Απόφαση της Ευρωπαϊκής Γραμματείας της Τέταρτης Διεθνούς το Γενάρη του 1946 (αφορά τη στάση των τροτσκιστικών οργανώσεων στα «Δεκεμβριανά»)

Η Ε.Γ. έλαβε γνώση των βασικών ντοκουμέντων που αφορούν την πολιτική κατά τη διάρκεια της κατοχής και τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944, καθώς και την προπαρασκευαστική συζήτηση για το ενοποιητικό συνέδριο των τριών ομάδων που μιλάνε στο όνομα της Τέταρτης Διεθνούς.

Η Ε.Γ. τιμά τη μνήμη των πολυάριθμων ελλήνων αγωνιστών, οπαδών της Τέταρτης Διεθνούς, που έπεσαν θύματα της τρομοκρατίας των ιμπεριαλιστών γερμανών και ιταλών κατακτητών και της ελληνικής αντίδρασης, καθώς και των σταλινικών.

Χαιρετίζει την απόφαση που πάρθηκε τον περασμένο Σεπτέμβρη από τις ηγεσίες των τριών οργανώσεων, να προχωρήσουν στην ενοποίηση τους μέσα σ’ ένα μοναδικό τμήμα της Τέταρτης Διεθνούς στην Ελλάδα, και λυπάται που οι συνθήκες δεν της επιτρέπουν ακόμα να στείλει επιτόπου έναν αντιπρόσωπο της Διεθνούς.

Από την άλλη πλευρά, η Ε. Γ. ομόφωνα διαπιστώνει ότι ουσιαστικές διαφορές υπάρχουν, τόσο ανάμεσα στις τρεις οργανώσεις, όσο και ανάμεσα στην πολιτική τους και την πολιτική της Διεθνούς, όπως αυτή σε γενικές γραμμές καθορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη του Φλεβάρη του 1944 και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Εκτελεστικής Επιτροπής το Γενάρη του 1945 και τον Ιούνη του 1945. Αναλαμβάνει να στείλει μέσα σε λίγες εβδομάδες ένα κείμενο με λεπτομερειακή κριτική των ντοκουμέντων που ήρθαν από την Ελλάδα, όπου θα διασαφηνίζει τη δική της θέση. Αλλά, από τώρα κιόλας θεωρεί απαραίτητο να προσδιορίσει τις γενικές της θέσεις, που έχουν ως εξής:

Η πολιτική που υιοθετήθηκε από το 1943, τόσο από την ηγεσία του Εργατικού Μετώπου {τάση Στίνα}, όσο κι απ’ αυτή της Εργατικής Πάλης {τάση Π. Πουλιοπουλου} – παρά τις ελαφρές τους διαφορές αντιλήψεων – απέναντι στο ζήτημα του Εαμικού κινήματος στην Ελλάδα, καθώς κι απέναντι στα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944, οφείλει να χαρακτηριστεί σαν τυπικά σεχταριστική και σε σαφή αντίθεση με όλες τις αποφάσεις που αναφέραμε παραπάνω και που προσδιορίζουν τη γραμμή της Διεθνούς.

Οι δυο οργανώσεις δεν κατανοούσαν τη σχέση ανάμεσα στο κίνημα των μαζών – που καθορίστηκε πριν απ’ όλα από τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα με τη δικτατορία του Μεταξά, τον πόλεμο και την κατοχή – και στην ηγεσία του, σταλινική και σταλινίζουσα, μικροαστική εθνικιστική γραφειοκρατική και αντιδραστική, και δεν κατόρθωσαν να διακρίνουν και να αναγνωρίσουν τον αντί-ιμπεριαλιστικό και αντί-καπιταλιστικό χαρακτήρα που περιείχε σε τελευταία ανάλυση αυτό το κίνημα, καθώς και το επαναστατικό δυναμικό του.

Χαρακτηρίζοντας αυτό το κίνημα – που αγκάλιαζε την ολότητα σχεδόν της εργατικής τάξης, πλατιά στρώματα των μικροαστών των πόλεων που είχαν καταστραφεί από τον πληθωρισμό, και των φτωχών χωρικών – είτε σαν «μια ειδική έκφραση του ιμπεριαλιστικού πολέμου» (τάση «Εργατικό Μέτωπο»), είτε σαν ένα «κίνημα μικροαστικό, εθνικιστικό, αντιδραστικό» (τάση «Εργατική Πάλη»), οι ηγεσίες των δυο αυτών οργανώσεων κατέληξαν να κρατήσουν απέναντι του μια υπεραριστερίστικη και σεχταριστική στάση, που απομόνωσε το κίνημα μας από κάθε γόνιμη επαφή με τις κινητοποιημένες μάζες της Ελλάδας. Έχοντας παραγνωρίσει την πραγματική φύση του εθνικού, δημοκρατικού και επαναστατικού κινήματος που αναπτύχθηκε μέσα στην κατοχή στις συγκεκριμένες συνθήκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου και της ιδιαίτερης κατάστασης της Ελλάδας, οι δυο ηγεσίες βρέθηκαν άοπλες ιδεολογικά μπροστά στα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944 και υιοθέτησαν απέναντι τους μια πολιτική σεχταριστικής άρνησης.

Ξεκινώντας από τη λαθεμένη τους εκτίμηση για το κίνημα, οι δυο ηγεσίες βρέθηκαν άοπλες ιδεολογικά μπροστά στα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944 και υιοθέτησαν απέναντι τους μια πολιτική σεχταριστικής άρνησης. Ξεκινώντας από τη λαθεμένη τους εκτίμηση για το κίνημα, οι δυο ηγεσίες δεν μπόρεσαν να προβλέψουν το αναπόφευκτο σχεδόν μιας βίαιης σύγκρουσης ανάμεσα στις μάζες και την μπουρζουαζία, της οποίας η κλονισμένη και σχεδόν ανύπαρκτη εξουσία την επαύριον της «απελευθέρωσης» δεν θα μπορούσε να ξαναστεριωθεί παρά μέσα από φόρμες, περισσότερο ή λιγότερο ανοιχτές, του εμφύλιου πολέμου.

Η σύγκρουση δεν ήταν κυρίως ανάμεσα στον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό και τη σοβιετική γραφειοκρατία – όσο σημαντικά πλεονεκτήματα κι αν μπορούσε να έχει αυτή η τελευταία από αυτή τη σύγκρουση – ούτε ανάμεσα στη γραφειοκρατική ηγεσία του κινήματος και την αστική αντίδραση – με σκοπό να ενσωματωθεί η πρώτη μέσα στον κρατικό μηχανισμό. Αλλά (η σύγκρουση ήταν κυρίως) ανάμεσα στις μάζες – που αντικειμενικά επιτίθονταν ενάντια στην αστική εξουσία και είχαν υποσκάψει το κύρος και την αρχή του αστικού Κράτους – και στην μπουρζουαζία στο σύνολο της, ενεργητικά επικουρούμενη από τον ξένο ιμπεριαλισμό.

Με το πρόσχημα ότι το προλεταριάτο δεν εμφανίζονταν απευθείας μέσα στα γεγονότα του Δεκέμβρη κάτω από τη δική του ταξική σημαία και ότι το κίνημα διευθυνόταν από μια μικροαστική δημοκρατική, εθνικιστική και σταλινική ηγεσία, οι δυο ηγεσίες χαρακτήρισαν τον αντικειμενικά αντιϊμπεριαλιστικό και αντικαπιταλιστικό αγώνα των ελληνικών μαζών σαν ένα πραξικόπημα, στερημένο από κάθε ταξικό χαρακτήρα και χωρίς κανένα προοδευτικό περιεχόμενο, απέναντι στο οποίο η μόνη σωστή θέση ήταν μια στάση «εξίσου ανεξάρτητη και εχθρική και προς τις δυο αντιμαχόμενες μερίδες».

Το αποτέλεσμα όλου αυτού του προσανατολισμού και της αντιδιαλεκτικής και σεχταριστικής εκτίμησης – της οποίας οι θεωρητικές ρίζες βρίσκονται εν μέρει στη σύγχυση που χαρακτηρίζει τη θέση και των δυο οργανώσεων (παρά τις διαφορές αντιλήψεων) πάνω στο ζήτημα της ΕΣΣΔ και του σταλινισμού – συγκεκριμενοποιείται τώρα με την έλλειψη ενός σαφούς προγράμματος που να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες καταστάσεις της Ελλάδας, ικανού να συνδέσει το κίνημα μας με τις μάζες και να διευκολύνει το ωρίμασμα της επαναστατικής τους συνείδησης.

Το ζήτημα δεν είναι να διακηρύσσουμε αφηρημένα και γενικά το σοσιαλιστικό πρόγραμμα, την αναγκαιότητα της προλεταριακής επανάστασης και τον αντιδραστικό χαρακτήρα της φύσης και της πολιτικής του σταλινισμού, αλλά να τα αποδείξουμε όλα αυτά στις μάζες μέσα από τη δική τους συγκεκριμένη εμπειρία. Για να γίνει αυτό, είναι απόλυτη ανάγκη το κίνημα μας στην Ελλάδα να ερμηνέψει με σαφήνεια, μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες της χώρας, το νόημα του μεταβατικού μας προγράμματος του 1938. Η Ε. Γ. με ευχαρίστηση διαπιστώνει ότι η μειοψηφούσα τάση της Εργατικής Πάλης καθώς και η περιφερειακή Επιτροπή του Πειραιά, δείχνουν ήδη μια κατανόηση αυτής της αναγκαιότητας. Η Ε. Γ. επιδοκιμάζει γενικά το πρόγραμμα που υποστηρίχτηκε από την μειοψηφία της «Εργατικής Πάλης» μέσα στην έκθεση της για το Ενωτικό Συνέδριο και ιδιαίτερα τη θέση της:

1. Πάνω στο ζήτημα της κυβέρνησης, με την προώθηση του συνθήματος «Το ΕΑΜ στην εξουσία», απαλλαγμένο από κάθε πράκτορα των αστικών κομμάτων, ως συνασπισμός εργατικών και αγροτικών κομμάτων, σπάζοντας από κάθε συνεργασία με την μπουρζουαζία, και υποστηρίζοντας ένα πρόγραμμα δημοκρατικής και αντικαπιταλιστικής δράσης κάτω από το έλεγχο και την προστασία των εργατικών και αγροτικών μαζών. Το κόμμα μας, ενώ δεν έχει σκοπό να μπει μέσα σε μια τέτοια κυβέρνηση ούτε να πάρει οποιαδήποτε πολιτική ευθύνη γι’ αυτήν, θα είναι ωστόσο έτοιμο να της προσφέρει την επαναστατική του βοήθεια, εάν σπάσει πραγματικά κάθε δεσμό με την μπουρζουαζία και ενταχθεί – κινητοποιώντας τις μάζες – σ’ έναν αντικαπιταλιστικό αγώνα.

2. Πάνω στο ζήτημα της μοναρχίας και του δημοψηφίσματος, με την προώθηση του συνθήματος της πάλης για την κατάργηση της μοναρχίας και την ψήφο για τη Δημοκρατία στο δημοψήφισμα, εξηγώντας ταυτόχρονα στην προπαγάνδα μας ότι για μας η Δημοκρατία δεν είναι η αστική Δημοκρατία, αλλά η σοσιαλιστική Δημοκρατία, στην οποία δεν μπορούν να φτάσουν οι μάζες χωρίς την επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού.

3. Πάνω στα δημοκρατικά και μεταβατικά συνθήματα που αφορούν την εξασφάλιση των δημοκρατικών ελευθεριών, τον αφοπλισμό, τον αγώνα ενάντια στις αντιδραστικές και φασιστικές ορδές, τις οικονομικές διεκδικήσεις των εργατικών και μικροαστικών μαζών της πόλης και της υπαίθρου.

Η Ε. Γ. θεωρεί εξάλλου ότι το καθήκον του τμήματος της Τέταρτης Διεθνούς στην Ελλάδα είναι να παλέψει για να αποσπάσει από την μπουρζουαζία την ολοκληρωτική του νομιμοποίηση ως οργάνωση, και να πάρει ενεργητικό μέρος στις προσεχείς εκλογές στην περίπτωση που το ΕΑΜ δεν θα τις μποϋκοτάρει. Το τμήμα μας οφείλει να παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή το σχηματισμό ενός ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος στην Ελλάδα, να οργανώσει από τώρα τη φράξια του στο εσωτερικό του, και να υιοθετήσει απέναντι του μια πολιτική ενιαίου Μετώπου, καθώς και με την αρχειομαρξιστική οργάνωση, σ’ όλες τις περιπτώσεις που αυτό θα ήταν αναγκαίο και δυνατό. Το κόμμα μας οφείλει να αναγράψει μέσα στο πρόγραμμα του το σύνθημα για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του ελληνικού λαού, να καταγγείλει τον αντιδραστικό χαρακτήρα της εγγλέζικης κατοχής, να απαιτήσει την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων, συνδυάζοντας ταυτόχρονα αυτή τη δράση με την πολιτική της συναδέλφωσης με τους βρετανούς φαντάρους, και την προπαγάνδα του συνθήματος για τη Βαλκανική Σοσιαλιστική Ομοσπονδία και τις Ηνωμένες Σοσιαλιστικές Πολιτείες της Ευρώπης.

Η Ε. Γ. θεωρεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που απειλεί το ελληνικό μας κίνημα, είναι αυτός του σεχταρισμού, και ότι καμιά πραγματική πρόοδος δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί για όσο διάστημα οι οπαδοί της Τέταρτης Διεθνούς στην Ελλάδα δεν βγάζουν καθαρά και ειλικρινά τα μαθήματα της εμπειρίας τους, δεν αναγνωρίζουν τα σφάλματα τους, δεν ενοποιούνται, δεν υποτάσσονται στην πειθαρχία της Διεθνούς, και δεν υιοθετούν ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Οπωσδήποτε η Διεθνής δεν θα μπορούσε να αναγνωρίσει σαν επίσημο τμήμα της στην Ελλάδα, παρά εκείνους που είναι διατεθειμένοι να ανασυνταχθούν πάνω σε μια τέτοια πολιτική βάση που ήδη αναφέραμε και που αποτελεί τη συγκεκριμένη ερμηνεία του μεταβατικού προγράμματος μας για τις ελληνικές συνθήκες και (εκείνους που είναι διατεθειμένοι) να υπακούσουν στη διεθνή πειθαρχία, κρατώντας φυσικά ταυτόχρονα το δικαίωμα να υπερασπίζονται τις διαφορετικές τους απόψεις στο εσωτερικό της ενοποιημένης οργάνωσης.

Έχουμε την πεποίθηση ότι θα δεχτείτε αυτούς τους όρους και ότι από το ενωτικό σας Συνέδριο, που θα προετοιμάσετε μέσα σ’ αυτό το πνεύμα, θα δημιουργηθεί ένα τμήμα ενιαίο, πολιτικά οπλισμένο και πειθαρχημένο στην Τετάρτη Διεθνή, ικανό να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στο ελληνικό προλεταριάτο, για να αντιμετωπίσει με επιτυχία τους μεγάλους ταξικούς αγώνες που το περιμένουν, καθώς και το διεθνές προλεταριάτο.

Πηγή: ΟΚΔΕ

"Μπορεί να αναγεννηθεί το ΠΑΣΟΚ;"

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

«Κι εκείνος κι εκείνος κι εκείνος που σωπαίνει θα χαθεί, θα χαθεί»
Παπαντοπ, Γιάννης Μαρκόπουλος-Μήτσος Κασόλας

 
Η υπόθεση της αναγέννησης ενός κόμματος αφορά τη θεωρία, την εμπειρία, την πολιτική προοπτική. Είναι ζήτημα μνήμης, πάθους, παραδείγματος, ορθού λόγου, σχεδίου. Για την ερμηνευτική προσέγγιση του ιστορικού κύκλου ενός πολιτικού κόμματος και ειδικότερα του ΠΑΣΟΚ, όχι τόσο ή μόνον τη στιγμή της ίδρυσής του, χρήσιμα αναλυτικά εργαλεία κατά τη γνώμη μου αποτελούν η περίφημη θεωρία του Μαξ Βέμπερ για τους ιδεότυπους της εξουσίας και η κλασική μελέτη του Ρόμπερτ Μίχελς για τα πολιτικά κόμματα . Αμφότερα διατυπώθηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη η ανάπτυξη του μαζικού κομματικού φαινομένου, του λεγόμενου κόμματος μαζών, κατά τη γνωστή τυπολογία του Μωρίς Ντυβερζέ, ιδίως των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, κύρια του SPD.
Η εξέλιξη του ΠΑΣΟΚ μπορεί να διαβαστεί μέσα από τη συνύπαρξη, διαπάλη, διαδοχή, διολίσθηση και των τριών βεμπεριανών ιδεότυπων εξουσίας. Της παραδοσιακής-κληρονομικής, της χαρισματικής και της ορθολογικής-γραφειοκρατικής εξουσίας. Κρίσιμο στοιχείο επίσης για την πορεία του ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε η γραφειοκρατία που το ήλεγχε, η έμπρακτη θεώρηση που είχε για το κόμμα ως αυτοσκοπό και όχι ως μέσο προς σκοπό, μια συντηρητική –ολιγαρχική τάση της οργάνωσης του δημοσίου βίου, σύμφωνα με το αναλυτικό σχήμα του Μίχελς.
Από την εγχώρια διανοητική παραγωγή, ιδίως αυτή που διαμορφώθηκε μέσα και από τη βιωματική εμπειρία της εσωκομματικής πάλης στο ΠΑΣΟΚ και σε αντίθεση με την γραφειοκρατία και τον συνασπισμό εξουσίας του, ξεχωρίζω τις κριτικές προσεγγίσεις του Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Ενδεικτικά, ένα κείμενο του 2009 : «Το προσωπικό κόμμα του αρχηγού. Χωρίς αρχηγό και χωρίς κόμμα» αποτελεί χρήσιμο και επίκαιρο αναλυτικό εργαλείο, όχι μόνον για το ΠΑΣΟΚ, αλλά και για τα άλλα κόμματα.
Η μνήμη των μετασχηματισμών ενός πολιτικού κόμματος, η α-λήθεια του δηλαδή, γιατί αλήθεια στη γλώσσα μας σημαίνει μη λήθη, είναι απαραίτητο εφόδιο για την υπόθεση της αναγέννησής του, το εφικτό και αναγκαίο αυτής ή μη. Μνήμη για να είναι οι άνθρωποι πολίτες και όχι ιδιώτες ή χειραγωγούμενοι τηλε-πολίτες ή καταναλωτές της μονοκαλλιέργειας του λάικ. Από το 1981 και μετά, οι στιγμές του 1983, του 1985, του 1988-1990, του 1994-1996, του 1999-2000, του 2004, του 2010-2012, του 2018-2019 έχουν σημασία. Για το ΠΑΣΟΚ και τη χώρα. Ένα ερώτημα. Ποια ήταν η στάση των υποψήφιων αρχηγών του ΚΙΝΑΛ εκείνες τις στιγμές, δεδομένης της ηλικίας του καθενός. Η πολιτική μνήμη αποτελεί τη βάση του σχεδίου για το μέλλον και συνεπώς προϋπόθεση οποιουδήποτε αναγεννητικού εγχειρήματος.
Το άλλο μισό της βάσης του σχεδίου για το μέλλον, για να έχει νόημα η υπόθεση της αναγέννησης ενός πολιτικού χώρου, είναι η δύναμη του Παραδείγματος, οργανικά συνδεδεμένου με τη μνήμη. Αυτή η πολύ όμορφη διεθνής ελληνική λέξη. Η ηθική στην Πολιτική αφορά κυρίως τη σχέση αυτή. Του λόγου και της πράξης. Το Παράδειγμα των ανθρώπων σε σχέση με τους θεσμούς, στην πολιτική κοινωνία. Διαφορετικά γίνεται ηθικολογία, παράγει αναξιοπιστία και διαχέει κυνισμό, αντιεκπαιδεύει τους πολίτες. Η σχέση κόμματος-κράτους τόσο στο ΠΑΣΟΚ, όσο και στον ΣΥΡΙΖΑ ή κράτους-αγοράς για τη νεοφιλελεύθερη δεξιά, είναι χαρακτηριστικές αντιπαραδειγμάτων.
Το έτερο ήμισυ του σχεδίου για το μέλλον, το εποικοδόμημα του όποιου αναγεννητικού εγχειρήματος, είναι ο Λόγος. Χωρίς πολλούς –ισμούς και επιθετικούς προσδιορισμούς, με τους οποίους ο λόγος γίνεται ξύλινος, μετωνυμικός, ψευδής συνείδηση. Απαιτούνται συγκεκριμένα περιεχόμενα, που αυτά θα καθορίσουν τις ταυτότητες. Όχι το αντίστροφο. Σε εποχές ρευστότητας, όπως η τωρινή, που έχουν καταρρεύσει αρκετές υποθέσεις και βεβαιότητες των ιστορικών διαδικασιών, αλλά και θεσμίσεις, πρέπει να σκεφτούμε και να πράξουμε διαφορετικά.
Οι παρούσες κομματικές δομές, με τη μορφή, τη νοοτροπία, τα περιεχόμενα που έχουν δεν μπορούν κατά τη γνώμη μου να απαντήσουν θετικά στο αίτημα της αναγέννησης του χώρου της δημοκρατικής παράταξης. Η εμμονή στην αυτοδικαίωση της μνημονιακής επιλογής του 2010 από τη μεριά του ΚΙΝΑΛ και η διαρκής από το 2012 επιχείρηση επιβολής της θεωρίας, θέσεων, ανθρώπων του λεγόμενου 3% στο 30% από τη μεριά της γραφειοκρατίας του ΣΥΡΙΖΑ αμφότερα δεν συνιστούν δημοκρατικά φαινόμενα, αλλά ολιγαρχικά. Ούτε προοδευτικές πρακτικές, παρά την κατάχρηση του όρου που γίνεται, αλλά κατά κυριολεξία συντηρητικές. Και όπως φαίνεται εύκολα αντιμετωπίσιμες μέχρι στιγμής στον κομματικό ανταγωνισμό από τη Ν.Δ.
Τα κόμματα υπάρχουν για τον τόπο και όχι ο τόπος για τα κόμματα. Η αναγέννηση, λοιπόν, του πολιτικού χώρου της δημοκρατικής παράταξης, ο Λόγος, θα αφορά τις ανάγκες του παρόντος και τις προκλήσεις του μέλλοντος σε σχέση πάντα με τη χώρα και το κοινό καλό. Διαφορετικά δεν θα υπάρξει αναγέννηση. Ζητήματα όπως η παραγωγή-ανάπτυξη, οι κοινωνικές ανισότητες, η δημογραφία, η παιδεία, το εθνικό αποτελούν υπαρξιακά θέματα του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού στις παρούσες συνθήκες. Ο απολογισμός στα πεδία αυτά τόσο της εμπειρίας του ΠΑΣΟΚ την περίοδο 1996-2014, όπως και του ΣΥΡΙΖΑ την περίοδο 2013-2021, με δεδομένο ότι οι μεγάλοι κομματικοί σχηματισμοί επηρεάζουν την πορεία των πραγμάτων και όταν δεν βρίσκονται στην κυβέρνηση, γι’ αυτό άλλωστε παραμένουν ισχυροί, ήταν αρνητικός. Σ’ αυτό οφείλεται κατά τη γνώμη μου και η σημερινή τους κρίση και αδυναμία. Απαιτείται ριζική αναθεώρηση της κατεύθυνσης και αλλαγή πορείας στα θέματα αυτά, τόσο σε επίπεδο θεωρίας, όσο και πολιτικής πρακτικής. «Για το λαό και το έθνος», όπως θα έλεγε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Πηγή: Εφημερίδα Το Βήμα

Γιατί δεν εμβολιάζονται οι ηλικιωμένοι;

Tου Γιάννη Ξένου

Το παραπάνω ερώτημα θα όφειλε να απασχολεί κυβέρνηση, επιστημονική κοινότητα, αντιπολίτευση, αλλά και την κοινωνία ευρύτερα. Γιατί οι γηραιότεροι, που είναι και οι πλέον ευάλωτοι, αρνούνται πεισματικά από ένα σημείο και μετά να εμβολιαστούν;

Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά. Από τους 365 που νοσηλεύονταν την Κυριακή 24 Οκτωβρίου σε ΜΕΘ οι 321 (88 %) ήταν ανεμβολίαστοι ή μερικώς εμβολιασμένοι και μόλις 44 (12%) ήταν πλήρως εμβολιασμένοι.

Η διάμεση ηλικία τους είναι 66 έτη, ενώ η διάμεση ηλικία των θανόντων είναι 78 έτη. Το 80,3% των νοσηλευόμενων σε ΜΕΘ έχει υποκείμενο νόσημα ή/και ηλικία 70 ετών και άνω1.Remaining Time-0:00FullscreenMute

Σε σταθερή βάση από τα τέλη Αυγούστου έως σήμερα χάνουν τη ζωή από επιπλοκές εξαιτίας του κορωνοϊού 25 έως 35 συμπολίτες μας κάθε μέρα. Η εικόνα είναι ξεκάθαρη σε όσους τα ιδεολογήματά τους ή το πείσμα δεν τους τυφλώνει, οι ανεμβολίαστοι άνω των 65 ετών έχουν πολύ αυξημένες πιθανότητες να νοσήσουν σοβαρά και να καταλήξουν.

Πρόσφατα υποστηρίχθηκε από τον Ευάγγελο Βενιζέλο και τον Σύριζα, που έσπευσε να τον επικαλεστεί, ό,τι ο αριθμός νεκρών στην Ελλάδα είναι δυσανάλογα υψηλός σε σχέση με άλλες χώρες, π.χ. την Πορτογαλία.

Ο Βενιζέλος, με το γνωστό του ύφος, ζήτησε εξηγήσεις από την επιστημονική κοινότητα γιατί έχουμε 17 νεκρούς ανά εκατομμύριο, όταν η Πορτογαλία έχει δύο και η Γερμανία τέσσερις. Πρόκειται για πλήρη αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης γιατί ξεστρατίζει την συζήτηση από το βασικό θέμα που είναι ο εμβολιασμός ως μέτρο μαζικής πρόληψης, στον αν το νοσηλευτικό σύστημα και νοσηλευτικό προσωπικό πράττει τα απαραίτητα για τη σωτηρία των νοσούντων.

Η Πορτογαλία, που αναφέρεται από τον Βενιζέλο ως αντιπαράδειγμα είναι η χώρα που το εμβολιαστικό πρόγραμμα έχει καλύψει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού. Με πληθυσμό 10,35 εκατ. (απογραφή 2021) έχει εμβολιάσει το 87,3% του συνόλου των κατοίκων της (όλες οι ηλικιακές ομάδες) με μια δόση και έχει πλήρως εμβολιασμένο το 80,4%.

Στην Ελλάδα, στο σύνολο του πληθυσμού της έχει χορηγηθεί έστω και μια δόση στο 60,6% και πλήρως εμβολιασμένο είναι το 58,5%2. Στην Πορτογαλία, από την αρχή της πανδημίας έχουν νοσήσει 1,08 εκατ. άτομα και έχουν πεθάνει 18.100 άτομα, αν προσθέσουμε στα οχτώ εκατομμύρια πλήρως εμβολιασμένων Πορτογάλων το ένα εκατ. που έχουν νοσήσει και τα παιδιά κάτω των 12 ετών που δεν εμβολιάζονται, τότε βλέπουμε ότι στην Πορτογαλία δεν υπάρχει χώρος για να αναπτυχθεί ο ιός, είτε με αντισώματα λόγω εμβολιασμού είτε με αντισώματα λόγω νόσησης, ο ιός δεν έχει χώρο να δράσει.

Γι’ αυτό στην Πορτογαλία παρατηρείται το εντυπωσιακό στοιχείο από τα τέλη Μαρτίου έως σήμερα οι θάνατοι λόγω επιπλοκών του κορωνοϊού να έχουν περιοριστεί σε μονοψήφιο αριθμό ανά ημέρα. Βεβαίως, για να φτάσει σε αυτό το πολύ θετικό αποτέλεσμα η Πορτογαλία πέρασε δύο εφιαλτικούς μήνες, Ιανουάριο – Φεβρουάριο 2021, με εκατοντάδες νεκρούς κάθε μέρα και αποκορύφωμα την 31-1-21 με 303 νεκρούς. Μετά από αυτό το σοκ η πορτογαλική κοινωνία εμβολιάστηκε μαζικά σε βαθμό που ο κορωνοϊός σε σημαντικό βαθμό πια έχει εξαφανιστεί3. .
Δείτε περισσότερα εδώ: European Centre for Disease Prevention and Control
COVID-19 Vaccine Tracker

Αν συνεχίσουμε τη σύγκριση με την Πορτογαλία ανά ηλικιακή ομάδα θα διαπιστώσουμε γιατί εκείνοι έχουν τόσο καλή εικόνα και εμείς προβληματική.

Στην ηλικιακή ομάδα άνω των 80 ετών (την πλέον ευάλωτη) οι Πορτογάλοι έχουν εμβολιάσει το 100% του πληθυσμού, στην Ελλάδα έχουμε εμβολιάσει το 74,6% και είμαστε από τους ουραγούς της Ευρώπης.

Στην ηλικιακή ομάδα 70-79 ετών η Πορτογαλία έχει εμβολιάσει το 100% του πληθυσμού και εμείς 82,9%.

Στην ομάδα 60-69 ετών και πάλι το σύνολο (100%) των Πορτογάλων είναι εμβολιασμένο, ενώ στην Ελλάδα το 80,6%, στους ηλικίας 50 έως 59 ετών η Πορτογαλία έχει εμβολιάσει το 99,1% και η Ελλάδα το 74,9%.

Η ίδια εικόνα παρατηρείται και στους νεότερους όπου η Πορτογαλία είναι κοντά στο 95% και η Ελλάδα κοντά στο 65%, ενώ στους εφήβους 12 έως 18 ετών η Πορτογαλία έχει εμβολιάσει το 32,3% του πληθυσμού της και η Ελλάδα μόλις το 9,8%4.

Στην Ελλάδα σύμφωνα με έρευνα της SHARE, εκτιμάται ότι 450 χιλ. Έλληνες άνω των 60 ετών είναι ανεμβολίαστοι και εξ αυτών το 27% απάντησε ότι θέλουν πια να εμβολιαστούν, το 40% δήλωσε ότι είναι αναποφάσιστο και το 33% ότι δεν πρόκειται να εμβολιαστεί.

Άρα από αυτούς που δεν έχουν εμβολιαστεί τα 2/3 είναι δεκτικά στο να εμβολιαστούν, και το ότι έχουν καθυστερήσει οφείλεται είτε σε παράγοντες που τους μπλόκαραν (αντιεμβολιαστικό κίνημα, επιρροή «πνευματικών» κ.λπ.) είτε ότι η οργανωμένη πολιτεία με τους θεσμούς της, ή η κοινωνία των πολιτών δεν ήταν αρκετά πειστική για να τους ωθήσουν να κάνουν το βήμα προς τον εμβολιασμό.

Για τις ευθύνες της κυβέρνησης, που σε όλο αυτό το διάστημα του εμβολιαστικού προγράμματος υλοποίησε ελάχιστες στοχευμένες δράσεις, ή τις ευθύνες της Εκκλησίας, αλλά και της αντιπολίτευσης, που μέχρι πρόσφατα με τύπους σαν τον Πολάκη χαριεντίζονταν με το αντιεμβολιαστικό κίνημα πολλά έχουν ειπωθεί και θα ειπωθούν.

Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που δεν έχει τύχει της προσοχής που του αξίζει: Οι άνω των 80 ετώνστην Ελλάδα έχουν χαμηλότερο ποσοστό εμβολιασμού ακόμα και από την ηλικιακή ομάδα των 50 έως 59 ετών (74,6% έναντι 74,9%), ένα παράδοξο που εμφανίζεται σε ελάχιστες χώρες.

Μια πιθανή εξήγηση ίσως είναι το χαμηλό ποσοστό ηλικιωμένων στην Ελλάδα που διαβιούν σε γηροκομεία σε σχέση με την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη (στα γηροκομεία διευκολύνονται οι μαζικοί εμβολιασμοί).

Στην αρχή της πανδημίας όλοι είχαμε σοκαριστεί και λυπηθεί από τις εκατόμβες νεκρών που ανακαλύπτονταν σε γηροκομεία στην Ευρώπη, αλλά κατά βάθος νιώθαμε και μια μικρή περηφάνια για το ότι τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά που επιβιώνουν στην ελληνική κοινωνία μάς διέσωσαν από τέτοια φαινόμενα.

Τώρα όμως έρχεται στην επιφάνεια η αρνητική πλευρά της ελληνικής κοινωνίας, των χιλιάδων γερόντων που ζουν «αυτάρκεις», αλλά απομονωμένοι στην ελληνική ύπαιθρο, παραμελημένοι από τα παιδιά τους, αλλά και από την Πολιτεία (το πρόγραμμα των κατ’ οίκον εμβολιασμών μόλις στα τέλη Σεπτεμβρίου ξεκίνησε) που δεν έχουν την δυνατότητα να μετακινηθούν ίσως και δεκάδες χιλιόμετρα για να μεταβούν στα εμβολιαστικά κέντρα ή δεν έχουν έναν άνθρωπο να τους ενημερώσει υπεύθυνα περί του εμβολιασμού.

Η πανδημία βγάζει στην επιφάνεια και τις δικές μας παθογένειες, το νοιάξιμο προς τον αναξιοπαθούντα συνάνθρωπο έχει μειωθεί δραματικά, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα.

1 Στοιχεία ΕΟΔΥ https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2021/10/covid-gr-daily-report-20211018.pdf

2 Στοιχεία ECDC 19-10-21 https://vaccinetracker.ecdc.europa.eu/public/extensions/COVID-19/vaccine-tracker.html#uptake-tab

3 Πειστική απάντηση στα λεγόμενα του Β. Βενιζέλου έδωσε ο Ανδρέας Δρυμιώτης, «Οι αριθμοί δεν λένε ποτέ ψέματα…», Καθημερινή -17-10-21

4 Στοιχεία ECDChttps://vaccinetracker.ecdc.europa.eu/public/extensions/COVID-19/vaccine-tracker.html#age-group-tab

Λαϊκή Δημοκρατία του Αφγανιστάν!

Σχεδόν δέκα χρόνια (1979-1989) άντεξε στο Αφγανιστάν η στηριγμένη στην τότε Σοβιετική Ενωση Λαϊκή Δημοκρατία της χώρας. Στα δέκα αυτά χρόνια θεσμοθέτηθηκαν:
*Απαγόρευση των καταναγκαστικών γάμων και εισαγωγή ορίου ηλικίας για την τέλεση γάμου
*Εισαγωγή της θρησκευτικής ελευθερίας των θρησκευτικών μειονοτήτων στο πλαίσιο του επίσημου αθεϊσμού
*Απαγόρευση της χρήσης της μπούρκας από τις γυναίκες
*Κατάργηση της υποχρέωσης των ανδρών να φέρουν γενειάδες
*Κρατική εποπτεία και έλεγχος των τζαμιών
*Αγροτική μεταρρύθμιση: Μετασχηματισμός ιδιοκτησίας γης με τη μετατροπή της φεουδαρχικής σε σοσιαλιστική ιδιοκτησία
*Εκβιομηχάνιση
*Επέκταση των εξωτερικών εμπορικών σχέσεων με τις χώρες του Ανατολικού Συνασπισμού
*Εισαγωγή της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ειδικά για τις γυναίκες
*Δημιουργία συστήματος δημόσιας υγείας.
Οι ΗΠΑ (και η δύση γενικότερα...) ενίσχυσαν τους Μουτζαχεντίν (από τους οποίους γεννήθηκαν οι Ταλιμπάν) και από το 1979 έως το 1989 ξέσπασε πόλεμος. Οι Σοβιετικοί δεν άντεξαν, αποχώρησαν και το 1992, η Λαϊκή Δημοκρατία του Αφγανιστάν κατέρρευσε. Το τι επακολούθησε το ζούμε καθημερινά στις τηλεοπτικές οθόνες...

Πριν λίγο καιρό επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Σύγχρονη Εποχη" σε e book (μόλις 2,30 ευρώ) ένα μικρό βιβλιαράκι για την περίοδο της Λαϊκής Δημοκρατίας στην ασιατική χώρα με τίτλο: "Αφγανιστάν. Η λαϊκή επανάσταση" που γράφτηκε το 1980 στην τότε Ανατολική Γερμανία. Προφανώς και δεν είναι αντικειμενικό. Ομως "φωτίζει" πλευρές της ιστορίας της ταλαίπωρης χώρας. 

Σκέψεις για το Αφγανισταν...

Θλίψη και στεναχώρια για τους Αφγανους που επιλέγουν να αφήσουν τη γη τους υπό το φόβο των Ταλιμπάν. Η λεγόμενη διεθνής κοινότητα (που έχει ευθύνη για τα όσα συμβαίνουν στο Αφγανιστάν) μήπως θα έπρεπε να φροντίσει αυτοί οι άνθρωποι να βρουν τροφή και στέγη? Αντί να δώσει χρήματα στην νεοοθωμανική Τουρκία του Ερντογαν που εργαλειοποιεί τον πόνο των ξεριζωμένων και δημιουργεί συνεχώς προβλήματα στην Ελλάδα και κατ' επέκταση στην Ευρωπαϊκή Ενωση, δεν θα μπορούσαν οι όμορες χώρες Τουρκμενισταν, Τατζικισταν, Ουζμπεκισταν ακόμα και το Ιράν ή το Πακισταν με την οικονομική αρωγή της διεθνούς κοινότητας (και των πλούσιων αραβικων χωρών...) να δημιουργήσουν συνθήκες ανθρώπινης διαβίωσης γι αυτούς τους ανθρώπους?

Η απαρχαίωση του ανθρώπου

Του Günther Anders
«Για να καταπνιγεί κάθε εξέγερση πριν ακόμη προλάβει να εκδηλωθεί δεν απαιτούνται βίαια μέσα. Οι χιτλερικές μέθοδοι είναι ξεπερασμένες. Αρκεί να δημιουργηθούν εξαρτήσεις τόσο ισχυρές ώστε η ιδέα και μόνο της εξέγερσης να μην έρχεται στο μυαλό κανενός.Θα ήταν ιδανικό η διαμόρφωση των ατόμων να ξεκινάει από την ώρα που γεννιούνται, με τη συρρίκνωση των έμφυτων ικανοτήτων τους. Κατόπιν, η εξάρτηση θα θωρακιστεί με τον δραστικό περιορισμό της παιδείας, προσανατολισμένης στην επαγγελματική εκπαίδευση. Ένα ακαλλιέργητο άτομο έχει στενό ορίζοντα σκέψης και όσο η σκέψη του περιορίζεται σε ασήμαντες ασχολίες τόσο μειώνονται οι πιθανότητες να εξεγερθεί. Πρέπει να δημιουργηθούν προϋποθέσεις ώστε η πρόσβαση στην πραγματική γνώση να γίνει ολοένα δυσκολότερη για τους πολλούς. […]

Θα χρησιμοποιείται η πειθώ και όχι η ωμή βία.
Θα προβάλλονται μαζικά, μέσω της τηλεόρασης, «ψυχαγωγικά» προγράμματα που θα κολακεύουν πρωτίστως το συναίσθημα και τα ένστικτα. Το πνεύμα θα απασχολείται με ό,τι ελαφρύ, ασήμαντο, παιδαριώδες. Σε ένα περιβάλλον ακατάσχετης φλυαρίας με αδιάκοπη μουσική υπόκρουση η ανάπτυξη της σκέψης θα παρεμποδίζεται. Το σεξ θα τεθεί στην πρώτη γραμμή των ανθρωπίνων ενδιαφερόντων — δεν υπάρχει καλύτερο κοινωνικό ηρεμιστικό!Γενικά, θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να αποβάλουν τη σοβαρότητα από την ύπαρξη, να γελοιοποιήσουν τα υψηλά ιδανικά, να καλλιεργήσουν μια διαρκή απολογία της ελαφρότητας, έτσι ώστε η διαφημιστική ευφορία να γίνει το μοντέλο της ανθρώπινης ευτυχίας και υπόδειγμα της ελευθερίας. […] Ό,τι αποκοιμίζει τη διαύγεια του μαζικού ανθρώπου είναι κοινωνικά ωφέλιμο, ό,τι απειλεί να τον αφυπνίσει πρέπει να διακωμωδηθεί, να καταπνιγεί, να καταπολεμηθεί. Κάθε θεωρία που θα αμφισβητεί το σύστημα πρέπει να καταδικάζεται ως ανατρεπτική και τρομοκρατική, το ίδιο κι εκείνοι που την υποστηρίζουν.»

Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα από το «Die Antiquiertheit des Menschen» («Η απαρχαίωση του ανθρώπου»), opus magnum του Γερμανού φιλοσόφου Γκύντερ Άντερς. Γραμμένο το 1956 περιγράφει με ανατριχιαστική ακρίβεια ένα μέλλον που ταυτίζεται με τις πιο ζοφερές στιγμές του δικού μας παρόντος.

[Μετάφραση του Αντώνη Καραβασίλη από τη γαλλική έκδοση: «L’obsolescence de l’homme», εκδ. IVREA, Παρίσι 2002.]»

Συμφέρει τον Νετανιάχου η σύγκρουση με τη Χαμάς;

Οι συγκρούσεις με τη Χαμάς υπονομεύουν την ανάδειξη

μιας νέας κυβέρνησηςπου θα αντικαταστήσει τον Νετανιάχου

Του Μπεν Κάσπιτ*

O εν εξελίξει κύκλος της βίας μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς έχει δυο παραμέτρους που ξεχωρίζουν. Η μια αφορά κάτι το πρωτοφανές: Για πρώτη φορά, μια σχετικά μικρή τρομοκρατική οργάνωση, όπως είναι η Χαμάς, απέστειλε τελεσίγραφο σε μια μεγάλη στρατιωτική δύναμη –το Ισραήλ– απαιτώντας την αποχώρηση των στρατευμάτων του από δυο περιοχές της Ιερουσαλήμ όπου οι συγκρούσεις μαίνονταν: Εκείνη του τεμένους του Αλ Άκσα και τη γειτονιά του σεΐχη Jarrah. Η Χαμάς όρισε και ώρα για τη λήξη του τελεσιγράφου της, στις 6 μ.μ.
Το Ισραήλ αγνόησε τις απειλές και προχώρησε κανονικά στους ετήσιους εορτασμούς της Ημέρας της Ιερουσαλήμ, αλλά ακριβώς στις 6 μ.μ. η Χαμάς εκτόξευσε έξι ρουκέτες προς την πόλη. Μία από αυτές χτύπησε τα περίχωρά της προκαλώντας ζημιές, αλλά όχι θύματα. Οι σειρήνες που ήχησαν προειδοποιητικά διέκοψαν την ετήσια παρέλαση της ισραηλινής σημαίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, αναγκάζοντας τους συμμετέχοντες να ψάχνουν για καταφύγιο, ενώ οι βουλευτές διέκοψαν τις εργασίες της Κνεσέτ, όπου πραγματοποιούνταν μια ειδική συνεδρίαση αφιερωμένη στη νίκη των Συμμάχων εναντίον του ναζισμού. Οι σκηνές, που μεταδόθηκαν ζωντανά, έδωσαν τη δυνατότητα στη Χαμάς να μιλήσει για επιτυχία, δείχνοντας ότι το Ισραήλ πιάστηκε απροετοίμαστο.
Η δεύτερη διάσταση αυτού του κύκλου βίας μεταξύ του Ισραήλ και της Λωρίδας της Γάζας είναι ίσως πιο ενδιαφέρουσα: Στις δυσκολότερες στιγμές του, καθώς μάχεται για την πολιτική επιβίωση και την προσωπική του ελευθερία, ο Μπεντζαμίν Νιετανιάχου θα λάβει μια απροσδόκητη βοήθεια από τον παλιό του σύμμαχο, την Χαμάς.
Αναστολή των πολιτικών εξελίξεων
Η πυραυλική επίθεση ξέσπασε την ημέρα οι Ναφταλί Μπένετ και Γιάιρ Λαπίντ, επικεφαλής των κομμάτων Γιάμινα και Γιές Ατίντ, ήταν έτοιμοι να ενημερώσουν τον πρόεδρο Ρεουβέν Ριβλίν ότι κατάφεραν να συγκροτήσουν μια νέα κυβέρνηση. Τα έξι κόμματα του λεγόμενου «μπλοκ για την αλλαγή» πραγματοποιούσαν εντατικές διαπραγματεύσεις τις τελευταίες μέρες, καταλήγοντας σε συμφωνία για την σύμπηξη μιας συμμαχίας. Μερικά ζητήματα έμεναν ακόμα εκκρεμή προκειμένου το μπλοκ να καταφέρει τον σχεδόν αδιανόητο άθλο υποκατάστασης του Νιετανιάχου. Λίγο μετά ξέσπασε η κόλαση, με ρουκέτες να εκτοξεύονται, τα ισραηλινά μαχητικά να σφυροκοπούν τη Γάζα και τις συγκρούσεις να μαίνονται μεταξύ της ισραηλινής αστυνομίας και των Αράβων πολιτών, μέσα στις μεικτές αραβοϊσραηλινές πόλεις.
Οι εξελίξεις αυτές ανάγκασαν τον Μανσούρ Αμπάς, επικεφαλής του ισλαμικού κόμματος Rα’αμ, να ζητήσει διακοπή των διαπραγματεύσεων, μέσω των οποίων έθετε σοβαρή υποψηφιότητα, ώστε το κόμμα του να καταστεί το πρώτο αραβικό κόμμα που θα συμμετείχε σε ισραηλινή κυβέρνηση. Το Rα’αμ συνδέεται ιδεολογικά με τη Χαμάς και ο Αμπάς δεν μπορούσε να υπογράψει συμφωνίες συνεργασίας με τα ισραηλινά κόμματα την ίδια στιγμή που οι κυβερνητικές δυνάμεις σφυροκοπούσαν τους αδελφούς του στη Γάζα. Εν τέλει, η Χαμάς μπορεί και να προσφέρει στον Νετανιάχου μια τελευταία σανίδα σωτηρίας, επιβραβεύοντας την πολιτική και στρατιωτική στάση που κρατά απέναντί της εδώ και δέκα χρόνια. Υπό την οπτική της Χαμάς, ο Νετανιάχου στην πραγματικότητα την ευνόησαν.
Οι θεωρίες συνωμοσίας δίνουν και παίρνουν. Μερικοί υποστηρίζουν ότι ο Νετανιάχου σχεδίασε σκόπιμα την κλιμάκωση των εντάσεων στην Ιερουσαλήμ, χρησιμοποιώντας τον στενό του συνεργάτη και πιστό ακόλουθο, υπουργό Δημόσιας Ασφάλειας Αμίρ Οχάνα, που, με τη σειρά του, ενεργοποίησε τον νεοδιορισμένο επικεφαλής της αστυνομίας Γιαακόβ Σαμπτάι.
Οι εντάσεις ξεκίνησαν τον προηγούμενο μήνα στην παλαιστινιακή γειτονιά του σεΐχη Γιάρα, και πυροδοτήθηκαν γύρω από τον μακροχρόνιο δικαστικό αγώνα Εβραίων για την έξωση Παλαιστινίων -κίνηση που βρήκε υποστήριξη σε μια πρόσφατη απόφαση δικαστηρίου. Η ένταση εξαπλώθηκε από εκεί στο σημείο που είναι το πιο εύφλεκτο στον πλανήτη, το τέμενος του Αλ Άκσα. Η περίεργη απόφαση της αστυνομίας, κατά τον προηγούμενο μήνα, να τοποθετήσει μεταλλικά οδοφράγματα κοντά στην Πύλη της Δαμασκού, στην παλαιά πόλη, προκειμένου να παρενοχλήσει τις παραδοσιακές συνάξεις των μουσουλμάνων κατά το Ραμαζάνι, πυροδότησε νυχτερινές συγκρούσεις, αρχικώς στην περιοχή της Πύλης και έπειτα γύρω από το Αλ Άκσα. Μετά, ήρθε το τελεσίγραφο της Χαμάς.
Στις 10 Μαΐου, την Ημέρα της Ιερουσαλήμ, οι Ισραηλινοί γιορτάζουν την ένωση της πόλης έπειτα από την κατάληψη του ανατολικού της κομματιού κατά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών (1967). Για πρώτη φορά στην ιστορία, μια εξωτερική δύναμη -η Χαμάς- κατάφερε να ματαιώσει τους εορτασμούς, και την παρέλαση της σημαίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Νετανιάχου & Χαμάς: Βίοι παράλληλοι

Αφήνοντας παράμερα τις πολιτικές επιπτώσεις αυτού του ξεσπάσματος, ο Νετανιάχου τώρα θερίζει ό,τι έσπειρε από τη στιγμή που επέστρεψε στην εξουσία, το 2009, με την υπόσχεση να καταστρέψει τη Χαμάς. Στα χρόνια που ακολούθησαν, σύμφωνα με αναλυτές, είχε στην πραγματικότητα συμπήξει μια συμμαχία με την οργάνωση αυτή. Με το να αποφεύγει να συγκρούεται μαζί της κατά μέτωπο, συνέβαλε στην επιβίωσή της. Η έγκριση παροχής εξωτερικής βοήθειας, επίσης, τη βοηθούσε στο να συντηρεί τη χρηματοδότησή της. Όλα αυτά έγιναν ξεκάθαρα κατά τον πόλεμο του 2014 με τη Γάζα. Ο Νετανιάχου δεν ενδιαφέρθηκε κατά τη διάρκειά του να τελειώνει με τη Χαμάς, κάθε άλλο· επιδίωκε μια δυνατή Χαμάς και μια αδύναμη, κλυδωνιζόμενη, Παλαιστινιακή Αρχή. Το αποτέλεσμα είναι να ισχυροποιηθεί η οργάνωση και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, κάτι που τώρα ο Νετανιάχου καλείται να αντιμετωπίσει. Την ίδια στιγμή όμως, η δράση της του προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες.
Παρ’ όλη την πολεμοχαρή ρητορική του, ο Νετανιάχου κινείται με προσοχή, πραγματισμό και μια έντονη απέχθεια προς τις στρατιωτικές περιπέτειες. Στις μέρες που έρχονται θα ανακαλύψουμε αν οι πολιτικές και δικαστικές του περιπέτειες έχουν μεταβάλει αυτά τα πάγια γνωρίσματα της πολιτικής του. Παραδόξως, οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις με τη Χαμάς υπονομεύουν την προοπτική ανάδειξης μιας νέας κυβέρνησης που θα τον αντικαταστήσει. Ο νόμος δίνει στον Λαπίντ τη δυνατότητα να συγκροτήσει κυβέρνηση μόνο μέσα σε τρεις εβδομάδες, ενώ υπάρχουν φήμες ότι η στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Χαμάς θα έχει ακριβώς τόση διάρκεια. Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) διατάχθηκαν να απαντήσουν σκληρά στις πυραυλικές επιθέσεις της Χαμάς εναντίον της Ιερουσαλήμ και η αεροπορία βομβάρδισε στη Γάζα διάφορους στόχους κατά τις βραδινές ώρες μεταξύ 10ης και 11ης Μαΐου. Θα συνεχίσει ο Νετανιάχου σε αυτήν την τακτική, ή θα επιστρέψει στη συνηθισμένη, αποζητώντας μια γρήγορη λήξη των στρατιωτικών εχθροπραξιών;

Παιχνίδια εξουσίας

Εδώ ακριβώς, όμως, υπάρχει και μια άλλη ανησυχητική διάσταση που δημιουργεί εκπλήξεις. Οι αναφορές των υπηρεσιών πληροφοριών του ισραηλινού στρατού, κατά τις προηγούμενες εβδομάδες, υποστήριζαν ότι η Χαμάς δεν αποζητά την αντιπαράθεση με το Ισραήλ. Η ανάλυσή τους αυτή στηριζόταν στην εκτίμηση του χαρακτήρα και των κινήσεων του Γιάχια Σινουάρ, ισχυρού ανθρώπου της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, ο οποίος εστιάζει στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, καθώς και στην ενίσχυση της δικής του εξουσίας. Ωστόσο, οι ισραηλινές υπηρεσίες δεν κατάφεραν να αξιολογήσουν σωστά τις απειλές που εκτόξευσε ο Μοχάμεντ Ντεΐφ, ηγέτης του στρατιωτικού σκέλους της Χαμάς, ο οποίος κρυβόταν επί χρόνια και επανεμφανίστηκε ξαφνικά την προηγούμενη εβδομάδα.
Ο Ντεΐφ ήταν εκείνος που έσυρε τον χορό των απειλών εναντίον του Ισραήλ, και η ξαφνική του επανεμφάνιση (της φωνής του μόνον) φαίνεται να μετέβαλε άρδην τις ισορροπίες ισχύος στη Γάζα. Το Ισραήλ πιστεύει ότι ο Σινουάρ δεν είχε καμία άλλη επιλογή πέρα του να ακολουθήσει τη στρατιωτική ηγεσία. Η Χαμάς σπαράσσεται από έναν εσωτερικό ανταγωνισμό ανάμεσα στην ηγεσία της, που βρίσκεται έξω από τη Γάζα (Χαλέντ Μεσάαλ και Σαλάχ αλ-Αρούρι) και σε εκείνην που βρίσκεται μέσα στη Γάζα (Ισμαήλ Χανίγιε, και Σινουάρ), με την ομάδα του εξωτερικού να πιέζει για κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με το Ισραήλ και τον Σινουάρ να αντιτείνει ότι η ηρεμία τούς βοηθάει ώστε να εστιάσουν στους καλύτερους όρους διαβίωσης του πληθυσμού.
Και το 2014, λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος της Γάζας, οι υπηρεσίες πληροφοριών του στρατού διαβεβαίωναν ότι Χαμάς δεν επιδιώκει την αντιπαράθεση. Οι συγκρούσεις, όμως, κράτησαν 51 ημέρες. Αυτήν τη φορά, όλοι -πιθανώς με την εξαίρεση του Νετανιάχου- ελπίζουν ότι θα κρατήσουν λιγότερο.

Πηγή: al-monitor.com (Τρίτη 11 Μαΐου 2021)

Κορωνοϊός: Πώς η πανδημία άλλαξε την αντίληψή μας για τον χρόνο

Του Αντώνη Σπυρόπουλου

Η πανδημία άλλαξε εντελώς και ριζικά τη ζωή μας. Μια θεμελιώδης αλλαγή που επέφερε είναι στις εμπειρίες μας στον χώρο: η κινητικότητά μας έχει περιοριστεί σοβαρά – περιορίζεται στη μεταφορά των σκουπιδιών στο κάδο ή σε μερικά χιλιόμετρα γύρω από τα σπίτια μας. Αλλά, το λιγότερο εμφανές, το απαγορευτικό έχει επίσης επηρεάσει τις εμπειρίες μας στον χρόνο.
Από κοινωνιολογικής άποψης η έρευνα του πώς σχετίζονται τα ανθρώπινα όντα με τον χρόνο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια κρίσεων, θα μας βοηθήσει να συνάγουμε πολλά συμπεράσματα για τον τρόπο που η «παραβίαση» του παραδεδομένου χρόνου από την πανδημία επηρέασε τόσο την ψυχολογία μας, αλλά και το σύνολο των οικονομικών μας δραστηριοτήτων, εγκλωβίζοντάς μας σε ένα ατέρμονο παρόν.
Η τρέχουσα κρίση μπορεί να φανεί ότι μας στερεί τη «χρονική μας κανονικότητα», την ικανότητα δηλαδή της δόμησης, διαχείρισης και χειρισμού της εμπειρίας μας μέσα στο χρόνο. Για παράδειγμα, πολλοί από εμάς θα έχουμε ήδη χάσει τον χρόνο και θα αναρωτιόμαστε ποια μέρα της εβδομάδας είναι. Αισθανόμαστε λίγο σαν να έχει σταματήσει ο χρόνος.
Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό των εμπειριών μας στο χρόνο κατά τη διάρκεια της κρίσης είναι αυτό που η ανθρωπολόγος Τζέιν Γκάγιερ ονόμασε «επιβεβλημένο παροντισμό»: ένα αίσθημα προσκόλλησης στο παρόν, σε συνδυασμό με την αδυναμία σχεδιασμού για το μέλλον. Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε πότε μπορούμε να δούμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα ή πότε μπορούμε να κάνουμε διακοπές. Πιο σοβαρά, πολλοί από εμάς δεν γνωρίζουμε πότε θα επιστρέψουμε στη δουλειά –ή μάλιστα αν θα έχουμε δουλειά για να επιστρέψουμε. Εν μέσω αυτής της κρίσης, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα μέλλον που μοιάζει διαφορετικό από το παρόν.
Πώς αντιμετωπίζουμε λοιπόν αυτήν τη ριζική διάρρηξη του παραδεδομένου χρόνου, έτσι όπως αυτός είχε διαμορφωθεί την περίοδο της παγκοσμιοποίησης;
Ο «χρόνος της πανδημίας» στην πραγματικότητα αποτελείται από πολλούς διαφορετικούς χρόνους, όπως ο «χρόνος καραντίνας», ή ο «χρόνος γραφείου» και «ο χρόνος στο σπίτι». Έχουμε μάθει να συνυπάρχουμε με αυτές τις νέες παραγματικότητες. Ο τρόπος που ο καθένας μας ερμηνεύει αυτές τις νέες αλλαγές είναι βαθιά προσωπικός και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, αναφερόμαστε σε μια εμπειρία που μοιράζονται όλοι οι άνθρωποι παγκοσμίως.
Τους τελευταίους μήνες έχουμε αναπτύξει μόνοι μας πολλές χρονικές στρατηγικές. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την κατασκευή νέων ρυθμών και χρονικών δομών. Καθημερινές ασκήσεις, εβδομαδιαίες οικογενειακές συναντήσεις στο διαδίκτυο (τηλεδιασκέψεις), γεγονότα τα οποία σηματοδοτούν το πέρασμα του χρόνου. Ακόμα και η εκπαίδευση στο σπίτι έχει απαιτήσει νέα χρονοδιαγράμματα -για να μην αναφέρουμε ατελείωτες πιέσεις που ασκεί αυτό στους μαθητές και στους εκπαιδευτικούς.
Το ρολόι του καπιταλισμού
Για πολλούς, αυτό το αίσθημα προσκόλλησης στο παρόν δεν είναι καινούργιο. Όσοι, στον παγκοσμιοποίημενο φρενήρη χρόνο, δεν μπορούν να συμβαδίσουν με τις συνεχώς αυξανόμενες παγκόσμιες ροές χρημάτων, ιδεών, εμπορευμάτων και ανθρώπων συχνά αισθάνονται ότι μένουν πίσω. Επομένως, πολλοί επικριτές του καπιταλισμού υποστήριξαν ότι χρειαζόμαστε επιβράδυνση του χρόνου.
Οι οικονομικές κρίσεις και οι κρίσεις του μοντέλου παραγωγής και ανάπτυξης δεν είναι πρωτοφανείς. Αυτές οι κυκλικές κρίσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του καπιταλισμού, όπως μας είπε ο Μαρξ πριν από περισσότερα από 150 χρόνια. Ωστόσο, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα κράτη πρόνοιας διαχειρίστηκαν, παρεμβατικά σε μεγάλο βαθμό, τις οικονομικές κρίσεις που εμφανίστηκαν, με αποκορύφωμα τη μεγάλη ρύθμιση των αγορών και κεφαλαίων που ήρθε μετά τη μεγάλη ύφεση του ’29 και παρουσιάστηκε ως το Νιου Ντηλ.
Όμως, οι νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις του καπιταλισμού της δεκαετίας του 1980 είχαν ως αποτέλεσμα τη διάλυση του κράτους πρόνοιας. Οι εθνικές κυβερνήσεις σταμάτησαν τα πενταετή σχέδια. Η παραγωγή just-in-time και οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις, όπως το διαδίκτυο, οδήγησαν σε μια άνευ προηγουμένου επιτάχυνση του χρόνου.
Ο νεοφιλελευθερισμός έχει ήδη βάλει την ανθρωπότητα σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης εδώ και αρκετές δεκαετίες. Χωρίς ασφάλεια στην εργασία και σε συνεχώς μεταβαλλόμενες αγορές, πολλοί από εμάς αγωνιζόμαστε ή αδυνατούμε να σχεδιάσουμε το μέλλον μας, νιώθωντας προσκολλημένοι συνεχώς σε ένα ατελεύτητο παρόν.
Πολλές μεταβιομηχανικές πόλεις, όπως αυτές στην Αγγλία, έχουν χάσει τις συλλογικές προοπτικές τους. Μετά από χρόνια βιομηχανικής άνθησης και υψηλών ποσοστών απασχόλησης, πολλοί κάτοικοι αισθάνονται τώρα ότι οι πόλεις τους δεν έχουν μέλλον. Η διάλυση των τοπικών βιομηχανιών, όπως η εξόρυξη, έχει οδηγήσει σε υψηλή ανεργία και απρόβλεπτα επίπεδα μετανάστευσης εκτός των περιοχών. Οι νέοι και οι μορφωμένοι εγκαταλείπουν την χώρα τους προς αναζήτηση εργασίας, ενώ όσοι μένουν πίσω παρακολουθούν την αργή παρακμή της πατρίδας τους.
«Ανάκτηση» του μέλλοντος
Αυτό ισχύει και για την τρέχουσα κατάστασή μας. Τώρα είναι η ώρα να σκεφτούμε μπροστά. Πώς θα είναι η ζωή στο μέλλον μετά το COVID-19; Με έναν τρόπο πρέπει να «ξεγελάσουμε» τον χρόνο.
Θα πρέπει επίσης να θέσουμε θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το πότε τελειώνει αυτή η κρίση: Πώς μπορούμε να λύσουμε την τρέχουσα κλιματική κρίση; Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε τις κοινωνικές ανισότητες σε μια απρόβλεπτη οικονομική ύφεση; Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε μια άλλη πανδημία; Τα αναδρομικά χαρακτηριστικά μιας νέας πολιτικής διαχείρισης του χρόνου, θα είναι επίσης σημαντικός παράγοντας στη διαμόρφωση στη μετά πανδημίας εποχή: Έχουν ενεργήσει οι κυβερνήσεις αρκετά γρήγορα και προβλεπτικά για μελλοντικές πιθανές κρίσεις;
Επειδή η κρίση της πανδημίας μάς επέτρεψε να βιώσουμε έναν πολύ διαφορετικό χρόνο, θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε αν θα παραμείνουν τμήματα αυτής της νέας ομαλότητας, όπως η κατ’ οίκον εργασία και η μειωμένη κινητικότητα. Αλλά, ακόμα κι αν είναι απλώς μια ακούσια παύση από τους καπιταλιστικούς χρόνους, θα πρέπει να επανεξετάσουμε τα χρονικά καθεστώτα ανάπτυξης, παρακμής και επιτάχυνσης του νεοφιλελευθερισμού, που έχουν διαμορφώσει τη ζωή στη Γη.
Οι εμπειρίες μας από το χρόνο της πανδημίας μάς προσφέρουν ευκαιρία σκέψης για τη διαμόρφωση του χρόνου στις εποχή μετά από αυτήν.
Η ανθρωπότητα οφείλει να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της με τη μεγέθυνση του χρόνου που επέφερε η παγκοσμιοποίηση λόγω της χρονικής σμίκρυνσής του, που ωστόσο αυτή δεν ήταν ίδια για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων στον πλανήτη, παρήγαγε και όξυνε τις οικονομικές αντιθέσεις, προκάλεσε μια σειρά από επαναλαμβανόμενες κρίσεις υγείας (ιοί) και συνετέλεσε στη μεγαλύτερη οικονομική ύφεση μετά το ’29. Η σκέψη αυτή οφείλει να αποτελεί βασική στρατηγική πολιτικής για όσους ασκούν κριτική στο υπάρχον παγκοσμιοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης.

Πηγές: Αρδην https://anthrosource.onlinelibrar-
y.wiley.com/doi/abs/10.1525/ae.
2007.34.3.409

Ο Γολγοθάς των Αθηναίων στο κέντρο της πόλης

Του Αντώνη Ρέλλα*

Ο αποκλεισμός από τον σχεδιασμό του «Μεγάλου Περίπατου της Αθήνας» για την πολυπληθή κοινωνική ομάδα των αναπήρων και των εμποδιζόμενων προσώπων (50% του πληθυσμού) αποτελούν άλλη μια τρανή απόδειξη της εξιδανίκευσης της κανονικότητας και των θεσμοποιημένων μορφών διάκρισης.
Στο σχετικό ΦΕΚ δεν γίνεται αναφορά για την άδεια εισόδου αναπηρικών οχημάτων.
ΔΕΝ υπάρχουν οριοθετημένες θέσεις στάθμευσης για οχήματα αναπήρων.

(4067/12, άρθρο 26, επιβάλλεται να εξασφαλίζεται ποσοστό 5% των χώρων στάθμευσης για χρήση αναπηρικών αυτοκινήτων).
Τα μέσα μαζικής μεταφοράς πραγματοποιούν επιβίβαση/αποβίβασή στο οδόστρωμα και όχι από τις προβλεπόμενες πλατφόρμες και αυτό έχει ως συνέπεια την ουσιαστική ακύρωση της προσβασιμότητας των λεωφορείων.

Νέες διαδρομές πεζών στο οδόστρωμα
Οι διαδρομές πεζών στην άσφαλτο (πράσινο και κόκκινο χρώμα συνήθως) π.χ. στην Πανεπιστημίου δεν έχουν σταθερό πλάτος, πολλές φορές «σβήνουν» τυχαία πάνω στο κράσπεδο των πεζοδρομίων. Κανονικά το ελάχιστο πλάτος της ελεύθερης ζώνης όδευσης πεζών είναι 1.50μ (Υ.Α. 52907/2009, άρθρο 2).
Ο ασφαλτοτάπητας είναι από τις πλέον κατάλληλες επιφάνειες για την κίνηση αμαξιδίων και εμποδιζομένων ατόμων, όμως δεν έχει μελετηθεί π.χ. στην Πανεπιστημίου η μετακίνηση από και προς το πεζοδρόμιο (π.χ. με ράμπες η με υποβίβαση τοπικά του πεζοδρομίου). Επίσης υπάρχουν κακοτεχνίες που μπορούν να προκαλέσουν ανατροπή.
Δεν υπάρχει διαχωρισμός άλλος πλην του χρωματισμού, από τον γειτνιάζοντα ποδηλατόδρομο, ώστε να γίνεται αντιληπτή η ύπαρξή του από τους τυφλούς.

(Από σχόλια χρηστών διαπιστώθηκε ότι το βαμμένο οδόστρωμα γίνεται ολισθηρό όταν βραχεί και δεν προσφέρει σταθερότητα μετακίνησης). Οι ορθογώνιες ζαρντινιέρες έχουν αιχμηρές ακμές και γωνίες και μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς.

Υφιστάμενα πεζοδρόμια
Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στη συμβολή οδοστρώματος και πεζοδρομίου όπου λόγω κακοτεχνιών και/ή φθορών «μπλοκάρουν» οι μικρές ρόδες των αναπηρικών αμαξιδίων. Επίσης συχνά συμβαίνει να μην υπάρχει απορροή των ομβρίων με αποτέλεσμα να δημιουργούνται τοπικά «λιμνούλες» νερού. Τα σημεία αυτά είναι αιτία και ανατροπής εμποδιζομένων και τυφλών.
Σε μεγάλα πεζοδρόμια κεντρικών αρτηριών δεν υπάρχει οδηγός όδευσης τυφλών.
Έχουν δημιουργηθεί εσοχές στα πεζοδρόμια για την τοποθέτηση κάδων απορριμμάτων , επικίνδυνες, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει στη θέση του ο κάδος. Να μπει περιμετρικά κιγκλίδωμα σε ύψος ~ 90 εκ.

Ποδηλατόδρομοι
Στα σημεία όπου «σβήνει» η ζώνη κίνησης των πεζών, να επιτρέπεται η κίνηση των Αναπήρων και εμποδιζόμενων στον ποδηλατόδρομο.

(Από σχόλια χρηστών διαπιστώθηκε ότι το βαμμένο οδόστρωμα γίνεται ολισθηρό όταν βραχεί).
Οι ορθογώνιες ζαρντινιέρες έχουν αιχμηρές ακμές και γωνίες και μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς.
Πρόβλημα με την διέλευση των τυφλών και των ανθρώπων με προβλήματα όρασης. (έχει καταγραφεί τραυματισμός τυφλού ατόμου με λευκό μπαστούνι όταν παρασύρθηκε από διερχόμενο ποδηλάτη. Τα ποδήλατα δεν παράγουν θόρυβο και δεν γίνονται αντιληπτά από τους τυφλούς)

Στάσεις ΜΜΜ
Η μεταφορά των στάσεων και η στερέωσή τους στη νέα τους θέση είναι λανθασμένη και επικίνδυνη. Λανθασμένη επειδή τοποθετήθηκαν επάνω στο οδόστρωμα ενώ έπρεπε να τοποθετηθούν σε υπερυψωμένη πλατφόρμα και επικίνδυνη γιατί οι αντιρρίδες στερέωσής των είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσουν ατυχήματα και τραυματισμούς.

Επιπρόσθετα είναι επικίνδυνη διότι αν ένα όχημα παρεκκλίνει έστω και ελάχιστα από την πορεία του, δεν υπάρχει κράσπεδο να το ανακόψει. Επίσης δεν υπάρχει σήμανση των στάσεων.
Οι ζαρντινιέρες κοντά στις στάσεις, εμποδίζουν την αποβίβαση και επιβίβαση των επιβατών και αποτελούν κίνδυνο για τα τυφλά άτομα.
Η πρόσβαση στα οχήματα είναι σχεδόν αδύνατη για τους χρήστες αμαξιδίων και πολύ δύσκολη για τους εμποδιζόμενους.
Σε πολλές στάσεις δεν υπάρχουν καθίσματα τα οποία είναι χρήσιμα για τα εμποδιζόμενα άτομα.

Στάση οχήματος για επιβίβαση – αποβίβαση
Δεν προβλέπονται εσοχές για επιβίβαση – αποβίβαση από τα οχήματα, απαραίτητες ιδιαίτερα για εμποδιζόμενους και Ανάπηρους.
Δεν προβλέπονται εσοχές για αποβίβαση – επιβίβαση ομάδων ατόμων από τουριστικά λεωφορεία μπροστά σε σημαντικά κτίρια όπως στο Νομισματικό Μουσείο και τα κτίρια της Αθηναϊκής Τριλογίας.

Κίνηση και στάθμευση αναπηρικών οχημάτων
Δεν προβλέπονται θέσεις στάθμευσης αναπηρικών αυτοκινήτων στη μελέτη.
Δεν προβλέπονται στις εξαιρέσεις της Υ.Α. Αριθμ. Δ1α/ΓΠ.οικ. 31688/ 21.05.2020, τα Ι.Χ. αυτοκίνητα των ΑμεΑ, εκεί όπου απαγορεύεται η κίνηση αυτοκινήτων Ι.Χ.

Διασταυρώσεις – Σήμανση
Με εξαίρεση τις λωρίδες διαφορετικού χρώματος στις διασταυρώσεις ποδηλάτων και πεζών, δεν υπάρχει άλλου είδους σήμανση, έλλειψη πολύ σημαντική ιδιαίτερα εκεί όπου οι διασταυρώσεις οδηγούν στις στάσεις που έχουν μετακινηθεί. Οι τυφλοί ιδιαίτερα κινδυνεύουν γιατί δεν υπάρχει ηχητική προειδοποίηση του επερχόμενου ποδηλάτου ή πατινιού.

Δρόμοι μικτής κίνησης οχημάτων, ποδηλατών και πεζών
Παρόλο που η νομοθεσία για τους ποδηλατόδρομους το επιτρέπει, πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αποφυγή ατυχημάτων, όπως μικρές ταχύτητες ποδηλάτων και πατινιών, καλός φωτισμός, καλή σήμανση. Τα Ανάπηρα και τα εμποδιζόμενα άτομα κινδυνεύουν πολύ περισσότερο, αν δεν ληφθούν τα σωστά μέτρα.

Κίνηση των ΑμεΑ στους υφιστάμενους πεζόδρομους
Παρόλο που οι πεζοδρομήσεις της Ερμού, της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου έχουν πολύ-διαφημισθεί ως επιτυχημένες, έχουν δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στην κίνηση των Αναπήρων, χρηστών αμαξιδίων και των εμποδιζομένων ατόμων (ηλικιωμένοι, βρεφικά καροτσάκια, θηλυκότητες με τακούνια) εξ αιτίας της διάστρωσής τους με σκαπιτσαριστούς κυβόλιθους, που προκαλούν συνεχές τράνταγμα και δεν προσφέρονται για αυτόνομη και ανεμπόδιστη μετακίνηση.

(Θα μπορούσε να μελετηθεί ζώνη όδευσης πλάτους τουλάχιστον 1.70μ που θα επιστρωθεί με κατάλληλο υλικό, ώστε να δημιουργηθεί μια ομαλή και αντιολισθητική επιφάνεια).

Ενημέρωση στο site του Δήμου (City of Athehs)
Το https://www.cityofathens.gr/ δεν είναι σύμφωνο με τις προδιαγραφές W3C

(https://www.w3.org/ και https://www.w3.org/WAI/ )και δεν είναι προσβάσιμο στα άτομα με αισθητηριακές βλάβες.
Δεν υπάρχει σχετική ενημέρωση για ανάπηρα και εμποδιζόμενα άτομα.

Μετά από έρευνα στο :

http://megalosperipatos.cityofathens.gr/ti_allazei_episkeptes διαβάζω:

«Η πόλη ανοίγει επιτέλους την αγκαλιά της σε ΑμεΑ».

ΔΕΝ χρειαζόμαστε αγκαλιές αλλά δικαιώματα, συμπερίληψη και υπηρεσίες που να μας συμπεριλαμβάνουν.

Γενικά σχόλια για την προσβασιμότητα στο Δήμο
Στο City of Athens, σε καμία από τις εκδηλώσεις – δράσεις – λειτουργίες σε κτίρια και χώρους του Δήμου δεν αναφέρεται εάν πληροί προδιάγραφες προσβασιμότητας ή όχι και ποιες είναι αυτές.
Πολλά πάρκα και πλατείες είναι μη προσβάσιμες και δίχως παιχνίδια και για τα ανάπηρα παιδιά.
Στις θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων στο κέντρο δεν προβλέπονται 5% θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων Αναπηρικών, κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας.
Δεν υπάρχουν θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων Αναπηρικών στα κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες ή άλλες λειτουργίες του Δήμου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα σημαντικού έργου που δεν λαμβάνεται υπόψη η πρόσβαση είναι στο έργο «Αναβάθμιση υποδομών Εθνικού Κήπου» του οποίου τη μελέτη συνέταξε η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε

Από την δημοσιοποιημένη μελέτη του Εθνικού Κήπου φαίνεται ότι δεν προβλέπεται πρόσβαση αμαξιδίων από την Βασιλίσσης Σοφίας και σύνδεση του Εθνικού Κήπου με το Ζάππειο μέσω κεκλιμένου επιπέδου. Ακόμη δεν προβλέπεται χώρος υγιεινής Αναπήρων. Εδώ διαπιστώνεται ένα σοβαρό πρόβλημα αδυναμίας των τεχνικών υπηρεσιών να τηρήσουν τα στοιχειώδη, ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόσβαση και εξυπηρέτηση των εμποδιζομένων ατόμων και μάλιστα των κινητικά αναπήρων. Επίσης δεν τηρείται ο κανονισμός του ΕΣΠΑ που θέτει ως προϋπόθεση για την συγχρηματοδότηση, την ύπαρξη καθολικού σχεδιασμού.

Πρόσβαση στα κτίρια του Δήμου
Υπάρχουν διαφορετικοί βαθμοί πρόσβασης ή μη στα κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες του Δήμου, τα ΚΕΠ ή έχουν άλλες χρήσεις ή είναι πολιτιστικά κτίρια, βιβλιοθήκες και μουσεία.

Παραδείγματα:

1. Το κτίριο της πλατείας Καραμάνου που στεγάζει τις Τεχνικές Υπηρεσίες του Δήμου δεν είναι προσβάσιμο. Θα μπορούσε να δημιουργηθεί χώρος για την εξυπηρέτηση των Αναπήρων στο ισόγειο (one shop stop).

2. Το κτίριο της οδού Αγ. Κωνσταντίνου που στεγάζει την Δημοτική Αστυνομία και τις Κοινωνικές Υπηρεσίες έχει καλή πρόσβαση στην είσοδο και ανελκυστήρες ικανοποιητικών διαστάσεων, δεν έχει όμως θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων Αναπηρικών.

3. Το Δημαρχείο της οδού Λιοσίων έχει καλή πρόσβαση στην είσοδο και ανελκυστήρες ικανοποιητικών διαστάσεων, δεν έχει όμως χώρους υγιεινής Αναπήρων και θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων.

4. Το Δημαρχιακό Μέγαρο στην οδό Αθηνάς, είναι προσβάσιμο από την πίσω είσοδο και διαθέτει ανελκυστήρα για τους ορόφους. Δεν διαθέτει χώρους υγιεινής και θέσεις στάθμευσης αναπηρικών.

5. Κάποια ΚΕΠ είναι προσβάσιμα (όπως του Συντάγματος), άλλα όχι (όπως στην Αγίας Λαύρας στα Πατήσια).

6. Το Γκάζι είναι μερικώς προσβάσιμο, άλλα πολιτιστικά κτίρια και χώροι πρέπει να ελεγχθούν.

7. Καμία υπηρεσία του δήμου δεν είναι συνδεδεμένη με την Υπηρεσία Εξ’ Αποστάσεως Διερμηνείας Relay Service του Εθνικού Ιδρύματος Κωφων. ( https://idrimakofon.gr/relay/)

– Το πρόβλημα γενικότερα με τα κτίρια του Δήμου έγκειται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει καμμία πληροφορία στον ιστοχώρο του για την πρόσβαση και εξυπηρέτηση σε αυτά. Πάντως είναι σχεδόν βέβαιο ότι όλα δεν έχουν θέσεις στάθμευσης και χώρους υγιεινής Αναπήρων. Επισημαίνεται ότι η πρόσβαση δεν περιορίζεται μόνον στη ύπαρξη προσβάσιμης εισόδου, κεκλιμένων επιπέδων και ανελκυστήρων, αλλά απαιτούνται και θέσεις στάθμευσης, κατάλληλη σήμανση, έπιπλα και εξοπλισμός, χώροι υγιεινής, εκπαιδευμένο προσωπικό, relay service κ.λπ.

Ενημέρωση – εξυπηρέτηση Αναπήρων και εμποδιζόμενων επισκεπτών – τουριστών σχετικά με την πρόσβαση στην Αθήνα.

Πέραν της παραπομπής στον «Οδηγό προσβάσιμων ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα» της ΕΣΑμεΑ του 2008, δεν γίνεται καμμία άλλη μνεία για την πρόσβαση. Πουθενά δεν αναφέρεται ότι σημαντικά κτίρια και χώροι είναι προσβάσιμοι όπως η Ακρόπολη, το Ηρώδειο, το Μουσείο Ακροπόλεως, η Αρχαία Αγορά και το Μουσείο της, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Νομισματικό Μουσείο κ.λπ. Επομένως δεν έχει νόημα να αναφερθεί ότι προς το παρόν η πρόσβαση προς την Ακρόπολη για τα ανάπηρα και εμποδιζόμενα άτομα δεν είναι εφικτή επειδή ξηλώθηκε το παλιό αναβατόριο και το καινούργιο δεν έχει ακόμη εγκατασταθεί.

Επίσης δεν δίνονται πληροφορίες για την πρόσβαση στις συγκοινωνίες , τα ξενοδοχεία, τα καταστήματα, τους δημόσιους χώρους υγιεινής, δηλαδή δεν δίνονται πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές για να αποφασίσει κάποιο Ανάπηρο ή εμποδιζόμενο πρόσωπο να έλθει στην Αθήνα. Μάλιστα το κριτήριο της πρόσβασης είναι πολύ σημαντικό και για την οικογένειά του ή την παρέα του, γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως ταξιδεύουν ομαδικά. Για την στρατηγική ανάπτυξη του προσβάσιμου τουρισμού η διεθνής τουριστική αγορά που απευθύνεται στα εμποδιζόμενα και ανάπηρα άτομα αφορά άμεσα και το Δήμο της Αθήνας. Μόνο στην Ευρώπη ζουν περισσότερα από 120.000.000 ανάπηρα άτομα και αν συνυπολογίσουμε τις οικογένειες τους καθώς και τα εμποδιζόμενα άτομα ο αριθμός των τουριστών που χρειάζονται υπηρεσίες καθολικού σχεδιασμού και προσβασιμότητας είναι μεγάλος. Τα χαρακτηριστικά της υψηλής εποχικότητας στους μετα-θερινούς μήνες καθώς η αναπτυσσόμενη ζήτηση του «εναλλακτικού» τουρισμού δεν προσφέρει μόνο στην τοπική οικονομία αλλά κυρίως αποδίδει στην κοινωνία των αναπήρων ένα αναφαίρετο δικαίωμα.

Ο Δήμος Αθηναίων οφείλει να προχωρήσει άμεσα σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες ώστε ως το τέλος του 2020 όλες οι υποδομές του να είναι φιλικές και προσβάσιμες.

ΠΡΟΤΑΣΗ στην Γενική Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών και Έργων να συσταθεί «Γραφείο Μελετών και Εφαρμογών για την Πρόσβαση» με στόχο να αποτελέσει σημείο αναφοράς συνέργειας και γνωμοδότησης για την πρόσβαση των αναπήρων και εμποδιζόμενων. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η σύσταση του Γραφείου τα καθήκοντα για την πρόσβαση να ανατεθούν στο Τμήμα Βιώσιμης Κινητικότητας της Διεύθυνσης Σχεδίου Πόλεως και Αστικού Περιβάλλοντος, δεδομένου ότι έχει παραπλήσια αντικείμενα , όπως: Επεξεργάζεται, εισηγείται μελέτες και δράσεις που προωθούν τη Βιώσιμη Κινητικότητα στον Δήμο Αθηναίων και μεριμνά για την υλοποίησή τους.

Εκπονεί μελέτες κυκλοφοριακών ρυθμίσεων (μονοδρομήσεων, ρυθμίσεων στάθμευσης οχημάτων, αλλαγών διατομής οδοστρώματος, διαδρόμων για ποδήλατα, ποδηλατοδρόμων, θέσεων στάθμευσης δίκυκλων και ποδηλάτων, οδών ήπιας κυκλοφορίας κ.λπ.) και τηρεί τη διαδικασία για τη θεσμοθέτησή τους (εισήγηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, εξασφάλιση απαραίτητων εγκρίσεων κλπ.). Εννοείται ότι κάθε σχέδιο βιώσιμης κινητικότητας (ΣΒΑΚ) εμπεριέχει και την έννοια της προσβασιμότητας των Αναπήρων και εμποδιζόμενων.

Κάθε έργο και δραστηριότητα που αναπτύσσεται στην Αθήνα από τον Δήμο, να εμπεριέχει και την πρόσβαση των Αναπήρων και εμποδιζομένων προσώπων.
Οι άδειες που δίνονται στα καταστήματα να είναι σύμφωνες με το άρθρο 26 του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (Ν. 4067/2012) και ιδιαίτερα να ελέγχεται για τα άνω των 100τ.μ. ή ύπαρξη προσβάσιμου χώρου υγιεινής Αναπήρων.
Όσοι ασχολούνται με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή υποδομών που εξυπηρετούν ανάπηρα και εμποδιζόμενα άτομα, πρέπει να γνωρίζουν και τα χαρακτηριστικά κάθε βλάβης. Π.χ. είναι πολύ διαφορετικές οι ανάγκες ενός χρήστη αμαξιδίου από ένα περιπατητικό ανάπηρο ή ενός τυφλού ατόμου, ενός Κ(κ)ωφού κλπ.
Στα κτίρια με υπηρεσίες του Δήμου, τα πολιτιστικά κτίρια, τους αθλητικούς χώρους κ.λπ. να αναφέρονται οι συνθήκες πρόσβασης. Επισημαίνεται ότι κάποιο κτίριο ή υπηρεσία μπορεί να μην είναι προσβάσιμο για όλα το φάσμα των αναπήρων. Π.χ. μπορεί να μην είναι προσβάσιμο σε κινητικά ανάπηρους, αλλά να είναι προσβάσιμο σε τυφλά άτομα αν και σκοπός είναι η εφαρμογή του καθολικού σχεδιασμού.
Σε περίπτωση που είναι τεχνικά αδύνατη η δημιουργία πρόσβασης σε υφιστάμενο κτίριο που στεγάζει υπηρεσίες του Δήμου, να δημιουργηθεί χώρος για την εξυπηρέτηση των Αναπήρων στο ισόγειο (one shop stop).
Όποιες εκδηλώσεις γίνονται από τον Δήμο ή από άλλους φορείς εποπτευόμενους από το Δήμο, να εμπεριέχουν και την πρόσβαση στο δομημένο περιβάλλον και στο περιεχόμενο της εκδήλωσης (ταυτόχρονη διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, υπερτιτλισμό, ακουστική περιγραφή, προγράμματα σε Braille κλπ) . Αυτό να αναφέρεται στις αναρτήσεις στον ιστοχώρο του και στα ενημερωτικά φυλλάδια που εκδίδει σχετικά με τις εκδηλώσεις ή τις προσφερόμενες υπηρεσίες,

Να γίνει κατανοητό σε όλες και όλους ότι όταν συμπεριλαμβάνουμε στο σχεδιασμό τα ανάπηρα και εμποδιζόμενα άτομα, δημιουργούμε ένα περιβάλλον ασφαλές και φιλικό για ΟΛΟΥΣ και ΟΛΕΣ, δημότες και επισκέπτες.

Ενδεχομένως, μια στοχευμένη εκστρατεία/ καμπάνια υπό την αιγίδα του Δήμου για την πρόσβαση, το σεβασμό στη πολυπληθή κοινωνική ομάδα των αναπήρων να συντελούσε στην ανατροπή των καθημερινών πράξεων από τους σωματικά ικανούς (μέσω των εχθρικών κοινωνικών συμπεριφορών) με την προϋπόθεση ότι οι θεσμοποιημένες μορφές διάκρισης θα εκλείψουν.

*Σκηνοθέτης – ανάπηρος ακτιβιστής

Της Ντίνας Ρέππα*

Η πόλη της Αθήνας και οι κάτοικοί της, από την περασμένη εβδομάδα, ανεβαίνουν καθημερινά ένα Γολγοθά, αφού η δημαρχία Μπακογιάννη έβαλε σε εφαρμογή τον «Μεγάλο Περίπατο». Στην ολοκλήρωσή του πρόκειται να περιλάβει την πεζοδρόμηση δρόμων (Αθηνάς, Ερμού, Μητροπόλεως, Ηρώδου Αττικού, Βασιλίσσης Όλγας), τη διαπλάτυνση πεζοδρομίων σε άλλους (Πανεπιστημίου, Φιλελλήνων), τον ποδηλατόδρομο της Πανεπιστημίου.

Η απόφαση πάρθηκε με fast track διαδικασίες, σε έκτακτη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου χρησιμοποιώντας τις αντίστοιχες δυνατότητες που δίνουν οι ΠΝΠ. Σ’ αυτό το δημοτικό συμβούλιο η παράταξη της ΝΔ (Μπακογιάννης) βρήκε συμμάχους στις παρατάξεις του ΣΥΡΙΖΑ (Ηλιόπουλος), του ΚΙΝΑΛ (Γερουλάνος), του Βουλγαράκη και του Καπερνάρου οι οποίες συναίνεσαν και υπερψήφισαν το σχέδιο που έφερε. Αντίθετα, αποχώρησαν από το δημοτικό συμβούλιο καταγγέλλοντας τη διαδικασία και το ίδιο το σχέδιο, η Αντικαπιταλιστική Ανατροπή στην Αθήνα, η Λαϊκή Συσπείρωση, η Ανταρσία στις γειτονιές και η παράταξη του Καραμπελιά.

Οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, έστω και προσωρινές, χωρίς χωρικό-πολεοδομικό σχεδιασμό και, κυρίως, χωρίς Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), οδηγούν σε πολύ δυσάρεστες εξελίξεις και καταπονούν τους κατοίκους της.

Η σχεδιαζόμενη ανάπλαση είναι αποκλειστικά προσανατολισμένη στον τουρισμό, την αναψυχή και τις χρήσεις που συνοδεύουν τα παραπάνω. Όλες οι προτάσεις αφορούν το ιστορικό κέντρο της πόλης και μια διεύρυνσή του μέχρι το Αρχαιολογικό Μουσείο που τουριστικοποιείται με ιδιαίτερη ένταση από την περίοδο πριν την πανδημία. Είναι ένα έργο βιτρίνας, το οποίο, όπως αποδείχτηκε άλλωστε από τις πρώτες μέρες, εντείνει τα κυκλοφοριακά προβλήματα και επιβαρύνει τις γύρω περιοχές. Γι’ αυτό, άλλωστε, οι προβλεπόμενες διαδικασίες και τα στάδια του σχεδιασμού θα περιλαμβάνουν «μελέτη επιχειρηματικότητας και μελέτη marketing-τουρισμού».

Οι επιδιώξεις είναι να οριοθετηθεί το κέντρο της πόλης στα πλαίσια της Αθήνας – τουριστικόύ πυλώνα για επενδύσεις μεγάλης κερδοφορίας από στρατηγικούς επενδυτές. Γι’ αυτό, στην εισήγηση στο δημοτικό συμβούλιο υπήρχαν πολλές φορές εκφράσεις όπως «η ανάπτυξη των επιχειρήσεων και του τουρισμού», ενώ έλαμπαν δια της απουσίας τους οι αναφορές στους κατοίκους. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση των πεζοδρομήσεων για την επέκταση των τραπεζοκαθισμάτων είναι πολύ ορατός κίνδυνος. Είναι φανερό, δεν τους ενδιαφέρουν οι κάτοικοι και η ζωή τους. Γι’ αυτό και στρέφουν συνεχώς τα φώτα στο κέντρο της πόλης και όχι στις γειτονιές, όπου πραγματικά υπάρχει το πρόβλημα της ελεύθερης και ασφαλούς κίνησης των πεζών, στις γειτονιές με τα ανύπαρκτα πεζοδρόμια και τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα πάνω τους.

Φυσικά, ούτε σε αυτό το σχέδιο δεν έλειψαν τα οικονομικά σκάνδαλα. Τα εκατομμύρια, οι απευθείας αναθέσεις, οι εξωφρενικές τιμές, οι συνεχείς τροποποιήσεις του προϋπολογισμού και οι υπερκοστολογήσεις δίνουν και παίρνουν.

Λίγες μόλις μέρες από την έναρξη αυτού του σχεδίου και ο Γολγοθάς για τον πληθυσμό της πόλης, η λεηλασία του ιστορικού κέντρου από το τουριστικό κεφάλαιο, οι διευκολύνσεις στους ημέτερους και τα σκάνδαλα είναι αυτό που συζητάει όλος ο κόσμος. Η βιτρίνα έχει ήδη ραγίσει!

*Δημοτική σύμβουλος με την Αντικαπιταλιστική Ανατροπή στην Αθήνα

Η Ευχαριστία, τα φυσικά στοιχεία της και η μοριακή βιολογία

Της Ερμίνα Νεντελέσκου

Η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι επιστημονικές γνώσεις γενικά κινούνται παράλληλα. Αν η συμφωνία μεταξύ της Εκκλησίας και της επιστήμης μοιάζει ανέφικτη, αυτό σημαίνει πως είναι καιρός να επανεξετάσουμε τις παλαιότερες παραδόσεις υπό το φως των σημερινών επιστημονικών δεδομένων. Η επιστήμη δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να υπαγορεύσει την ορθόδοξη θεολογία, αλλά παρέχει κυρίως συμβολές στις θεολογικές απόψεις της Εκκλησίας και στην κοινωνία γενικότερα.

Η πανδημία του κορωνοϊού (Covid-19) αποκάλυψε ένα πλήθος ευπαθειών σε πολλά επίπεδα της κοινωνίας. Για παράδειγμα, παρά τις χιλιάδες επιστημονικές αναφορές που δημοσιεύθηκαν μετά την πρώτη εμφάνιση του σοβαρού οξέος αναπνευστικού συνδρόμου (SARS) το 2003, σχετιζόμενου με κορωνοϊό, πολλοί άνθρωποι αλλά και κοινότητες εξακολουθούν να εκπλήσσονται από την «ξαφνική» εμφάνιση της τρέχουσας πανδημίας. Επειδή θα έχουμε και άλλες εξάρσεις επιδημιών στο μέλλον, δυστυχώς, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη τα επιστημονικά στοιχεία.

Όσον αφορά την Ορθόδοξη Εκκλησία, υπάρχουν θέματα που αφορούν παραδοσιακές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης κοινής λαβίδας για την θεία κοινωνία [1], πρακτική για την οποία υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις που υποστηρίζουν ότι αποτελεί καθοριστική οδό εισόδου ιογενούς λοίμωξης. Αυτός ο τρόπος διανομής της θείας κοινωνίας, με χρήση κοινού κουταλιού το οποίο χρησιμοποιούν όλοι οι κοινωνούντες μέσα σε κάθε εκκλησία, αποτελεί ιδιαιτερότητα των Ορθόδοξων Χριστιανών. Η κοινή χρήση κουταλιού ή οποιουδήποτε αντικειμένου μεταξύ διαφορετικών ατόμων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα, καθώς η στοματική κοιλότητα είναι επενδεδυμένη με επιθηλιακά κύτταρα εφοδιασμένα με έναν υποδοχέα (Ένζυμο Μετατροπής Αγγειοτενσίνης 2 – ACE2) που επιτρέπει την είσοδο του ιού στα ανθρώπινα κύτταρα [2],[3]. Τέτοια κύτταρα που παράγουν το ACE2 υπάρχουν επίσης στην ανθρώπινη ρινική κοιλότητα [4], τον βλεννογόνο ιστό των ματιών μας, τον πνευμονικό ιστό και άλλα όργανα· γι αυτό είναι αναμενόμενη η συμμετοχή πολλών οργάνων στη λοίμωξη του κορωνοϊού σε όλες τις ηλικιακές ομάδες [5],[6],[7].

O κορωνοϊός SARS-CoV2 έχει μέγεθος 120 νανομέτρων και έχει επιτύχει ένα σημαντικό εξελικτικό κατόρθωμα· δεσμεύει τον ανθρώπινο υποδοχέα ACE2 με υψηλή συγγένεια, διασφαλίζοντας την είσοδό του στα κύτταρα-ξενιστές με σκοπό τη δική του αναπαραγωγή. Όλοι οι ιοί σε αυτήν τη γη έχουν ως μοναδικό σκοπό την αναπαραγωγή του γονιδιώματός τους. Αυτή είναι η μόνη εξελικτική τους πίεση. Είναι αβλαβείς από μόνοι τους και είναι εύκολο να απενεργοποιηθούν στις περισσότερες περιπτώσεις. Επιπλέον, ορισμένοι ιοί ανοίγουν το δρόμο για την κατανόηση των εγκεφαλικών νευρωνικών κυκλωμάτων συμπεριφοράς, ενώ άλλοι τύποι ιών χρησιμοποιούνται ως θεραπείες για ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων και εμβολίων [8].

Τα συμπτώματα που σχετίζονται με το Covid-19 προκαλούνται από την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και όχι άμεσα από τον ίδιο τον ιό. Ο ιός μειώνεται σημαντικά τη δεύτερη εβδομάδα της μόλυνσης, αλλά αυτό είναι το χρονικό σημείο κατά το οποίο αρχίζουν να εμφανίζονται τα σοβαρά συμπτώματα. Επομένως, είναι οι περιορισμοί του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος που επιτρέπουν την εξέλιξη της νόσου και όχι ο ίδιος ο ιός. Η παρουσία του υποδοχέα ACE2 (και άλλων παραγόντων δέσμευσης ιών) στα κύτταρα-ξενιστές είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους ευάλωτους, επειδή αυτός ο υποδοχέας, εν μέρει, επιτρέπει την είσοδο αυτού του κορωνοϊού σε κύτταρα· προκαλώντας μια καταρρακτώδη ακολουθία γεγονότων στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ενώ τα επιστημονικά εργαλεία είναι ανεπαρκή για να εξηγήσουν μυστηριακές αλλαγές που προκαλούνται από τη δράση του Αγίου Πνεύματος, η Ορθόδοξη θεολογία αντισταθμίζει αυτόν τον περιορισμό, (1) επιβεβαιώνοντας ότι ο μετασχηματισμός των ευχαριστιακών Δώρων συμβαίνει μέσω ενός βαθειά μυστηριακού τρόπου και (2) κάνοντας διάκριση μεταξύ της μυστικής δράσης και των φυσικών στοιχείων, δηλαδή τον άρτο και τον οίνο. Συμβάλλοντας στο τελευταίο σημείο με τη διάκριση μεταξύ μυστικού και φυσικού, τα πεδία της βιοχημείας και της μοριακής βιολογίας παρέχουν διευκρινίσεις σχετικά με τα πραγματικά φυσικά στοιχεία των καθαγιασμένων δώρων. Για παράδειγμα, ο καθαγιασμένος οίνος αποτελείται από (1) μαγιά, δηλαδή έναν μονοκύτταρο οργανισμό που έχει γενετικό υλικό, (2) σάκχαρα από το χυμό των σταφυλιών και (3) μεταδιθειώδες κάλιο ή άλλα θειώδη που ενεργούν ως συντηρητικά για να κρατούν μακριά τα βακτήρια και την ωμή ​​μαγιά, εμποδίζοντας το κρασί να μετατραπεί σε ξίδι. Ομοίως, ο άρτος περιέχει μαγιά, ζάχαρη και αλεύρι και έχει υποστεί ζύμωση για να φουσκώσει και να ψηθεί στο φούρνο. Αυτά τα συστατικά είναι φυσικά στοιχεία, που τα γνωρίζουμε λεπτομερώς σε βιοχημικό και μοριακό επίπεδο. Με παρόμοιο τρόπο, τα βακτήρια, τα μούχλα και οι ιοί είναι επίσης φυσικοί παράγοντες που είναι γνωστοί με λεπτομέρειες, μέσω πειραματικών μελετών στο εργαστήριο. Αν και προσωπικά δεν συνιστώ τη διεξαγωγή τέτοιων πειραμάτων στην Ορθόδοξη Εκκλησία, κάποιοι ερευνητές έχουν δείξει πειραματικά ότι το ποτήριο της μετάληψης περιέχει βακτήρια τα οποία μεταφέρονται ακούσια σ’ αυτό κατά τη διανομή της μετάληψης [9]. Δεν υπάρχει, επομένως, κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι το SARS-CoV2, ένας κορωνοϊός με υψηλό δείκτη μολυσματικότητας, δεν μπορεί να μεταφερθεί τυχαία στο ποτήριο της θείας μετάληψης από την κοινή λαβίδα (από το σάλιο ενός μολυσμένου πιστού που μεταλαμβάνει) και να μεταδοθεί από πιστό σε πιστό κατά τη διανομή του μυστηρίου.

Κατά τη διάρκεια πανδημιών, οι επιστήμονες και οι γιατροί έχουν τεράστια ευθύνη να ενημερώνουν το κοινό, συμπεριλαμβανομένων και των κληρικών, με ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο της μετάδοσης της παθογόνων. Επομένως, δεδομένου ότι πρόκειται για βιοϊατρικά θέματα, είναι εξαιρετικά σημαντικό να διορθωθεί η επικίνδυνη και εσφαλμένη αντίληψη ότι ασθένειες και ιοί δεν μπορούν να μεταδοθούν μέσω της διανομής της θείας κοινωνίας. Η πρώτη εσφαλμένη αντίληψη είναι ότι αυτό που μεταδίδεται είναι μια ασθένεια, ενώ στην πραγματικότητα είναι ένας ιός. Το SARS-CoV2 είναι ένας ιός: μια συλλογή γενετικού κώδικα που περιβάλλεται από ένα κέλυφος πρωτεΐνης, που αναζητά ένα κύτταρο-ξενιστή για να πολλαπλασιαστεί. Ασθένεια είναι η εκδήλωση διαταραχής στο ανθρώπινο σώμα. Επομένως, είναι επιστημονικά αδύνατο να μεταδοθεί μια ασθένεια μέσω της διανομής της θείας κοινωνίας. Η δεύτερη εσφαλμένη αντίληψη είναι ότι οι ίδιοι οι ιοί δεν μπορούν να μεταδοθούν μέσω της διανομής της θείας κοινωνίας, η οποία είναι επιστημονικά λανθασμένη.

Με τον ίδιο τρόπο που οι επιστήμονες και οι γιατροί καλούνται να ανταποκριθούν σε ιατρικές κρίσεις, οι κληρικοί, ως ορθόδοξοι χριστιανοί, έχουν την πρωταρχική ευθύνη να διδάξουν τους πιστούς. Σε σχέση με τη μετάδοση του SARS-CoV2, ως Εκκλησία, προκαλούμεθα να ρωτήσουμε πόσο μακριά πρέπει να πάμε στη χρησιμοποίηση της ευλάβειας, ως δικαιολογίας για να αγνοήσουμε τα επιστημονικά στοιχεία; Η πρακτική της χρήσης της κοινής λαβίδας αποτελεί σοβαρό και εν δυνάμει θανατηφόρο κίνδυνο για την υγεία όχι μόνο των ορθοδόξων χριστιανών, αλλά και του ευρύτερου κοινού. Η Hermina Nedelescu είναι νευροεπιστήμονας που χρησιμοποιεί ιούς για να μελετήσει εγκεφαλικά νευρικά κυκλώματα εμπρόθετης συμπεριφοράς. Είναι πτυχιούχος βιολογικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (Ίρβιν), έχει μεταπτυχιακό στη Βιολογία από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και διδακτορικό. στις βιοϊατρικές επιστήμες από το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας στο Βέλγιο.

Η Hermina Nedelescu είναι νευροεπιστήμονας που χρησιμοποιεί ιούς για να μελετήσει εγκεφαλικά νευρικά κυκλώματα εμπρόθετης συμπεριφοράς. Είναι πτυχιούχος βιολογικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (Ίρβιν), έχει μεταπτυχιακό στη Βιολογία από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και διδακτορικό. στις βιοϊατρικές επιστήμες από το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας στο Βέλγιο.

Πηγή: Public Orthodoxy

Παραπομπές

[1] Robert F. Taft, Byzantine Communion Spoons: A Review of the Evidence, Vol 50, 1996. Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University

[2] Xu H, Zhong L, Deng J, Peng J, Dan H, Zeng X, Li T, Chen Q. High expression of ACE2 receptor of 2019-nCoV on the epithelial cells of oral mucosa, Int J Oral Sci. 2020 Feb 24;12(1):8.

[3] Hoffmann M, Kleine-Weber H, Schroeder S, Krüger N, Herrler T, Erichsen S, Schiergens TS, Herrler G, Wu NH, Nitsche A, Müller MA, Drosten C, Pöhlmann S. SARS-CoV-2 Cell Entry Depends on ACE2 and TMPRSS2 and Is Blocked by a Clinically Proven Protease Inhibitor. Cell. 2020 Apr 16; 181(2):271-280.e8.

[4] Sungnak W, Huang N, Bécavin C, Berg M, Queen R, Litvinukova M, Talavera-López C, Maatz H, Reichart D, Sampaziotis F, Worlock KB, Yoshida M, Barnes JL; HCA Lung Biological Network. SARS-CoV-2 entry factors are highly expressed in nasal epithelial cells together with innate immune genes. Nat Med. 2020 May;26(5):681-687.

[5] Zaim S, Chong JH, Sankaranarayanan V, Harky A. COVID-19 and Multiorgan Response. Curr Probl Cardiol. 2020 Apr 28:100618.

[6] Belhadjer Z, Méot M, Bajolle F, Khraiche D, Legendre A, Abakka S, Auriau J, Grimaud M, Oualha M, Beghetti M, Wacker J, Ovaert C, Hascoet S, Selegny M, Malekzadeh-Milani S, Maltret A, Bosser G, Giroux N, Bonnemains L, Bordet J, Di Filippo S, Mauran P, Falcon-Eicher S, Thambo JB, Lefort B, Moceri P, Houyel L, Renolleau S, Bonnet D. Acute heart failure in multisystem inflammatory syndrome in children (MIS-C) in the context of global SARS-CoV-2 pandemic. Circulation. 2020 May 17.

[7] Latimer G, Corriveau C, DeBiasi RL, Jantausch B, Delaney M, Jacquot C, Bell M, Dean T.Lancet Child Adolesc Health. Cardiac Dysfunction and Thrombocytopenia-Associated Multiple Organ Failure Inflammation Phenotype in a Severe Paediatric Case of COVID-19. 2020 May 18:S2352-4642(20)30163-2.

[8] Zhu FC, Li YH, Guan XH, Hou LH, Wang WJ, Li JX, Wu SP, Wang BS, Wang Z, Wang L, Jia SY, Jiang HD, Wang L, Jiang T, Hu Y, Gou JB, Xu SB, Xu JJ, Wang XW, Wang W, Chen W. Safety, tolerability, and immunogenicity of a recombinant adenovirus type-5 vectored COVID-19 vaccine: a dose-escalation, open-label, non-randomised, first-in-human trial. Lancet. 2020 May 22: S0140-6736(20)31208-3.

[9] Burrows, W and Hemmes, S.E, Survival of Bacteria on the Silver Communion Cup, Journal of Infectious Diseases. 1943, 73:180-190

To ιστολόγιο Δημόσια Ορθοδοξία (Public Orthodoxy) επιδιώκει να προωθήσει συζήτηση και συνδιάλεξη, παρέχοντας ένα φόρουμ για διαφορετικές απόψεις σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Οι απόψεις που εκφράζονται σ’ αυτό το άρθρο είναι αποκλειστικά του συγγραφέως και δεν αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των εκδοτών,των μεταφραστών, ή του Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών.

Ντίνα Βαΐου: Ποιος φοβάται το δημόσιο χώρο;

Τη συνέντευξη πήρε η Ζωή Γεωργούλα

Ο δημόσιος χώρος, ως ελεύθερα κοινόχρηστο αγαθό, δέχεται μια διαρκή και μια επικαιρική επίθεση, με πολλές και σκληρές πλευρές.
Διαπιστώνουμε μια πολύ μεγάλη επίθεση στην υλική υπόσταση του δημόσιου χώρου. Είναι μια πλευρά που χρειάζεται καταρχάς να προστατεύσουμε ενάντια στη συρρίκνωση και το σφετερισμό, ώστε να μπορέσουμε ύστερα να μιλήσουμε για όλες τις άυλες πλευρές του που αφορούν τα δικαιώματα, την ελευθερία πρόσβασης, την ορατότητα. Στο σχετικό αφιέρωμα της προηγούμενης εβδομάδας τέθηκαν πλευρές που βρίσκονται εν κινδύνω και αφορούν δρόμους, πλατείες, πεζοδρόμια, παραλίες. Κινδυνεύουν επίσης πάρκα, λόφοι εντός πόλεων, βουνά που βρίσκονται κοντά σε μεγάλες πόλεις. Για όλα αυτά χρειάζεται αγώνας, για να μην παραβιάζονται όχι μόνο η γη αλλά και οι κανόνες που διέπουν τη χρήση της και, κατά διαστήματα, υφίστανται σκληρές επιθέσεις.

Ωστόσο η διαχρονική επίθεση που δέχεται το περιβάλλον και ο δημόσιος χώρος από τους κυβερνώντες φαίνεται να μην βρίσκει αντιστάσεις καλά εδραιωμένες.

Δεν είναι μόνο θέμα κυβερνώντων. Δεν είναι εδραιωμένη μέσα στην κοινωνία η αντίληψη ότι ο δημόσιος χώρος είναι υπό προστασία και δεν επιτρέπουμε να καταπατηθεί ούτε τετραγωνικό εκατοστό. Οι νεότερες γενιές είναι μεν πιο ευαισθητοποιημένες, αλλά η στάση του νεοέλληνα απέναντι σε ό,τι δεν είναι ιδιωτικό μάλλον συνοψίζεται στην αντίληψη: να γίνει, αλλά στην αυλή του γείτονα. Υπάρχουν πολλές ερμηνείες, αλλά νομίζω ότι μεγάλο μέρος αυτής της στάσης εκκινεί από το γεγονός ότι η αξιοποίηση των ακινήτων και η ιδιοκτησία, έστω και ενός πολύ μικρού αυθαίρετου που μετά νομιμοποιείται, ήταν ένας από τους κυρίαρχους τρόπους με τους οποίους επιχειρήθηκε να γεφυρωθεί το χάσμα του εμφυλίου και η κοινωνική ένταξη ανθρώπων που είχαν αποκλειστεί για τα πολιτικά τους φρονήματα. Αυτό είχε συνέπειες σε διάφορα επίπεδα, ένα από τα οποία είναι ότι δεν υπήρξε πουθενά και ποτέ καμία πρόνοια να διατηρηθεί άκτιστος χώρος παραπάνω από αυτόν που απαιτείται για να περπατήσεις μέχρι το σπίτι σου, να προβλεφθεί χώρος για πλατεία, σχολείο κ.λπ. Όταν λοιπόν στη συνέχεια αυτά τα τμήματα χώρου έγιναν μέρη της επίσημης πόλης, δηλαδή εντάχθηκαν στο σχέδιο πόλης, το Δημόσιο υποχρεώθηκε να κάνει απαλλοτριώσεις με ψηλό κόστος. Αν κάνεις μια βόλτα σε οποιαδήποτε γειτονιά της δυτικής Αθήνας, αλλά και στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, του Βόλου, του Ηρακλείου, βλέπεις πολύ στενούς δρόμους που πλέον είναι αδιάβατοι, μια αδιαφορία για το δημόσιο χώρο, για τον οποίο διαμαρτυρόμαστε όταν δεν υπάρχει αλλά δεν είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε καμιά θυσία για να τον αποκτήσουμε. Όσες φορές έγινε νομοθετική ρύθμιση για να εξασφαλίζονται κοινόχρηστοι χώροι κατά την ένταξη περιοχών στο σχέδιο πόλης, για παράδειγμα μέσω της εισφοράς σε γη, η περισσότεροι ιδιοκτήτες ακινήτων έκαναν τα πάντα για να μην την δώσουν.

Αν θέλουμε να εξηγήσουμε γιατί είναι σημαντικό αγαθό ο δημόσιος ελεύθερος χώρος, τι χρειάζεται να επισημαίνουμε;
Ο χώρος γίνεται δημόσιος –για να θυμηθούμε τη Χάνα Άρεντ– όταν σε αυτόν βρεθούν μαζί άνθρωποι οι οποίοι με τις πρακτικές, με την παρουσία και την ορατότητά τους διεκδικούν κάτι. Ακόμα και το δικαίωμα να μην αποκλείονται, να μην εκδιώκονται από αυτό το χώρο. Αυτό καταρχήν είναι πολύ σημαντικό για τη λειτουργία μιας δημοκρατίας. Ωστόσο, έχουν προστεθεί και πολλές άλλες παράμετροι στην ανάγκη να υπάρχουν μικρότεροι και μεγαλύτεροι κοινόχρηστοι χώροι, οι οποίοι με την παρουσία των ανθρώπων για μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποκτούν δημόσιο χαρακτήρα, και στη γειτονιά καί στο κέντρο της πόλης και γύρω από την πόλη. Λόγοι που έχουν να κάνουν με πολύ επείγουσες ανάγκες όπως αυτές που θέτει, για παράδειγμα, η κλιματική αλλαγή, μια φυσική καταστροφή (π.χ. σεισμός) ή μια συγκυρία σαν αυτή που ζούμε, όπου η πανδημία μάς υποχρεώνει για την ασφάλειά μας να κρατάμε αποστάσεις. Ποιες αποστάσεις μπορούμε να κρατήσουμε όταν δεν υπάρχει η υλική δυνατότητα, όταν τα περισσότερα πεζοδρόμια είναι ενός μέτρου και οι πλατείες κατειλημμένες;

Ψηλαφώντας ξανά, λοιπόν, σημασίες και όρια, αγγίζουμε την καρδιά του λόγου για τον οποίο ο νεοφιλελευθερισμός επιμένει να βάλλει συστηματικά και με ένταση το δημόσιο χώρο.

Οι παράμετροι που θέσαμε αποτελούν τη μια –πάρα πολύ σημαντική – πλευρά της απάντησης. Υπάρχει και η άλλη πλευρά που αφορά την αντιμετώπιση του δημόσιου χώρου ως οικονομικού πόρου, με στόχο παρόμοιο με αυτόν που θέτει η νεοφιλελεύθερη αντίληψη απέναντι σε οτιδήποτε δημόσιο: την ιδιωτικοποίηση. Μόλις την περασμένη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός μας ξαναείπε, μετά από ό,τι ζήσαμε τους τελευταίους μήνες, ότι θα φτιάξει ένα καινούργιο ΕΣΥ με τη συνεργασία ιδιωτών. Αν και σε άλλες, επίσης νεοφιλελεύθερες χώρες, επιλέχθηκε η προστασία και ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα του εθνικού συστήματος υγείας. Η αντιμετώπιση, λοιπόν, του δημόσιου χώρου ως αντικειμένου με σκοπό το κέρδος, προτάσσει το επιχείρημα ότι είναι συμφερότερο να βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών που γνωρίζουν καλύτερα τα θέματα εκμετάλλευσης. Γιατί να τον αφήσουμε στη διάθεση του πολίτη όταν μπορούμε να βγάλουμε χρήματα από την ύπαρξή του; Οι παλιότεροι δεν άφηναν παραπάνω χώρο από ένα μονοπάτι ανάμεσα στα σπίτια, οι νεότεροι επιδιώκουν να βγάλουν κέρδος από τις υπάρχουσες πλατείες, τις στοές, τους πεζοδρόμους. Σήμερα, αν και είμαστε πιο εύποροι ως κοινωνία συνολικά, επιδιώκεται και αυτός ο χώρος που έχει εξασφαλιστεί ως κοινόχρηστος, να ξαναγίνει ιδιωτικός.

Η ριζοσπαστική αριστερά, στον αντίποδα, έχει εμπεδώσει αποτελεσματικά την προστασία του δημόσιου χώρου και του περιβάλλοντος;
Ένα κόμμα που προσβλέπει στην εξουσία πολύ δύσκολα μπορεί να αντιταχθεί σε κάτι τόσο ευρέως αποδεκτό κοινωνικά, θα ήταν περίπου εκλογικός αυτοχειριασμός. Αυτό είναι προφανές και ιστορικά αλλά και σήμερα που ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί την εξουσία. Είναι δύσκολο να πάει κόντρα, όχι στους μεγάλους γιατί δεν είναι με το μέρος του, αλλά στους πολύ μικρούς και τους μικρομεσαίους. Γιατί σίγουρα ο δημόσιος χώρος δεν έχει εδραιωθεί ως αυταξία. Δεν είναι μόνο οι «μεγάλοι» που προσβλέπουν στην εκμετάλλευση, είναι και ο κάθε «μικρός». Δεν είναι μόνο τα τραπεζοκαθίσματα μεγάλων καταστημάτων που επεκτείνονται σε πλατείες, αλλά και μικρά μαγαζάκια που βγάζουν το τραπεζάκι τους στο πεζοδρόμιο. Δεν είναι μόνο οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες που εξαπλώνονται κάτω από τα αρμυρίκια στις παραλίες, είναι και ο κάθε μικρός που, με την ίδια λογική, ιδιοποιείται ό,τι μπορεί και δεν προβάλλει αντίσταση όταν δεν βρίσκει ούτε καν δίοδο για να βγει στη θάλασσα. Από την άλλη, όλες οι τωρινές επεκτάσεις γίνονται μεν στο όνομα της αντιμετώπισης της κρίσης που προήλθε από τη διαχείριση της πανδημίας, αλλά έρχονται και επικάθονται πάνω σε δέκα χρόνια λιτότητας που δεν έχουν επιτρέψει την επιστροφή σε μια «κανονική» λειτουργία. Διαβάζουμε ότι ένα στα τέσσερα καταστήματα δεν μπορούν να ξανανοίξουν λόγω έλλειψης στοιχειώδους ρευστότητας, αλλά και τα άλλα φαίνεται να επιχειρούν να εξασφαλίσουν εισοδήματα μιας χρονιάς σε πολύ μικρότερο χρόνο, οπότε καθίστανται ακόμα λιγότερο έτοιμα να δεχτούν οποιοδήποτε μέτρο προστασίας.

Αυτή η συγκυρία, που η διαχείριση της πανδημίας και ο εγκλεισμός ανάγκασε τους πολίτες, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με το δημόσιο χώρο, πώς θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για την εμπέδωση αυτής της σχέσης και για την ενδυνάμωση κινημάτων που προστατεύουν το δημόσιο χώρο;
Δεν μπορώ να μιλήσω εξ ονόματος των κινημάτων. Να θυμίσω ωστόσο ότι από τη δεκαετία του ’90 είχε δημιουργηθεί ένα παρατηρητήριο ελεύθερων χώρων, που είχε καταγεγραμμένα, στην Αθήνα αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, κάθε κενό μικρό ή μεγάλο χώρο, που θα μπορούσε να γίνει χώρος διεξόδου από το ασφυκτικό μας διαμέρισμα. Αυτό δεν νομίζω ότι λειτουργεί πια, αλλά υπάρχουν πυρήνες σε γειτονιές που είναι ευαισθητοποιημένοι, ιδιαίτερα όπου υπάρχουν συγκεκριμένα επίδικα. Ωστόσο, τα χρόνια ύφεσης που βιώσαμε και η συγκυρία της πανδημίας με την απώλεια εισοδήματος, δυσχεραίνουν το συντονισμό τους σε κάτι λίγο μεγαλύτερης κλίμακας. Για να αλλάξει η νοοτροπία ευρύτερα απαιτεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Χρειάζεται να ανατραπεί η αντίληψη επί πραγμάτων που έχουν εμπεδωθεί ως κάτι γενικώς καλό. Για παράδειγμα, στην Αθήνα, ο δήμαρχος πρότεινε τον Μεγάλο Περίπατο με πεζοδρομήσεις κ.λπ. Είναι λόγια που στα αυτιά των συμπολιτών μας ακούγονται σαν κάτι καλό. Είναι δύσκολο να βγει μια δημοτική παράταξη και να πει ότι αυτό το σχέδιο δεν στέκει, είναι κακό. Χρειάζεται να αναπτύξει μια διατριβή για να πείσει για κάτι για το οποίο ο άλλος πείθει με μια φράση. Ο πεζόδρομος είναι πολύ καλό πράγμα, αλλά αν τον προχωράς μόνο του, επιφέρει αλλαγές χρήσεων και τιμών γης. Αυτό έχει συμβεί πάρα πολλές φορές και μας έχει πείσει ότι, για να μην υπάρξει μια τέτοια «παράπλευρη απώλεια», χρειάζονται συνοδά μέτρα, όπως ο περιορισμός στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που μπορούν να λειτουργούν κατά μήκος ενός πεζοδρόμου, όπως πολιτικές για τη διατήρηση της κατοικίας, με ελέγχους των ενοικίων κ.λπ. Όλα αυτά είναι πολύ αντιδημοφιλή μέτρα.

Η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού απειλεί επίσης το αγαθό του δημόσιου χώρου και τη ζωντάνια των ελληνικών χωριών και πόλεων. Με ποιες δικλείδες, ο τουρισμός μπορεί να ενταχθεί σε μια ισόρροπη πολιτική θεώρηση;
Ο τουρισμός αποτελεί μεγάλο και σύνθετο πεδίο οικονομικής δραστηριότητας που δεν μπορούμε να αναλύσουμε εδώ. Όμως, σε σχέση με τη συζήτησή μας, η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού και το να επιτρέπεται η ασύδοτη επέκταση εξυπηρετήσεων για ένα κοινό που βρίσκεται στην πόλη ή την παραλία μας τρεις μήνες το χρόνο, δεν αποτελεί συνετή οικονομική στάση – αλλά αυτό είναι πλέον έως και λίγο αργά για να το πούμε. Ο τουρισμός, όταν βρίσκεται σε άνοδο, δίνει τόσο πιο γρήγορα και πιο εύκολα ένα αξιοπρεπές εισόδημα, που δεν μπορείς με μεγάλη πειστικότητα να υποστηρίξεις την επιστροφή π.χ. σε αγροτικές δραστηριότητες. Προϋποθέτει πολλά στάδια συνειδητοποίησης.
Η Αριστερά τι επιχειρήματα μπορεί να προτάξει σε αυτές τις κατευθύνσεις που θίξαμε, για έναν εναλλακτικό τρόπο προσέγγισης του τουρισμού, της αντιμετώπισης του δημόσιου χώρου, της προστασίας του περιβάλλοντος, απέναντι σε μια κυβέρνηση που επιδεικνύει μένος και εμμονή απέναντι σε ό,τι δημόσιο;
Ως αξιωματική αντιπολίτευση, που αύριο θα την στήσουμε στα πέντε μέτρα για να εφαρμόσει αυτά που λέει εάν επανέλθει στην κυβέρνηση, δεν μπορεί να πει πολλά. Αλλά και αρκετά από τα ζητήματα που εμπίπτουν στους τομείς που ανέφερες, τα έχει υπονομεύσει η ίδια με κυβερνητικές πολιτικές που εφάρμοσε. Από τη μία, αλλαγές, σε τομείς όπως το περιβάλλον, η πολεοδομία και η περιφερειακή ανάπτυξη, προσκρούουν σε πλέγμα μεγάλων και μικρότερων συμφερόντων. Δεν αρκεί η πεποίθηση και η πολιτική βούληση. Υπήρξαν πολλά νομοσχέδια που χρειάστηκε πάρα πολύς χρόνος για να περάσουν, ακόμα και απομειωμένα. Από την άλλη, όπως και παραπάνω θίξαμε, και η Αριστερά ίσως δεν έχει πειστεί για τη σημασία κάποιων πραγμάτων.

Σε τι μπορεί κάποιος να προσβλέπει με αισιοδοξία;

Στα μικρά και καθημερινά που αναφέρονται στον περίγυρο του καθενός μας, στις συμπεριφορές και τις αντιστάσεις που αναπτύσσονται εκεί.

Νομίζω ότι τελικά, ως επίλογος στην κουβέντα μας, το σημείο που συναντιούνται οι αγωνίες και οι αγώνες, εκφράστηκε με μια φράση του Αλέξη Τσίπρα από την παρουσίαση του Μένουμε Όρθιοι ΙΙ, την περασμένη Δευτέρα, ότι δεν μπορούμε να επιτρέψουμε μια ακόμα γενιά νέων να ενηλικιωθεί σε συνθήκες διαρκούς ύφεσης, υψηλής ανεργίας και κραυγαλέων κοινωνικών ανισοτήτων. Αυτό –αντίστροφα– έχει αφομοιωθεί και από τη ΝΔ που φαίνεται να χρησιμοποιεί την πανδημία ως νέο πρόσχημα για εμπέδωση του νεοφιλελευθερισμού.

Η Νέα Δημοκρατία, όμως, έχει ως αυτοσκοπό την επανεκλογή της στην κυβέρνηση για νι τετραετίες. Για αυτό ελέγχει τα ΜΜΕ, παραποιεί ό,τι δεν την εξυπηρετεί και βασίζεται σε μια ακριβή και διαρκή επικοινωνιακή εκστρατεία. Όμως ας τελειώσουμε αισιόδοξα, στην ανάγκη να διασφαλίσουμε ότι η νέα γενιά θα ενηλικιωθεί σε συνθήκες αγωνιστικές.

Η Ντίνα Βαϊου είναι ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ (Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας)

Πηγή: Εφημερίδα Η Εποχή