το ερώτημα είναι ποιοι θα τα πληρώσουν. Τα συνήθη υποζύγια ή και οι υπόλοιποι;

Πηγή: The Book's Journal

Η κρίση χωρίς ψευδαισθήσεις

"Το κράτος πρέπει να είναι λιγότερο εργοδότης και διαχειριστής του πλούτου και περισσότερο εγγυητής της νοµιµότητας και της ισονοµίας, καταλύτης της ανάπτυξης, ρυθµιστής της επιχειρηµατικής δραστηριοποίησης

Η κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση αµηχανίας. Το σκοτεινό και αβέβαιο µέλλον, η διάψευση των ελπίδων όσων πίστεψαν αλλά δεν έφταιγαν παράγουν αποστροφή, οργή, αγανάκτηση.
Αντιδράσεις δικαιολογηµένες, αλλά αδιέξοδες"

Των Σταύρου ΛΙΒΑΔΑ, Μάνου ΜΑΤΣΑΓΓΑΝΗ, Γιώργου ΠΡΟΚΟΠΑΚΗ

Η χώρα περνά µια από τις χειρότερες κρίσεις της ιστορίαςτης. Γι’αυτή την κατάσταση ευθύνονται πολλοί, κυρίως όµως όσοι κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο τις τελευταίες δεκαετίες. Ευθύνες έχουν και όσοι συνέβαλαν µε τη στάση τους στην επικράτηση του σηµερινού µοντέλου πολιτικής. Ενός µοντέλου βασισµένου στις πελατειακές σχέσεις, στη διαφθορά, στην ιδιοποίηση δηµόσιου πλούτου, στην αδιαφανή διαχείριση των δηµόσιων πόρων, της ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, των κοινωνικών υπηρεσιών, του περιβάλλοντος.

Αναµφίβολα η κρίση της οικονοµίας επιβαρύνεται από την παγκόσµια χρηµατοοικονοµική αστάθεια. Κυρίως όµως είναι επακόλουθο της εγχώριας πολιτικής κρίσης. Πίσω από κάθε πτυχή της ελληνικής οικονοµικής κρίσης κρύβεται κάποια από τις παθογένειες του πολιτικού συστήµατος:

· Η εµπέδωση της αντίληψης ότι η κερδοφορία µιας επιχείρησης εξαρτάται από τις κατάλληλες διασυνδέσεις και όχι την ανταγωνιστικότητά της.

. Η συστηµατική παραβίαση της εργατικής, ασφαλιστικής, φορολογικής και περιβαλλοντικής νοµοθεσίας.

. Η ανάδειξη του κράτους σε «µεγαλοεργοδότη», µε κύριο µέληµα την «εξόφληση» κάθε µορφής και είδους «πελατειακών» οφειλών.

. Η εύνοια προς µια κρατικοδίαιτη µεγάλη επιχειρηµατικότητα, εις βάρος τόσο της υγιούς ανταγωνιστικότητας όσο και του κοινωνικού συµφέροντος.

. Η δηµιουργία ενός συµπαγούς δικτύου σχέσεων, βασισµένου στη συναλλαγή, τη διαπλοκή και τη διαφθορά, ανάµεσαστο πολιτικό προσωπικό, την κρατικοδίαιτη επιχειρηµατικότητα και τον ιδιοτελή συνδικαλισµό.

. Η ανεύθυνη συσσώρευση ελλειµµάτων, πουη µια κυβέρνηση κληροδοτούσε στην άλλη και όλες µαζί στις νεώτερες γενιές.

Οποια και αν είναι η κατάληξη της σηµερινής κρίσης, η χώρα θα βρεθεί υποχρεωτικά µε πλεόνασµα στον κρατικό προϋπολογισµό και µε µειωµένο δηµόσιο χρέος. Το πραγµατικό δίληµµα είναι εάν στην επόµενη µέρα θα οδηγηθούµε µε τρόπο βίαιο και καταστροφικό, ή εάν θα προχωρήσουµε συντεταγµένα. Για την έξοδο από την κρίση δεν υπάρχουνµαγικές λύσεις. Κάποιου είδους διακανονισµός του δηµόσιου χρέους µε τους πιστωτές µας, ιδιώτες και µηχανισµούς στήριξης, φαίνεται αναπόφευκτος. Θετική προοπτική γιατην Ελλάδα µπορεί να υπάρξει µόνον εάν προχωρήσουµε στον διακανονισµό µε τα ελλείµµατα υπό έλεγχο.

Σε κάθε περίπτωση, µόνος ο λογιστικός διακανονισµός του χρέους δεν λύνει το πρόβληµα. Το «κούρεµα» των πιστωτών, παρά τη λογιστική µείωση του χρέους, µετατρέπει τις διευκολύνσεις της ΕΚΤ και τις εγγυήσεις του ∆ηµοσίου σε χρέος.

Επιπλέον, κάνει απαγορευτική για µεγάλο χρονικό διάστηµα την προσπέλαση στις αγορές και τη διαχείριση των δηµοσιονοµικών, στο πλαίσιο ανεξάρτητης εθνικής πολιτικής. Οι ήπιες λύσεις, µε τη συναίνεση των πιστωτών, είναι ευπρόσδεκτες. Οµως, µικρή µόνο βελτίωση µπορούν να επιφέρουν. Υποχρεωτικά, η έξοδος απότην κρίση περνάει µέσα από τη δηµοσιονοµική εξυγίανση και την αξιοποίηση της δηµόσιας περιουσίας µε κάθε πρόσφορο τρόπο. Η ραγδαία και ριζική αλλαγή του πλαισίου άσκησης των δραστηριοτήτων του κράτους, της οικονοµίας και της κοινωνίας είναι σή µέρα πιο επείγουσα παράποτέ.

Αφενός για την άµεση δροµολόγηση της δηµοσιονοµικής εξυγίανσης, µε ελαχιστοποίηση των κραδασµών για την κοινωνία και τη διατήρηση των ωφεληµάτων µετά την κρίση προσφέροντας επαρκές πλεόνασµα για την υποστήριξη της ανάπτυξης. Αφετέρου για την απελευθέρωση των κοινωνικών δυνάµεων που ασφυκτιούν, κάτω από το βάρος του πελατειακού κράτους.

Οι µεταρρυθµίσεις πρέπει να είναι προσανατολισµένες προς την αλλαγή του παραγωγικού µοντέλου, ώστε το κράτος να είναι λιγότερο εργοδότης και διαχειριστής του πλούτου και περισσότερο εγγυητής της νοµιµότητας και της ισονοµίας, καταλύτης της ανάπτυξης, ρυθµιστής της επιχειρηµατικής δραστηριοποίησης. Είναι απαραίτητη η διάλυση όλων των ειδών πελατειακών σχέσεων, η πάταξη της διαπλοκής και της διαφθοράς. ∆εν µπορεί να αφορούν µόνον την οικονοµία:

πρέπει να καλύπτουν τη ∆ηµόσια ∆ιοίκηση, την παιδεία, την υγεία, την κοινωνική προστασία, τη ∆ικαιοσύνη, την πλήρη εξυγίανση της πολιτικής ζωής. Με κύριους στόχους ένα υγιέστερο πλαίσιο οικονοµικής πολιτικής, ένα µικρότερο αλλά αποδοτικότερο κράτος, την ενίσχυση του κύρους των πολιτικών θεσµών, την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, καθώς και ένα δικαιότερο και αποτελεσµατικότερο σύστηµα φορολογίας και κοινωνικής προστασίας.

Είναι ο µόνος δρόµος για την επαναπροσέγγιση και σύµπλευση µε τα κράτη και τους λαούς της Ευρώπης, έξω από το πλαίσιο της οποίας δεν υπάρχει καµιά προοπτική για τη χώρα. Είναι βέβαιο ότι όσοι κέρδισαν, όσοι βολεύτηκαν και όσοι απλώς συµβιβάστηκαν µε όσα µας έφεραν στη σηµερινή κρίση θα αντισταθούν στις µεταρρυθµίσεις µέχρι τέλους. Το κάνουν ήδη, καθώς η χώρα βρίσκεται σε µια παρατεταµένη κατάσταση ακυβερνησίας.

Ο οµφάλιος λώρος που συνδέει την κυβέρνηση µε την παλαιοπασοκική µήτρα ποτέ δεν αποκόπηκε. Ηδη µετατρέπεται σε βρόχο, που κινδυνεύει να την πνίξει – µαζί και την κοινωνία. Σε παρόµοια θηλιά έχει εµπλακεί και το πολιτικό σύστηµα της χώρας, παιδί του ίδιου πελατειακού κράτους, από το οποίο έχει µάθει να ζει και δεν επιθυµεί να αποκοπεί. Η κοινωνία, κατακερµατισµένη και αυτονοµηµένη, βρίσκεται σε κατάσταση αµηχανίας. Το πελατειακό σύστηµα που µέχρι χθες παρήγε κοινωνική συναίνεση, αδυνατεί πλέον να εγγυηθεί κοινωνική συνοχή. Το σκοτεινό και αβέβαιο µέλλον, η µαζική διάψευση των ελπίδων όσων πίστεψαν αλλά δεν έφταιγαν παράγουν αποστροφή, οργή, αγανάκτηση. Αντιδράσεις δικαιολογηµένες, αλλά αδιέξοδες.

Η εποχή της πλαστής ευδαιµονίας παρήλθε ανεπιστρεπτί. Μας µένει να διαχειριστούµε τις οδυνηρές συνέπειές της. Μπροστά µας δεν υπάρχει άλλη οδός, παρά αυτή των µεταρρυθµίσεων. Είναι καιρός να ενεργοποιηθούν προς αυτή την κατεύθυνση όλες οι ζωντανές δυνάµεις της χώρας, όσοι αντιλαµβάνονται πως η ατοµική πρόοδος ταυτίζεται µε τον συλλογικό αγώνα για το δηµόσιο συµφέρον και την κοινωνική αλληλεγγύη.

ο Σταύρος Λιβαδάς είναι µηχανολόγος - ηλεκτρολόγος, µέλος του οµίλου Αριστερά Σήµερα (ΑΡΣΗ).
ο Μάνος Ματσαγγάνης είναι επίκουρος καθηγητής στο οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών.
ο Γιώργος Προκοπάκης είναι σύµβουλος επιχειρήσεων σε θέµατα οργάνωσης και διαχείρισης πληροφοριών.

Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ