Λάκης, ο λαϊκιστής

Του Ηλία Κανέλλη

"Οπαδός ενός ιδιότυπου επαρχιωτισμού, χρησιμοποιεί την καλλιτεχνική του δύναμη για να τον προπαγανδίσει. Πολιτικά αδαής, μονολιθικός, ναΐφ, αντιευρωπαίος, ο Λάκης Λαζόπουλος υπήρξε και παραμένει ένας δογματικός. Ισχύς του, η λήθη – κι ας έχει, κατά καιρούς, επικαλεσθεί στις τηλεοπτικές του εκπομπές τη διαπλαστική ισχύ της ιστορίας. Χάρη στη λήθη μπορεί να σκεπάζει όχι μόνο τις καλλιτεχνικές του αστοχίες όσο, κυρίως, τις επιλογές του στη ζωή του και στην πολιτική".

Πριν από μερικές ημέρες, με πήρε στο τηλέφωνο ένα φιλικό μου πρόσωπο. Είχα καιρό να ακούσω νέα του, χάρηκα με τη συνομιλία μας, δώσαμε υποσχέσεις να συναντηθούμε σύντομα από κοντά και, πριν κλείσουμε τη συνομιλία μας, με ρώτησε ποιος με έβαλε να γράψω ένα αρνητικό κείμενο για τον Λάκη Λαζόπουλο –κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα όπου εργάζομαι¹. Ξαφνιάστηκα, διότι το φιλικό μου αυτό πρόσωπο ξέρει καλά ότι δεν υπάρχει περίπτωση να με βάλει κανείς να γράψω οτιδήποτε επί παραγγελία ενώ, αν είχε διαβάσει καλά το επίμαχο κείμενο, θα είχε διαγνώσει ότι είναι υπαγορευμένο από μια βαθιά ανάγκη ξεκαθαρίσματος των πραγμάτων – και όταν έχω αυτή την ανάγκη μπορώ να βάζω τη διασκέδαση πάνω κι απ’ τη δουλειά. Και για μένα, το κείμενο εκείνο ήταν διασκέδαση. Στην ίδια συνομιλία, μου επισημάνθηκε ότι και άλλα επικριτικά κείμενα είχαν γραφεί στην ίδια εφημερίδα για τον Λαζόπουλο, πράγμα που μοιάζει με ενορχηστρωμένη επίθεση. Απάντησα ότι δεν υπάρχει πιο φυσικό πράγμα, να ενοχλούνται περισσότερο του ενός αρθρογράφοι ή κριτικοί από τις επιδόσεις του τηλαυγούς αστέρος κι ότι, όταν κάποιος ενοχλείται από τη δημόσια συμπεριφορά ή, περισσότερο, από το έργο ενός καλλιτέχνη που εκφράζεται από το μαζικότερο μέσο των ημερών, την τηλεόραση, είναι φυσικό να θέλει να εκφράσει δημόσια την ενόχλησή του ή, ακόμα περισσότερο, να εξηγήσει τους λόγους αυτής της ενόχλησης. Αναρωτήθηκα επίσης πώς είναι δυνατόν ένας καλλιτέχνης που χρησιμοποιεί τη φόρμα της τηλεοπτικής επιθεώρησης και αφοριστικά συνήθως περιλούζει πολιτικά και τηλεοπτικά πρόσωπα να θεωρεί ότι ο ίδιος θα βρίσκεται εσαεί εκτός κριτικής.

Εκτός αν πιστεύει ότι αρκεί να μιλάς στο όνομα του λαού για να καταξιωθείς – διότι, ώς τώρα, έτσι κάνει, μιλάει στο όνομα του λαού. Είναι ασφαλής τρόπος αν κολακεύεις αδαείς, πρόσωπα που μαγεύονται από τη δημόσια φήμη σου, από την επιρροή σου, από τη διασημότητά σου. Αλλά, ως γνωστόν, τηλεόραση βλέπουν και άλλοι, που δεν αρκούνται στην επιφανειακή ανάγνωση των θεμάτων, στις κραυγές, στο ανακάτεμα της σοβαρής πλευράς της ζωής με την επιπόλαιη του τηλεοπτικού trash και της κοινοτοπίας. Κι αλίμονό τους, κάποιες φορές μπορεί να χρειαστεί, για να διαπιστώσουν την ταυτότητα της κριτικής ενός πολιτικού-σατιρικού σόου, όπως θέλει να είναι το Αλ-Τσαντίρι News, να δουν ολόκληρη μια εκπομπή του Λαζόπουλου. Αν σε αυτές τις περιπτώσεις η δουλειά δεν ήταν διασκέδαση, οι εργοδότες θα έπρεπε να πληρώνουν επίδομα βαρέος και ανθυγιεινού στον ταλαίπωρο που υφίσταται αυτή τη δοκιμασία.

Προσωπικώς, πάντως, δεν υπάρχει θέμα. Ακόμα κι αν χρειάζεται το απόθεμα μαζοχισμού που μου έχει απομείνει, συνεχίζω να θεωρώ ένα κομμάτι της δουλειάς διασκέδαση. Γι’ αυτό και η προσπάθεια ανάλυσης που ακολουθεί – έστω κι αν χρειάστηκε να ξαναφρεσκάρω, στο γρήγορο, μερικές παλιότερες εκπομπές του Λαζόπουλου, που τις έχω σε DVD, προσφορά του Ελεύθερου Τύπου της Γιάννας Αγγελοπούλου – και, το χειρότερο, να παρακολουθήσω ολόκληρη μια πρόσφατη εκπομπή του, αυτή της Τρίτης 5 Οκτωβρίου, πράγμα που υπό κανονικές συνθήκες για έναν κανονικό θεατή είναι αφόρητο.

«ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΟΧΗ»

Η επίσημη πρεμιέρα της εκπομπής του Λαζόπουλου, που επέστρεψε και φέτος στο τηλεοπτικό κανάλι Alpha, έγινε την Τρίτη, 28 Σεπτεμβρίου. Εκεί, μεταξύ άλλων, υπερασπίστηκε και την κοινωνική ομάδα των ιδιοκτητών φορτηγών Δ.Χ., που συγκρουόταν εκείνο το διάστημα με την κυβέρνηση. Οι φορτηγατζήδες αρνούνταν να δεχτούν την επιβεβλημένη από τα πράγματα μεταρρύθμιση του «ανοίγματος» του επαγγέλματός τους (όμοια με άλλα επαγγέλματα που η ελληνική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για το άνοιγμά τους στο Μνημόνιο που υπέγραψε με την «τρόικα», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), ήθελαν να συνεχίσουν να απολαμβάνουν την εργασιακή προστασία που θα ισοδυναμούσε με τη διατήρηση του μονοπωλιακού προνομίου στις εμπορευματικές μεταφορές εντός της χώρας – ενός προνομίου που, κατά τεκμήριον, εκτός των άλλων, αυξάνει το κόστος των μεταφορών, το οποίο μετακυλίεται στις τιμές των προϊόντων. Αυτή τη μικρή λεπτομέρεια, ο Λαζόπουλος την αγνόησε παντελώς, θα ήταν ανασταλτική του «κοφτερού» του λόγου, του επικριτικού πνεύματός του, της οπτικής γωνίας την οποία έχει επιλέξει για να ασκήσει την περίφημη σάτιρά του.
Επιλεγμένη οπτική γωνία: αυτό είναι το χαρακτηριστικό των εκπομπών του Λαζόπουλου. Είναι η γωνία του μονίμως διαμαρτυρόμενου Έλληνα, του φοβικού προς οποιαδήποτε πρόκληση, του κλειστού στο καβούκι ενός απομονωμένου έθνους-κράτους που διεκδικεί από την πολιτεία να τον φροντίζει όπως οι γονείς τα ανήλικα. Η γωνία του πιο φοβικού συντηρητισμού απέναντι σε οποιαδήποτε νεωτερικότητα. Ανέκαθεν ήταν αυτό ακριβώς – στις κάθε φορά παραλλαγές, σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής και τα προβλήματα που κάθε φορά κυριαρχούσαν. Βλάχος, προέκταση του Τραμπάκουλα που είχε λανσάρει ο Χάρρυ Κλυνν στα τέλη της δεκαετίας του 1970, στις επιθεωρήσεις του Θεσσαλικού Θεάτρου· Μήτσοςx10 αργότερα στην τηλεόραση, ιδεότυπος ενός, πάντα του ίδιου, μικροαστικού μοντέλου· ο πατέρας του λαού στο Αλ-Τσαντίρι News, που φωνάζει για λογαριασμό «του καθημερινού ανθρώπου».
Τι λέει; Το ίδιο, μονότονο τροπάριο, χρόνια τώρα. Την εφετζίδικη, μεταμφιεσμένη σε θέαμα, μονότονη διακήρυξη των εθναμυντόρων, περί της μοναδικότητος του έθνους. Στη βάση των κηρυγμάτων του (περί κηρυγμάτων πρόκειται και όχι περί κριτικής) εκφράζει όλες τις φωνές που διεκδίκησαν την εθνική απομόνωση: το «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» του ΚΚΕ και του αρχαϊκού ΠΑΣΟΚ, το «είμαστε έθνος ανάδελφον» του Προέδρου Χρήστου Σαρτζετάκη, το ανάθεμα κατά του «état laïque» των ιεραρχών την εποχή της «μάχης για τις ταυτότητες»,³ τον ανακλαστικό αντιευρωπαϊσμό του Αλέξη Τσίπρα.
Όλος αυτός ο συσσωρευμένος αναδελφισμός εκφράζεται στη στάση του Λάκη Λαζόπουλου απέναντι στην Ευρώπη⁴. Και γι’ αυτόν, στη συγκυρία, Ευρώπη ίσον Μνημόνιο. Στη δεύτερη εκπομπή της φετινής σεζόν, στις 5 Οκτωβρίου, όταν του είχε φύγει το άγχος και πλέον αισθανόταν άνετα, όπως εξομολογήθηκε στο κοινό του, επινόησε και την ορολογία: το Μνημόνιο, κατά τον Λάκη Λαζόπουλο, είναι «μοντέρνα Κατοχή».

ΜΑΝΙΧΑΪΣΜΟΣ

Ο Λαζόπουλος, όπως πολλοί απ’ όσους συζητούν για το Μνημόνιο στην Ελλάδα, παραβλέπουν την πραγματικότητα. Δεν συζητούν για το έλλειμμα, το χρέος, τις συνθήκες που τα δημιούργησαν, δεν αναφέρονται στον τρόπο με τον οποίο αναπτύχθηκε στρεβλά, με δανεικά, η χώρα, κάνουν ότι δεν ξέρουν πως το πολιτικό σύστημα ευνοεί τις πελατειακές σχέσεις με τον πολίτη που, στην εφαρμογή τους, συνέβαλαν στο γιγαντιαίο, διεφθαρμένο, κοστοβόρο και εχθρικό στον πολίτη Δημόσιο… Δεν κάνουν καν τον κόπο να σκεφτούν ποιες εναλλακτικές λύσεις είχε η χώρα εκτός αυτής που επελέγη.⁵ Αντί της πραγματικότητας, λοιπόν, που είναι οδυνηρή, επιλέγουν εκ του ασφαλούς μια μαξιμαλιστική κριτική που οδηγεί κατευθείαν στον αναδελφισμό, αλλά έχει το προνόμιο ότι τροφοδοτεί με εύκολη αντιπολιτευτική και αντιευρωπαϊκή ρητορεία όσους την επιλέγουν. Κι είναι πολλοί αυτοί. Από την Αλέκα Παπαρήγα μέχρι τον Αντώνη Σαμαρά. Κι από τον Γιώργο Αυτιά, τον δημοσιογράφο που στην πρωινή ζώνη της τηλεόρασης χαϊδεύει τα αυτιά των συνταξιούχων, μέχρι τον συνάδελφό του Γιώργο Δελαστίκ, παλαιό στέλεχος του ΝΑΡ και το πάλαι ποτέ αρθρογράφο της Καθημερινής.
Είναι οι βασικοί συζητητές του Λαζόπουλου, οι «θεωρητικοί» του, είτε «τα λένε» οι ίδιοι μέσω αποσπασμάτων βίντεο είτε ο Λαζόπουλος μέσω της αναπαραγωγής κειμένων τους. Στην εκπομπή της 5ης Οκτωβρίου, ήταν (σχεδόν) τα μοναδικά πρόσωπα με πολιτικό λόγο στα οποία έγινε θετική αναφορά (θετική αναφορά έγινε και στον Αλέξη Τσίπρα)⁶. Κατά τα άλλα, απέναντι στον μεγάλο δημοσιογράφο Γιώργο Αυτιά (και στο πυρ το εξώτερον) τέθηκαν ο Γιώργος Παπανδρέου, η «συγκυβέρνηση» Ντόρα + Καρατζαφέρης + Κουβέλης⁷, ο Πάγκαλος («που είναι χοντρός», για να συγγενέψει, προφανώς, η σάτιρα των εξωτερικών χαρακτηριστικών ενός πολιτικού με του Αριστοφάνη, του οποίου ο Λαζόπουλος είναι κατευθείαν απόγονος) και, βέβαια, πάντα ο Σημίτης («ο άνθρωπος που μας έβαλε στην ΟΝΕ»). Ιδίως ο Καρατζαφέρης παρουσιάστηκε, σε ένα κρεσέντο πολιτικής οξυδέρκειας και διεισδυτικότητας, ως «το ακροδεξιό χέρι του τέως σοσιαλιστικού ΠΑΣΟΚ».
Ο μονοδιάστατος χαρακτήρας της πολιτικής σάτιρας του Λαζόπουλου είναι εντυπωσιακός. Στον κόσμο του, τα πρόσωπα χωρίζονται σε καλούς και κακούς. Καλοί είναι όσοι εχθρεύονται την Ευρώπη, το Μνημόνιο, το ΠΑΣΟΚ. Κακοί είναι όλοι οι υπόλοιποι. Το Αλ-Τσαντίρι News πρέπει να είναι μια από τις τελευταίες μυθοπλασίες που προσφεύγει στον απόλυτο μανιχαϊσμό για να διεκδικήσει την ταύτιση των θεατών της. Για τις ανάγκες του μανιχαϊσμού αυτού, ο Γιώργος Αυτιάς μεταμφιέζεται σε πραγματικό «παιδί του λαού» και η εκπομπή του με θέμα την κλοπή μιας κατσαρόλας με στιφάδο την ώρα του μαγειρέματος (!) μετατρέπεται σε σύμβολο του αντιμνημονιακού αγώνα: στο εξής, εδώ που έχουμε φτάσει, έτσι που οι άνθρωποι πεινάνε, «θα μαγειρεύουν με σεκιούριτι».
Δεν είναι τυχαία η αναφορά στον Γιώργο Αυτιά, η αναγόρευσή του από τον Λαζόπουλο σε βασική πηγή της εκπομπής του. Είναι η εγγύηση της λαϊκότητας, η πηγή της έμπνευσης των σατιρικών κειμένων που ο Λαζόπουλος επινοεί. Πού αλλού εκτός από την εκπομπή του Αυτιά θα ακούγονταν με κύρος αυθεντίας φράσεις του τύπου «βάλτε έναν φυλακή», χωρίς μια στοιχειώδη ανάλυση για το πώς το κοινοβουλευτικό σύστημα μέσω των ρυθμίσεων και των παραγραφών που ορίζει έχει εξασφαλίσει ουσιαστικά το ακαταδίωκτο πολιτικών που συνέπραξαν σε σκάνδαλα ; Ποιο άλλο κοινό θα ανεχόταν χωρίς να αλλάξει κανάλι προσαρμογές πολυφορεμένων ανεκδότων τύπου «Το πήδημα του Μνημονίου» (το «πήδημα» «Τροϊκά» σε «ανακουφίστρα», που στο τέλος δεν παίρνει δεκάρα για τις υπηρεσίες της); Πώς είναι δυνατόν να θεωρείται ασεβές χιούμορ σε φράσεις τύπου «το αγγούρι κάνει καλό σε πάρα πολλά πράγματα, ενώ τα κολοκυθάκια θα σε καλύψουν προσωρινά μέχρι να βρεθεί το αγγούρι»; Και πώς μπορούν να λειτουργούν ως σατιρικό υλικό συνεχή ανέκδοτα με κλανιές;

ΟΛΑ ΜΕ ΟΛΑ

Γνωρίζοντας, πάντως, ότι η βάση του κοινού του είναι τα λαϊκά στρώματα, ο Λαζόπουλος προσαρμόζει την εκπομπή του στις προσλαμβάνουσες του κοινού του. Ενός κοινού χωρίς ιδιαίτερη πολιτική κουλτούρα, ποδηγετημένου από τα ΜΜΕ και από την πελατειακή αντίληψη της πολιτικής. Γι’ αυτό το κοινό χρειάζεται «ανάσες» χαβαλέ, έστω και επενδυμένου με ηθικοπλαστικά συνθήματα. Ο χαβαλές αυτός αφθονεί στην τηλεόραση κι είναι τσάμπα – κι αυτό εξυπηρετεί την παραγωγή εκπομπών όπως αυτή του Λαζόπουλου.
Η Μενεγάκη, η Αννίτα Πάνια, η τραγουδίστρια Μαντώ, η Τατιάνα Στεφανίδου, τα είδωλα της πιο λαϊκής τηλεόρασης εξυπηρετούν γάντι αυτό που ο Λαζόπουλος εννοεί χαβαλέ. Τα στιγμιότυπα με κωμικές προεκτάσεις από εκπροσώπους αυτού του τύπου της λαϊκής και δημοφιλούς τηλεόρασης, που διανθίζουν την εκπομπή του, χρησιμεύουν μεν σαν ανάσες από την υπερβολική δόση πολιτικολογίας, ωστόσο κι αυτές ακόμα είναι σχολιασμένες με υπερβολική δόση ηθικολογίας. Θα αναρωτηθεί κανείς: μα είναι δυνατόν να ηθικολογεί κανείς με την τραγουδίστρια Μαντώ; Κι όμως. Έτσι μόνο μπορεί να ξεχωρίσει ο Λαζόπουλος. Απαξιώνοντας στο κατεξοχήν κοινό της τηλεόρασης τα είδωλά του ως φτηνά, κρατώντας για τον εαυτό του το ρόλο του ακριβού.
Και έτσι, ως τιμαλφές, μπορεί να επιστρέφει στην πολιτική. Έχοντας αντλήσει κύρος από τη σύγκριση του εαυτού του με την τηλεοπτική υποκουλτούρα μπορεί με όλη του την άνεση, βγαίνοντας από μια αίθουσα μασάζ, να στήνει εκτελεστικά αποσπάσματα στο Νέο Γουδί. Κι ύστερα, πάλι, αφού έχει πια φαντασιωθεί την εκδίκηση του αγανακτισμένου Έλληνα από τον πολιτικό που δεν στέκεται στο ύψος του, μπορεί να ασχοληθεί με όλη του την άνεση με το άλλο αγαπημένο θέμα των ανυπότακτων Ελλήνων: την άρνηση να συμμορφωθούν με την απαγόρευση του καπνίσματος. Γιατί; Απλούστατα, επειδή «ο Έλληνας όταν έχει προβλήματα ανάβει τσιγάρο».
Είπαμε: είμεθα έθνος ανάδελφον.
Ίσως γι’ αυτό, αν και όχι ιδιαίτερα εκδηλωτικά, ψιλοαβαντάρουμε τον Σαμαρά⁸. Όχι ανοιχτά, μην καρφωθούμε – αλλά πάλι όταν ο Σαμαράς αναρωτιέται μήπως ό,τι έχει ετοιμαστεί στη γαλάζια μας χώρα από τους κακούς Δυτικούς της Τρόικας ίσως είναι προανάκρουσμα «κάτι ακόμα πιο ολέθριου», ο Λαζόπουλος αρπάζει τη διατύπωση και αφήνει να επικρέμαται πάνω από το κοινό του και μια υπόνοια θεωρίας συνωμοσίας. Σ’ αυτό το παστίς λαϊκότητας προς τα κάτω, η συνωμοσιολογία συγκαταλέγεται στα θεμιτά μέσα εντυπωσιασμού του κοινού, ήδη γαλουχημένου να μη φέρνει αντιρρήσεις στην καταστροφολογία.

ΟΠΩΣ ΤΩΡΑ, ΚΑΙ ΠΑΛΙΑ

Είπαμε ότι ο Λαζόπουλος έχει επιλέξει εκ των προτέρων την οπτική γωνία με την οποία βλέπει τα πράγματα. Ακόμη κι αν τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως στην προκάτ «ανάλυσή» του, τόσο το χειρότερο για τα πράγματα. Στο κάτω κάτω, αυτός τηλεόραση κάνει – και δύσκολα γυρίζει κανείς να επιβεβαιώσει αν ό,τι κατά καιρούς προέβλεπε, όσα έλεγε, ό,τι κήρυσσε επιβεβαιώνεται από τα πράγματα.
Έχει ενδιαφέρον, λοιπόν, να γυρίσουμε αρκετά χρόνια πίσω, να δούμε τι έλεγε τότε και αν είχε δίκιο, αν τα γεγονότα τον επιβεβαίωσαν.
Στο παλαιό δημοσίευμα του γράφοντος στο Αντί, που επικαλέστηκα νωρίτερα, υπάρχει και το παρακάτω απόσπασμα:

«…Μολονότι ο σώουμαν συμπεριφερόταν σαν αντιπολίτευση σε όλα τα μεγάλα θέματα της περιόδου που προβαλλόταν στο Mega η σειρά [Δέκα μικροί Μήτσοι], ιδιαίτερα στα εθνικά θέματα, ο “αμφισβητίας” ηθοποιός και συγγραφέας της σειράς συνέπλευσε με τη λεγόμενη “εθνική γραμμή”. Προσφεύγοντας στο θυμικό (και, τις πιο πολλές φορές, μόνο στο συναίσθημα) του θεατή, με προπαγανδιστικό τρόπο, ο Λαζόπουλος κατάφερνε να ευθυγραμμίζεται με τα επίσημα εθνικά δόγματα που ταλαιπώρησαν (και ακόμα ταλαιπωρούν) την ελληνική κοινωνία. Ας θυμηθούμε:
»Στο Μακεδονικό, αφού απαξιωνόταν με τον χειρότερο τρόπο το γειτονικό κράτος, προβάλλονταν οι συγκεντρώσεις της Θεσσαλονίκης και η θέση ότι “η Μακεδονία είναι η ψυχή μας” – που όχι λίγες περιπέτειες μας δημιούργησε.
»Στο Γιουγκοσλαβικό, οι Μήτσοι ευθυγραμμίστηκαν με την απλουστευτική κραυγή “Σέρβοι αδέλφια μας” – και εκφράστηκαν με το αλήστου μνήμης επεισόδιο όπου, μετά την αιματοχυσία στην κεντρική αγορά του Σαράγεβο, είς εκ των Μήτσων συναντούσε ένα ζευγάρι ματοβαμμένων Σέρβων να… διεκτραγωδούν τα δεινά τους από την αδικία που τους έκανε η διεθνής κοινότητα. Τέτοια διεισδυτικότητα από έναν… αντιεξουσιαστή.
»Στο ζήτημα που προέκυψε στις βραχονησίδες Ίμια προέκυψαν και έκτακτοι Μήτσοι. Η πολιτική τους θέση (που καθρεφτίστηκε σε ανάλογο αισθητικό πεδίο) αναλύονταν στα εξής: οι Τούρκοι συλλήβδην αποτελούν φυλή βαρβάρων που φέρονται κτηνωδώς· πολιτική ας κάνουν μαρκαρισμένα με τα εθνικά σήματα τα πρόβατα που βόσκουν στις νησίδες κι οι εθνικές (εθνικιστικές;) κραυγές κι οι σημαίες που κυματίζουν ας υπαγορεύσουν φρόνημα και μαζικές ψυχώσεις…».

Πολιτικά αδαής, μονολιθικός, ναΐφ, αντιευρωπαίος, ο Λάκης Λαζόπουλος υπήρξε και παραμένει ένας δογματικός. Ισχύς του, η λήθη – κι ας έχει, κατά καιρούς, επικαλεσθεί στις τηλεοπτικές του εκπομπές τη διαπλαστική ισχύ της ιστορίας. Χάρη στη λήθη μπορεί να σκεπάζει όχι μόνο τις καλλιτεχνικές του αστοχίες όσο, κυρίως, τις επιλογές του στη ζωή του και στην πολιτική (που συχνά μετατρέπονται σε καλλιτεχνική δράση, έστω και αν εν τέλει χρησιμεύουν σε λόγο χειραγώγησης υπέρ ενός συναισθηματικού ανορθολογισμού). Οπαδός ενός ιδιότυπου επαρχιωτισμού, χρησιμοποιεί την καλλιτεχνική του δύναμη για να τον προπαγανδίσει – έχει και μια υστεροβουλία να το κάνει, στο πλαίσιο αυτού του επαρχιωτισμού αρδεύει το μεγάλο μέρος του κοινού του. Κατανοητό. Στο κάτω κάτω δεν έχει υπάρξει στην ιστορία ανυστερόβουλος λαϊκιστής.

Πηγή: The Books' Journal

Ουσιαστική μεταρρύθμιση...

Ο επικεφαλής της τρόικας Ματίας Μορς, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνέντευξη στην «Καθημερινή», αποσαφηνίζει πολλά ομιχλώδη σημεία

Συνέντευξη στον Βασιλη Zηρα

Η κυβέρνηση θα πρέπει τον επόμενο χρόνο να εστιάσει σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα και όχι σε οριζόντιες περικοπές προσωπικού, σημειώνει ο επικεφαλής της τρόικας και εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ματίας Μορς στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κ». Ο κ. Μορς υποστηρίζει επίσης ότι η τρόικα δεν ζήτησε την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων. Ωστόσο, επισημαίνει ότι δεδομένου του ότι οι κατώτατες αμοιβές στην Ελλάδα είναι υψηλότερες σε σχέση με άλλα κράτη της Ευρωζώνης που έχουν το ίδιο επίπεδο οικονομικής ευημερίας, οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να εξετάσουν αν αυτό δημιουργεί εμπόδια στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και στη δημιουργία θέσεων εργασίας, ειδικά για τους χαμηλών προσόντων εργαζόμενους που θα φύγουν από τον δημόσιο τομέα. Επίσης, ξεκαθαρίζει ότι το μείγμα των πολιτικών για τη μείωση του ελλείμματος είναι είναι επιλογή της κυβέρνησης.

Ωστόσο, ο ίδιος πιστεύσει ότι στα επόμενα χρόνια πρέπει να δοθεί έμφαση στην περιστολή των δημοσίων δαπανών. Επίσης, αναφέρει ότι θα έρθουν στην Αθήνα κι άλλα στελέχη της τρόικας για να παρακολουθήσουν την εφαρμογή των μέτρων που συμφωνήθηκαν με την κυβέρνηση. Εκτιμά ότι απαιτούνται πρόσθετα μέτρα 5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2013 - 2014, τα οποία πρέπει να ανακοινώσει η κυβέρνηση εντός των επόμενων έξι μηνών. Σε ό,τι αφορά στο μείζον θέμα των ημερών περί τη βιωσιμότητα του χρέους, ο κ. Μορς φαίνεται μάλλον επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι δεν έχει αλλάξει κάτι ουσιαστικό σε σύγκριση με την ανάλυση του περασμένου Ιουνίου, όταν η τρόικα είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι βιώσιμο. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα του χρέους εκτιμάται πρωτίστως με βάση τη δυνατότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει μια συγκεκριμένη οικονομική πολιτική.

Η αποφασιστικότητα της κυβέρνησης καθορίζει τη βιωσιμότητα του χρέους

– Τι έχει αλλάξει από την προηγούμενη αξιολόγηση του Ιουνίου; Τίθεται και πάλι υπό αμφισβήτηση η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους;

– Θα έλεγα ότι από τότε έχουν αλλάξει δύο πράγματα: Πρώτον, η ύφεση ήταν βαθύτερη απ’ όσο νομίζαμε. Ετσι, αναθεωρήσαμε προς τα κάτω τις εκτιμήσεις μας για το ΑΕΠ.

Δεύτερον, υπήρξαν καθυστερήσεις στην εφαρμογή κάποιων από τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής που είχαμε συμφωνήσει πριν από το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα το έλλειμμα να είναι μεγαλύτερο. Κι αυτό ακριβώς συζητήσαμε τις τελευταίες εβδομάδες, δηλαδή τρόπους για να περιοριστεί η απόκλιση. Σε σχέση με τη βιωσιμότητα του χρέους, θα έλεγα ότι η κατάσταση δεν έχει αλλάξει θεμελιωδώς σε σύγκριση με την ανάλυσή μας, του Ιουνίου.

– Εκτιμάτε ότι απαιτείται ένα μεγαλύτερο «κούρεμα»;

– Είναι ξεκάθαρο ότι το επίπεδο του χρέους στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλό, υψηλότερο απ’ ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της Ενωμένης Ευρώπης. Αλλά το ερώτημα της βιωσιμότητας δεν μπορεί να απαντηθεί με ένα απλό «ναι» ή με ένα απλό «όχι». Η βιωσιμότητα του χρέους εξαρτάται από τις εξελίξεις στο μέλλον, από το εάν η δημοσιονομική πολιτική θα παραμείνει εντός στόχων, ώστε να οδηγήσει σε δημοσιονομική εξυγίανση και στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Εξαρτάται, επίσης, από τον ρυθμό ανάπτυξης στο μέλλον και συνεπώς από το εάν η κυβέρνηση θα εφαρμόσει περισσότερες διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε να τονωθεί η οικονομική δραστηριότητα.

Ετσι, όταν συζητούμε για τη βιωσιμότητα του χρέους, κάνουμε εκτιμήσεις ως προς το εάν η κυβέρνηση μιας χώρας μπορεί να διατηρήσει μια συγκεκριμένη πορεία. Βέβαια, μπορεί κάποιος απλώς να «τρέξει» κάποιους αριθμούς, αλλά αυτή δεν είναι μια αντικειμενική αξιολόγηση για τη βιωσιμότητα του χρέους.

– Λέγεται πως επιμένετε σε μεγάλο αριθμό απολύσεων στον δημόσιο τομέα. Είναι έτσι;

– Είναι γεγονός πως συμφωνήσαμε με την κυβέρνηση ότι πρέπει να υπάρξει ουσιαστική μείωση της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα, αλλά αυτό θα γίνει σε βάθος πενταετίας. Συνεπώς, δεν λέμε ότι πρέπει να γίνουν απολύσεις ευρείας κλίμακας.

Ετσι, όπως το βλέπω εγώ, αυτό που πρέπει να κάνει η κυβέρνηση τον επόμενο χρόνο είναι να εστιάσει πραγματικά σε μια μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, όχι να κάνει οριζόντιες περικοπές. Πρέπει να εντοπίσει τους τομείς και τις υπηρεσίες όπου υπάρχει πλεονάζον προσωπικό και να ανακατανείμει τους ανθρώπινους πόρους.

– Πόσα επιπλέον μέτρα απαιτούνται για να επιτευχθούν οι στόχοι του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ);

– Το Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Στρατηγικής είναι το σημείο αφετηρίας και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτό δεν εφαρμόστηκε πλήρως. Συνεπώς, άμεση προτεραιότητα είναι να εφαρμοστούν τα μέτρα που συμφωνήσαμε τον Ιούνιο. Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, υπάρχουν αβεβαιότητες. Το 2015 είναι ακόμα μακριά. Συνεπώς, δεν είμαι σίγουρος ότι θα είναι χρήσιμο να μιλήσουμε για συγκεκριμένα νούμερα τώρα.

Αυτό που συμφωνήσαμε με τις αρχές τώρα είναι επιπλέον μέτρα 5 δισ. ευρώ. Στους επόμενους έξι μήνες, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξετάσει ποια επιπλέον μέτρα απαιτούνται για να επιτύχει τους δημοσιονομικούς στόχους του 2013 και του 2014.

– Η επόμενη δόση θα είναι η έκτη του αρχικού προγράμματος ή η πρώτη του νέου;

– Νομίζω ότι θα είναι η έκτη του υφιστάμενου προγράμματος, γιατί το νέο δεν υπάρχει ακόμη και η δόση πρέπει να καταβληθεί εντός των επόμενων εβδομάδων.

– Νομίζετε ότι πρέπει να αυξηθεί ο στόχος για έσοδα από αποκρατικοποιήσεις;

– Κατά την άποψή μου, το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων δεν έχει μόνο εισπρακτική σημασία. Εχει μια σημαντική διάσταση οικονομικής μεταρρύθμισης. Πιστεύω ότι οι στόχοι που έθεσε η κυβέρνηση για τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις είναι πολύ φιλόδοξοι και δεν νομίζω ότι είναι ρεαλιστικό να αυξηθούν. Αλλά είναι αναγκαίο να επιτευχθούν. Ελπίζω ότι τώρα που συστήθηκε το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου, θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες.

Οι κατώτατοι μισθοί είναι υψηλοί

– Νομίζετε ότι πρέπει να μειωθούν οι κατώτατοι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα;

– Δημιουργήθηκε μεγάλος θόρυβος σε σχέση με αυτό και λυπάμαι γιατί δημιουργήθηκε πιθανόν εξαιτίας παραπληροφόρησης. Δεν είναι αλήθεια ότι ζητήσαμε ποτέ την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων. Κάποιες φορές, δηλώσεις που αποδίδονται στην τρόικα από κάποια μέσα ενημέρωσης είναι καθαρά εφευρήματα και μας παρουσιάζουν ως τέρατα. Αυτό που ζητήσαμε είναι ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να ξεκινήσει συζητήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους για να δουν τι πρέπει να γίνει, προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Ο κατώτατος μισθός είναι μια από τις παραμέτρους. Αλλά η ευρύτερη εικόνα είναι η εξής: η Ελλάδα έχει εξωτερικό έλλειμμα 9% του ΑΕΠ. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συζητήσουν τι πρέπει να γίνει για να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα. Προσωπικά, ανησυχώ για την ανεργία των ατόμων με μειωμένα προσόντα. Αυτοί οι άνθρωποι δυσκολεύονται να βρουν δουλειά. Η μείωση του δημόσιου τομέα θα οδηγήσει πολλά άτομα με μειωμένα προσόντα εκτός αγοράς εργασίας. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι ο κατώτατος μισθός, οι φόροι και οι επιβαρύνσεις δεν θα αποτελέσουν εμπόδιο στο να βρουν αυτοί οι άνθρωποι δουλειά. Νομίζουμε ότι καλό θα ήταν οι κοινωνικοί εταίροι να τα συζητήσουν όλα αυτά.

– Εχετε κάποιο σημείο αναφοράς, όπως ο κατώτατος μισθός στην Πορτογαλία για παράδειγμα;

– Οχι. Θέλουμε η Ελλάδα να βρει το κατάλληλο επίπεδο με βάση την οικονομική κατάσταση. Η οικονομική κατάσταση εδώ είναι χειρότερη απ’ ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος. Η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να δουν τι χρειάζεται ώστε να βγει η Ελλάδα από αυτή την κρίση. Οι κατώτατοι μισθοί στην Ελλάδα είναι υψηλότεροι σε σχέση με άλλα κράτη-μέλη που έχουν τα ίδια επίπεδα οικονομικής ευημερίας και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να εξετάσουν εάν αυτό είναι εμπόδιο στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

– Υπήρξε μεγάλη αντίδραση στο γεγονός ότι παρενέβητε σε θέματα λειτουργίας της Δικαιοσύνης. Πώς απαντάτε στην κριτική που ασκήθηκε;

– Εχουμε απόλυτο σεβασμό στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και δεν ζητήσαμε ποτέ κάτι που αντίκειται στο Σύνταγμα. Το θέμα είναι ότι υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός εκκρεμών υποθέσεων στα δικαστήρια, κυρίως φορολογικών. Εάν ο κόσμος πιστέψει ότι ο φορολογικός μηχανισμός δεν είναι ικανός να εισπράξει τα έσοδα ή εάν πιστέψει ότι δεν θα δικαστεί (σ.σ. για φορολογικές παραβάσεις), τότε δεν θα πληρώνει φόρους. Επίσης, οι επενδυτές πρέπει να έχουν εμπιστοσύνη ότι το νομικό σύστημα είναι λειτουργικό και ότι μπορεί να προστατεύσει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Γι’ αυτούς τους λόγους έχει σημασία να τροποποιηθεί το δικαστικό σύστημα.

Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένετε άμεσα φως στο τούνελ

– Πολλοί στην Ελλάδα πιστεύουν ότι η διακοπή της αποστολής της τρόικας, πριν από περίπου ένα μήνα, ήταν ένα σήμα αφύπνισης για την κυβέρνηση και υποστηρίζουν ότι εάν είχε γίνει νωρίτερα θα υπήρχε μεγαλύτερη πρόοδος στην υλοποίηση του προγράμματος. Μετανιώνετε που δεν το κάνατε νωρίτερα;

– Οταν βρισκόμαστε σε μια τέτοια κατάσταση, πρέπει να ζυγίσουμε τις επιπτώσεις μιας διακοπής της αποστολής. Δημιουργεί αβεβαιότητα, έχει επιπτώσεις στις αγορές, στις τράπεζες. Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι, εάν πιστεύουμε ότι η παρουσία μας εδώ δεν βοηθάει, επειδή οι Αρχές χρειάζονται περισσότερο χρόνο να αποφασίσουν τι πρέπει να κάνουν, τότε δεν διστάζουμε να διακόψουμε την αποστολή. Επιτρέψτε μου να σας πω, όμως, ότι την τελευταία φορά η απόφασή μας ήταν σε συμφωνία με τον υπουργό Οικονομικών, κ. Βενιζέλο. Δεν υπήρξε κάποια διαφωνία.

– Στην αρχή αυτής της διαδικασίας φαινόταν ότι υπήρχε στην Ελλάδα μια συμμαχία «προθύμων» να υποστηρίξουν τις μεταρρυθμίσεις. Τώρα φαίνεται να σχηματίζεται μια συμμαχία «απρόθυμων». Νομίζετε ότι πρόκειται για μια χαμένη υπόθεση;

– Εχω την αίσθηση ότι η πλειονότητα των Ελλήνων πολιτών αναγνωρίζει πως πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν. Γενικά, νομίζω ότι υπάρχει η βούληση οι πολίτες να υποστηρίξουν την εφαρμογή φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων. Νομίζω, όμως, ότι θα ήταν σημαντικό να καταλάβουν ότι δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουν, άμεσα, το φως στην άκρη του τούνελ. Η Ελλάδα βρισκόταν σε πολύ κακή οικονομική κατάσταση. Οι μεταρρυθμίσεις καθυστέρησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και τώρα πρέπει να καλυφθεί το κενό σύντομα. Αυτό είναι πολύ δύσκολο, πολύ επώδυνο, και όλοι πρέπει να κάνουν αυτή την προσπάθεια.

– Σας ανησυχεί το ενδεχόμενο να σχηματιστεί μια πλειοψηφία, που θα πει «δεν αντέχουμε να κάνουμε ό,τι απαιτείται για να μείνουμε στο ευρώ»;

– Αυτοί που σκέφτονται έτσι, θα πρέπει να αναλογιστούν ποια είναι η εναλλακτική λύση. Προσωπικά, δεν πιστεύω πως εάν, υποθετικά μιλώντας, φύγει η Ελλάδα από την Ευρωζώνη, οι συνθήκες θα είναι καλύτερες για τη χώρα. Ακόμη και εκτός Ευρωζώνης, δεν μπορείτε, για παράδειγμα, να συνεχίσει η ύπαρξη ενός αναποτελεσματικού φορολογικού συστήματος. Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν.

– Ασκείται η κριτική στην Κομισιόν ότι στο παρελθόν δεν μπόρεσε να εντοπίσει έγκαιρα ότι η Ελλάδα ήταν ασυνεπής στις υποχρεώσεις της έναντι της Ε.Ε.

– Νομίζω ότι υπήρξε μια καθαρή αποτυχία του μηχανισμού παρακολούθησης της Ε.Ε. Αυτό έχει αναγνωριστεί και είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο έχουμε δημιουργήσει ένα νέο, που δεν παρακολουθεί μόνο τις δημοσιονομικές, αλλά και τις μακροοικονομικές ανισορροπίες. Αυτές οι πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν ακριβώς για να μην επαναληφθούν οι αστοχίες στις οποίες αναφέρεστε. Είναι μια πρόκληση για όλους μας.

– Σας ανησυχούν οι καθυστερήσεις πληρωμών του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα;

– Μας ανησυχούν πάρα πολύ, γιατί έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία. Βλέπω δύο προτεραιότητες. Πρώτη, να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα αυξηθούν περαιτέρω οι οφειλές. Γι’ αυτό είναι σημαντικές οι μεταρρυθμίσεις που γίνονται, για παράδειγμα, στον τομέα της δημόσιας υγείας, όπου υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών. Δεύτερη, να μειωθούν οι υφιστάμενες οφειλές. Συμφωνήσαμε με την κυβέρνηση να μειωθούν αυτές οι οφειλές με τους νέους πόρους. Επίσης, πρόσφατα εντάξαμε τη μείωση των καθυστερήσεων των πληρωμών ως «κριτήριο επίδοσης» (σ.σ. για την αξιολόγηση και την καταβολή των δόσεων). Ετσι έχουμε έναν μηχανισμό, που θα εξασφαλίσει στην κυβέρνηση ότι δεν θα υπάρχουν καθυστερήσεις πληρωμών στο μέλλον.

Η Αθήνα επιλέγει τους τρόπους μείωσης του ελλείμματος

– Είναι επαρκές το σύστημα των τριμηνιαίων αξιολογήσεων ή νομίζετε ότι πρέπει να ενισχυθεί η εποπτεία της τρόικας;

– Κατ’ αρχάς γίνονται και ενδιάμεσες αποστολές σε τεχνικό επίπεδο. Είμαστε εδώ κάθε μήνα ή κάθε δεύτερο μήνα. Επίσης, έχουμε τηλεφωνικές επαφές, ανταλλάσσουμε e-mails και πρακτικά είμαστε σε καθημερινή επαφή με τις ελληνικές αρχές. Εχουμε εδώ ένα γραφείο και έναν συνάδελφο που εργάζεται, μόνιμα, για το πρόγραμμα.

Επίσης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ένα γραφείο στην Αθήνα. Υπάρχει, επιπλέον, η Ομάδα Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Task Force), που έχει σαν ρόλο να παρέχει τεχνική βοήθεια. Θα έρθουν επίσης και άλλα στελέχη στην Ελλάδα για να βοηθήσουν στην εφαρμογή των μέτρων που συμφωνήθηκαν. Θα σκεφτούμε εάν χρειάζεται να είμαστε κι εμείς περισσότερο παρόντες στην Αθήνα.

– Νομίζετε ότι η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης συνιστά σημαντικό πρόβλημα;

– Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης είναι πρόβλημα για εσωτερικούς λόγους και για διεθνείς λόγους. Στο εσωτερικό πεδίο έχει ως αποτέλεσμα η κυβέρνηση να έχει περισσότερη δυσκολία στην εφαρμογή κάποιων μεταρρυθμίσεων. Υπάρχουν, επίσης, διαφορετικές απόψεις και στο εσωτερικό του κόμματός της. Επιπλέον, εάν δεν υπάρχει πολιτική συναίνεση είναι δυσκολότερο να αντιμετωπίσει τις ομάδες συμφερόντων. Θα ήταν ευκολότερο να ξεπεραστεί η αντίσταση στις μεταρρυθμίσεις εάν υπήρχε ένα ισχυρό πολιτικό μέτωπο.

Από τη διεθνή σκοπιά, το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι πολλά κράτη-μέλη αμφιβάλλουν εάν η Ελλάδα είναι σε θέση να εφαρμόσει το πρόγραμμα και αυτό προκαλεί μεγάλη ζημιά.

– Ενδεχόμενες εκλογές θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν το πρόγραμμα;

– Δεν επιθυμώ να εμπλακώ σε εσωτερικά πολιτικά θέματα. Αυτό είναι θέμα του εθνικού δημοκρατικού συστήματος.

– Γίνεται μεγάλη συζήτηση για το πρώτο Μνημόνιο και για το εάν έγιναν λάθη ως προς τη «συνταγή», καθώς επίσης και για το εάν η τρόικα άφησε στην ελληνική κυβέρνηση τη δυνατότητα να εστιάσει περισσότερο στους φόρους ή σε περικοπές δαπανών ή άλλα μέτρα.

– Πιστεύω ότι σε γενικές γραμμές δεν έγιναν λάθη στο αρχικό πρόγραμμα. Είναι αλήθεια ότι υποτιμήσαμε το βάθος της ύφεσης. Σε κάποιο βαθμό υπάρχουν εξελίξεις που ξεπερνούν την Ελλάδα και κανένας δεν θα μπορούσε να τις προβλέψει. Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας θα έλεγα ότι η κυβέρνηση έχει μεγάλα περιθώρια να επιλέξει τους τρόπους με τους οποίους θέλει να επιτύχει τους στόχους του προϋπολογισμού. Πρέπει να υπάρχουν πρωτοβουλίες, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών. Επίσης, πιστεύουμε ότι, κατά κάποιο τρόπο, τα επόμενα χρόνια πρέπει να γίνουν περισσότερα στο σκέλος των δαπανών. Αλλά το πώς ακριβώς θα γίνει αυτό είναι επιλογή της κυβέρνησης. Δεν επιβάλλουμε εμείς συγκεκριμένες επιλογές.

– Σας ανησυχεί το γεγονός ότι ίσως πολιτικά και κοινωνικά είναι δύσκολο να ληφθούν τόσα πολλά μέτρα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα;

– Είναι αλήθεια ότι εφαρμόζονται πολλά μέτρα ταυτόχρονα. Εχουμε επίγνωση των δυσκολιών που έχει αυτό για την κυβέρνηση αλλά και για τους πολίτες. Αντιμετωπίζουν τις συνέπειες και από την περιστολή των δαπανών και από την αύξηση των φόρων, των τελών κ.λπ. Εχουμε επίγνωση ότι αυτό είναι πολύ σκληρό. Αλλά θα έλεγα ότι βρισκόμαστε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή, κατά την οποία η Ελλάδα πρέπει να πείσει τη διεθνή κοινότητα και τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης ότι έχει τη θέληση και μπορεί να επιτύχει τους στόχους για τους οποίους η ίδια δεσμεύθηκε. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας να εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα.

– Πώς εξηγείτε τις αστοχίες στην υλοποίηση; Οφείλονται στο ότι η κυβέρνηση δεν έχει τη θέληση, στη «μεταρρυθμιστική κόπωση», στις αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης;

Είναι πολλοί παράγοντες. Τους τελευταίους 18 μήνες αναλήφθηκαν πολλές σημαντικές πρωτοβουλίες. Μια κάποια μεταρρυθμιστική κόπωση δεν μπορεί να αποκλειστεί. Αλλά έχω την εντύπωση ότι η κυβέρνηση παραμένει αποφασισμένη να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις. Οπως όλοι γνωρίζουμε, υπάρχουν ισχυρά συμφέροντα που αντιστέκονται σε κάθε μέτρο, με αποτέλεσμα, κάποιες φορές, η υλοποίησή τους να μην προχωρεί όπως θα περίμενε κανείς. Επιπλέον, δεν είναι μυστικό ότι υπάρχει πρόβλημα στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Ετσι, ακόμη και όταν νομοθετείται κάποιο μέτρο, στα χαμηλότερα επίπεδα δεν εφαρμόζεται όπως προβλεπόταν.
Πηγή: Εφημερία Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

«Φώναξε είμαι ζωντανός»

Μπορεί η συνείδησή μας να καταπίνει αμάσητο το τέρας που μας επιβάλλεται;

Μπορεί ανθρώπου νους να χωρέσει όλες τις άκομψες μεταμφιέσεις

του αφύσικου ως να είναι η αδήριτη μοίρα μας;

Μπορεί η τέχνη να περνάει ξυστά από την πραγματικότητα, τυρβάζουσα περί άλλα;

Η τέχνη ως γνωστόν, θέτει ερωτήματα. Ας απαντήσουμε λοιπόν, πριν γίνουμε όλοι –κοινό και ηθοποιοί- μοιραίοι θεατές ενός έργου ανίερου και ασεβούς, που μας καταβροχθίζει.

Τραγούδι

Η νύχτα δίψασε για ίσκιους

για χείλη δίψασε η πηγή

στενάζει ο άνεμος στα φύλλα

κι είναι η σελήνη μοναχή

Μα εγώ διψώ για ένα τραγούδι

να φτάνει ως τους ουρανούς

δίχως φεγγάρια δίχως κρίνους

και δίχως έρωτες νεκρούς

Ένα τραγούδι όλο γαλήνη

ένα τραγούδι φωτεινό

παρθένο από την αγωνία

κι από τη θλίψη ορφανό

Η νύχτα δίψασε για ίσκιους

για χείλη δίψασε η πηγή

μα εγώ διψώ για ένα τραγούδι

να φτάνει μέσα στη ψυχή.

Λόρκα, απόδοση Σωτήρης

«Είμαι ποιητής και κανείς δεν πυροβολεί τους ποιητές»

Λόρκα

Τα μέλη του εκτελεστικού αποσπάσματος του Λόρκα πήραν 500 πεσέτες

ως μπόνους έκαστο.

«Είθισται να δολοφονούν τους ποιητάς»

Nίκος Εγγονόπουλος

Για το «Φώναξε είμαι ζωντανός»

Στην τυχαία ή προσχεδιασμένη συνάντησή του μ’ένα δημοσιογράφο,

ο φασίστας Ρόχας εξομολογείται τους λόγους της στράτευσής του στον φρανκισμό. Χυδαίος και τρυφερός, αυθόρμητος και υπολογιστής, ανθρώπινος και φονικός, ο Ρόχας ξετυλίγει το κουβάρι της εμπλοκής του στο φασιστικό κίνημα.

Η μικρή καθημερινή ιστορία του γίνεται η μεγάλη και με κεφαλαία ιστορία της ανθρωπότητας. Η μοίρα του Ρόχας συναντά τη μοίρα εκατομμυρίων άλλων «καθημερινών» ανθρώπων, που υφαίνουν την ιστορία χωρίς να το γνωρίζουν. Ένα παιχνίδι αφελές, ικανό όμως να αποφασίζει για την τύχη του πλανήτη μας.

Το έργο

Ο Γιώργος Μωρόγιαννης και ο Κίμων Ρηγόπουλος αυτοσκηνοθετούνται και παίζουν στο έργο του Γιάγκου Ανδρεάδη «Φώναξε είμαι ζωντανός»

Το έργο αναφέρεται στη δολοφονία του Λόρκα από τους φασίστες εκτελεστές του και η μυθοπλασία του βασίζεται σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα. Τώρα που το φάντασμα ενός άλλου τύπου φασισμού, ο οποίος απειλεί με φυσικό αφανισμό τον κόσμο της εργασίας, πλανάται πάνω από τη χώρα μας και όλο τον κόσμο, το έργο αποκτά μια τραγική επικαιρότητα.

Από 14 Οκτωβρίου έως 6 Νοεμβρίου κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στις 9.30.

Στο θέατρο Σημείο, ΧαριλάουΤρικούπη 10 (όπισθεν Παντείου)

Για πληροφορίες και κρατήσεις θέσεων:2109229579-6944872040

Η προτεραιότητα της κοινωνικής συνοχής

Του Δημήτρη Σκάλκου

Η βαθιά οικονομική ύφεση και οι προωθούμενες (αναγκαίες) θεσμικές μεταρρυθμίσεις αναπόφευκτα οδηγούν σε θεμελιώδεις κοινωνικές μεταβολές, επιταχύνοντας κοινωνικές διεργασίες ετών, με προφανείς συνέπειες στον κοινωνικό ιστό της χώρας.

Δυστυχώς, αυτές οι κοινωνικές μεταβολές πραγματοποιούνται κυριολεκτικά σε «κενό αέρος», καθώς η ζήτηση για κοινωνική προστασία αυξάνεται κατακόρυφα τη στιγμή που δεν υπάρχει το απαιτούμενο δημοσιονομικό περιθώριο και (το κυριότερο) το μεταπολιτευτικό σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει αναποτελεσματικό, υπο-χρηματοδοτούμενο και κοινωνικά άδικο. Σήμερα λοιπόν, δεν υπάρχουν εκείνοι οι αποτελεσματικοί «αυτόματοι σταθεροποιητές» που θα μπορούσαν να απορροφήσουν τους κοινωνικούς κραδασμούς και να διευκολύνουν την προσαρμογή μέχρι να αποδώσουν (μεσοπρόθεσμα) οι προωθούμενες παρεμβάσεις.

Στην κοινωνική διάστασή του πρόκειται για κεντρικό ζήτημα της πολιτικής ζωής καθώς η πορεία μιας χώρας είναι συλλογική υπόθεση και δεν αφορά την ευημερία συγκεκριμένων μόνο κοινωνικών ομάδων ή επαγγελματικών κατηγοριών. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, οι θεμελιωτές του κλασσικού αλλά και του σύγχρονου φιλελευθερισμού, όπως οι Άνταμ Σμιθ και Φρίντριχ Χάγιεκ, δεν παρέλειπαν να υπενθυμίζουν την αναγκαιότητα της κοινωνικής μέριμνας και τη σημασία των αξιών της κοινωνικής υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης σε «κοινότητες φροντίδας».

Η προβληματική κοινωνική συνοχή έχει όμως και μία ιδιαίτερα σημαντική πολιτική/οικονομική διάσταση καθώς η απουσία της δυσχεραίνει την εφαρμογή των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων. Σε περιβάλλον κοινωνικής διάλυσης οι περισσότεροι πολίτες εμφανίζονται απρόθυμοι να επωμιστούν το μερίδιο των βαρών που τους αναλογεί. Και παρά την προβληματικότητα των συγκεκριμένων όρων, σε κάθε πολιτική μεταρρύθμιση υπεισέρχονται σημαντικά ζητήματα πολιτικής ηθικής και κοινωνικής δικαιοσύνης που καθορίζουν την τελική στάση των πολιτών.

Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε συζήτηση περί κοινωνικής συνοχής οφείλει να συνυπολογίζει τα παρακάτω γνωρίσματα της ελληνικής ιδιαιτερότητας:

- Στην ελληνική κοινωνία διεξάγεται ένας «πόλεμος φθοράς» ή «χαρακωμάτων» μεταξύ των πολυάριθμων κοινωνικών στρωμάτων και επαγγελματικών ομάδων, μία σύγκρουση «όλων εναντίον όλων», με σκοπό την προάσπιση των στενών συμφερόντων τους σε συνθήκες περιορισμένων δημόσιων πόρων και απελευθέρωσης των αγορών.

- Η κατακερματισμένη ελληνική κοινωνία αποτελεί μια κοινωνία «χαμηλής εμπιστοσύνης» όπου το ελάχιστο «κοινωνικό κεφάλαιο» δεν επαρκεί για να ενισχύσει τη συνεργασία ανάμεσα στις κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, είναι ολοφάνερη η καχυποψία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων όπως και με την εκάστοτε κυβέρνηση, κάτι που περιορίζει τις δυνατότητες επίτευξης συμφωνίας.

- Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από τον υψηλότερο και βαθύτερο δείκτη φτώχειας και έναν από τους υψηλότερους δείκτες ανισότητας στην Ευρώπη των 27 κρατών-μελών, γεγονός που διευρύνει την κοινωνική απόσταση και εντείνει την αποξένωση μεταξύ των πολιτών, με αποτέλεσμα να αδιαφορούν για την υιοθέτηση κοινών στόχων.

- Τέλος, η απουσία πολιτικής συναίνεσης που διαχρονικά χαρακτηρίζει το πολιτικό μας σύστημα, ενισχύει τον λαϊκισμό, υποβαθμίζει την ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου και τελικά περιχαρακώνει το εκλογικό σώμα και νομιμοποιεί τον κομματισμό.

Σε αυτό το ιδιαίτερα συγκρουσιακό πολιτικό/κοινωνικό περιβάλλον γίνεται αντιληπτό πως, πέρα από την αμείλικτη πραγματικότητα των αριθμών, το κύριο πρόβλημα της χώρας είναι πολιτικό καθώς, η ελληνική κοινωνία αδυνατεί να αντιληφθεί, να συμφωνήσει και τελικά να στρατευτεί σε μια κοινή προσπάθεια εξόδου από την κρίση. Και κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια μοιάζει εκ των προτέρων καταδικασμένη χωρίς την ύπαρξη της απαραίτητης κοινωνικής συνοχής και την απαιτούμενη κοινωνική συναίνεση.

Στην παρούσα δυσμενή συγκυρία είναι ταυτόχρονα ευκαιρία και αναγκαιότητα να τεθούν οι βάσεις μιας «μεγάλης» και περιεκτικής κοινωνίας, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται ένα λειτουργικό και κοινωνικά δίκαιο σύστημα κοινωνικής μέριμνας που προστατεύει τους ασθενέστερους και αποζημιώνει δίκαια τους «χαμένους» των μεγάλων αλλαγών.

Και σε τελική ανάλυση είναι προφανές ότι, για την οικοδόμηση της αναγκαίας κοινωνικής συναίνεσης απαιτούνται πολιτικές ηγεσίες που μπορούν να αφουγκραστούν, να κατανοήσουν και να εμπνεύσουν την κοινωνία, αντί των τεχνοκρατών που σχεδιάζουν ριζικές παρεμβάσεις σε συνθήκες κοινωνικού εργαστηρίου. Η ανάδειξη, η επιλογή και τελικά η στήριξη των κατάλληλων ηγεσιών δεν είναι λοιπόν επουσιώδης διανοητική άσκηση αλλά αντίθετα, άμεση προτεραιότητα ώστε να έχει ο τόπος επόμενη μέρα.

*Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας-διεθνολόγος, διευθυντής του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών.

Πηγή: ATHENS VOICE

Aς τους διώξουμε

Του Κώστα Γιαννακίδη

Έγραψα για τον ρεαλισμό των ξένων, πιθανολογώντας ότι θα μας είναι περισσότερο χρήσιμος από το πατριωτισμό των Ελλήνων. Άλλωστε ο δρόμος αυτής της χώρας προς την καταστροφή ήταν πάντα στολισμένος με δάφνες και εθνικά χρώματα. Όπως ήταν θεμιτό και αναμενόμενο, το άρθρο δεν συγκέντρωσε θετικά σχόλια από το σύνολο των αναγνωστών του. Λογικό. Μάλιστα ένας εξ' αυτών μου έγραψε ότι μπορεί να τα ξαναπούμε και με τα όπλα, ενώ στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κατέφτασαν αρκετές κομψές και ορισμένες άγαρμπες ενστάσεις. Κατάλαβα λοιπόν, με κάποια καθυστέρηση είναι η αλήθεια, ότι ιστορικά η έννοια του δωσιλογισμού επανακάμπτει. Το ξανασκέφτηκα. Και αν τελικά έχουν δίκαιο όλοι αυτοί που βάζουν τη λεβεντιά πάνω από τα μετρητά και τα ιερά πιο ψηλά από τα ασφάλιστρα κινδύνου; Μήπως, τελικά, το αίτημα που πρέπει να μας συσπειρώσει είναι η φυγή της τρόικας ή, τέλος πάντων, η δυναμική επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου;

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι οι φωνές της γενναιότητας κάνουν την οργή μας αγρίμι στο κυνήγι των ξένων. Μάλιστα κατά την άτακτη φυγή τους, σκορπούν στο τιμημένο ελληνικό χώμα και όλες τις απαιτήσεις για τα τελευταία δάνεια που λάβαμε. Οι δανειστές έφυγαν, κανένας δεν άπλωσε χέρι στον εθνικό μας πλούτο, επιτέλους μόνοι! Έχει κανείς καμιά ιδέα για το πως θα πληρωθούν οι μισθοί του Νοεμβρίου; Και εντάξει, θα αξιοποιήσουμε τα πετρέλαια, τα ορυκτά, τις μετοχές της Τράπεζας Ανατολής και την αγάπη του Πούτιν. Όμως μέχρι να κολυμπήσουμε στο μετρητό, υπάρχει καμιά πραγματικά καλή ιδέα; Εννοείται ότι αφού ξεκινήσαμε δυνατά και εθνικά, μπορούμε να θεωρήσουμε απεχθές, παράνομο, το δημόσιο χρέος και να σταματήσουμε τις πληρωμές. Καλό, όμως θα αναστήσουμε την Αλβανία του Χότζα εντός ελληνικής επικράτειας. Στο μεταξύ θα έχει μπει ο Δεκέμβριος και ακόμα δεν θα υπάρχουν μετρητά για τους μισθούς και τις συντάξεις.

Εναλλακτικό σενάριο: δεν διώχνουμε τους δανειστές μας, αλλά βάζουμε μπροστά τον Σαμαρά για να πετύχει την επαναδιαπραγμάτευση. Αλλά ο πρόεδρος Αντώνης, που εφοδεύει με την ορμή του Παύλου Μελά, πάει και σπάει τα μούτρα του στην άρνηση των δανειστών μας. Ναι, υπάρχει και αυτό το ενδεχόμενο, να απορρίψει η Μέρκελ τους όρους του Σαμαρά. Εδώ, βέβαια, μπορούμε να παίξουμε τη μπλόφα μας: χρεοκοπούμε και τους παίρνουμε στον όμορφο λαιμό μας. Και αν μας πουν ότι «τα βλέπουν»; Κάτι αντίστοιχο έκανε και ο Σαμψών με τους αλλόφυλους, αλλά δεν νομίζω ότι του βγήκε.

Το τρίτο σενάριο σκίστηκε πριν καν γραφτεί. Ήταν το χέρι του Παπανδρέου να πετύχει καλύτερους όρους δανεισμού, επιδεικνύοντας αποτελεσματικότητα στο έργο του. Δεν το έκανε για λόγους που οφείλει να εξηγήσει σε μας και στην ιστορία.

Και τώρα ας επιστρέψουμε στην πραγματικότητα, στο βουητό από τις φωνές που υπερασπίζονται τα ιερά και τα όσια, μαζί με την αξιοπρέπεια μας. Μπορούμε να αποφασίσουμε τι ακριβώς θέλουμε; Θα σας πω εγώ τι θέλουμε: δάνεια μακράς διάρκειας, με φιλικό επιτόκιο και σταδιακή, προσαρμογή με όρους και συνθήκες που δεν προσβάλλουν την αξιοπρέπεια μας, δεν υπονομεύουν το βιοτικό μας επίπεδο και δεν εκποιούν τον εθνικό μας πλούτο. Δεν είναι τέλειο; Είναι. Μπορεί μάλιστα να είναι ηθικά σωστό και ιστορικά δίκαιο. Δεν το δέχονται οι δανειστές μας. Ούτως ή άλλως δεν ευθύνονται αυτοί για τη φοροδιαφυγή, τη διοικητική ανεπάρκεια και την πολιτική δολιότητα. Και αυτό φτάνει για να προσδιορίσει την αλήθεια. Οι δανειστές θέτουν τους κανόνες, όχι οι δανειολήπτες. Αυτό δεν μας εμποδίζει να επιλέξουμε τη δική μας οδό της αξιοπρέπειας και της υπερηφάνειας. Ας πούμε για σας μπορεί να είναι αναξιοπρεπής καταναγκασμός η τοποθέτηση επιτρόπου στα δημοσιονομικά της χώρας. Για άλλους, όμως, η ταπείνωση θα είναι μεγαλύτερη αν δεν πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις. Κοντός ψαλμός. Αν δεν χορηγηθεί εγκαίρως η έκτη δόση θα έχουμε την ευκαιρία να κοιτάξουμε και από την άλλη πλευρά του φράχτη δοκιμάζοντας αντοχές και λεβεντιά.

Πηγή: www.protagon.gr

Για την ανασυγκρότηση της κεντροαριστεράς

Του Ανδρέα Παπαδόπουλου

Ο χώρος της κεντροαριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας και της «κοινής λογικής» παρουσιάζει ένα τεράστιο κενό, έχει μείνει ορφανός, χωρίς γνήσια έκφραση και εκπροσώπηση.

Το ΠΑΣΟΚ εκ των πραγμάτων έχει μετακινηθεί σε θέσεις που δεν συνάδουν με αυτές της σοσιαλδημοκρατίας, ούτε καν της «δεξιάς σοσιαλδημοκρατίας». Με τις επιλογές του διαλύει τον κοινωνικό ιστό και οδηγεί μεγάλα τμήματα της κοινωνίας στο περιθώριο.

Οι άλλες δυνάμεις της αριστεράς, όπως εκφράζονται από το ΚΚΕ και το ΣΥΡΙΖΑ, έχουν μετακινηθεί εδώ και καιρό σε παλαιοκομμουνιστικές και αντιευρωπαϊκές θέσεις. Επενδύουν στην καταστροφή και στα συντρίμμια της χώρας. Αδιαφορούν πλήρως για το κόστος που μπορεί να έχουν οι επιλογές τους στην οικονομία και στη λειτουργία της δημόσιας ζωής. Καταλαμβάνουν υπουργεία, κλείνουν τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, βάζουν λουκέτα στα πανεπιστήμια και στα σχολεία, παρακωλύουν τις συγκοινωνίες. Πολλά από αυτά, μάλιστα, τα πράττουν σε αγαστή συνεργασία με το συνδικαλιστικό κατεστημένο του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ.

Με βάση την παραπάνω ανάλυση η Δημοκρατική Αριστερά απευθύνεται σε όλη την ελληνική κοινωνία, στους προοδευτικούς και δημοκρατικούς πολίτες, διατυπώνοντας ένα πολιτικό σχέδιο ανασυγκρότησης του δημοκρατικού σοσιαλιστικού χώρου και της κεντροαριστεράς.

Γνωρίζουμε ότι στον ευρύτερο προοδευτικό και δημοκρατικό χώρο υπάρχουν δυνάμεις που επιθυμούν τις αλλαγές με κοινωνικό πρόταγμα, επενδύουν στη σταθερή παρουσία της χώρας στο στενό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ευρώ, δεν γοητεύονται από τα αποκαΐδια της χώρας.

Για παράδειγμα το επιστημονικό δυναμικό, τα πολιτικά στελέχη που συσπειρώνονται γύρω από το περιοδικό «Μεταρρύθμιση» ή τα στελέχη με αναφορές στο «κοινωνικό ΠΑΣΟΚ» που γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους η χώρα έχει οδηγηθεί στη σημερινή αδιέξοδη κατάσταση και υποστηρίζουν τις αλλαγές με «αριστερό πρόσημο». Σε αυτές αλλά και σε άλλες δυνάμεις η Δημοκρατική Αριστερά απευθύνει το κάλεσμά της για την ανασυγκρότηση του χώρου της κεντροαριστεράς.

Ο Ανδρέας Ε. Παπαδόπουλος είναι εκπρόσωπος Τύπου της Δημοκρατικής Αριστεράς

Πηγή: www.newsbomb.gr

Μας σώζει ένα κούρεμα;

Του Δημήτρη Χατζησωκράτη

Η Δημοκρατική Αριστερά έχει εγκαίρως μιλήσει για μια συνολική ευρωπαϊκή λύση του ευρωπαϊκού προβλήματος, που συνίσταται σε κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και σε ορισμένες χώρες, όπως η Ελλάδα, και σε κρίση χρέους. Προτείναμε τη δημιουργία ενός μηχανισμού κοινής διαχείρισης του χρέους με τη μεταφορά μέρους (το 60%) του ελληνικού χρέους και των άλλων χωρών μελών στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που θα αναλάβει την αποπληρωμή του με παράλληλη έκδοση ευρωομολόγων, τα οποία θα αποπληρώνουν σε βάθος χρόνου και με χαμηλό επιτόκιο τα κράτη μέλη. Την παράλληλη ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την έκδοση αναπτυξιακών ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση ενός ευρωπαϊκού σχεδίου επενδύσεων στις υποδομές, στις νέες τεχνολογίες και στην οικοανάπτυξη, με στόχο την προώθηση της οικονομικής ανάκαμψης και της απασχόλησης.

Η πρότασή μας αυτή σε παράλληλη προώθηση και από πρώην ηγετικές φυσιογνωμίες της ΕΕ και ευρωπαίους οικονομολόγους δεν έτυχε της υποστήριξης ούτε από την αδύναμη ελληνική κυβέρνηση ούτε από τις ηγέτιδες δυνάμεις της ΕΕ.

Επιδίωξή τους, μετά την ανάσα της 21/7/2011 και πολύ περισσότερο σήμερα, είναι να αντιμετωπιστεί η Ελλάδα ως εντελώς ξεχωριστή περίπτωση. Οι λύσεις που προωθούνται πλέον είναι προς την κατεύθυνση της ελεγχόμενης χρεοκοπίας.

Η Δημοκρατική Αριστερά θεωρεί ότι πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή η απόφαση της 21/7 και να καταβληθούν όλες οι αναγκαίες προσπάθειες για να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων, με διασφάλιση ότι θα παρασχεθούν επαρκείς πόροι για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών ώστε να αποφευχθεί το πιστωτικό πνίξιμο της αγοράς. Ενώ, ταυτόχρονα, για να αποφύγει η Ελλάδα τα χειρότερα πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για άμεση μείωση των ελλειμμάτων. Η Δημοκρατική Αριστερά έχει συστηματικά προτείνει τους τρόπους για αυτό.

Ο περαιτέρω διακανονισμός του χρέους, όσο ελκυστική και αν διαφαίνεται η άμεση λογιστική μείωσή του, εμπεριέχει πολλά μεγάλα προβλήματα και δυσκολίες, μεταξύ των οποίων και η εξαιρετικά δύσκολη θέση στην οποία θα περιέλθουν τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία κατέχουν ομόλογα.

Βασική προϋπόθεση εξάλλου είναι ότι η διαδικασία αυτή θα γίνει με όρους που δεν θα αποσταθεροποιούν τη χώρα και κυρίως δεν θα θέτουν σε επισφάλεια τη θέση μας στην ευρωζώνη. Εάν, επίσης, το περαιτέρω κούρεμα γίνει με τα ελλείμματα να βαραίνουν τα δημόσια οικονομικά, πολύ σύντομα θα καταλήξει σε αναπαραγωγή του προβλήματος. Και εμείς, ως Δημοκρατική Αριστερά, αμφισβητούμε αν οι κυβερνητικές προβλέψεις για πρωτογενές πλεόνασμα τον Απρίλιο του 2012 θα έχουν σχέση με την πραγματικότητα.

Ο Δημήτρης Χατζησωκράτης είναι υπεύθυνος της Δημοκρατικής Αριστεράς για την Οικονομική Πολιτική

Η διαχείριση της κρίσης του ελληνικού χρέους

Του Γιώργου Προκοπάκη

Σε όλον τον κόσμο ακόμη και οι πέτρες αντιλαμβάνονται πως οποιοδήποτε γεγονός μπορεί να επηρεάσει τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική κατάσταση μιας χώρας και τις διεθνείς αγορές, πολύ περισσότερο μια χρεοκοπία, θα ανακοινωθεί μέσα σε κάποιο Σαββατοκύριακο. Για πολύ απλούς λόγους: για να ελεγχθούν οι τράπεζες, για να πάρουν μέτρα οι κεφαλαιαγορές, για να ελεγχθούν οι αντιδράσεις του πληθυσμού. Έτσι εξηγείται αυτό που ζούμε ως χώρα τις τελευταίες εβδομάδες. Οι δείκτες είναι χάλια, η κυβέρνηση αδυνατεί ή δεν θέλει να έχει οποιαδήποτε συνεκτική πολιτική, οι εταίροι μας δεν θέλουν ή δεν μπορούν να δώσουν οριστική λύση εδώ και τώρα. Φυσικό επακόλουθο, από την Πέμπτη κάθε εβδομάδας αρχίζει το γαϊτανάκι της άμεσης λύσης. Το μόνο που χρειάζεται για να χτίσει σενάριο άμεσης χρεοκοπίας είναι μια δήλωση Ευρωπαίου αξιωματούχου (όλο και κάποιος κάτι θα πει) ή ένα στραβοπάτημα της ελληνικής κυβέρνησης (το μόνο εύκολο). Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο είχαμε τις δηλώσεις Σόιμπλε.

Τι εiπε ο Γερμανoς

Πιστός στο προχρεοκοπικό τελετουργικό, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας από τις ΗΠΑ δήλωσε χοντρικά τα εξής:

1. Θα εκπλαγεί αν αλλάξουν οι όροι εκταμίευσης της έκτης δόσης.

2. Δεν θα εκπλαγεί εάν αλλάξουν οι όροι του δεύτερου πακέτου διάσωσης της 21/7.

Μετάφραση:

1. Δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει η εκταμίευση της 6ης δόσης εάν δεν καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα οι οποίες υποτίθεται ότι θα άρχιζαν τη Δευτέρα 26/9. Οι διαπραγματεύσεις θα καταλήξουν μόνον εάν η ελληνική πλευρά κατορθώσει να πείσει με ένα αξιόπιστο πλάνο εφαρμογής των συμπεφωνημένων.

2. Τα πάντα σχετικά με την απόφαση της 21/7 είναι στον αέρα. Το μήνυμα δεν ήταν εντελώς καθαρό. Ενώ υπήρχε η δυνατότητα ερμηνείας ως πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τους υποψήφιους εθελοντές για ανταλλαγή ελληνικών ομολόγων, όλος ο κόσμος επέλεξε την εκδοχή της σύντομης έναρξης της διαδικασίας ελεγχόμενης χρεοκοπίας.

Το πρώτο σκέλος των δηλώσεων ήταν το τέλος των φαντασιώσεων της ελληνικής πλευράς για πολιτική λύση τώρα. Τελείωσαν τα αστεία με υπεκφυγές, πολιτικές πιρουέτες και παραπομπή εφαρμογής των αποφάσεων στις καλένδες. Το δεύτερο σκέλος των δηλώσεων ερμηνεύθηκε ως επιθυμία εξεύρεσης οριστικής λύσης σε διάστημα μερικών εβδομάδων – το πολύ μερικών μηνών.

Η πορεiα των αποφάσεων της 21/7

Η ελληνική κυβέρνηση ζητά την όσο το δυνατόν πιο σύντομη εφαρμογή των αποφάσεων της 21/7. Πέρα από την έγκριση για τις αλλαγές στον EFSF από τα ευρωπαϊκά Κοινοβούλια η οποία θεωρείται περισσότερο από βέβαιη, τρεις είναι οι μεγάλες εκκρεμότητες: (α) τα νέα διακρατικά δάνεια, (β) η κατάληξη του προγράμματος εθελοντικής ανταλλαγής ομολόγων (PSI) και (γ) οι ιδιωτικοποιήσεις. Παρά τη ρητορεία για ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών από τη μεριά των δανειστών, η ελληνική πλευρά έχει μεγάλο μέρος της ευθύνης για τις καθυστερήσεις.

Τα νέα διακρατικά δάνεια έχουν κολλήσει στο πρόβλημα που δημιούργησε η ελληνική πλευρά με τους απίστευτου πολιτικού και οικονομικού ερασιτεχνισμού χειρισμούς των απαιτήσεων της Φινλανδίας για εγγυήσεις. Ο Ευ. Βενιζέλος ήταν υπερήφανος για το κατόρθωμά του να αποφύγει τις εμπράγματες εγγυήσεις – έχουν πολιτικό κόστος αριστερά και δεξιά, βλέπετε. Μέχρι που γύρισε το κεφάλι και είδε τη χιονοστιβάδα. Είχε επιλεγεί η χειρότερη δυνατή λύση, μάλιστα με ελληνική πρωτοβουλία!

Είναι γνωστό ότι οι προτάσεις που παρουσίασε στην Άνγκελα Μέρκελ η ελληνική αντιπροσωπεία το μεσημέρι της 21/7 ήταν «εκτός θέματος». Όπως έγραψε ο διεθνής Τύπος, η Ελλάδα παρακολούθησε τις εξελίξεις από την κερκίδα (from the sidelines). Το ίδιο βράδυ, ο Νικολά Σαρκοζί απαίτησε τη διαβεβαίωση συμμετοχής των ελληνικών τραπεζών στο PSI. Του δόθηκε, έπειτα από διαβουλεύσεις μιας ώρας. Από την επομένη αρχίζουν τα παιχνίδια της εξαίρεσης της Αγροτικής Τράπεζας και του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Επειδή όταν οι τραπεζίτες συζητούν για διαγραφές (ζημίες δηλαδή) μερικών δισεκατομμυρίων, μόνο αφελής μπορεί να αναμένει ότι θα πιαστούν κορόιδα. Όταν η συμμετοχή γαλλικών σε ελληνικές τράπεζες καταλήγει σε ζημίες δισεκατομμυρίων για τις πρώτες από την ανταλλαγή ελληνικών ομολόγων, είναι παραλογισμός να αναμένεται ότι οι ελληνικές τράπεζες θα μείνουν απ’ έξω. Πήρε σχεδόν δύο μήνες για να καταλήξουν οι κρατικές ελληνικές τράπεζες στην «οικειοθελή» συμμετοχή τους στο PSI.

Όσον αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις, με εξαίρεση την «εύκολη» πώληση του ΟΤΕ (περίπου το 20% της υποχρέωσης μέχρι 30/9), η τρόικα βρήκε αρχές Σεπτεμβρίου τη διαδικασία εκεί που ήταν τον Φεβρουάριο.

Αν στα παραπάνω προστεθεί η αβεβαιότητα για την ελληνική θέση στα άλλα ζητήματα που σχετίζονται με την απόφαση της 21/7 και την παντελή απουσία όχι διακομματικής συναίνεσης αλλά απλής συνεννόησης, είναι σαφές ότι η άλλη πλευρά των διαπραγματεύσεων κάθε άλλο παρά έχει λόγο να επιταχύνει τις διαδικασίες. Τη στιγμή που Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία έχουν αποδεχθεί τη νομοθετική/συνταγματική κατοχύρωση ελεγχόμενων ελλειμμάτων, στην Ελλάδα υπάρχει η κατηγορηματική άρνηση από τους πάντες. Όλοι, εκτός από την κυβέρνηση (κι αυτή εν μέρει), θεωρούν το καθεστώς της «επιλεκτικής χρεοκοπίας», αν και αναγκαίο για την εφαρμογή των αποφάσεων της 21/7, περίπου ως εθνική καταστροφή.

Τέλος, η διακοπή των συνομιλιών με την τρόικα την 1/9 και η εκβιαστική αναπομπή της απόφασης για την 6η δόση στους «πολιτικούς προϊσταμένους των τεχνοκρατών», ενώ όλοι σχεδόν οι στόχοι ήταν μακράν των προβλεπομένων και η επικοινωνιακή διαχείριση της διακοπής την παρουσίαζε ως αντίσταση στην τρόικα,, κατέδειξαν ότι η ελληνική πλευρά εξακολουθούσε να πορεύεται με την υπόθεση της «αναγκαστικής σωτηρίας» –για τους άλλους βέβαια– ανεξαρτήτως κόστους και επιπτώσεων.

Τα παραπάνω περιγράφουν ένα σκηνικό στο οποίο η Ελλάδα προσέρχεται όχι μόνον ως αφερέγγυος συνομιλητής, αλλά και με αδυναμία να προσλάβει τη βαρύτητα της κατάστασης. Οι δηλώσεις Σόιμπλε έπρεπε να αναμένονται. Έτσι μπήκε στο τραπέζι η ελεγχόμενη χρεοκοπία.

Η σημερινή κατάσταση με το χρέος

Η ελεγχόμενη χρεοκοπία δεν είναι τίποτε άλλο παρά το βαθύ κούρεμα των πιστωτών μας, με την οικονομική και πολιτική στήριξη των εταίρων μας για την άμβλυνση των επιπτώσεων, τόσο για την Ελλάδα όσο και για τους πιστωτές της. Τόσο βαθύ όσο χρειάζεται ώστε το χρέος μας να είναι βιώσιμο. Με το τέλος της διαδικασίας όχι μόνο πρέπει να ικανοποιούνται κάποιοι δείκτες, αλλά οι πιστωτές πρέπει να είναι πεπεισμένοι ότι η Ελλάδα θα είναι σε θέση να αντεπεξέρχεται στις δανειακές της υποχρεώσεις χωρίς να καταφεύγει στα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης. Την επόμενη μέρα, η χώρα πρέπει είτε να έχει μηδενικά ελλείμματα (ακόμη καλύτερα, πλεόνασμα) είτε να έχει αποκαταστήσει την αξιοπιστία της και να μπορεί να δανείζεται από τις αγορές με εύλογα επιτόκια. Η ελεγχόμενη χρεοκοπία δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας άσκησης σε λογιστικά φύλλα και διαπραγμάτευσης με πιστωτές. Απαιτεί την αξιόπιστη απόδειξη της προσήλωσης σε ριζικές αλλαγές στην ελληνική οικονομία και κοινωνία – αυτό ακριβώς που η χώρα μας αρνείται πεισματικά να κάνει επί ενάμισι χρόνο τώρα.

Στην ενδεχόμενη έναρξη της διαδικασίας για ελεγχόμενη πτώχευση, η χώρα μας προσέρχεται χωρίς διαπραγματευτική ισχύ. Το οξύμωρο είναι ότι για να χρεοκοπήσει μια χώρα χωρίς να διαλυθεί χρειάζεται χρήματα. Πολλά χρήματα. Χρειάζεται αποθεματικό για να λειτουργήσει έστω και στοιχειωδώς το κράτος επί τουλάχιστον έξι μήνες. Απαιτείται ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και των ασφαλιστικών ταμείων που θα έχουν πτωχεύσει, πληρωμή τόκων και αντικατάσταση του βραχυπρόθεσμου δανεισμού. Το συνολικό ύψος του ποσού εξαρτάται από το βάθος του κουρέματος, την κατάρρευση ή μη των εσόδων και τη διάρκεια της διαδικασίας. Ενδεικτικά, για κούρεμα 65% των ομολόγων ελληνικού δικαίου, το ποσόν αυτό εκτιμάται σε 50 - 70 δισ. €, χωρίς να συνεκτιμώνται ενδεχόμενες ανάγκες που θα προκύψουν από την κατάπτωση των εγγυήσεων του Ελληνικού Δημοσίου. Η μόνη δυνατότητα «χρηματοδότησης του διακανονισμού του ελληνικού χρέους» παρέχεται από τον Μηχανισμό Στήριξης. Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Από τα ελληνικά ομόλογα, συνολικής ονομαστικής αξίας 236 δισ. €, περίπου 80 δισ. € κατέχουν κεντρικές τράπεζες και περίπου 40 δισ. € εμπορικές τράπεζες της Ευρωζώνης. Κούρεμα των δανειστών μας απαιτεί ανακεφαλαιοποίησή τους. Ενδεικτικά πάλι, για κούρεμα 65% των ομολόγων ελληνικού δικαίου, εκτιμάται ότι απαιτούνται 60 – 70 δισ. € για την ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών (κεντρικών και εμπορικών), με μεγάλο ποσοστό αυτής της απαίτησης να αναλαμβάνεται από τις εθνικές κυβερνήσεις. Στο ποσόν αυτό προστίθενται και οι όποιες επιπτώσεις από τον απαιτούμενο διακανονισμό της ρευστότητας (περίπου 105 δισ. €) που παρέχει η ΕΚΤ προς τις ελληνικές τράπεζες έναντι εγγυήσεων, καθώς και οι δευτερογενείς επιπτώσεις από τον ιδιωτικό δανεισμό ελληνικών φορέων (ύψους περίπου 160 δισ. €).

Σε όποια διαδικασία διακανονισμού του ελληνικού χρέους, οι θεσμικοί δανειστές μας πρέπει να καταβάλουν σημαντικά ποσά, τόσο ως δάνεια προς τη χώρα μας μόνο και μόνο για να περάσει τη διαδικασία του διακανονισμού (οπότε ένα μέρος του κουρέματος χάνεται ως όφελος από την πρώτη στιγμή), όσο και ως άμεσες εκταμιεύσεις για να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις του κουρέματος των ελληνικών ομολόγων. Είναι προφανές ότι στη διαδικασία αυτή η ελληνική πλευρά θα καταλάβει τη συνηθισμένη θέση της: θεατής από την κερκίδα. Οι δανειστές μας θα καταλήξουν σε μια ισορροπία ανάμεσα στα μακροπρόθεσμα οφέλη από τον διακανονισμό του ελληνικού χρέους και το άμεσο κόστος εκτέλεσης. Η επιθυμητή ή προβλεπόμενη θέση της Ελλάδας ως μέλους της Ευρωζώνης μπορεί να επηρεάσει το σημείο ισορροπίας, άρα και το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα του διακανονισμού. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητος ο συντονισμός του βηματισμού της Ελλάδας με αυτόν των χωρών της Ευρωζώνης. Μόνος δρόμος για τη χώρα μας, εφ’ όσον η παραμονή στο ευρώ εξακολουθεί να είναι στόχος απόλυτης προτεραιότητας, είναι η απαρέγκλιτη εφαρμογή όλων των συμφωνιών στο πλαίσιο των προγραμμάτων στήριξης.

Ο μονoδρομος (;) προς την κερκiδα

Η εξαιρετικά δύσκολη θέση στην οποία έχει βρεθεί η χώρα μας να έχει εκχωρήσει στους θεσμικούς δανειστές και τις δύο θέσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ήταν ένα πιθανό ενδεχόμενο (για κάποιους, βεβαιότητα) από τη στιγμή της υπογραφής του Μνημονίου τον Μάιο 2010. Με τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης, σταδιακά, το ελληνικό χρέος περνούσε από τις «αγορές» στους θεσμικούς δανειστές, στις κυβερνήσεις των χωρών της Ευρωζώνης. Η σημερινή κατάσταση φαντάζει φυσική κατάληξη της εμπλοκής με την τρόικα. Η μόνη περίπτωση αποφυγής του σημερινού περιοριστικού πλαισίου ήταν η απεξάρτηση από τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης. Οι πιθανοί τρόποι ήταν γνωστοί από την πρώτη στιγμή:

1. Αποκατάσταση της φερεγγυότητας και έξοδος στις αγορές, όπως άλλωστε προέβλεπε και το Μνημόνιο τον Μάιο 2010

2. Μείωση των δανειακών αναγκών ή και του χρέους με αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, όπως άλλωστε συμφωνήθηκε με την τρόικα τον Φεβρουάριο 2011

3. Δανεισμός από τρίτη πηγή: Κίνα, Ρωσία, Ιράν, Βενεζουέλα, όπως άλλωστε πρότειναν ο Μίκης και άλλοι

4. Η άνευ όρων απεμπλοκή από τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης, όπως άλλωστε προπαγανδίζει κομμάτι της Αριστεράς.

Αν αποκλείσουμε την αυτοκτονική επιλογή της άτακτης χρεοκοπίας που συνεπάγεται η τελευταία επιλογή και τις εγγενείς δυσκολίες του δανεισμού από τρίτον, οι δύο πρώτοι δρόμοι σχετίζονταν με τον τρόπο εκτέλεσης των προβλέψεων του Μνημονίου. Ακόμη και εάν υποθέσουμε ότι οι αρχικές προβλέψεις του Μνημονίου ήταν υπερβολικές, άρα η εναλλακτική εκδοχή σύντομης εξόδου στις αγορές δεν μπορούσε να υπάρξει παρά μόνο έπειτα από εντατική προσπάθεια κατά το πρώτο εξάμηνο, η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας ήταν αποκλειστική αρμοδιότητα της ελληνικής πλευράς. Η μη τήρηση των κατά καιρούς συμφωνιών οδήγησε στην κατάσταση που σήμερα φαντάζει αδιέξοδη. Έχει ειπωθεί ότι ο μόνος τρόπος για να απαλλαγούμε από το Μνημόνιο είναι να το εκτελέσουμε πιστά.

Και τωρα τι;

Για να αποφύγει η Ελλάδα τα χειρότερα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή η απόφαση της 21/7 και η χώρα μας να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για μείωση των ελλειμμάτων. Ο διακανονισμός του ελληνικού χρέους φαίνεται αναπόφευκτος. Το βαθύ κούρεμα (η ελεγχόμενη χρεοκοπία) είναι απαραίτητο να γίνει με μηδενικά ελλείμματα ή και με πλεονάσματα. Όσο ελκυστική και αν διαφαίνεται η άμεση λογιστική μείωση του χρέους, εάν γίνει με τα ελλείμματα να βαραίνουν τα δημόσια οικονομικά, πολύ σύντομα θα καταλήξει σε αναπαραγωγή του προβλήματος.

Από τα παραπάνω είναι σαφές ότι η ελληνική κυβέρνηση κάθε άλλο παρά στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων διαχειριζόμενη την κρίση. Η λύση στο πλαίσιο της κοινοβουλευτική δημοκρατίας είναι η επιλογή του διαχειριστή της κρίσης καταφεύγοντας στη λαϊκή ετυμηγορία με τα δεδομένα όπως έχουν διαμορφωθεί σήμερα.

Όμως, εκλογές πριν καταλήξει επιτυχώς η διαδικασία εφαρμογής των αποφάσεων της 21/7 και χωρίς στοιχειώδη συνεννόηση στα κρίσιμα ζητήματα σημαίνουν, σχεδόν με βεβαιότητα, την επιλογή της άμεσης χρεοκοπίας. Δημοκρατικά μεν, καταστροφικά δε.

Πηγή: the books journal

Στην κανονική... Δανία!

Οι εξι υπουργοί του Λαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος με επικεφαλής τον πρόεδρο του κόμματος (και υπουργό εξωτερικών) Βίλι Σόβνταλ

Τη νέα της, τρικομματική κυβέρνηση συνασπισμού παρουσίασε χθες η Σοσιαλδημοκράτισσα Χέλε Θόρνινγκ-Σμιτ, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στην ιστορία της Δανίας. Η γυναικεία παρουσία είναι έντονη, από τους 23 υπουργούς, οι εννέα είναι γυναίκες. Η μοιρασιά φαίνεται δίκαιη - οι έντεκα υπουργοί προέρχονται από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, οι έξι από τους εκ δεξιών τους εταίρους, τους Σοσιαλφιλελεύθερους, και οι υπόλοιποι έξι από τους εξ αριστερών τους εταίρους, το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα. O μέσος όρος ηλικίας είναι μάλλον χαμηλός - σχεδόν όλα τα πρόσωπα είναι καινούργια, μόνο δύο διαθέτουν προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία. Αλλά οι ισορροπίες προβλέπονται δύσκολες: ο κυβερνητικός συνασπισμός περιλαμβάνει από φιλελεύθερους φίλους της αγοράς έως πρώην κομμουνιστές, ενώ στηρίζεται για την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στην αριστερή, αντικαπιταλιστική, ευρωσκεπτικιστική Κοκκινοπράσινη Συμμαχία.

«Η χώρα αντιμετωπίζει μια δύσκολη οικονομική κατάσταση, πρέπει να εργαστούμε όλοι σκληρά για να βγούμε από αυτή την κρίση και πρέπει να εργαστούμε από κοινού. Είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε», δήλωσε πάντως χθες η νέα πρωθυπουργός. Ως επικεφαλής του Κόκκινου Μπλοκ, η 44χρονη Χέλε Θόρνινγκ-Σμιτ έβαλε στις εκλογές της 15ης Σεπτεμβρίου τέλος σε μια δεκαετία κεντροδεξιάς διακυβέρνησης της Δανίας. Το κόμμα της, οι Σοσιαλδημοκράτες, δεν τα πήγε ιδιαίτερα καλά, ήρθε δεύτερο πίσω από τους Φιλελεύθερους, έχασε ένα ποσοστό της τάξης του 0,6% σε σύγκριση με τις εκλογές του 2007. Η συμμαχία με τους Σοσιαλφιλελεύθερους και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, όμως, είχε ήδη κλείσει μετεκλογικά, ακολούθησαν δύσκολα παζάρια μεταξύ των εταίρων για το νέο κυβερνητικό πρόγραμμα.

Αγνοώντας τις προειδοποιήσεις της δανικής κεντρικής τράπεζας πως η οικονομία βρίσκεται στον δρόμο της σταδιακής ανάπτυξης (το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί φέτος κατά 1,5%) και δεν χρειάζονται περαιτέρω πακέτα τόνωσης, η νέα κυβέρνηση παρουσίασε ένα πακέτο αναζωογόνησης της οικονομίας με 10 δισεκατομμύρια κορόνες (1,35 δισ. ευρώ) μέσω προγραμμάτων δημόσιων έργων, ξεκαθάρισε εντούτοις πως θα συμμορφωθεί με τη σύσταση της ΕΕ να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2013, από 3,8% που αναμένεται να φτάσει φέτος και 4,6% που προβλέπεται του χρόνου. Στόχος της νέα κυβέρνησης, να δημιουργήσει 135.000 νέες θέσεις εργασίας έως το 2020 - όπως επίσης να μειώσει μέχρι τότε κατά 40% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να φτάσουν να καλύπτουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τις μισές ενεργειακές ανάγκες της Δανίας.

«ΠΡΑΣΙΝΟΙ» ΦΟΡΟΙ. Οι τρεις κυβερνητικοί εταίροι συμφώνησαν να αυξήσουν τον ΦΠΑ στον καπνό και το τζανκ φουντ (πέραν του νέου φόρου στο λίπος που επέβαλε η Δανία, σε παγκόσμια πρώτη, το Σάββατο) και να επιβάλουν διόδια στους αυτοκινητιστές που εισέρχονται στην Κοπεγχάγη, κάνοντας όμως παράλληλα φθηνότερα τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ωστόσο οι βαρύτεροι φόροι στις τράπεζες και τους πλούσιους που πρότεινε προεκλογικά η Χέλε Θόρνινγκ-Σμιτ έμειναν στα χαρτιά. Η Μαργκρέτε Βέσταγκερ, η επικεφαλής των Σοσιαλφιλελευθέρων και νέα αντιπρόεδρος, υπουργός Οικονομίας και Εσωτερικών της κυβέρνησης, απαίτησε και επέτυχε να μην εφαρμοστούν. Αντ' αυτού, η νέα κυβέρνηση θα αρχίσει προετοιμασίες για μια φορολογική μεταρρύθμιση που θα μειώσει τους φόρους εισοδήματος σε μια ευρεία γκάμα.

Στη κυβέρνηση συνεργασίας το Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα (που ιδεολογικά βρίσκεται πάρα πολύ κοντά στη Δημοκρατική Αριστερά) συμμετέχει με 6 υπουργούς. Ο πρόεδρος του κόμματος Βίλι Σόβνταλ ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών, ο Ολεν Σόν (πρών πρόεδρος του ΚΚ Δανίας) ανέλαβε υπουργός Επιχειρήσεων & Ανάπτυξης, ο 26άχρονος Τορ Πέντερσεν υπουργός Φορολόγησης, η Ιντα Ακεν υπουργός Περιβάλλοντος, η Αστριντ Κραγκ υπουργός Υγείας και η Πια Ολσεν Ντιρ υπουργός Εμπορίου.

Πηγή: Εφημερίδα Τα Νέα

Συνέντευξη Φώτη Κουβέλη στο Newsbomb.gr

Συνέντευξη: Κατερίνα Σινάνη

Αλαλούμ αποφάσεων καταλογίζει στην κυβέρνηση ο πρόεδρος της Δημοκρατικής Αριστεράς κ. Φώτης Κουβέλης στην αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε στο "Newsbomb.gr". Παρουσιάζει τις προτάσεις του κόμματός του για δημόσια έσοδα, την εργασιακή εφεδρεία και τους συσχετισμούς στην Αριστερά, αποδίδοντας εμμέσως πλην σαφώς τα του καίσαρος τω καίσαρι.

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, την οποία παρουσιάζουμε σε δύο μέρη (το δεύτερο μέρος της θα δημοσιευτεί αύριο), ο κ. Κουβέλης τάσσεται σαφώς υπέρ της παραμονής της χώρας στην ευρωζώνη και στην Ε.Ε., ζητά η ηγεσία της Δικαιοσύνης να μην ορίζεται από την κυβέρνηση αλλά να εκλέγεται από τους ίδιους τους δικαστές, κατηγορεί εμμέσως το ΠΑΣΟΚ για δεξιά πολιτική και τον ΣΥΡΙΖΑ ότι έχει γίνει «ουρά» του ΚΚΕ και βλέπει τις εκλογές ως μόνη λύση στο αδιέξοδο.

• Κύριε Κουβέλη ποια είναι η άποψη της Δημοκρατικής Αριστεράς για τα απανωτά φορολογικά μέτρα και τον επιπόλαιο τρόπο με τον οποίο ανακοινώνονται;

Σε ό,τι αφορά την αύξηση των δημοσίων εσόδων, κατευθυντήρια θέση μας είναι η διεύρυνση της φορολογικής βάσης με δραστική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής, της φοροκλοπής και της εισφοροδιαφυγής.

Υποστηρίζουμε την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων και την αύξηση της συμμετοχής άμεσων φόρων στα δημόσια έσοδα, τη μείωση των έμμεσων φόρων στα είδη λαϊκής κατανάλωσης και την ουσιαστική φορολόγηση του πλούτου.

Προτείνουμε την αναδιάρθρωση του ΦΠΑ με μείωση των συντελεστών 23, 13 και 6,5% και την ένταξη στο 5% των βασικών καταναλωτικών αγαθών, καθώς και τη θέσπιση συντελεστή 40% για είδη πολυτελείας.

Ζητήσαμε τουλάχιστον να μην υπάρξει το μέτρο της επιβολής του 23% στα είδη εστίασης. Η επιβολή αυτού του Φ.Π.Α. αυτονόητα θα οδηγήσει σε κλείσιμο επιχειρήσεων και ανεργία. Η κοινωνία δεν αντέχει να πληρώνει συνεχώς το αλαλούμ των κυβερνητικών αποφάσεων.

Έχουμε καταθέσει δημόσια τις προτάσεις μας για τον εντοπισμό και φορολόγηση καταθέσεων Ελλήνων πολιτών σε τράπεζες στην αλλοδαπή, τον έλεγχο των καταθέσεων που η προέλευσή τους δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, τη θέσπιση νόμου που θα υποχρεώνει όλους τους δημόσιους υπαλλήλους και τους ιδιοκτήτες μεγάλης ακίνητης περιουσίας να δηλώνουν τη συμμετοχή τους σε εξωχώριες (offshore) εταιρείες με την επιβολή αντίστοιχου φόρου.

Ζητήσαμε τη φορολόγηση της εκκλησιαστικής και μοναστηριακής περιουσίας και την κατάργηση της φοροαπαλλαγής των εμπορικών συναλλαγών τους.

Ζητήσαμε τη δραστική αντιμετώπιση του παραεμπορίου. Η κυβέρνηση ενεργεί απαράδεκτα και φορτώνει φορολογικά βάρη στους οικονομικά αδύναμους και τους συνθλίβει.

• Η εφεδρεία είναι το θέμα των ημερών. Παρατηρείται ωστόσο το εξής φαινόμενο: ο απόφοιτος Δημοτικού πληρώνεται από το Ελληνικό Δημόσιο €19.000 το χρόνο, ενώ από τις Δημοτικές Επιχειρήσεις €27.000, τη στιγμή που στον ιδιωτικό τομέα ο πτυχιούχος ΑΕΙ, αν βρει δουλειά, θα πληρώνεται με το βασικό μισθό, δηλαδή €8.600. Είναι όμως αυτός που με τους φόρους του πληρώνει τους μισθούς του Δημοσίου. Θα θέλαμε το σχόλιό σας.

Το ζητούμενο είναι το αποτελεσματικό και παραγωγικό κράτος. Η περιστολή των δαπανών του δημοσίου υπονομεύεται από το γεγονός ότι επί δύο ολόκληρα έτη δεν έχει πραγματοποιηθεί η αναδιάρθρωση φορέων με καταργήσεις και συνενώσεις οργανισμών και επιτροπών, που δεν προσφέρουν έργο, αλλά ιδρύθηκαν απλώς για την εξυπηρέτηση της κομματικής πελατείας των δύο κομμάτων εξουσίας.

Έχουμε ταχθεί υπέρ της απαλλαγής από όσες επιχειρήσεις του δημοσίου δεν συντρέχει λόγος να βρίσκονται στον έλεγχό του, μετά από κατά περίπτωση αντιμετώπιση και με διαφανείς διαδικασίες. Έχουμε ταχθεί υπέρ της διατήρησης, με κυρίαρχη την παρουσία του Ελληνικού Δημοσίου, εκείνων των επιχειρήσεων, που είναι δημοσίου συμφέροντος και υπηρετούν κοινωνικό αγαθό.

Είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι με το μέτρο της εργασιακής εφεδρείας. Θα οδηγήσει σε απολύσεις στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και θα τροφοδοτήσει περαιτέρω την ανεργία. Υποστηρίζουμε ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος του πλεονάζοντος προσωπικού πρέπει να γίνει μόνο και αποκλειστικά με μετατάξεις.

Εξάλλου, όταν η κυβέρνηση επιβάλλει την εργασιακή εφεδρεία και προωθεί απολύσεις δεν υπολογίζει ούτε το κόστος της ανεργίας που θα διογκωθεί, ούτε το κόστος της κοινωνίας που γεμίζει ανέργους. Το μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων πρέπει να είναι ενιαίο. Το ενιαίο μισθολόγιο σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να οδηγήσει στην περαιτέρω μείωση των αποδοχών των εργαζομένων, με το δεδομένο ότι τα δυο προηγούμενα χρόνια έχουν περικοπεί οι αποδοχές τους σε ποσοστό περίπου 40%. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει βέβαια να αντιμετωπιστούν μισθολογικές ακρότητες και προνόμια του παρελθόντος, όπου υπάρχουν.

ο ενιαίο μισθολόγιο να υλοποιηθεί σε δύο στάδια, ώστε να υποβοηθά την πολιτική των μετατάξεων και των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.

• Το τελευταίο διάστημα παρατηρούνται φαινόμενα κουρελιάσματος της Δικαιοσύνης (π.χ. Ψωμιάδης, που πέρασε στα «ψιλά»). Η ποιότητα της Δημοκρατίας μιας χώρας κρίνεται πρώτα απ’ όλα από τον τρόπο που λειτουργεί η Δικαιοσύνη της; Εκεί βρίσκουν τελικά στήριγμα οι υπόλοιπες εκτροπές; Ποια είναι η άποψή σας ως νομικού;

Η Δικαιοσύνη οφείλει να υπηρετήσει την ανεξαρτησία της. Πρέπει να παύσει να διορίζεται η ηγεσία της από την εκάστοτε κυβέρνηση και να εκλέγεται από τους ίδιους τους δικαστές. Αυτός ο διορισμός αποτελεί δυνάμει ιμάντα μεταφοράς από το χώρο της εκτελεστικής εξουσίας στο χώρο της δικαιοσύνης. Ταυτόχρονα πρέπει να ανταποκριθεί στην έγκαιρη εκδίκαση των υποθέσεων. Σήμερα, η καθυστέρηση που σημειώνεται, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, συνιστά αρνησιδικία. Κυρίως, πρέπει να υπάρξουν ρυθμίσεις εσωτερικού ελέγχου της λειτουργίας της Δικαιοσύνης, χωρίς να προσβάλλεται η ανεξαρτησία των δικαστών και να υπηρετείται η αντικειμενικότητά της.

• Ζητάτε ανασυγκρότηση του δημοκρατικού σοσιαλιστικού χώρου, αποκλείοντας ΣΥΝ και ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ., τις οποίες χαρακτηρίσατε παλαιοκομμουνιστικές δυνάμεις. Είναι πιο πολλά αυτά που σας χωρίζουν από αυτά που σας ενώνουν;

Μέσα στις δραματικές συνθήκες της οικονομικής κρίσης, της ρευστοποίησης της κοινωνίας, της αμφισβήτησης του σημερινού παρηκμασμένου πολιτικού συστήματος, καταγράφεται παντού η αναγκαιότητα για ένα νέο πολιτικό σύστημα με την ανάδειξη νέων πολιτικών υποκειμένων. Η Δημοκρατική Αριστερά θεωρεί ότι την αφορά ευθέως η ανταπόκριση σ΄αυτή την αναγκαιότητα. Για τον ευρύτερο δημοκρατικό προοδευτικό χώρο διατυπώνουμε στην ελληνική κοινωνία ένα πολιτικό σχέδιο ανασυγκρότησης του δημοκρατικού σοσιαλιστικού χώρου. Ο χώρος του σοσιαλισμού, του ριζοσπαστικού μεταρρυθμισμού, παραμένει σήμερα χωρίς γνήσια έκφραση και εκπροσώπηση. Η μετακίνηση του ΠΑΣΟΚ σε θέσεις του οικονομικού φιλελευθερισμού και η μετακίνηση των άλλων δυνάμεων της Αριστεράς σε παλαιοκομμουνιστικές και αντιευρωπαϊκές θέσεις, παίρνοντας διαζύγιο από την ουσιαστική , προοδευτική διαχείριση των σύγχρονων προβλημάτων, δημιουργεί ένα μεγάλο πολιτικό κενό. Απευθυνόμαστε στους πολίτες του ευρύτερου χώρου της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας, και του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της πολιτικής οικολογίας, σε όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις ενταγμένες σήμερα σε σχηματισμούς ή ανένταχτες, σε όλους τους προοδευτικούς πολίτες. Τους καλούμε να οικοδομήσουμε σχέσεις διαλόγου, ανταλλαγής απόψεων, ανοιχτής πολιτικής επικοινωνίας. Δεν υπάρχει, με δεδομένη την πολιτική που ακολουθούν, πεδίο δημιουργίας «τόξου της αριστεράς» τόσο με τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και με το ΚΚΕ.

Μεγάλη συγκέντρωση στη Piazza Navona

Περισσότεροι από 10.000 πολίτες συγκεντρώθηκαν στη πιάτσα Ναβόνα της Ρώμης, στη συγκέντρωση του κόμματος Αριστερα, Οικολογία, Ελευθερία και μαζί με το σ. Νίκι Βέντολα φώναξαν: "Τώρα είναι στο χέρι μας". Τη συγκέντρωση χαιρέτισε με βιντεοσκοπημένο μήνυμα και ο μεγάλος Ιταλός σκηνοθέτης Ντάριο Φο.

Επανίδρυση της Κεντροαριστεράς

Του Θόδωρου Μαργαρίτη

Bρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολιτικό κενό. O παραδοσιακός χώρος του Σοσιαλισμού, ο χώρος της Kεντροαριστεράς είναι ορφανός. Tο ΠAΣOK έχει μετακινηθεί προς στις θέσεις του οικονομικού φιλελευθερισμού και η Aριστερά (KKE - ΣYPIZA) επιστρέφουν ταχύτατα σε παλαιοκομμουνιστικές, αντιευρωπαϊκές αντιλήψεις. Πρόκειται για μια ολοφάνερη πραγματικότητα. Xιλιάδες άνθρωποι που πίστεψαν στις επαγγελίες της «αλλαγής», που επένδυσαν στις μεταρρυθμιστικές ιδέες της Σοσιαλδημοκρατίας, παρακολουθούν αμήχανοι τόσο τη μετάλλαξη του ΠAΣOK όσο και την επιστροφή της Aριστεράς στη δογματική ορθοδοξία.

H Δημοκρατική Aριστερά, από το βήμα της ΔEΘ, διατύπωσε ένα πολιτικό σχέδιο με επίκεντρο την ανασυγκρότηση του χώρου του δημοκρατικού σοσιαλισμού.

H νέα μεταπολίτευση απαιτεί ένα πραγματικό «big bang» στη σημερινή εικόνα του πολιτικού συστήματος, ακριβώς όπως έγινε με τις μεγάλες αναδιατάξεις του πολιτικού σκηνικού το 1974. Aν συνεχίσει η ίδια φορά των πραγμάτων θα συσσωρεύονται τα αδιέξοδα ενός πολιτικού συστήματος το οποίο έθετε το κομματικό συμφέρον πάνω από το δημόσιο, μετεωριζόμενο ανάμεσα στα παιχνίδια εξουσίας και στο λαϊκισμό.

H επανίδρυση της Kεντροαριστεράς σημαίνει ότι το πολιτικό σχέδιο της Δημοκρατικής Aριστεράς θα ανοίξει έναν κύκλο διαλόγου και αναζητήσεων για μία προγραμματική σύμπτωση οργανωμένων σχημάτων, κινήσεων, αλλά και απλών πολιτών, με στόχο να αποκατασταθεί η μεταρρυθμιστική πνοή του δημοκρατικού σοσιαλισμού έξω από τα όρια του νεοφιλελευθερισμού και του Mνημονίου, αλλά και έξω από τη ρητορική του αριστερισμού, της ανέξοδης αντικαπιταλιστικής φλυαρίας.

Eίναι βέβαιο ότι οι υποκειμενικές δεσμεύσεις και οι οχυρώσεις πίσω από στερεότυπα θα δημιουργήσουν δυσκολίες. Aξίζει, όμως, να υπερνικηθούν γιατί ένα τέτοιο φιλόδοξο σχέδιο απαιτεί ανοιχτά μυαλά. Kυρίως απαιτεί αποφασιστική πολιτική βούληση. H Δημοκρατική Aριστερά δεν διεκδικεί ούτε λογικές «μοναδικότητας», ούτε λογικές αλαζονείας. Έχει την αγωνία να ξαναβρεθεί ο χώρος του δημοκρατικού σοσιαλισμού σε θέσεις υπεροχής αντί να σέρνεται είτε σε νεοφιλελεύθερες συνταγές καταστροφής είτε σε λαϊκίστικες κορόνες.

Aς πάρουμε ένα παράδειγμα. O νόμος για τα πανεπιστήμια είναι με λάθος ιεραρχήσεις, δεν συμβάλλει τελικά σε μεγάλες προοδευτικές αλλαγές. Aυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η εφαρμογή του νόμου θα πρέπει να οδηγήσει σε κλειστά πανεπιστήμια, σε παρεμπόδιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, σε περαιτέρω απαξίωση του μαζικού δημόσιου πανεπιστημίου. Πρόκειται για μια απλή λογική σκέψη που οριοθετείται τόσο από το κεντροδεξιάς παρέκκλισης νομοθετικό κατασκεύασμα όσο και από μια αριστερίστικη λογική που διαιωνίζει το φαινόμενο των καταλήψεων. Tο μικρό αυτό παράδειγμα αποδεικνύει τα όρια των πολιτικών επιλογών.

H χώρα μας βιώνει μια δραματική κρίση. H αποδιάρθρωση του σημερινού πολιτικού συστήματος κινδυνεύει να μετατραπεί σε αμφισβήτηση του ίδιου του δημοκρατικού κοινοβουλευτικού μοντέλου, ενισχύοντας ακραίες αντιλήψεις και πρακτικές. Eίναι επείγουσα ανάγκη ο χώρος του δημοκρατικού σοσιαλισμού να βρει ένα νέο βηματισμό. Δυνάμεις από το χώρο της Aνανεωτικής Aριστεράς, δυνάμεις που προέρχονται από το «εκσυγχρονιστικό» ή από το «κοινωνικό» ΠAΣOK, δυνάμεις από το ρεύμα της πολιτικής οικολογίας μπορούν να συναντηθούν σε ένα πρόγραμμα προοδευτικού μεταρρυθμιστικού ορίζοντα για το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας. Aυτή η ανασύνθεση είναι ίσως το «κλειδί» των πολιτικών εξελίξεων και ανακατατάξεων για να μετακινηθεί ο άξονας της πολιτικής μας ζωής προς πιο προοδευτικές κατευθύνσεις. Aλλιώς θα συνεχιστεί η ρουτίνα της σημερινής παρακμής.

Πηγή: Εφημερίδα ΗΜΕΡΗΣΙΑ